# አሰላ



አሰላ የአርሲ ክፍለሀገር ዋና ከተማ ነው። ተራራማ ቦታ ላይ የሚገኝ ሲሆን የአየር ንብረቱ ደጋማ ነው። ከአዲስ አበባ ደቡብ ምስራቅ 175 ኪ.ሜ ያህል ይርቃል። አሰላ በ 7°57'ሰሜን ኬክሮስ እና በ 39°7'ምስራቅ ኬንትሮስ ይገኛል። የመሬቱ ከፍታ 2430 ሜትር ከ.ጠ.በ. ሲሆን በስሙ የተመዘገበ የአየር ማረፊያ አለው ። 
ነበረው ለሌላ አገልግሎት ውሎዋል!
በ 2007 በተካሄደው ብሄራዊ የህዝብ ቆጠራ ለአሰላ አጠቃላይ የህዝብ ብዛት 67,269 ሲሆን ከእነዚህ ውስጥ 33,826 ወንዶች እና 33,443 ሴቶች ናቸው ፡፡ አብዛኛው ነዋሪ የኢትዮጵያን ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ክርስትናን ተግባራዊ ማድረጉን ተናግሯል ፣ ከ 72.43% የሚሆነው ህዝብ ይህንን እምነት እንደተመለከተ ሪፖርት ሲያደርግ ፣ 22.59% የሚሆነው ህዝብ ሙስሊም ሲሆን 9.75% የሚሆነው ህዝብ ደግሞ ፕሮቴስታንት ነው ፡፡
በ 1994 በተደረገው ብሄራዊ ቆጠራ ይህ ከተማ በድምሩ 47,391 ህዝብ እንዳላት ሪፖርት የተደረገባቸው ሲሆን ከእነዚህ ውስጥ 21,993 ወንዶች እና 25,398 ሴቶች ነበሩ።

## ታሪክ
አሳላ ከተማ የተጀመረው ከሁለተኛው የጣሊያን-አቢሲኒያ ጦርነት በፊት ነበር ፡፡ የጣሊያኖች ወረራ አሰላን ወደ አንድ የክልል ዋና ከተማ ለማድረግ ፈለጉ ነገር ግን ከአንድ በላይ ባለ ሁለት ፎቅ ህንፃ እና የተወሰኑ የግንበኝነት መጋዘኖችን መገንባት አልቻሉም ፡፡ ጄኔራል ዴ ሲሞን ደቡብን ከድሬደዋ በማባረር እና አዋሽ ወንዝን በማቋረጥ እና የተቆፈሩ የጣሊያን ቦታን ተከትለው 6 ኛ ብርጌድ እና ሁለት ኩባንያዎች የንጉስ አፍሪካ ጠመንጃዎች 5 ኛ ቡድን አሴላን ይይዛሉ ፡፡ ከዚያ በኋላ ብርጌድ ዋና መሥሪያ ቤት በከተማው ውስጥ ተቋቋመ ፡፡
እ.ኤ.አ. በ 1946 አንድ የስዊድን ተልእኮ በአሰላ ውስጥ ሆስፒታል እና ትምህርት ቤት መሰረትን የጣለ ሲሆን በ 1966 የመንግስት ሆስፒታል ሲሰራ እንዲዘጋ ታዘዘ ፡፡ ከተማዋ እ.ኤ.አ. በ 1953 በከባድ የተቅማጥ ወረርሽኝ እና በኤፕሪል 1961 የአንበጣ ወረራ ተጋለጠች ፡፡ በ 1957 አሴላ የደቡብ ብሔራዊ የስልክ አውታረመረብ መጨረሻ ስትሆን እ.ኤ.አ. በ 1960 አሴላ በኢትዮጵያ ውስጥ ካሉት አስር ማዘጋጃ ቤቶች ውስጥ አንዱ ነበር ፡፡ በተጨማሪም በዚያ ዓመት የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ብርሃንና ኃይል ባለሥልጣን ቅርንጫፍ በከተማዋ ሥራ ጀመረ ፡፡
አሰላ ኃይሌ ገብረስላሴ ፣ ቀነኒሳ በቀለ ፣ ጥሩነሽ ዲባባ እና ደራርቱ ቱሉ የተባሉትን ጨምሮ በርካታ የኦሮሞ በረጅም ሯጮች መኖሪያ ሆናለች ፡፡ የአርሲ ዩኒቨርሲቲ በ 2015 በአሰላ ተቋቋመ፡፡

## የአየር ንብረት
በኮፐን-ጂገር የአየር ንብረት ምደባ ሥርዓት ውስጥ አሴላ ከከባቢ አየር ሞቃታማ የደጋ የአየር ንብረት (ሲውብ) ጋር ይመደባል ፡፡ [4] ከከፍተኛው ወገብ እና ቅርበት የተነሳ ወርሃዊ የሙቀት መጠን መለዋወጥ ዝቅተኛ ነው ፡፡ ወቅቶቹ የሚለዩት በዝናብ ኃይለኛነት ብቻ ነው ፣ በነሐሴ ወር ከፍተኛ እና በታህሳስ ዝቅተኛ ነው።
መለጠፊያ:Weather box

## የሚታወቁ ሰዎች
- ዘምዘም አህመድ (ሯጭ)
- መሐመድ አማን (ሯጭ)
- ሲሳይ በዛብህ (ሯጭ)
- አብርሃም ጨርቆስ (ሯጭ)
- ኃይሌ ገብረስላሴ (ሯጭ)
- አንዷለም ንጉሴ (እግር ኳስ ተጫዋች)


አሰላ
{{  የቦታ መረጃ
  | ስም          = አሰላ
  | ሌላ_ስም    = 
  | ካርታ_አገር       = ኢትዮጵያ
  | ክፍላገር         = አርሲ
  |latd=7|latm=37|lats=|latNS=N
  |longd=39|longm=7|longs=|longEW=E
  | lat_deg       =7
  | lat_min       =37
  | north_south   = N
  | lon_deg       = 39
  | lon_min       = 7
  | east_west     = E
  | ከፍታ     = 2,430 m
  | ሕዝብ_ጠቅላላ    = 110000
  |  ስዕል          =  Asella Ethiopia.jpg
  | ስዕል_መግለጫ       =  አሰላ ከተማ
}} 


'''አሰላ''' የ[[አርሲ ነገሌ|አርሲ]] ክፍለሀገር ዋና ከተማ ነው። ተራራማ ቦታ ላይ የሚገኝ ሲሆን የአየር ንብረቱ ደጋማ ነው። ከአዲስ አበባ ደቡብ ምስራቅ 175 ኪ.ሜ ያህል ይርቃል። አሰላ በ 7°57'ሰሜን ኬክሮስ እና በ 39°7'ምስራቅ ኬንትሮስ ይገኛል። የመሬቱ ከፍታ 2430 ሜትር ከ.ጠ.በ. ሲሆን በስሙ የተመዘገበ የአየር ማረፊያ አለው ። 
ነበረው ለሌላ አገልግሎት ውሎዋል!

በ 2007 በተካሄደው ብሄራዊ የህዝብ ቆጠራ ለአሰላ አጠቃላይ የህዝብ ብዛት 67,269 ሲሆን ከእነዚህ ውስጥ 33,826 ወንዶች እና 33,443 ሴቶች ናቸው ፡፡ አብዛኛው ነዋሪ [[የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን|የኢትዮጵያን ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ]] ክርስትናን ተግባራዊ ማድረጉን ተናግሯል ፣ ከ 72.43% የሚሆነው ህዝብ ይህንን እምነት እንደተመለከተ ሪፖርት ሲያደርግ ፣ 22.59% የሚሆነው ህዝብ [[እስልምና|ሙስሊም]] ሲሆን 9.75% የሚሆነው ህዝብ ደግሞ [[ፕሮቴስታንት]] ነው ፡፡

በ 1994 በተደረገው ብሄራዊ ቆጠራ ይህ ከተማ በድምሩ 47,391 ህዝብ እንዳላት ሪፖርት የተደረገባቸው ሲሆን ከእነዚህ ውስጥ 21,993 ወንዶች እና 25,398 ሴቶች ነበሩ።


==ታሪክ==
አሳላ ከተማ የተጀመረው ከሁለተኛው የ[[ጣልያን|ጣሊያን]]-[[አቢሲኒያ]] ጦርነት በፊት ነበር ፡፡ የጣሊያኖች ወረራ አሰላን ወደ አንድ የክልል ዋና ከተማ ለማድረግ ፈለጉ ነገር ግን ከአንድ በላይ ባለ ሁለት ፎቅ ህንፃ እና የተወሰኑ የግንበኝነት መጋዘኖችን መገንባት አልቻሉም ፡፡ ጄኔራል ዴ ሲሞን ደቡብን ከድሬደዋ በማባረር እና አዋሽ ወንዝን በማቋረጥ እና የተቆፈሩ የጣሊያን ቦታን ተከትለው 6 ኛ ብርጌድ እና ሁለት ኩባንያዎች የንጉስ አፍሪካ ጠመንጃዎች 5 ኛ ቡድን አሴላን ይይዛሉ ፡፡ ከዚያ በኋላ ብርጌድ ዋና መሥሪያ ቤት በከተማው ውስጥ ተቋቋመ ፡፡

እ.ኤ.አ. በ 1946 አንድ የስዊድን ተልእኮ በአሰላ ውስጥ ሆስፒታል እና ትምህርት ቤት መሰረትን የጣለ ሲሆን በ 1966 የመንግስት ሆስፒታል ሲሰራ እንዲዘጋ ታዘዘ ፡፡ ከተማዋ እ.ኤ.አ. በ 1953 በከባድ የተቅማጥ ወረርሽኝ እና በኤፕሪል 1961 የአንበጣ ወረራ ተጋለጠች ፡፡ በ 1957 አሴላ የደቡብ ብሔራዊ የስልክ አውታረመረብ መጨረሻ ስትሆን እ.ኤ.አ. በ 1960 አሴላ በኢትዮጵያ ውስጥ ካሉት አስር ማዘጋጃ ቤቶች ውስጥ አንዱ ነበር ፡፡ በተጨማሪም በዚያ ዓመት የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ብርሃንና ኃይል ባለሥልጣን ቅርንጫፍ በከተማዋ ሥራ ጀመረ ፡፡

አሰላ [[ኃይሌ ገብረ ሥላሴ|ኃይሌ ገብረስላሴ]] ፣ [[ቀነኒሳ በቀለ]] ፣ [[ጥሩነሽ ዲባባ]] እና [[ደራርቱ ቱሉ]] የተባሉትን ጨምሮ በርካታ የኦሮሞ በረጅም ሯጮች መኖሪያ ሆናለች ፡፡ የ[[አርሲ ዩኒቨርሲቲ]] በ 2015 በአሰላ ተቋቋመ፡፡

== የአየር ንብረት ==
በኮፐን-ጂገር የአየር ንብረት ምደባ ሥርዓት ውስጥ አሴላ ከከባቢ አየር ሞቃታማ የደጋ የአየር ንብረት (ሲውብ) ጋር ይመደባል ፡፡ [4] ከከፍተኛው ወገብ እና ቅርበት የተነሳ ወርሃዊ የሙቀት መጠን መለዋወጥ ዝቅተኛ ነው ፡፡ ወቅቶቹ የሚለዩት በዝናብ ኃይለኛነት ብቻ ነው ፣ በነሐሴ ወር ከፍተኛ እና በታህሳስ ዝቅተኛ ነው።{{መዋቅር}}

{{Weather box
|metric first=yes
|single line=yes
|location=Asella
|Jan high C=22.0
|Feb high C=22.6
|Mar high C=23.3
|Apr high C=23.3
|May high C=23.1
|Jun high C=21.7
|Jul high C=19.7
|Aug high C=19.6
|Sep high C=19.9
|Oct high C=21.5
|Nov high C=21.2
|Dec high C=21.4

|Jan mean C=14.2
|Feb mean C=15.0
|Mar mean C=16.1
|Apr mean C=16.6
|May mean C=16.5
|Jun mean C=15.7
|Jul mean C=14.7
|Aug mean C=14.7
|Sep mean C=14.7
|Oct mean C=15.1
|Nov mean C=14.1
|Dec mean C=13.5

|Jan low C=6.4
|Feb low C=7.5
|Mar low C=8.9
|Apr low C=10.0
|May low C=10.0
|Jun low C=9.7
|Jul low C=9.8
|Aug low C=9.8
|Sep low C=9.5
|Oct low C=8.7
|Nov low C=7.0
|Dec low C=5.7

|precipitation colour=green
|Jan precipitation mm=27
|Feb precipitation mm=57
|Mar precipitation mm=93
|Apr precipitation mm=105
|May precipitation mm=110
|Jun precipitation mm=123
|Jul precipitation mm=195
|Aug precipitation mm=205
|Sep precipitation mm=151
|Oct precipitation mm=54
|Nov precipitation mm=18
|Dec precipitation mm=9

|source 1 = ''Climate-Data.org'', altitude: 2425m<ref name="Climate-Data.org"/>
}}

==የሚታወቁ ሰዎች==
* [[ዘምዘም አህመድ]] (ሯጭ)
* [[መሃመድ አማን|መሐመድ አማን]] (ሯጭ)
* [[ሲሳይ በዛብህ]] (ሯጭ)
* [[አብርሃም ጨርቆስ]] (ሯጭ)
* [[ኃይሌ ገብረ ሥላሴ|ኃይሌ ገብረስላሴ]] (ሯጭ)
* [[አንዷለም ንጉሴ]] (እግር ኳስ ተጫዋች)

[[መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች]]
[[መደብ:ታሪክ]]