# ሳዳም ሁሴን


ሳዳም ሁሴን
ሳዳም ሁሴን (ዓረብኛ: صدام حسين) (ከኤፕሪል 28 ቀን 1937 እስከ ጥር 30 ቀን 2006 ዓ.ም) አምስተኛው የኢራቅ ሪፐብሊክ ፕሬዚዳንት፣ የአረብ ሶሻሊስት ባዝ ፓርቲ ፀሐፊ እና የኢራቅ ጦር ኃይሎች ጠቅላይ አዛዥ ከጁላይ 16 ቀን 1979 እስከ ሚያዝያ 9 ቀን 2003 ዓ.ም. ከ1979 እስከ 1991 እና ከ1994 እስከ 2003 የኢራቅ ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነው አገልግለዋል። ከሐምሌ 17 ቀን 1968 እስከ ሐምሌ 16 ቀን 1979 የሪፐብሊኩ ምክትል ፕሬዝዳንት ሆነው አገልግለዋል።
ሳዳም ሁሴን የአረብ ብሄረተኛ እና የሶሻሊስት ሃሳቦችን በያዘው የኢራቅ ባዝ ፓርቲ ባካሄደው መፈንቅለ መንግስት ታዋቂነትን አግኝቷል, ሐምሌ 17 ቀን 1968 ሳዳም በባቲስት መፈንቅለ መንግስት ውስጥ ሚና ተጫውቷል እና ሳዳም ከዚያ በኋላ በአዲሱ የባቲስት አገዛዝ ውስጥ አስፈላጊ ሰው ሆኖ ምክትል ፕሬዝዳንት አህመድ ሀሰን አልበከርን ሲያገለግል ነበር። ሳዳም በምክትል ፕሬዝደንትነት ዘመናቸው በጁላይ 16 ቀን 1979 የፕሬዚዳንትነት ፅህፈት ቤቱን ሲረከቡ በቋሚነት መቆጣጠር እስኪችሉ ድረስ ስልጣኑን ያጠናከረ ነበር። በአረብ ሶሻሊስት ባዝ ፓርቲ ውስጥ ያሉ ተቃዋሚዎቹን እና ተቀናቃኞቹን ፓርቲውን ከድተዋል በሚል ሰበብ የማጥፋት ዘመቻ ከፍቷል።
በ1980 ሳዳም ከሴፕቴምበር 22 ቀን 1980 ጀምሮ ጦርነቱ እስከ ኦገስት 8 ቀን 1988 እስኪያበቃ ድረስ ለ8 ዓመታት የዘለቀ ጦርነት ከኢራን ጋር ገባ። ከኢራን ጋር ጦርነት ያበቃበት ሁለተኛ አመት ከማለፉ በፊት የኢራቅ ጦር በሳዳም ትእዛዝ ኩዌትን ነሐሴ 2 ቀን 1990 ወረረ። ይህም በ1991 የባህረ ሰላጤው ጦርነት እንዲፈነዳ አደረገ። ከዚያም ኢራቅ እስከ 2003 ድረስ በአለም አቀፍ ከበባ ውስጥ ቆየች፣ የአሜሪካ ታጣቂ ሃይሎች ኢራቅ የጅምላ ጨራሽ መሳሪያ እንዳላት እና ከኢራቅ ውስጥ የሚንቀሳቀሱ የአልቃይዳ አካላት አሉ በሚል ሰበብ የኢራቅ ሪፐብሊክ ግዛትን ሲቆጣጠሩ።
በታህሳስ 13 ቀን 2003 ሬድ ዶውን በተባለው ዘመቻ በቁጥጥር ስር ውሏል። ለፍርድ ቀርቦ የኢራቅ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሳዳም ሁሴን በሰሩት ወንጀል እና የዘር ማጥፋት ወንጀል እንዲቀጣ ወሰነ።  ቅጣቱ ተግባራዊ ሲሆን ሳዳም ሁሴን በታህሳስ 30 ቀን 2006 አረፉ።

## ይዩ
- አህመድ ሀሰን አልበክር
- ኢራቅ


## ምንጮች
1. ↑  በአገዛዙ ጊዜ ይህ የተወለደበት ኦፊሴላዊ ቀን ነበር, ነገር ግን ትክክለኛው የልደት ቀን በ 1935 እና 1939 መካከል እንደሆነ ይታመናል. From Con Coughlin، Saddam The Secret Life Pan Books، 2003
2. 1 2  ሳዳም ሁሴን የሞተበት ቀን.
3. ↑  Positions.
4. ↑  صدام حسين رحلة النهاية أم الخلود, محمود عبده, ص21
5. ↑  صدام حسين رحلة النهاية أم الخلود, محمود عبده, ص22
6. ↑  Ba'ath purge.
7. ↑  የክስተቱን ቪዲዮ።
8. ↑  Invasion 1990.
9. ↑  Red Dawn.


ሳዳም ሁሴን
{{የፖለቲካ ሰው መረጃ|ስም=ሳዳም ሁሴን|ስዕል=|የስዕል_መግለጫ=ሳዳም ሁሴን የወታደር ልብስ ለብሷል|ቢሮ={{Flagicon|ኢራቅ|1991}} [[የኢራቅ ፕሬዝዳንት]] {{Flagicon|ኢራቅ|1963}}|ቀናት=ከሐምሌ 16 ቀን 1979 እስከ ሚያዝያ 9 ቀን 2003 ዓ.ም|ምክትል_ፕሬዝዳንት=ዝርዝር
*ታሃ ሞሂዲን ይታወቃል
**(1974–2003)
*ኢዛት ኢብራሂም አል-ዱሪ
**(1979–2003)
*ታሃ ያሲን ረመዳን
**(1991–2003)|ምክትል=|ቀዳሚ=[[አህመድ ሀሰን አልበክር]]|ተከታይ=ጄይ ጋርነር|ቢሮ2={{Flagicon|ኢራቅ|1991}} [[ፕሬዚዳንት|የአብዮታዊ ዕዝ ምክር ቤት ሊቀመንበር]]|ቀናት2=ከሐምሌ 16 ቀን 1979 እስከ ሚያዝያ 9 ቀን 2003 ዓ.ም|ፕሬዝዳንት2=|ቀዳሚ2=[[አህመድ ሀሰን አልበክር]]|ተከታይ2=ቢሮ ተሰርዟል|ሌላ_ስም=|የተወለዱት=ሚያዝያ 28 ቀን 1937 ዓ.ም, አል-አውጃ, የሳላዲን ጠቅላይ ግዛት, {{flagicon|ኢራቅ|1924}} [[የኢራቅ መንግሥት]]|የሞቱት=ታህሳስ 30/2006, የፍትህ ካምፕ, አል-ካዲሚያ, [[ባግዳድ]], {{flagicon|ኢራቅ|2004}} [[ኢራቅ]]|የተቀበሩት=አል-አውጃ|ዜግነት={{flagicon|ኢራቅ|1924}} [[የኢራቅ መንግሥት]] (1937-1958)<br>{{flagicon|ኢራቅ|1959}} የኢራቅ ሪፐብሊክ (1958-1963)<br>{{flagicon|ኢራቅ|1963}} የኢራቅ ሪፐብሊክ (1963-1968)<br>{{flagicon|ኢራቅ|1991}} የኢራቅ ሪፐብሊክ (1968-2003)<br>{{flagicon|ኢራቅ|2004}} [[ኢራቅ]] (2003-2006)|ፓርቲ=የአረብ ሶሻሊስት ባዝ ፓርቲ (1957-1966)<br>ባአት ፓርቲ - የኢራቅ ክልል (1966-2006)<br>ብሔራዊ ተራማጅ ግንባር (1974-2003)|ባለቤት=ሰጂዳ ኸይራላህ ታልፋህ<br>ሰሚራ ሻባንዳር|ልጆች=ኡዳይ<br>ኩሳይ<br>ራጋድ<br>ራና<br>ሃላ|እናት=ሱብሃ አል-ሙስላት|አባት=ሁሴን አብደል መጂድ|ትምህርት=ካይሮ ዩኒቨርሲቲ|ሙያ=ወታደራዊ ፣ ፖለቲከኛ|ሀይማኖት=[[እስልምና]]|ፊርማ=Saddam Hussein Signature.svg|ቢሮ3={{Flagicon|ኢራቅ|1991}} [[የኢራቅ ጠቅላይ ሚኒስትር]]|ቀናት3=ከግንቦት 29 ቀን 1994 እስከ ሚያዝያ 9 ቀን 2003 ዓ.ም|ጠቅላይ_ሚኒስትር=ዝርዝር
*ራሱ : ሳዳም
**(1979-1991)
*ሰዓዶን ሃማዲ
**(1991-1991)
*ሀምዛ ዙባይዲ
**(1991-1993)
*አህመድ አስ-ሳማራይ
**(1993-1994)
*ራሱ : ሳዳም
**(1994-2003)|ማዕረግ=[[File: IrqMrank1.svg|25px]] የመስክ ማርሻል|ፕሬዝዳንት=|ጠቅላይ_ሚኒስትር3=[[አብዱልከሪም ቃሲም]]|ሙሉ_ስም=ሳዳም ሁሴን አብዱልመጂድ አል-ተክሪቲ<br>صدام حسين عبد المجيد التكريتي|ጦርነቶች=የኢራቅ-ኩርድ ግጭት<br>የኢራን-ኢራቅ ጦርነት<br>የባህረ ሰላጤ ጦርነት<br>የሻዕባን አመፅ<br>የኢራቅ ጦርነት|ቢሮ4={{Flagicon|ኢራቅ|1963}} [[የኢራቅ ጠቅላይ ሚኒስትር]]|ቢሮ5={{Flagicon|ኢራቅ|1963}} ምክትል ፕሬዚዳንት|ፕሬዝዳንት3=ራሱ|ቀዳሚ3=አህመድ ሁሴን አል-ሳማራይ|ተከታይ3=ሙሀመድ ባህር አል ኡለም|ፕሬዝዳንት4=ራሱ|ጠቅላይ_ሚኒስትር4=|ቀዳሚ4=ሰኢድ ቃዛዝ|ተከታይ4=አህመድ መሀመድ ያህያ|ፕሬዝዳንት5=[[አህመድ ሀሰን አልበክር]]|ጠቅላይ_ሚኒስትር5=ዝርዝር
*አብዱል ራዛቅ አል-ናይፍ
**(1968-1968)
*[[አህመድ ሀሰን አልበክር]]
**(1968-1979)|ቀናት4=ከሐምሌ 16 ቀን 1979 እስከ መጋቢት 23 ቀን 1991 ዓ.ም|ቀናት5=ከሐምሌ 17 ቀን 1968 እስከ ሐምሌ 16 ቀን 1979 ዓ.ም|ምክትል2=ኢዛት ኢብራሂም አል-ዱሪ|ምክትል3=ዝርዝር
*ታሪቅ አዚዝ
**(1994-2003)
*ታሃ ያሲን ረመዳን
**(1994-2001)
*መሐመድ አል-ዙበይዲ
**(1994-2001)
*ሂክማት አል-አዛዊ
**(1999-2003)
*አህመድ ሁሴን አል-ሳማራይ
**(2001-2003)
*አብደል ጣዋብ ህዋይሽ
**(2001-2003)|ምክትል4=ዝርዝር
*ታሃ ያሲን ረመዳን
**(1979-1991)
*ታሪቅ አዚዝ
**(1979-1991)
*አድናን ኸይር-አላህ
**(1979-1989)
*ናኢም ሃዳድ
**(1979-1982)
*ሳዶውን ጋይዳን
**(1979-1982)
*ሳዶውን ሃማዲ
**(1982-1991)
*አላ ሁሴን
**(1990-1991)|ቀዳሚ5=[[አህመድ ሀሰን አልበክር]]|ተከታይ5=ኢዛት ኢብራሂም አል-ዱሪ|ኃይል=የኢራቅ ጦር ኃይሎች}}'''ሳዳም ሁሴን''' ([[ዓረብኛ]]: صدام حسين) (ከኤፕሪል 28 ቀን 1937<ref>በአገዛዙ ጊዜ ይህ የተወለደበት ኦፊሴላዊ ቀን ነበር, ነገር ግን ትክክለኛው የልደት ቀን በ 1935 እና 1939 መካከል እንደሆነ ይታመናል. From Con Coughlin، Saddam The Secret Life Pan Books، 2003</ref> እስከ ጥር 30 ቀን 2006 ዓ.ም)<ref name=":0">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6218485.stm ሳዳም ሁሴን የሞተበት ቀን.]</ref> አምስተኛው [[የኢራቅ ፕሬዝዳንት|የኢራቅ ሪፐብሊክ ፕሬዚዳንት]]፣ የአረብ ሶሻሊስት ባዝ ፓርቲ ፀሐፊ እና የኢራቅ ጦር ኃይሎች ጠቅላይ አዛዥ ከጁላይ 16 ቀን 1979 እስከ ሚያዝያ 9 ቀን 2003 ዓ.ም.<ref>[https://www.thoughtco.com/us-government-4133021 Positions.]</ref> ከ1979 እስከ 1991 እና ከ1994 እስከ 2003 [[የኢራቅ ጠቅላይ ሚኒስትር]] ሆነው አገልግለዋል። ከሐምሌ 17 ቀን 1968 እስከ ሐምሌ 16 ቀን 1979 የሪፐብሊኩ ምክትል ፕሬዝዳንት ሆነው አገልግለዋል።

ሳዳም ሁሴን የአረብ ብሄረተኛ እና የሶሻሊስት ሃሳቦችን በያዘው የኢራቅ ባዝ ፓርቲ ባካሄደው መፈንቅለ መንግስት ታዋቂነትን አግኝቷል, ሐምሌ 17 ቀን 1968 ሳዳም በባቲስት መፈንቅለ መንግስት ውስጥ ሚና ተጫውቷል እና ሳዳም ከዚያ በኋላ በአዲሱ የባቲስት አገዛዝ ውስጥ አስፈላጊ ሰው ሆኖ ምክትል ፕሬዝዳንት [[አህመድ ሀሰን አልበክር|አህመድ ሀሰን አልበከር]]ን ሲያገለግል ነበር። ሳዳም በምክትል ፕሬዝደንትነት ዘመናቸው በጁላይ 16 ቀን 1979 [[የኢራቅ ፕሬዚዳንቶች ዝርዝር|የፕሬዚዳንትነት ፅህፈት]] ቤቱን ሲረከቡ በቋሚነት መቆጣጠር እስኪችሉ ድረስ ስልጣኑን ያጠናከረ ነበር።<ref>صدام حسين رحلة النهاية أم الخلود, محمود عبده, ص21</ref><ref>صدام حسين رحلة النهاية أم الخلود, محمود عبده, ص22</ref> በአረብ ሶሻሊስት ባዝ ፓርቲ ውስጥ ያሉ ተቃዋሚዎቹን እና ተቀናቃኞቹን ፓርቲውን ከድተዋል በሚል ሰበብ የማጥፋት ዘመቻ ከፍቷል።<ref>[https://web.archive.org/web/20170901133747/http://www.alqabas.com.kw/index.html?aspxerrorpath=/Article.aspx Ba'ath purge.]</ref><ref>[https://m.youtube.com/watch?v=JYmUzK1LVow የክስተቱን ቪዲዮ።]</ref>

በ1980 ሳዳም ከሴፕቴምበር 22 ቀን 1980 ጀምሮ ጦርነቱ እስከ ኦገስት 8 ቀን 1988 እስኪያበቃ ድረስ ለ8 ዓመታት የዘለቀ ጦርነት ከኢራን ጋር ገባ። ከኢራን ጋር ጦርነት ያበቃበት ሁለተኛ አመት ከማለፉ በፊት የኢራቅ ጦር በሳዳም ትእዛዝ ኩዌትን ነሐሴ 2 ቀን 1990 ወረረ።<ref>[https://web.archive.org/web/20160305041511/http://www.mokatel.com/openshare/Behoth/IraqKwit/9/sec01.doc_cvt.htm Invasion 1990.]</ref> ይህም በ1991 የባህረ ሰላጤው ጦርነት እንዲፈነዳ አደረገ። ከዚያም ኢራቅ እስከ 2003 ድረስ በአለም አቀፍ ከበባ ውስጥ ቆየች፣ የአሜሪካ ታጣቂ ሃይሎች ኢራቅ የጅምላ ጨራሽ መሳሪያ እንዳላት እና ከኢራቅ ውስጥ የሚንቀሳቀሱ የአልቃይዳ አካላት አሉ በሚል ሰበብ የኢራቅ ሪፐብሊክ ግዛትን ሲቆጣጠሩ።

በታህሳስ 13 ቀን 2003 ሬድ ዶውን በተባለው ዘመቻ በቁጥጥር ስር ውሏል።<ref>[https://web.archive.org/web/20110627113457/http://www.usatoday.com/life/movies/2003-12-17-red-dawn_x.htm Red Dawn.]</ref> ለፍርድ ቀርቦ የኢራቅ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሳዳም ሁሴን በሰሩት ወንጀል እና የዘር ማጥፋት ወንጀል እንዲቀጣ ወሰነ።  ቅጣቱ ተግባራዊ ሲሆን ሳዳም ሁሴን በታህሳስ 30 ቀን 2006 አረፉ።<ref name=":0" />

== ይዩ ==

* [[አህመድ ሀሰን አልበክር]]
* [[ኢራቅ]]

== ምንጮች ==
[[መደብ:መሪዎች‎]]
[[መደብ:ኢራቅ]]