# ቶኪዳይደስ
ቶኪዳደስ (452 – 387 ዓክልበ.) (ግሪክኛ፦ Θουκυδίδης /ቱኩዲዴስ/) የጥንታዊት ግሪክ ታሪክ ፀሐፊ ነበር። ቶኪዳደስ በተለይ የሚታወቀው ከክርስቶስ ልደት በፊት በ5ኛው ክፍለዘመን ተደርጎ የነበረውን የስፓርታ እና አቴና ጦርነት ታሪክ ዘግቦ በማቆየቱ ነው። የፔሎፖኔዥያን ጦርነት ባለው በዚህ የታሪክ ዘገባ፣ የጦርነቱን መንስኤ እና ውጤት እስከ 411 ዓ.ም. በመከታተል ያቀርባል። ይህ የታሪክ ዘገባ ከአማልክትና ሌሎች ዝባ-ዝንኬዎች የጸዳና በጠራ ሁኔታ ከመንሴ-እና-ውጤትን ብቻ የሚተረትር የታሪክ ስራ ስለነበር የሳይንሳዊ ታሪክ አባት እንዲባል አስችሎታል። 
በሌላ ጎን የአገሮች ግንኙነት በሃይል እንጂ በመብት ላይ የተመሰረተ እንዳልሆነ ስላስረዳ የእውን ፖለቲካ (ሪል ፖሊቲክ) አባት የሚባል ስም እንዲያገኝ አብቅቶታል። የቶክዲደስ ጽሑፎች አሁን ድረስ በከፍተኛ የውትድርና ተቋማት የሚጠና ሲሆን፣ የሜሊያን ወግ ብሎ የደረሰው ጽሑፉ እስካሁን ድረስ የአለም አቀፍ ግንኙነት ኅልዮት ውስጥ እንደ ቁልፍ ጽሑፍ ይወሰዳል። 
በአጠቃላይ መልኩ፣ በቸነፈር፣ በእልቂት፣ እና በርስ በርስ ጦርነት ጊዜ የሚታዩት የሰው ልጅ ባህርያት መነሻቸው የሰው ልጅ ተፈጥሮ እንደሆነ ለማሳየት ሞክሯል። ታሪክን ከሥነ ምግባር ነጥሎ ከፖለቲካ አንጻር ብቻ ለማሳየት በመሞከሩ ከ ማካቬሊ እና ቶማስ ሆብስ ተርታ እንደ የእውን ፖለቲካ መስራች ይመደባል። በዚህ ተቃራኒ፣ ሄሮዶቶስ፣ ታሪክን ከአንድ መጥፎ ስራና ያንን ስራ ለመበቀል ከሚነሳ የምያባራ የበቀል ዑደት አንጻር ለማሳየት ሞክሯል። ይሄውም ታሪክንና ሥነ ምግባርን ያቆራኘ የትንታኔ አይነት ነበር። 

## ተጨማሪ ንባብ(እንግሊዝኛ)
- Herodotus, Histories, A. D. Godley (translator), Cambridge: Harvard University Press (1920). ISBN 0-674-99133-8 .
- Pausanias, Description of Greece, Books I-II, (Loeb Classical Library) translated by W. H. S. Jones; Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. (1918). ISBN 0-674-99104-4. .
- Plutarch, Lives, Bernadotte Perrin (translator), Cambridge, MA. Harvard University Press. London. William Heinemann Ltd. (1914). ISBN 0-674-99053-6 .
- Thucydides, The Peloponnesian War. London, J. M. Dent; New York, E. P. Dutton (1910). .


## የውጭ ድረ ገጾች
- ሥራዎች ከThucydides በProject Gutenberg
- Short Bibliography on Thucydides Archived ኖቬምበር 15, 2006 at the Wayback Machine Lowell Edmunds, Rutgers University
- Perseus Project Thucydides, Table of Contents
- Thomas Hobbes' Translation of Thucydides


ቶኪዳይደስ
[[ስዕል:Thucydides-bust-cutout ROM.jpg|thumb|የቶኪዳይደስ ሃውልት፣ በ[[ቶሮንቶ]] [[ካናዳ]] ]]

'''ቶኪዳደስ''' (452 – 387 ዓክልበ.) ([[ግሪክኛ]]፦ Θουκυδίδης /ቱኩዲዴስ/) የ[[ጥንታዊ ግሪክ|ጥንታዊት ግሪክ]] ታሪክ ፀሐፊ ነበር። ቶኪዳደስ በተለይ የሚታወቀው ከክርስቶስ ልደት በፊት በ5ኛው ክፍለዘመን ተደርጎ የነበረውን የ[[ስፓርታ]] እና [[አቴና]] ጦርነት ታሪክ ዘግቦ በማቆየቱ ነው። የ[[ፔሎፖኔዥያን ጦርነት]] ባለው በዚህ የታሪክ ዘገባ፣ የጦርነቱን መንስኤ እና ውጤት እስከ 411 ዓ.ም. በመከታተል ያቀርባል። ይህ የታሪክ ዘገባ ከአማልክትና ሌሎች ዝባ-ዝንኬዎች የጸዳና በጠራ ሁኔታ ከመንሴ-እና-ውጤትን ብቻ የሚተረትር የታሪክ ስራ ስለነበር የ[[ሳይንሳዊ ታሪክ]] አባት እንዲባል አስችሎታል። 

በሌላ ጎን የአገሮች ግንኙነት በ[[ሃይል]] እንጂ በ[[መብት]] ላይ የተመሰረተ እንዳልሆነ ስላስረዳ የ[[እውን ፖለቲካ]] (ሪል ፖሊቲክ) አባት የሚባል ስም እንዲያገኝ አብቅቶታል። የቶክዲደስ ጽሑፎች አሁን ድረስ በከፍተኛ የውትድርና ተቋማት የሚጠና ሲሆን፣ [[የሜሊያን ወግ]] ብሎ የደረሰው ጽሑፉ እስካሁን ድረስ የአለም አቀፍ ግንኙነት ኅልዮት ውስጥ እንደ ቁልፍ ጽሑፍ ይወሰዳል። 

በአጠቃላይ መልኩ፣ በቸነፈር፣ በእልቂት፣ እና በርስ በርስ ጦርነት ጊዜ የሚታዩት የሰው ልጅ ባህርያት መነሻቸው [[የሰው ልጅ ተፈጥሮ]] እንደሆነ ለማሳየት ሞክሯል። ታሪክን ከሥነ ምግባር ነጥሎ ከፖለቲካ አንጻር ብቻ ለማሳየት በመሞከሩ ከ [[ማካቬሊ]] እና [[ቶማስ ሆብስ]] ተርታ እንደ የ[[እውን ፖለቲካ]] መስራች ይመደባል። በዚህ ተቃራኒ፣ [[ሄሮዶቶስ]]፣ ታሪክን ከአንድ መጥፎ ስራና ያንን ስራ ለመበቀል ከሚነሳ የምያባራ የበቀል ዑደት አንጻር ለማሳየት ሞክሯል። ይሄውም ታሪክንና ሥነ ምግባርን ያቆራኘ የትንታኔ አይነት ነበር። 

 
== ማጣቀሻ ==
{{reflist}}

== ተጨማሪ ንባብ {{en}} ==
* [[Herodotus]], [[The Histories of Herodotus|''Histories'']], [[A. D. Godley]] (translator), Cambridge: Harvard University Press (1920). ISBN 0-674-99133-8[http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Hdt.+toc &nbsp;].
* [[Pausanias (geographer)|Pausanias]], ''Description of Greece'', Books I-II, ([[Loeb Classical Library]]) translated by W. H. S. Jones; Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. (1918). ISBN 0-674-99104-4.[http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Paus.+1.1.1 &nbsp;].
* [[Plutarch]], [[Parallel Lives|''Lives'']], Bernadotte Perrin (translator), Cambridge, MA. Harvard University Press. London. William Heinemann Ltd. (1914). ISBN 0-674-99053-6[http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0182;query=toc;layout=;loc=Cim.%201.1 &nbsp;].
* Thucydides, ''The Peloponnesian War''. London, J. M. Dent; New York, E. P. Dutton (1910).[http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Thuc.+toc &nbsp;].

== የውጭ ድረ ገጾች ==
* {{gutenberg author| id=Thucydides | name=Thucydides}}
* [http://www-rci.rutgers.edu/~edmunds/thuc.html Short Bibliography on Thucydides] {{Wayback|url=http://www-rci.rutgers.edu/~edmunds/thuc.html |date=20061115063738 }} Lowell Edmunds, Rutgers University
* Perseus Project [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0200;layout=;query=toc;loc=1.1.1 Thucydides, Table of Contents]
* [http://oll.libertyfund.org/Intros/Thucydides.php Thomas Hobbes' Translation of Thucydides]

[[መደብ:የግሪክ ሰዎች]]
[[መደብ:ታሪክ]]