# ዓለም አቀፍ ድምጻዊ አልፋቤት
ዓለም አቀፍ ድምጻዊ አልፋቤት (እንግሊዝኛ፦ IPA International Phonetic Alphabet) በላቲን ጽሕፈት የተመሠረተ አልፋቤት ሲሆን በሰው ልጅ ቋንቋዎች ሁሉ ውስጥ ያለው ማናቸውም ጥቃቅን ድምጽ ኢንዲወከል የጣረ ጽሕፈት  ነው።  
በአልፋቤቱ ውስጥ ምልክቶች ለ«ሳንባዊ» ተነባቢዎች፣ ለ«ኢ-ሳንባዊ» ተነባቢዎችና ለአናባቢዎች አሉ። 
ፊደሎቹ ከአማርኛ ወይም ከግዕዝ አቡጊዳ ቢሆንም ይልቅ ለጥቃቅን ልዩነቶች እንዲወከሉ የተዘጋጁ ናቸው። ስለዚህ ለድምጹ /ር/ አያሌ ምልክቶች [r]፣ [ʀ]፣ [ɾ] ፤ [ɽ] ፤ [ɹ] ፤ [ɻ] ሁላቸው እታች ይታያሉ። ነገር ግን የያንዳንዱ ምልክት ድምጽ ከሌሎቹ በጥቃቅን ይለያያል፤ እነዚህም ጥቃቅን ድምጽ ልዩነቶች በግዕዝ ፊደል ስንኳ አይለያዩም።

### «ሳንባዊ ተነባቢዎች»
[p] /ፕ/ ፤ [b] /ብ/ ፤ [t] /ት/ ፤ [d] /ድ/ ፤ [ʈ] /ርት/ ፤ [ɖ] /ርድ/ ፤ [c] /ክይ/ ፤ [ɟ] /ጅይ/ ፤ [k] /ክ/ ፣ [ɡ] /ግ/ ፤ [q] /ቅ/ ፤ [ɢ] /ጝ/ ፤ [ʡ] /ቕ/ ፣ [ʔ] /እ/
[m] /ም/ ፤ [ɱ] /ምፍ/ ፤ [n] /ን/ ፤ [ɳ] /ርን/ ፤ [ɲ] /ኝ/ ፤ [ŋ] /ንግ/ ፤ [ɴ] /ንጝ/
[ʙ] /ብቭ/ ፤ [r] /ር/ ፤ [ʀ] /ር/ 
[ⱱ] /ቭ/ ፤ [ɾ] /ር/ ፤ [ɽ] /ር/
[ɸ] /ፍ/ ፤ [β] /ቭ/ ፤ [f] /ፍ/ ፣ [v] /ቭ/ ፤ [θ] /ስ/ ፤ [ð] /ዝ/ ፤ [s] /ስ/ ፤ [z] /ዝ/ ፤ [ʃ] /ሽ/ ፤ [ʒ] /ዥ/ ፤ [ʂ] /ርሽ/ ፤ [ʐ] /ርዥ/ ፤ [ç] /ሥ/ ፤ [ʝ] /ህይ/ ፤ [x] /ኽ/ ፤ [ɣ] /ጝ/ ፤ [χ] /ሕ/ ፤ [ʁ] /ሕር/ ፤ [ħ] /ኅ/ ፤ [ʕ] /ዕ/ ፤ [h] /ህ/ ፣ [ɦ] /ሕ/
[ɬ] /ልሽ/ ፤ [ɮ] /ልዥ/
[ʋ] /ቭ/ ፤ [ɹ] /ር/ ፤ [ɻ] /ር/ ፤ [j] /ይ/ ፤ [ɰ] /ጝር/ 
[l] /ል/ ፤ [ɭ] /ርል/ ፤ [ʎ] /ይ/ ፤ [ʟ] /ጝል/ 

ዓለም አቀፍ ድምጻዊ አልፋቤት
[[ስዕል:The International Phonetic Alphabet (revised to 2015).pdf|upright=1.5|thumb|የአሁኑ አለምአቀፍ ድምጻዊ ፊደል]]
'''ዓለም አቀፍ ድምጻዊ አልፋቤት''' ([[እንግሊዝኛ]]፦ '''IPA International Phonetic Alphabet''') በ[[ላቲን ጽሕፈት]] የተመሠረተ [[አልፋቤት]] ሲሆን በ[[ሰው ልጅ]] ቋንቋዎች ሁሉ ውስጥ ያለው ማናቸውም ጥቃቅን ድምጽ ኢንዲወከል የጣረ ጽሕፈት  ነው።  

በአልፋቤቱ ውስጥ ምልክቶች ለ«ሳንባዊ» ተነባቢዎች፣ ለ«ኢ-ሳንባዊ» ተነባቢዎችና ለአናባቢዎች አሉ። 

ፊደሎቹ ከ[[አማርኛ]] ወይም ከ[[ግዕዝ]] [[አቡጊዳ]] ቢሆንም ይልቅ ለጥቃቅን ልዩነቶች እንዲወከሉ የተዘጋጁ ናቸው። ስለዚህ ለድምጹ /ር/ አያሌ ምልክቶች ['''r''']፣ ['''ʀ''']፣ ['''ɾ'''] ፤ ['''ɽ'''] ፤ ['''ɹ'''] ፤ ['''ɻ'''] ሁላቸው እታች ይታያሉ። ነገር ግን የያንዳንዱ ምልክት ድምጽ ከሌሎቹ በጥቃቅን ይለያያል፤ እነዚህም ጥቃቅን ድምጽ ልዩነቶች በግዕዝ ፊደል ስንኳ አይለያዩም።

===«ሳንባዊ ተነባቢዎች»===

['''p'''] /ፕ/ ፤ ['''b'''] /ብ/ ፤ ['''t'''] /ት/ ፤ ['''d'''] /ድ/ ፤ ['''ʈ'''] /ርት/ ፤ ['''ɖ'''] /ርድ/ ፤ ['''c'''] /ክይ/ ፤ ['''ɟ'''] /ጅይ/ ፤ ['''k'''] /ክ/ ፣ ['''ɡ'''] /ግ/ ፤ ['''q'''] /ቅ/ ፤ ['''ɢ'''] /ጝ/ ፤ ['''ʡ'''] /ቕ/ ፣ ['''ʔ'''] /እ/

['''m'''] /ም/ ፤ ['''ɱ'''] /ምፍ/ ፤ ['''n'''] /ን/ ፤ ['''ɳ'''] /ርን/ ፤ ['''ɲ'''] /ኝ/ ፤ ['''ŋ'''] /ንግ/ ፤ ['''ɴ'''] /ንጝ/

['''ʙ'''] /ብቭ/ ፤ ['''r'''] /ር/ ፤ ['''ʀ'''] /ር/ 

['''ⱱ'''] /ቭ/ ፤ ['''ɾ'''] /ር/ ፤ ['''ɽ'''] /ር/

['''ɸ'''] /ፍ/ ፤ ['''β'''] /ቭ/ ፤ ['''f'''] /ፍ/ ፣ ['''v'''] /ቭ/ ፤ ['''θ'''] /<u>ስ</u>/ ፤ ['''ð'''] /<u>ዝ</u>/ ፤ ['''s'''] /ስ/ ፤ ['''z'''] /ዝ/ ፤ ['''ʃ'''] /ሽ/ ፤ ['''ʒ'''] /ዥ/ ፤ ['''ʂ'''] /ርሽ/ ፤ ['''ʐ'''] /ርዥ/ ፤ ['''ç'''] /ሥ/ ፤ ['''ʝ'''] /ህይ/ ፤ ['''x'''] /ኽ/ ፤ ['''ɣ'''] /ጝ/ ፤ ['''χ'''] /ሕ/ ፤ ['''ʁ'''] /ሕር/ ፤ ['''ħ'''] /ኅ/ ፤ ['''ʕ'''] /ዕ/ ፤ ['''h'''] /ህ/ ፣ ['''ɦ'''] /ሕ/

['''ɬ'''] /ልሽ/ ፤ ['''ɮ'''] /ልዥ/

['''ʋ'''] /ቭ/ ፤ ['''ɹ'''] /ር/ ፤ ['''ɻ'''] /ር/ ፤ ['''j'''] /ይ/ ፤ ['''ɰ'''] /ጝር/ 

['''l'''] /ል/ ፤ ['''ɭ'''] /ርል/ ፤ ['''ʎ'''] /ይ/ ፤ ['''ʟ'''] /ጝል/ 

===«ኢ-ሳንባዊ ተነባቢዎች»===

===አናባቢዎች===

{{መዋቅር-ቋንቋ}}

[[መደብ:ጽሕፈቶች]]
[[መደብ:የቋንቋ ጥናት]]