# ዩክሬን
ዩክሬን (ዩክሬንኛ ፦ Україна፣ ሮማንኛ፡ ዩክሬና፣ ይጠራ [ʊkrɐˈjinɐ] (የድምጽ ተናጋሪ iconlisten)) በምስራቅ አውሮፓ የሚገኝ አገር ነው። በአውሮፓ ውስጥ በአከባቢው ከሩሲያ ቀጥሎ ሁለተኛዋ ትልቅ ሀገር ናት ፣ እሱም በምስራቅ እና በሰሜን-ምስራቅ ትዋሰናለች።[ሀ] ዩክሬን በሰሜን ከቤላሩስ ጋር ትዋሰናለች። ፖላንድ, ስሎቫኪያ እና ሃንጋሪ በምዕራብ; ሮማኒያ እና ሞልዶቫ [b] ወደ ደቡብ; እና በአዞቭ ባህር እና በጥቁር ባህር ዳርቻ የባህር ዳርቻ አለው. ስፋቱ 603,628 ኪሜ2 (233,062 ካሬ ማይል) ነው፣ 43.6 ሚሊዮን ህዝብ ያላት፣ [መ] እና በአውሮፓ ውስጥ ስምንተኛዋ በህዝብ ብዛት የምትገኝ ሀገር ናት። የሀገሪቱ ዋና ከተማ እና ትልቁ ከተማ ኪየቭ ነው።
የዘመናዊው የዩክሬን ግዛት ከ 32,000 ዓክልበ. ጀምሮ ይኖሩ ነበር. በመካከለኛው ዘመን አካባቢው የዩክሬን ማንነት መሰረት የሆነው ልቅ የጎሳ ፌዴሬሽን ኪየቫን ሩስ የምስራቅ ስላቪክ ባህል ቁልፍ ማዕከል ነበር። በ13ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ወደ ተለያዩ ርዕሰ መስተዳድሮች መከፋፈሉን እና በሞንጎሊያውያን ወረራ የተፈጠረው ውድመት፣ የግዛት አንድነት ፈራርሶ አካባቢው ተቃርኖ፣ ተከፋፍሎ እና በተለያዩ ሀይሎች የተገዛ ነበር፣ የፖላንድ-ሊቱዌኒያ ኮመንዌልዝ፣ ኦስትሪያ-ሃንጋሪ፣ የኦቶማን ኢምፓየር እና የሩሲያ Tsardom. በ17ኛው እና በ18ኛው መቶ ክፍለ ዘመን የኮሳክ ሄትማንቴት ብቅ አለ እና በለፀገ ፣ነገር ግን ግዛቱ በመጨረሻ በፖላንድ እና በሩሲያ ኢምፓየር ተከፈለ። ከሩሲያ አብዮት በኋላ የዩክሬን ብሄራዊ የራስን ዕድል በራስ የመወሰን ንቅናቄ ተፈጠረ እና በአለም አቀፍ ደረጃ እውቅና ያገኘው የዩክሬን ህዝቦች ሪፐብሊክ እ.ኤ.አ. ሰኔ 23 ቀን 1917 ታወጀ። የዩክሬን ኤስኤስአር በ 1922 የሶቪየት ህብረት መስራች አባል ነበር። የሶቪየት ኅብረት መፍረስን ተከትሎ በ1991 ዓ.ም ነፃነት።
ከነጻነቷ በኋላ፣ ዩክሬን ራሷን ገለልተኛ አገር አወጀች፣ ከሩሲያ እና ከሌሎች የሲአይኤስ ሀገራት ጋር የተወሰነ ወታደራዊ ሽርክና መሰረተች፣ እንዲሁም ከኔቶ ጋር በ1994 ሽርክና ስትመሰርት በ2013፣ የፕሬዚዳንት ቪክቶር ያኑኮቪች መንግስት ዩክሬንን ለማገድ ከወሰነ በኋላ– የአውሮፓ ህብረት ማኅበር ስምምነት እና ከሩሲያ ጋር የበለጠ ኢኮኖሚያዊ ግንኙነትን መፈለግ ፣ Euromaidan በመባል የሚታወቀው ለብዙ ወራት የዘለቀው የተቃውሞ ሰልፎች እና የተቃውሞ ሰልፎች ጀመሩ ፣ በኋላም ወደ ክብር አብዮት ተሸጋግሮ የያኑኮቪች መገርሰስ እና አዲስ መመስረት አስከትሏል። መንግስት. እ.ኤ.አ. በመጋቢት 2014 ክራይሚያን በሩሲያ እንድትጠቃለል እና በዶንባስ ጦርነት ፣ በሩሲያ ከሚደገፉ ተገንጣዮች ጋር ረዘም ላለ ጊዜ የሚቆይ ግጭት ፣ ከሚያዝያ 2014 እስከ የካቲት 2022 የሩሲያ ወረራ ድረስ ዩክሬን በጥልቁ ውስጥ ያለውን ኢኮኖሚያዊ ክፍል አመልክቷል ። እና በ 2016 ከአውሮፓ ህብረት ጋር ሁሉን አቀፍ ነፃ የንግድ አካባቢ።
ዩክሬን በሰው ልማት ማውጫ 74ኛ ደረጃ ላይ ያለች በማደግ ላይ ያለች ሀገር ነች። በከፍተኛ የድህነት መጠን እና በከባድ ሙስና ይሰቃያል። ይሁን እንጂ ሰፊ ለም የእርሻ መሬቶች ስላሉት ዩክሬን በዓለም ላይ ካሉት ትላልቅ እህል ላኪዎች አንዷ ነች። ዩክሬን በከፊል ፕሬዚዳንታዊ ስርዓት ስር ያለች አሃዳዊ ሪፐብሊክ ነች ስልጣንን ወደ ህግ አውጪ፣ አስፈፃሚ እና የዳኝነት ቅርንጫፎች ይለያል። ሀገሪቱ የተባበሩት መንግስታት፣ የአውሮፓ ምክር ቤት፣ OSCE፣ የGUAM ድርጅት፣ ማህበር ትሪዮ እና የሉብሊን ትሪያንግል አባል ነች።
ዮክሬን የምስራቅ ኦርቶዶክሳዊ እምነት ዋነኛ አባል ስትሆን በ2018 ዓም በተደረገው የሞስኮ እና ኮንስታንቲኖፕል ቤተ ክርስቲያን መገንጠል ዩክሬን ከሞስኮ አስተዳደር ተላቃለች። ይህም የቤተ ክርስቲያን አስፈላጊነት በማጣት የምዕራብውያን ኢ-አማኝነት እንድትቀበል፣ የልቅ ስርአት እንዲኖርና፣ ቤተ ክርስቲያን የሚሄድ የምዕመን ቁጥር በአሀዝ እንዲቀንስ አድርጓል። ዩክሬን ከምስራቅ አውሮፓ ውስጥ ቀንደኛ የምዕራብያውያን ደጋፊ ናት። የዩክሬን ህዝቦች ከሞላ ጎደል በምዕራብያውያን ጥገኛ ስር ናቸው። ዩክሬን የሀያላን ጣልቃ ገብነት የምትቃወምና ሰላምን ብልፅግናን የምትሻ ሀገር ናት።
እ.ኤ.አ. በ 2022 የዩክሬን ትልቁ እና በጣም ቆንጆ ከሆኑት ከተሞች አንዷ - ማሪፖል - በሩሲያ ወታደሮች ወድሟል።

## ሥርወ-ቃል እና አጻጻፍ
የዩክሬን ስም ሥርወ-ቃል አመጣጥ በተመለከተ የተለያዩ መላምቶች አሉ. በጣም የተስፋፋው መላምት ከአሮጌው የስላቭ ቃል የመጣው "የድንበር ምድር" እንደሆነ ይናገራል.
በ20ኛው ክፍለ ዘመን አብዛኛው ዩክሬን በእንግሊዘኛ ተናጋሪው አለም ዩክሬን ተብላ ትጠራ ነበር ነገርግን በ1991 አገሪቷ ነፃነቷን ከወጣችበት ጊዜ አንስቶ የዚህ ቃል አጠቃቀም ብርቅ እየሆነ መጥቷል እናም የአጻጻፍ መመሪያዎቹ እንዳይጠቀሙበት ይመክራሉ። የአሜሪካ አምባሳደር እንዳሉት ዊልያም ቴይለር፣ "ዩክሬን" አሁን የሀገሪቱን ሉዓላዊነት አለማክበርን ያመለክታል። ኦፊሴላዊው የዩክሬን አቋም የ"ዩክሬን" አጠቃቀም በሰዋሰው እና በፖለቲካዊ መልኩ ትክክል አይደለም.

## ታሪክ

### የጥንት ታሪክ
በዩክሬን ውስጥ ያለው ዘመናዊ የሰው ሰፈራ እና አካባቢው በ 4,500 ዓ.ዓ. በክራይሚያ ተራሮች ውስጥ ስለ ግራቬቲያን ባህል ማስረጃ ነው. በ4,500 ዓክልበ. የኒዮሊቲክ ኩኩቴኒ-ትሪፒሊያ ባህል በዘመናዊ ዩክሬን ሰፊ አካባቢዎች፣ ትሪፒሊያን እና መላውን የዲኔፐር-ዲኔስተር ክልልን ጨምሮ እያደገ ነበር። ዩክሬን ለፈረስ ሰዋዊ መኖሪያነት ምቹ ቦታ እንደሆነችም ይታሰባል ። በብረት ዘመን መሬቱ በሲሜሪያውያን ፣ እስኩቴሶች እና ሳርማትያውያን ይኖሩ ነበር ። ከክርስቶስ ልደት በፊት 700 እና 200 ዓክልበ የእስኩቴስ መንግሥት አካል ነበር።
ከክርስቶስ ልደት በፊት ከ6ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ጀምሮ የግሪክ፣ የሮማውያን እና የባይዛንታይን ቅኝ ግዛቶች በሰሜን-ምስራቅ በጥቁር ባህር ዳርቻ ላይ ለምሳሌ በቲራስ፣ ኦልቢያ እና ቼርሶኔሰስ ተመስርተዋል። እነዚህ በ 6 ኛው ክፍለ ዘመን ዓ.ም. ጎቶች በአካባቢው ቆዩ፣ ነገር ግን ከ370ዎቹ ጀምሮ በሃንስ ቁጥጥር ስር መጡ። በ 7 ኛው ክፍለ ዘመን, አሁን በዩክሬን ምስራቃዊ ግዛት ያለው ግዛት የድሮው ታላቁ ቡልጋሪያ ማዕከል ነበር. በክፍለ ዘመኑ መገባደጃ ላይ አብዛኛው የቡልጋር ጎሳዎች ወደ ተለያዩ አቅጣጫዎች ተሰደዱ፣ እና ካዛሮች አብዛኛውን መሬቱን ተቆጣጠሩ።
በ 5 ኛው እና በ 6 ኛው መቶ ዘመን አንቴስ ሰዎች በዩክሬን ውስጥ ይገኙ ነበር. አንቴስ የዩክሬናውያን ቅድመ አያቶች ነበሩ፡ ነጭ ክሮአቶች፣ ሰቬሪያውያን፣ ምስራቃዊ ፖላኖች፣ ድሬቭሊያንስ፣ ዱሌቤስ፣ ኡሊቺያን እና ቲቬሪያውያን። በባልካን አገሮች ከዩክሬን የመጡ ፍልሰቶች ብዙ የደቡብ ስላቪክ ብሔሮችን አቋቋሙ። የሰሜን ፍልሰት፣ ወደ ኢልመን ሐይቅ ከሞላ ጎደል፣ የኢልመን ስላቭስ፣ ክሪቪች እና ራዲሚችስ፣ የሩስያውያን አባቶች የሆኑ ቡድኖች እንዲፈጠሩ ምክንያት ሆኗል። እ.ኤ.አ. በ 602 የአቫር ወረራ እና የአንቴስ ህብረት ውድቀትን ተከትሎ ፣ አብዛኛዎቹ እነዚህ ህዝቦች እስከ ሁለተኛው ሺህ ዓመት መጀመሪያ ድረስ እንደ ጎሳዎች ተርፈዋል።

### የኪዬቭ ወርቃማ ዘመን
ኪየቫን ሩስ የተመሰረተው በሮስ፣ ሮሳቫ እና ዲኔፐር ወንዞች መካከል በሚኖሩ የምስራቅ ፖላኖች ግዛት ነው። የሩሲያ ታሪክ ምሁር ቦሪስ ራባኮቭ የቋንቋ ጥናትን ካጠና በኋላ በዲኔፐር ክልል አጋማሽ ላይ ያለው የፖላንዳውያን ጎሳዎች ህብረት እራሱን በአንደኛው ጎሳ ስም "ሮስ" ብሎ እንደጠራ እና ወደ ማህበሩ የተቀላቀለው እና የሚታወቅ ወደሚለው መደምደሚያ ደርሰዋል ። ቢያንስ ከ 6 ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ ከስላቭክ ዓለም ባሻገር.
የኪየቭ ልዕልና አመጣጥ በጣም አከራካሪ ነው እና እንደ ዜና መዋዕል ትርጓሜዎች ላይ በመመስረት ቢያንስ ሦስት ስሪቶች አሉ። በአጠቃላይ የኪየቫን ሩስ የዘመናዊው ዩክሬን ማዕከላዊ፣ ምዕራባዊ እና ሰሜናዊ ክፍል፣ ቤላሩስ፣ የሩቅ ምስራቃዊ የፖላንድ ክፍል እና የዛሬዋ ሩሲያ ምዕራባዊ ክፍል እንደሚያካትት ይታመናል። በአንደኛ ደረጃ ዜና መዋዕል መሠረት የሩስ ሊቃውንት በመጀመሪያ ከስካንዲኔቪያ የመጡ ቫራንግያውያንን ያቀፈ ነበር።
በ 10 ኛው እና በ 11 ኛው ክፍለ ዘመን, በአውሮፓ ውስጥ ትልቁ እና በጣም ኃይለኛ ግዛት ሆነ. የዩክሬን እና የሩስያ ብሄራዊ ማንነት መሰረት ጥሏል. የዘመናዊው የዩክሬን ዋና ከተማ ኪየቭ የሩስ ዋና ከተማ ሆነች። በ12ኛው-13ኛው ክፍለ ዘመን በዩሪ ዘ ሎንግ ታጠቅ ጥረቶች በዛሌስዬ አካባቢ በኪየቫን ሩስ ውስጥ እንደ ቭላድሚር የዛሌዝማ/ቭላዲሚር የዛሌስዬ (ቮልዲሚር) ፣ የመርያ ጋሊች (ሃሊች) ያሉ በርካታ ከተሞች ተመስርተዋል። ፔሬስላቭ ኦቭ ዛሌስዬ (ፔሬያላቭ ኦቭ ሩተኒያን)፣ የ Erzya ፔሬስላቭል።
የኪየቫን ሩስ የሩቅ መጠን፣ 1054–1132
ቫራንግያውያን ከጊዜ በኋላ ከስላቪክ ሕዝብ ጋር ተዋህደው የመጀመሪያው የሩስ ሥርወ መንግሥት የሩሪክ ሥርወ መንግሥት አካል ሆኑ። ኪየቫን ሩስ እርስ በርስ በተያያዙት ሩሪኪድ kniazes ("መሳፍንት") የሚገዙ በርካታ ርዕሳነ መስተዳድሮችን ያቀፈ ነበር፣ እነሱም ብዙውን ጊዜ ኪየቭን ለመያዝ እርስ በእርስ ይጣላሉ።
የኪየቫን ሩስ ወርቃማ ዘመን የጀመረው በታላቁ ቭላድሚር (980-1015) የግዛት ዘመን ሲሆን ሩስን ወደ ባይዛንታይን ክርስትና አዞረ። በልጁ ያሮስላቭ ጠቢብ (1019-1054) የግዛት ዘመን ኪየቫን ሩስ የባህል ልማቱ እና ወታደራዊ ኃይሉ ከፍተኛ ደረጃ ላይ ደርሷል። የክልል ኃይሎች አንጻራዊ ጠቀሜታ እንደገና ሲጨምር ግዛቱ ብዙም ሳይቆይ ተበታተነ። በቭላድሚር 2ኛ ሞኖማክ (1113–1125) እና በልጁ ሚስቲላቭ (1125–1132) አገዛዝ የመጨረሻ ትንሳኤ ካገረሸ በኋላ የኪየቫን ሩስ ሚስቲላቭ ከሞተ በኋላ በመጨረሻ ወደ ተለያዩ ርዕሰ መስተዳደሮች ፈረሰ።
የ13ኛው ክፍለ ዘመን የሞንጎሊያውያን ወረራ ኪየቫን ሩስን አወደመ። በ1240 ኪየቭ ሙሉ በሙሉ ወድማለች። በዛሬው የዩክሬን ግዛት የሃሊች እና የቮሎዲሚር-ቮሊንስኪ ርዕሰ መስተዳድሮች ተነስተው ወደ ጋሊሺያ-ቮልሂኒያ ግዛት ተዋህደዋል።
ዳኒሎ ሮማኖቪች (ዳንኤል የጋሊሺያ አንደኛ ወይም ዳኒሎ ሃሊትስኪ) የሮማን ኤምስቲስላቪች ልጅ፣ ቮልሂኒያ፣ ጋሊሺያ እና የሩስ ጥንታዊ የኪየቭ ዋና ከተማን ጨምሮ ሁሉንም ደቡብ-ምዕራብ ሩሲያን እንደገና አንድ አደረገ። ዳኒሎ በ 1253 በዶሮሂቺን ውስጥ በሊቀ ጳጳሱ ሊቀ ጳጳስ የሩስ ሁሉ የመጀመሪያው ንጉሥ ሆኖ ዘውድ ተቀበለ። በዳኒሎ የግዛት ዘመን፣ የሩተኒያ መንግሥት ከምሥራቃዊ መካከለኛው አውሮፓ በጣም ኃያላን መንግሥታት አንዱ ነበር።
በ 1240 ከባቱ ወረራ በኋላ የባቱ ተተኪ የሰሜናዊው ርእሰ መስተዳድር ገዥ ነበር አሌክሳንደር ኔቪስኪ እና አሌክሳንደር ከሆርዴድ ጎን በተደረገው ጦርነት ውስጥ መሳተፉ የ 16 ዓመቱ ልጁ ዳኒል የሞስኮ የመጀመሪያ ልዑል ሲሆን ይህም ለዘመናዊቷ ሩሲያ እድገት ምክንያት ሆኗል። የዘመናዊቷ ሩሲያ ሌላዋ ዋና የመካከለኛው ዘመን ከተማ ቬሊኪ ኖቭጎሮድ ስትሆን ከሞስኮ ጋር ያለማቋረጥ ጦርነት ላይ የነበረች እና በሞስኮ የተቆጣጠረችው በ1478 ብቻ ነበር።
የወደፊቱ የዩክሬን እና የቤላሩስ ግዛቶች በመጨረሻ በ 14 ኛው ክፍለ ዘመን ከወደፊቱ ሩሲያውያን ተለያይተው የሊቱዌኒያ ግራንድ ዱቺ አካል ሆኑ (እስከ 18 ኛው ክፍለ ዘመን ድረስ እነዚህ ሁለት ግዛቶች ቅርብ ነበሩ ፣ በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን የዩክሬን እና የቤላሩስ ቋንቋዎች አሁንም በቃላት ውስጥ በ 84% ይገጣጠማሉ)። በ 15 ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ ወርቃማው ሆርዴ ሕልውናውን አቆመ, ወደ ክራይሚያ ግዛት, አስትራካን እና ካዛን ርእሰ መስተዳድሮች መበታተን. እናም የሙስቮቪት ግዛት በቀድሞ አጋሮቹ እና ጎረቤቶቹ ላይ በተለይም በሊቱዌኒያ ግራንድ ዱቺ ላይ ተከታታይ የወረራ ዘመቻዎችን አካሂዷል። ጦርነቶች ብዙውን ጊዜ በስሞልንስክ ከተማ (የቀድሞው የቤላሩስ ክፍል) ይደረጉ ነበር። የሩስያ ህዝብ ከምስራቃዊ የስላቭ ጎሳዎች ወጥቶ የተለየ ሀገር ፈጠረ በ 16 ኛው ክፍለ ዘመን በሙስቮይት ግዛት ጊዜ .

### የኮሳክ ዘመን
በ 15 ኛው -16 ኛው ክፍለ ዘመን የዩክሬን ልሂቃን ተቋቋመ - ኮሳኮች ፣ ህዝቡን ከአጎራባች ወረራዎች የሚከላከሉ ተዋጊዎች ። ዘመናዊ ሩሲያውያን በ 17 ኛው ክፍለ ዘመን ወደ ዩክሬን ምድር የደረሱ ሲሆን ከ 1648-1654 ከነፃነት ጦርነት እና በቦህዳን ክሜልኒትስኪ የሚመራው የፖላንድ ወረራ በኋላ ዩክሬናውያን በ 1654 ከሩሲያ ጋር ስምምነት ላይ ደረሱ.
ዩክሬናውያን እንደ ዜጋ አይቆጠሩም ነበር, እና የ 1654 ስምምነትን በመጣስ ሁሉም የህዝቡ ክፍሎች - በዋናነት ኮሳኮች እና ገበሬዎች - በሩሲያ ውስጥ ለግዳጅ ሥራ ተልከዋል. (10,000 ዩክሬናውያን በላዶጋ ካናል ግንባታ ወቅት በተመጣጠነ ምግብ እጥረት ሞቱ።) ይህ በ1708 በኢቫን ማዜፓ የሚመራው አብዮት እንዲፈጠር ምክንያት ሆኗል፣ እሱም ከሩሲያ ጋር የነበረውን ጥምረት በማፍረስ ከስዊድን ጥበቃ ጠየቀ
እ.ኤ.አ. በ 1775 ሩሲያ የዩክሬን ኮሳኮችን እና የሲች ምሽጎቻቸውን አጠፋች ፣ ይህም ለብዙ ዩክሬናውያን ባርነት ዳርጓል። ሩሲያ የዩክሬን ቋንቋ እና ባህልን በመጨፍለቅ የሩሲፊኬሽን ፖሊሲን ተከትላለች. የዚህ ፖሊሲ ምሳሌዎች የሩሲያ የውስጥ ጉዳይ ሚኒስትር ፒዮትር ቫልዩቭ የዩክሬናውያንን የአፍ መፍቻ ቋንቋ መጠቀምን የሚከለክል ውሳኔን ያካትታሉ።
እ.ኤ.አ. በ 1914 የሩሲያ ንጉሠ ነገሥት ኒኮላስ II የታዋቂው ጸሐፊ ታራስ ሼቭቼንኮ የተወለደበትን 100 ኛ ዓመት ክብረ በዓል አግዶ ነበር
በአሌክሳንደር ኬሬንስኪ የሚመራው የየካቲት አብዮት ንጉሳዊውን ስርዓት አስወግዶ ብዙ ህዝቦች ቀደም ሲል በሩሲያ የተያዙ ህዝቦች ለነጻነታቸው እንዲታገሉ እድል ሰጥቷቸዋል። ግን ቀድሞውኑ እ.ኤ.አ. በ 1917 መገባደጃ ላይ ቭላድሚር ሌኒን መፈንቅለ መንግስት አድርጓል ፣ ስልጣንን ተቆጣጠረ እና በሀገሪቱ ውስጥ የእርስ በእርስ ጦርነት ተጀመረ ፣ የዚህ ክፍል የሶቪየት ሩሲያ ጦርነት በዩክሬን ላይ ነበር። እ.ኤ.አ. የካቲት 5-7 ቀን 1918 በኪየቭ 15 ሺህ ዛጎሎች እንዲለቀቁ እና ከተማዋን ለመያዝ የኬሚካል ጦር መሳሪያዎችን አዘዘ። የሶቪየት ጦር በዩክሬን ዋና ከተማ በቀይ ሽብር ኦፊሴላዊ ፖሊሲ በሺዎች የሚቆጠሩ ሲቪሎችን ገድሏል ፣ እና ከከተማይቱ ካፈገፈገ በኋላ ፣ በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ግማሽ የበሰበሱ የከተማ ነዋሪዎች አስከሬኖች በኪየቭ ፓርኮች ተገኝተዋል።
በካርኮቭ ሌኒን የሶቪየት ዩክሬን አሻንጉሊት መንግስት ፈጠረ እና በ 1921 ዩክሬን ሙሉ በሙሉ ተይዛ በሩሲያ (ከ 1922 ዩኤስአር ጀምሮ) እና በፖላንድ መካከል ተከፈለች ። እ.ኤ.አ. በ1932-1933 በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎች በጆሴፍ ስታሊን በፈጠረው ሰው ሰራሽ ረሃብ ምክንያት አልቀዋል፣ ሆሎዶሞር በመባል ይታወቃል።የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት ተብሎ የሚታወቀው እ.ኤ.አ.።በ 1937 NKVD (በኋላም የዩኤስኤስ አር የውስጥ ጉዳይ ሚኒስቴር ተብሎ ተሰየመ) ብዙ የዩክሬን ምሁራንን ፣ የባህል ባለሙያዎችን እና ሳይንቲስቶችን በጥይት በመተኮስ ሰውነታቸውን በኪዬቭ በሚገኘው የባይኪቪንያ ጫካ ውስጥ በድብቅ ቀበሩ ፣ ከዩኤስኤስ አር ውድቀት በኋላ የመታሰቢያ ስብስብ ተፈጠረ።
ከ1941 እስከ 1945 አገሪቷ በናዚ ጀርመን ተይዛ የነበረች ሲሆን በዩክሬን ውስጥ ያለው እያንዳንዱ አምስተኛ ሰው ሞተ።
ከ1960ዎቹ እስከ 1980ዎቹ ድረስ የሶቪየት አገዛዝ ተቃዋሚዎችን በማሰር እና በአእምሮ ሆስፒታሎች ውስጥ በማስቀመጥ ተቃውሞዎችን አፍኖ የነበረ ሲሆን በዩክሬን ውስጥ በጣም ታዋቂው ተቃዋሚ ቫሲል ስቱስ ነበር። እ.ኤ.አ. በ 1985-1991 በተደረገው ዲሞክራቲክ ማሻሻያ ምክንያት የዩኤስኤስአር ውድቀት እና ዩክሬን እ.ኤ.አ. ነሐሴ 24 ቀን 1991 ነፃነቷን አወጀች። በዚያው ዓመት ግብረ ሰዶም እንደገና ሕጋዊ ሆነ እና በግብረ ሰዶማውያን ላይ የሚደርሰው ስደት ቆመ። በ1932-1933 እ.ኤ.አ. በ1932-1933 በዩክሬን ህዝብ ላይ ስታሊን ካደረሰው የዘር ማጥፋት ጀምሮ እስከ ዩኤስኤስአር ውድቀት ድረስ የቀጠለው ግብረ ሰዶማዊነት በ5% ህዝብ መካከል የተለመደ ክስተት በይፋ ታግዶ ተቀጥቷል 
እ.ኤ.አ. በ2012 ፑቲን ለሶስተኛ ጊዜ ስልጣን ከያዙ በኋላ የመናገር ነፃነትን ማፈን እና በዩክሬን አቅራቢያ ወታደሮችን ማሰባሰብ ጀመሩ።እ.ኤ.አ. በ 2013 ፕሬዝዳንት ቪክቶር ያኑኮቪች ፑቲን በስልጣን ላይ ለመቆየት ዩክሬንን እንዲወርሩ ጠየቁ ፣ ይህም ዩሮማይዳን በመባል የሚታወቁትን ተቃውሞዎች አስነስቷል ።
እ.ኤ.አ. መጋቢት 2014 ሩሲያ ደቡብ ዩክሬንን በመውረር ክሬሚያን ለመቀላቀል እድሉን ተጠቅማ ሚያዝያ 12 ቀን 2014 ያኑኮቪች ከሸሸ በኋላ ሩሲያ በምስራቅ ዩክሬን ወታደራዊ ጥቃት ሰነዘረች።በዚያን ጊዜ በሩሲያ ፌደሬሽን የፌደራል ደኅንነት አገልግሎት ባለሥልጣን ኢጎር ጊርኪን የሚመራው ታጣቂዎች በስላቭያንስክ ከተማ ላይ ጥቃት ሰነዘሩ። ኤፕሪል 13, ዩክሬን የሩስያን ወረራ ለመመከት ATO (የፀረ-ሽብርተኝነት ዘመቻ) ጀምሯል ።
እ.ኤ.አ. እስከ 2022 ድረስ ሩሲያ በ "ዶኔትስክ ሪፐብሊክ" በኩል ከፍተኛ መሪዋ ከሞስኮ ፖለቲከኛ አሌክሳንደር ቦሮዳይ በዩክሬን ላይ ሚስጥራዊ ጦርነት አድርጋለች, ይህም ወደ ከፍተኛ ጦርነት ተለወጠ. ሁሉም ፀረ-ጦርነት ተቃውሞዎች በሩሲያ ልዩ አገልግሎት ታግደዋል። በተያዙት ግዛቶች ውስጥ, ሩሲያውያን በትምህርት ቤቶች, በሙዚየሞች እና በቤተመጻሕፍት ውስጥ የሩሲያን መስፈርቶች የማያሟሉ የዩክሬን ቋንቋ ጽሑፎችን ማጥፋት ጀመሩ, እንዲሁም ሰላማዊ ዜጎች በእስር ቤቶች ውስጥ የሚቆዩ እና የሚሰቃዩበት "ማጣሪያ" ካምፖች መፍጠር ጀመሩ ።
ሩሲያ በዩክሬን ውስጥ ከባድ የጦር ወንጀሎችን ፈጽማለች፣ እንደ ማሪፖል ያሉ ከተሞችን በሙሉ ማውደም፣ ዩክሬንን እንደሚደግፉ በተገለጹት ሲቪሎች ላይ ጥቃቶች፣ በአፓርትመንት ሕንፃዎች ውስጥ ማሰቃየትን ጨምሮ። በዩክሬን በሰላማዊ ዜጎች ላይ በጣም ከባድ የሆነው ወንጀል በመጋቢት 2022 የቡቻ እልቂት ነው። የሩሲያ የፖለቲካ ሳይንቲስት ቲሞፊ ሰርጌቭ “ሩሲያ ከዩክሬን ጋር ምን ማድረግ አለባት?” (Что Россия должна сделать с Украиной ?) የሚለው መጣጥፍ አሜሪካዊው የታሪክ ምሁር ቲሞቲ ስናይደር “በራሺያውያን የተፈጠረ የዘር ማጥፋት መማሪያ መጽሐፍ” ሲል ጠርቶታል.  ።

## ቱሪዝም
- ኪየቭ
- ሌቪቭ
- ካርኮቭ
- የቅዱስ ኤልዛቤት ምሽግ, ክሮፒቭኒትስኪ
- ኒኮላይቭ
- ኬርሰን
- ኬርሰን


## አገናኞች
1. ↑  Тарас А. Е. Войны Московской Руси с Великим княжеством Литовским и Речью Посполитой в XIV—XVII вв. — М.; Минск : АСТ; Харвест, 2006. — 800
2. ↑  Русско-литовские и русско-польские войны // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907
3. ↑  Кром М. М. Стародубская война (1534—1537). Из истории русско-литовских отношений. — М.: Рубежи XXI, 2008.
4. ↑  Записки о Московіи XVI вѣка сэра Джерома Горсея. Переводъ съ англійскаго Н. А. Бѣлозерской. Съ предисловіемъ и примечаніями Н. И. Костомарова.— С.-Петербургъ: Изданіе А. С. Суворина, 1909. — 159 с.
5. ↑  XIVЯК МОСКВА ЗНИЩИЛА ВОЛЮ ДРУКУ КИЄВО-ПЕЧЕРСЬКОЇ ЛАВРИ
6. ↑  Собственноручное наставление Екатерины II князю Вяземскому при вступлении им в должность генерал-прокурора (1764 года)
7. ↑  Об отмене стеснений малорусского печатного слова
8. ↑  ВАЛУЄВСЬКИЙ ЦИРКУЛЯР
9. ↑  Ювілей Т.Г. Шевченка і студентські заворушення в Києві 100 років тому
10. ↑  Українська література XX століття: навч.-метод. посіб. для студентів 2-го курсу, які навчаються за спец. 035 — Філологія (заоч. форма) / Нар. укр. акад., каф. українознавства; упоряд. О. В. Слюніна. — Харків: Вид-во НУА, 2018. — 128 с.
11. ↑  Русначенко А. М. Національно-визвольний рух в Україні середина 1950-х — початок 1990-х років. — К., 1998.
12. ↑  
Террористы привязали мужчину с украинским флагом к столбу в Зугрэсе
13. ↑  
Попавший в плен боец АТО рассказал об издевательствах толпы у "столба позора"
14. ↑  
НЕZЛАМНІ: Ірина Довгань - історія донеччанки, катованої окупантами за допомогу українським бійцям
15. ↑  
Патріотка Ірина Довгань, яку катували терористи, розповіла, чому не вважає себе героїнею
16. ↑  Russia's genocide handbook
17. ↑  Это настоящий концлагерь: 21 фильтрационный лагерь создали оккупанты на Донетчине
18. ↑  Москалёв Алексей Владимирович
19. ↑  Пошкоджена будівля медзакладу, є загиблі: РФ завдала повторного удару по Києву
20. ↑  'You can't imagine the conditions' - Accounts emerge of Russian detention camps
21. ↑  Mariupol Women Report Russians Taking Ukrainians To 'Filtration Camps'
22. ↑  Ukrainians who fled to Georgia reveal details of Russia’s ‘filtration camps’


ዩክሬን
{{የሀገር መረጃ
|ስም = ዩክሬን
|ሙሉ_ስም = Україна <br /> ''ኡክራይና'' <br /> ዩክሬን
|ባንዲራ_ሥዕል = Flag of Ukraine.svg
|ማኅተም_ሥዕል = Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg
|ባንዲራ_ስፋት = 
|መዝሙር = ''Ще не вмерли України ні слава ні воля''<br><br><center> </center>
|ካርታ_ሥዕል = Europe-Ukraine (1991-2014).svg
|ዋና_ከተማ = [[ኪየቭ]]
|ብሔራዊ_ቋንቋ = [[ዩክሬንኛ]]
|የመንግስት_አይነት = ፕሬዚዳንታዊ ሪፐብሊክ
|የመሪዎች_ማዕረግ = <br>[[ፕሬዚዳንት]] <br /> [[ጠቅላይ ሚኒስትር]]
|የመሪዎች_ስም = [[ፐትሮ ፖሮሸንኮ]] <br /> [[ቮልዲሚር ዘለንስኪ]]
|ታሪካዊ_ቀናት = [[ነሐሴ 18]] ቀን [[1983]]<br>  (August 24, 1991  እ.ኤ.አ.)
|ታሪካዊ_ክስተቶች =የነፃነት ቀን
|የመሬት_ስፋት = 603,700
|የመሬት_ስፋት_ከዓለም = 45
|የሕዝብ_ብዛት_ግምት = 42,541,633
|የሕዝብ_ብዛት_ግምት_ዓመት = 2016 እ.ኤ.አ.
|የሕዝብ_ብዛት_ከዓለም = 31
|የገንዘብ_ስም = ህሪቭኒያ
|ሰዓት_ክልል = +2
|የስልክ_መግቢያ = +380
|ከፍተኛ_ደረጃ_ከባቢ = .ua<br>.укр
|ተመሠረተ_ፈረሰ_ዓመት=• የአሁኑ ሕገ መንግሥት
ሰኔ 28 ቀን 1996 እ.ኤ.አ}}
ዩክሬን (ዩክሬንኛ ፦ Україна፣ ሮማንኛ፡ ዩክሬና፣ ይጠራ [ʊkrɐˈjinɐ] (የድምጽ ተናጋሪ iconlisten)) በምስራቅ አውሮፓ የሚገኝ አገር ነው። በአውሮፓ ውስጥ በአከባቢው ከሩሲያ ቀጥሎ ሁለተኛዋ ትልቅ ሀገር ናት ፣ እሱም በምስራቅ እና በሰሜን-ምስራቅ ትዋሰናለች።[ሀ] ዩክሬን በሰሜን ከቤላሩስ ጋር ትዋሰናለች። ፖላንድ, ስሎቫኪያ እና ሃንጋሪ በምዕራብ; ሮማኒያ እና ሞልዶቫ [b] ወደ ደቡብ; እና በአዞቭ ባህር እና በጥቁር ባህር ዳርቻ የባህር ዳርቻ አለው. ስፋቱ 603,628 ኪሜ2 (233,062 ካሬ ማይል) ነው፣ 43.6 ሚሊዮን ህዝብ ያላት፣ [መ] እና በአውሮፓ ውስጥ ስምንተኛዋ በህዝብ ብዛት የምትገኝ ሀገር ናት። የሀገሪቱ ዋና ከተማ እና ትልቁ ከተማ ኪየቭ ነው።

የዘመናዊው የዩክሬን ግዛት ከ 32,000 ዓክልበ. ጀምሮ ይኖሩ ነበር. በመካከለኛው ዘመን አካባቢው የዩክሬን ማንነት መሰረት የሆነው ልቅ የጎሳ ፌዴሬሽን ኪየቫን ሩስ የምስራቅ ስላቪክ ባህል ቁልፍ ማዕከል ነበር። በ13ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ወደ ተለያዩ ርዕሰ መስተዳድሮች መከፋፈሉን እና በሞንጎሊያውያን ወረራ የተፈጠረው ውድመት፣ የግዛት አንድነት ፈራርሶ አካባቢው ተቃርኖ፣ ተከፋፍሎ እና በተለያዩ ሀይሎች የተገዛ ነበር፣ የፖላንድ-ሊቱዌኒያ ኮመንዌልዝ፣ ኦስትሪያ-ሃንጋሪ፣ የኦቶማን ኢምፓየር እና የሩሲያ Tsardom. በ17ኛው እና በ18ኛው መቶ ክፍለ ዘመን የኮሳክ ሄትማንቴት ብቅ አለ እና በለፀገ ፣ነገር ግን ግዛቱ በመጨረሻ በፖላንድ እና በሩሲያ ኢምፓየር ተከፈለ። ከሩሲያ አብዮት በኋላ የዩክሬን ብሄራዊ የራስን ዕድል በራስ የመወሰን ንቅናቄ ተፈጠረ እና በአለም አቀፍ ደረጃ እውቅና ያገኘው የዩክሬን ህዝቦች ሪፐብሊክ እ.ኤ.አ. ሰኔ 23 ቀን 1917 ታወጀ። የዩክሬን ኤስኤስአር በ 1922 የሶቪየት ህብረት መስራች አባል ነበር። የሶቪየት ኅብረት መፍረስን ተከትሎ በ1991 ዓ.ም ነፃነት።

ከነጻነቷ በኋላ፣ ዩክሬን ራሷን ገለልተኛ አገር አወጀች፣ ከሩሲያ እና ከሌሎች የሲአይኤስ ሀገራት ጋር የተወሰነ ወታደራዊ ሽርክና መሰረተች፣ እንዲሁም ከኔቶ ጋር በ1994 ሽርክና ስትመሰርት በ2013፣ የፕሬዚዳንት ቪክቶር ያኑኮቪች መንግስት ዩክሬንን ለማገድ ከወሰነ በኋላ– የአውሮፓ ህብረት ማኅበር ስምምነት እና ከሩሲያ ጋር የበለጠ ኢኮኖሚያዊ ግንኙነትን መፈለግ ፣ Euromaidan በመባል የሚታወቀው ለብዙ ወራት የዘለቀው የተቃውሞ ሰልፎች እና የተቃውሞ ሰልፎች ጀመሩ ፣ በኋላም ወደ ክብር አብዮት ተሸጋግሮ የያኑኮቪች መገርሰስ እና አዲስ መመስረት አስከትሏል። መንግስት. እ.ኤ.አ. [[፳፻፲፬ የሩሶ-ዩክሬን ቀውስ|በመጋቢት 2014 ክራይሚያን በሩሲያ እንድትጠቃለል እና በዶንባስ ጦርነት ፣ በሩሲያ ከሚደገፉ ተገንጣዮች ጋር ረዘም ላለ ጊዜ የሚቆይ ግጭት ፣ ከሚያዝያ 2014 እስከ የካቲት 2022 የሩሲያ ወረራ ድረስ ዩክሬን በጥልቁ ውስጥ ያለውን ኢኮኖሚያዊ ክፍል አመልክቷል]] ። እና በ 2016 ከአውሮፓ ህብረት ጋር ሁሉን አቀፍ ነፃ የንግድ አካባቢ።

ዩክሬን በሰው ልማት ማውጫ 74ኛ ደረጃ ላይ ያለች በማደግ ላይ ያለች ሀገር ነች። በከፍተኛ የድህነት መጠን እና በከባድ ሙስና ይሰቃያል። ይሁን እንጂ ሰፊ ለም የእርሻ መሬቶች ስላሉት ዩክሬን በዓለም ላይ ካሉት ትላልቅ እህል ላኪዎች አንዷ ነች። ዩክሬን በከፊል ፕሬዚዳንታዊ ስርዓት ስር ያለች አሃዳዊ ሪፐብሊክ ነች ስልጣንን ወደ ህግ አውጪ፣ አስፈፃሚ እና የዳኝነት ቅርንጫፎች ይለያል። ሀገሪቱ የተባበሩት መንግስታት፣ የአውሮፓ ምክር ቤት፣ OSCE፣ የGUAM ድርጅት፣ ማህበር ትሪዮ እና የሉብሊን ትሪያንግል አባል ነች።

ዮክሬን የምስራቅ ኦርቶዶክሳዊ እምነት ዋነኛ አባል ስትሆን በ2018 ዓም በተደረገው የሞስኮ እና ኮንስታንቲኖፕል ቤተ ክርስቲያን መገንጠል ዩክሬን ከሞስኮ አስተዳደር ተላቃለች። ይህም የቤተ ክርስቲያን አስፈላጊነት በማጣት የምዕራብውያን ኢ-አማኝነት እንድትቀበል፣ የልቅ ስርአት እንዲኖርና፣ ቤተ ክርስቲያን የሚሄድ የምዕመን ቁጥር በአሀዝ እንዲቀንስ አድርጓል። ዩክሬን ከምስራቅ አውሮፓ ውስጥ ቀንደኛ የምዕራብያውያን ደጋፊ ናት። የዩክሬን ህዝቦች ከሞላ ጎደል በምዕራብያውያን ጥገኛ ስር ናቸው። ዩክሬን የሀያላን ጣልቃ ገብነት የምትቃወምና ሰላምን ብልፅግናን የምትሻ ሀገር ናት።

[[የማሪፖል ከበባ|እ.ኤ.አ. በ 2022 የዩክሬን ትልቁ እና በጣም ቆንጆ ከሆኑት ከተሞች አንዷ - ማሪፖል - በሩሲያ ወታደሮች ወድሟል።]]

== ሥርወ-ቃል እና አጻጻፍ ==
የዩክሬን ስም ሥርወ-ቃል አመጣጥ በተመለከተ የተለያዩ መላምቶች አሉ. በጣም የተስፋፋው መላምት ከአሮጌው የስላቭ ቃል የመጣው "የድንበር ምድር" እንደሆነ ይናገራል.

በ20ኛው ክፍለ ዘመን አብዛኛው ዩክሬን በእንግሊዘኛ ተናጋሪው አለም ዩክሬን ተብላ ትጠራ ነበር ነገርግን በ1991 አገሪቷ ነፃነቷን ከወጣችበት ጊዜ አንስቶ የዚህ ቃል አጠቃቀም ብርቅ እየሆነ መጥቷል እናም የአጻጻፍ መመሪያዎቹ እንዳይጠቀሙበት ይመክራሉ። የአሜሪካ አምባሳደር እንዳሉት ዊልያም ቴይለር፣ "ዩክሬን" አሁን የሀገሪቱን ሉዓላዊነት አለማክበርን ያመለክታል። ኦፊሴላዊው የዩክሬን አቋም የ"ዩክሬን" አጠቃቀም በሰዋሰው እና በፖለቲካዊ መልኩ ትክክል አይደለም.

== ታሪክ ==

=== የጥንት ታሪክ ===
በዩክሬን ውስጥ ያለው ዘመናዊ የሰው ሰፈራ እና አካባቢው በ 4,500 ዓ.ዓ. በክራይሚያ ተራሮች ውስጥ ስለ ግራቬቲያን ባህል ማስረጃ ነው. በ4,500 ዓክልበ. የኒዮሊቲክ ኩኩቴኒ-ትሪፒሊያ ባህል በዘመናዊ ዩክሬን ሰፊ አካባቢዎች፣ ትሪፒሊያን እና መላውን የዲኔፐር-ዲኔስተር ክልልን ጨምሮ እያደገ ነበር። ዩክሬን ለፈረስ ሰዋዊ መኖሪያነት ምቹ ቦታ እንደሆነችም ይታሰባል ። በብረት ዘመን መሬቱ በሲሜሪያውያን ፣ እስኩቴሶች እና ሳርማትያውያን ይኖሩ ነበር ። ከክርስቶስ ልደት በፊት 700 እና 200 ዓክልበ የእስኩቴስ መንግሥት አካል ነበር።

ከክርስቶስ ልደት በፊት ከ6ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ጀምሮ የግሪክ፣ የሮማውያን እና የባይዛንታይን ቅኝ ግዛቶች በሰሜን-ምስራቅ በጥቁር ባህር ዳርቻ ላይ ለምሳሌ በቲራስ፣ ኦልቢያ እና ቼርሶኔሰስ ተመስርተዋል። እነዚህ በ 6 ኛው ክፍለ ዘመን ዓ.ም. ጎቶች በአካባቢው ቆዩ፣ ነገር ግን ከ370ዎቹ ጀምሮ በሃንስ ቁጥጥር ስር መጡ። በ 7 ኛው ክፍለ ዘመን, አሁን በዩክሬን ምስራቃዊ ግዛት ያለው ግዛት የድሮው ታላቁ ቡልጋሪያ ማዕከል ነበር. በክፍለ ዘመኑ መገባደጃ ላይ አብዛኛው የቡልጋር ጎሳዎች ወደ ተለያዩ አቅጣጫዎች ተሰደዱ፣ እና ካዛሮች አብዛኛውን መሬቱን ተቆጣጠሩ።

በ 5 ኛው እና በ 6 ኛው መቶ ዘመን አንቴስ ሰዎች በዩክሬን ውስጥ ይገኙ ነበር. አንቴስ የዩክሬናውያን ቅድመ አያቶች ነበሩ፡ ነጭ ክሮአቶች፣ ሰቬሪያውያን፣ ምስራቃዊ ፖላኖች፣ ድሬቭሊያንስ፣ ዱሌቤስ፣ ኡሊቺያን እና ቲቬሪያውያን። በባልካን አገሮች ከዩክሬን የመጡ ፍልሰቶች ብዙ የደቡብ ስላቪክ ብሔሮችን አቋቋሙ። የሰሜን ፍልሰት፣ ወደ ኢልመን ሐይቅ ከሞላ ጎደል፣ የኢልመን ስላቭስ፣ ክሪቪች እና ራዲሚችስ፣ የሩስያውያን አባቶች የሆኑ ቡድኖች እንዲፈጠሩ ምክንያት ሆኗል። እ.ኤ.አ. በ 602 የአቫር ወረራ እና የአንቴስ ህብረት ውድቀትን ተከትሎ ፣ አብዛኛዎቹ እነዚህ ህዝቦች እስከ ሁለተኛው ሺህ ዓመት መጀመሪያ ድረስ እንደ ጎሳዎች ተርፈዋል።

=== የኪዬቭ ወርቃማ ዘመን ===
ኪየቫን ሩስ የተመሰረተው በሮስ፣ ሮሳቫ እና ዲኔፐር ወንዞች መካከል በሚኖሩ የምስራቅ ፖላኖች ግዛት ነው። የሩሲያ ታሪክ ምሁር ቦሪስ ራባኮቭ የቋንቋ ጥናትን ካጠና በኋላ በዲኔፐር ክልል አጋማሽ ላይ ያለው የፖላንዳውያን ጎሳዎች ህብረት እራሱን በአንደኛው ጎሳ ስም "ሮስ" ብሎ እንደጠራ እና ወደ ማህበሩ የተቀላቀለው እና የሚታወቅ ወደሚለው መደምደሚያ ደርሰዋል ። ቢያንስ ከ 6 ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ ከስላቭክ ዓለም ባሻገር.

የኪየቭ ልዕልና አመጣጥ በጣም አከራካሪ ነው እና እንደ ዜና መዋዕል ትርጓሜዎች ላይ በመመስረት ቢያንስ ሦስት ስሪቶች አሉ። በአጠቃላይ የኪየቫን ሩስ የዘመናዊው ዩክሬን ማዕከላዊ፣ ምዕራባዊ እና ሰሜናዊ ክፍል፣ ቤላሩስ፣ የሩቅ ምስራቃዊ የፖላንድ ክፍል እና የዛሬዋ ሩሲያ ምዕራባዊ ክፍል እንደሚያካትት ይታመናል። በአንደኛ ደረጃ ዜና መዋዕል መሠረት የሩስ ሊቃውንት በመጀመሪያ ከስካንዲኔቪያ የመጡ ቫራንግያውያንን ያቀፈ ነበር።

በ 10 ኛው እና በ 11 ኛው ክፍለ ዘመን, በአውሮፓ ውስጥ ትልቁ እና በጣም ኃይለኛ ግዛት ሆነ. የዩክሬን እና የሩስያ ብሄራዊ ማንነት መሰረት ጥሏል. የዘመናዊው የዩክሬን ዋና ከተማ ኪየቭ የሩስ ዋና ከተማ ሆነች። በ12ኛው-13ኛው ክፍለ ዘመን በዩሪ ዘ ሎንግ ታጠቅ ጥረቶች በዛሌስዬ አካባቢ በኪየቫን ሩስ ውስጥ እንደ ቭላድሚር የዛሌዝማ/ቭላዲሚር የዛሌስዬ (ቮልዲሚር) ፣ የመርያ ጋሊች (ሃሊች) ያሉ በርካታ ከተሞች ተመስርተዋል። ፔሬስላቭ ኦቭ ዛሌስዬ (ፔሬያላቭ ኦቭ ሩተኒያን)፣ የ Erzya ፔሬስላቭል።

የኪየቫን ሩስ የሩቅ መጠን፣ 1054–1132

ቫራንግያውያን ከጊዜ በኋላ ከስላቪክ ሕዝብ ጋር ተዋህደው የመጀመሪያው የሩስ ሥርወ መንግሥት የሩሪክ ሥርወ መንግሥት አካል ሆኑ። ኪየቫን ሩስ እርስ በርስ በተያያዙት ሩሪኪድ kniazes ("መሳፍንት") የሚገዙ በርካታ ርዕሳነ መስተዳድሮችን ያቀፈ ነበር፣ እነሱም ብዙውን ጊዜ ኪየቭን ለመያዝ እርስ በእርስ ይጣላሉ።
[[File:Пам'ятник князю Володимиру Великому.jpg|thumb|220px|የኪዬቭ ታሪካዊ ማዕከል]]
የኪየቫን ሩስ ወርቃማ ዘመን የጀመረው በታላቁ ቭላድሚር (980-1015) የግዛት ዘመን ሲሆን ሩስን ወደ ባይዛንታይን ክርስትና አዞረ። በልጁ ያሮስላቭ ጠቢብ (1019-1054) የግዛት ዘመን ኪየቫን ሩስ የባህል ልማቱ እና ወታደራዊ ኃይሉ ከፍተኛ ደረጃ ላይ ደርሷል። የክልል ኃይሎች አንጻራዊ ጠቀሜታ እንደገና ሲጨምር ግዛቱ ብዙም ሳይቆይ ተበታተነ። በቭላድሚር 2ኛ ሞኖማክ (1113–1125) እና በልጁ ሚስቲላቭ (1125–1132) አገዛዝ የመጨረሻ ትንሳኤ ካገረሸ በኋላ የኪየቫን ሩስ ሚስቲላቭ ከሞተ በኋላ በመጨረሻ ወደ ተለያዩ ርዕሰ መስተዳደሮች ፈረሰ።

የ13ኛው ክፍለ ዘመን የሞንጎሊያውያን ወረራ ኪየቫን ሩስን አወደመ። በ1240 ኪየቭ ሙሉ በሙሉ ወድማለች። በዛሬው የዩክሬን ግዛት የሃሊች እና የቮሎዲሚር-ቮሊንስኪ ርዕሰ መስተዳድሮች ተነስተው ወደ ጋሊሺያ-ቮልሂኒያ ግዛት ተዋህደዋል።

ዳኒሎ ሮማኖቪች (ዳንኤል የጋሊሺያ አንደኛ ወይም ዳኒሎ ሃሊትስኪ) የሮማን ኤምስቲስላቪች ልጅ፣ ቮልሂኒያ፣ ጋሊሺያ እና የሩስ ጥንታዊ የኪየቭ ዋና ከተማን ጨምሮ ሁሉንም ደቡብ-ምዕራብ ሩሲያን እንደገና አንድ አደረገ። ዳኒሎ በ 1253 በዶሮሂቺን ውስጥ በሊቀ ጳጳሱ ሊቀ ጳጳስ የሩስ ሁሉ የመጀመሪያው ንጉሥ ሆኖ ዘውድ ተቀበለ። በዳኒሎ የግዛት ዘመን፣ የሩተኒያ መንግሥት ከምሥራቃዊ መካከለኛው አውሮፓ በጣም ኃያላን መንግሥታት አንዱ ነበር።

በ 1240 ከባቱ ወረራ በኋላ የባቱ ተተኪ የሰሜናዊው ርእሰ መስተዳድር ገዥ ነበር አሌክሳንደር ኔቪስኪ እና አሌክሳንደር ከሆርዴድ ጎን በተደረገው ጦርነት ውስጥ መሳተፉ የ 16 ዓመቱ ልጁ ዳኒል የሞስኮ የመጀመሪያ ልዑል ሲሆን ይህም ለዘመናዊቷ ሩሲያ እድገት ምክንያት ሆኗል። የዘመናዊቷ ሩሲያ ሌላዋ ዋና የመካከለኛው ዘመን ከተማ ቬሊኪ ኖቭጎሮድ ስትሆን ከሞስኮ ጋር ያለማቋረጥ ጦርነት ላይ የነበረች እና በሞስኮ የተቆጣጠረችው በ1478 ብቻ ነበር።

የወደፊቱ የዩክሬን እና የቤላሩስ ግዛቶች በመጨረሻ በ 14 ኛው ክፍለ ዘመን ከወደፊቱ ሩሲያውያን ተለያይተው የሊቱዌኒያ ግራንድ ዱቺ አካል ሆኑ (እስከ 18 ኛው ክፍለ ዘመን ድረስ እነዚህ ሁለት ግዛቶች ቅርብ ነበሩ ፣ በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን የዩክሬን እና የቤላሩስ ቋንቋዎች አሁንም በቃላት ውስጥ በ 84% ይገጣጠማሉ)። በ 15 ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ ወርቃማው ሆርዴ ሕልውናውን አቆመ, ወደ ክራይሚያ ግዛት, አስትራካን እና ካዛን ርእሰ መስተዳድሮች መበታተን. እናም የሙስቮቪት ግዛት በቀድሞ አጋሮቹ እና ጎረቤቶቹ ላይ በተለይም በሊቱዌኒያ ግራንድ ዱቺ ላይ ተከታታይ የወረራ ዘመቻዎችን አካሂዷል። ጦርነቶች ብዙውን ጊዜ በስሞልንስክ ከተማ (የቀድሞው የቤላሩስ ክፍል) ይደረጉ ነበር። የሩስያ ህዝብ ከምስራቃዊ የስላቭ ጎሳዎች ወጥቶ የተለየ ሀገር ፈጠረ በ 16 ኛው ክፍለ ዘመን በሙስቮይት ግዛት ጊዜ <ref>Тарас А. Е. Войны Московской Руси с Великим княжеством Литовским и Речью Посполитой в XIV—XVII вв. — М.; Минск : АСТ; Харвест, 2006. — 800</ref><ref>Русско-литовские и русско-польские войны // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907</ref><ref>Кром М. М. Стародубская война (1534—1537). Из истории русско-литовских отношений. — М.: Рубежи XXI, 2008.</ref><ref>Записки о Московіи XVI вѣка сэра Джерома Горсея. Переводъ съ англійскаго Н. А. Бѣлозерской. Съ предисловіемъ и примечаніями Н. И. Костомарова.— С.-Петербургъ: Изданіе А. С. Суворина, 1909. — 159 с.</ref>.
=== የኮሳክ ዘመን ===
[[File:Kirovograd B.Khmelnyts'kogo Ploscha Pam'yatnyk B.Khmel'nyts'komu 02 (YDS 5421).jpg|thumb|180px|የ 1648-1654 ጦርነት መሪ ለሆነው ለቦህዳን ክመልኒትስኪ ሀውልቶች አንዱ]]
በ 15 ኛው -16 ኛው ክፍለ ዘመን የዩክሬን ልሂቃን ተቋቋመ - ኮሳኮች ፣ ህዝቡን ከአጎራባች ወረራዎች የሚከላከሉ ተዋጊዎች ። ዘመናዊ ሩሲያውያን በ 17 ኛው ክፍለ ዘመን ወደ ዩክሬን ምድር የደረሱ ሲሆን ከ 1648-1654 ከነፃነት ጦርነት እና በቦህዳን ክሜልኒትስኪ የሚመራው የፖላንድ ወረራ በኋላ ዩክሬናውያን በ 1654 ከሩሲያ ጋር ስምምነት ላይ ደረሱ<ref>[http://litopys.org.ua/ohienko/oh14.htm XIVЯК МОСКВА ЗНИЩИЛА ВОЛЮ ДРУКУ КИЄВО-ПЕЧЕРСЬКОЇ ЛАВРИ]</ref><ref>[https://archive.org/details/sirio007/page/n389/mode/1up?view=theater Собственноручное наставление Екатерины II князю Вяземскому при вступлении им в должность генерал-прокурора (1764 года)]</ref>.

ዩክሬናውያን እንደ ዜጋ አይቆጠሩም ነበር, እና የ 1654 ስምምነትን በመጣስ ሁሉም የህዝቡ ክፍሎች - በዋናነት ኮሳኮች እና ገበሬዎች - በሩሲያ ውስጥ ለግዳጅ ሥራ ተልከዋል. (10,000 ዩክሬናውያን በላዶጋ ካናል ግንባታ ወቅት በተመጣጠነ ምግብ እጥረት ሞቱ።) ይህ በ1708 በኢቫን ማዜፓ የሚመራው አብዮት እንዲፈጠር ምክንያት ሆኗል፣ እሱም ከሩሲያ ጋር የነበረውን ጥምረት በማፍረስ ከስዊድን ጥበቃ ጠየቀ<ref>[https://archive.org/details/OtmStMalPechSl1905/1905/page/n5/mode/1up?view=theater Об отмене стеснений малорусского печатного слова]</ref>

እ.ኤ.አ. በ 1775 ሩሲያ የዩክሬን ኮሳኮችን እና የሲች ምሽጎቻቸውን አጠፋች ፣ ይህም ለብዙ ዩክሬናውያን ባርነት ዳርጓል። ሩሲያ የዩክሬን ቋንቋ እና ባህልን በመጨፍለቅ የሩሲፊኬሽን ፖሊሲን ተከትላለች. የዚህ ፖሊሲ ምሳሌዎች የሩሲያ የውስጥ ጉዳይ ሚኒስትር ፒዮትር ቫልዩቭ የዩክሬናውያንን የአፍ መፍቻ ቋንቋ መጠቀምን የሚከለክል ውሳኔን ያካትታሉ<ref>[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Valuievskyj_tsyrkuliar ВАЛУЄВСЬКИЙ ЦИРКУЛЯР]</ref>።
[[File:Валуєвський циркуляр. Valuev Circular.jpg|thumb|180px|በ1863 የፒዮትር ቫልዩቭ አዋጅ “የዩክሬን ቋንቋ ሆኖ አያውቅም፣ የለም፣ እንዲሁም ሊሆን አይችልም፣ እናም በዚህ አባባል የማይስማማ ማንኛውም ሰው የሩሲያ ጠላት ነው” ይላል።]]

እ.ኤ.አ. በ 1914 የሩሲያ ንጉሠ ነገሥት ኒኮላስ II የታዋቂው ጸሐፊ ታራስ ሼቭቼንኮ የተወለደበትን 100 ኛ ዓመት ክብረ በዓል አግዶ ነበር<ref>[https://kpi.ua/shevchenko-revolt Ювілей Т.Г. Шевченка і студентські заворушення в Києві 100 років тому]</ref>

በአሌክሳንደር ኬሬንስኪ የሚመራው የየካቲት አብዮት ንጉሳዊውን ስርዓት አስወግዶ ብዙ ህዝቦች ቀደም ሲል በሩሲያ የተያዙ ህዝቦች ለነጻነታቸው እንዲታገሉ እድል ሰጥቷቸዋል። ግን ቀድሞውኑ እ.ኤ.አ. በ 1917 መገባደጃ ላይ ቭላድሚር ሌኒን መፈንቅለ መንግስት አድርጓል ፣ ስልጣንን ተቆጣጠረ እና በሀገሪቱ ውስጥ የእርስ በእርስ ጦርነት ተጀመረ ፣ የዚህ ክፍል የሶቪየት ሩሲያ ጦርነት በዩክሬን ላይ ነበር። እ.ኤ.አ. የካቲት 5-7 ቀን 1918 በኪየቭ 15 ሺህ ዛጎሎች እንዲለቀቁ እና ከተማዋን ለመያዝ የኬሚካል ጦር መሳሪያዎችን አዘዘ። የሶቪየት ጦር በዩክሬን ዋና ከተማ በቀይ ሽብር ኦፊሴላዊ ፖሊሲ በሺዎች የሚቆጠሩ ሲቪሎችን ገድሏል ፣ እና ከከተማይቱ ካፈገፈገ በኋላ ፣ በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ግማሽ የበሰበሱ የከተማ ነዋሪዎች አስከሬኖች በኪየቭ ፓርኮች ተገኝተዋል።

በካርኮቭ ሌኒን የሶቪየት ዩክሬን አሻንጉሊት መንግስት ፈጠረ እና በ 1921 ዩክሬን ሙሉ በሙሉ ተይዛ በሩሲያ (ከ 1922 ዩኤስአር ጀምሮ) እና በፖላንድ መካከል ተከፈለች ። እ.ኤ.አ. በ1932-1933 በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎች በጆሴፍ ስታሊን በፈጠረው ሰው ሰራሽ ረሃብ ምክንያት አልቀዋል፣ ሆሎዶሞር በመባል ይታወቃል።የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት ተብሎ የሚታወቀው እ.ኤ.አ.።በ 1937 NKVD (በኋላም የዩኤስኤስ አር የውስጥ ጉዳይ ሚኒስቴር ተብሎ ተሰየመ) ብዙ የዩክሬን ምሁራንን ፣ የባህል ባለሙያዎችን እና ሳይንቲስቶችን በጥይት በመተኮስ ሰውነታቸውን በኪዬቭ በሚገኘው የባይኪቪንያ ጫካ ውስጥ በድብቅ ቀበሩ ፣ ከዩኤስኤስ አር ውድቀት በኋላ የመታሰቢያ ስብስብ ተፈጠረ<ref>Українська література XX століття: навч.-метод. посіб. для студентів 2-го курсу, які навчаються за спец. 035 — Філологія (заоч. форма) / Нар. укр. акад., каф. українознавства; упоряд. О. В. Слюніна. — Харків: Вид-во НУА, 2018. — 128 с.</ref>።
[[File:Національний музей Голодомору-геноциду, скульптура дівчинки «Гірка пам'ять дитинства».jpg|thumb|200px|የዩኤስኤስአር ውድቀት በኋላ የተፈጠረው በኪዬቭ ውስጥ 1932-1933 የዘር ማጥፋት ሙዚየም]]
ከ1941 እስከ 1945 አገሪቷ በናዚ ጀርመን ተይዛ የነበረች ሲሆን በዩክሬን ውስጥ ያለው እያንዳንዱ አምስተኛ ሰው ሞተ።

ከ1960ዎቹ እስከ 1980ዎቹ ድረስ የሶቪየት አገዛዝ ተቃዋሚዎችን በማሰር እና በአእምሮ ሆስፒታሎች ውስጥ በማስቀመጥ ተቃውሞዎችን አፍኖ የነበረ ሲሆን በዩክሬን ውስጥ በጣም ታዋቂው ተቃዋሚ ቫሲል ስቱስ ነበር። እ.ኤ.አ. በ 1985-1991 በተደረገው ዲሞክራቲክ ማሻሻያ ምክንያት የዩኤስኤስአር ውድቀት እና ዩክሬን እ.ኤ.አ. ነሐሴ 24 ቀን 1991 ነፃነቷን አወጀች። በዚያው ዓመት [[ግብረ ሰዶማዊነት|ግብረ ሰዶም እንደገና]] ሕጋዊ ሆነ እና በግብረ ሰዶማውያን ላይ የሚደርሰው ስደት ቆመ። በ1932-1933 እ.ኤ.አ. በ1932-1933 በዩክሬን ህዝብ ላይ ስታሊን ካደረሰው የዘር ማጥፋት ጀምሮ እስከ ዩኤስኤስአር ውድቀት ድረስ የቀጠለው ግብረ ሰዶማዊነት በ5% ህዝብ መካከል የተለመደ ክስተት በይፋ ታግዶ ተቀጥቷል <ref>Русначенко А. М. Національно-визвольний рух в Україні середина 1950-х — початок 1990-х років. — К., 1998.</ref>

እ.ኤ.አ. በ2012 ፑቲን ለሶስተኛ ጊዜ ስልጣን ከያዙ በኋላ የመናገር ነፃነትን ማፈን እና በዩክሬን አቅራቢያ ወታደሮችን ማሰባሰብ ጀመሩ።እ.ኤ.አ. በ 2013 ፕሬዝዳንት ቪክቶር ያኑኮቪች ፑቲን በስልጣን ላይ ለመቆየት ዩክሬንን እንዲወርሩ ጠየቁ ፣ ይህም ዩሮማይዳን በመባል የሚታወቁትን ተቃውሞዎች አስነስቷል ።

እ.ኤ.አ. መጋቢት 2014 ሩሲያ ደቡብ ዩክሬንን በመውረር ክሬሚያን ለመቀላቀል እድሉን ተጠቅማ ሚያዝያ 12 ቀን 2014 ያኑኮቪች ከሸሸ በኋላ ሩሲያ በምስራቅ ዩክሬን ወታደራዊ ጥቃት ሰነዘረች።በዚያን ጊዜ በሩሲያ ፌደሬሽን የፌደራል ደኅንነት አገልግሎት ባለሥልጣን ኢጎር ጊርኪን የሚመራው ታጣቂዎች በስላቭያንስክ ከተማ ላይ ጥቃት ሰነዘሩ። ኤፕሪል 13, ዩክሬን የሩስያን ወረራ ለመመከት ATO (የፀረ-ሽብርተኝነት ዘመቻ) ጀምሯል<ref>
[https://nikvesti.com/news/incidents/59805 Террористы привязали мужчину с украинским флагом к столбу в Зугрэсе]</ref> <ref>
[https://news.obozrevatel.com/politics/80167-popavshij-v-plen-boets-ato-rasskazal-ob-izdevatelstvah-tolpyi-u-stolba-pozora.htm Попавший в плен боец АТО рассказал об издевательствах толпы у "столба позора"]</ref><ref>
[https://www.5.ua/suspilstvo/nezlamni-iryna-dovhan-istoriia-donechchanky-katovanoi-okupantamy-za-dopomohu-ukrainskym-biitsiam-197262.html НЕZЛАМНІ: Ірина Довгань - історія донеччанки, катованої окупантами за допомогу українським бійцям ]</ref><ref>
[https://web.archive.org/web/20160902091720/http://uapress.info/uk/news/show/37843 Патріотка Ірина Довгань, яку катували терористи, розповіла, чому не вважає себе героїнею]</ref>።
[[File:Ruins of Donetsk International airport (16).jpg|thumb|220px|የዶኔትስክ አውሮፕላን ማረፊያ ከተማዋን በተያዘበት ወቅት በሩሲያ ወታደሮች ወድሟል, 2014]]
እ.ኤ.አ. እስከ 2022 ድረስ ሩሲያ በ "ዶኔትስክ ሪፐብሊክ" በኩል ከፍተኛ መሪዋ ከሞስኮ ፖለቲከኛ አሌክሳንደር ቦሮዳይ በዩክሬን ላይ ሚስጥራዊ ጦርነት አድርጋለች, ይህም ወደ ከፍተኛ ጦርነት ተለወጠ. ሁሉም ፀረ-ጦርነት ተቃውሞዎች በሩሲያ ልዩ አገልግሎት ታግደዋል። በተያዙት ግዛቶች ውስጥ, ሩሲያውያን በትምህርት ቤቶች, በሙዚየሞች እና በቤተመጻሕፍት ውስጥ የሩሲያን መስፈርቶች የማያሟሉ የዩክሬን ቋንቋ ጽሑፎችን ማጥፋት ጀመሩ, እንዲሁም ሰላማዊ ዜጎች በእስር ቤቶች ውስጥ የሚቆዩ እና የሚሰቃዩበት "ማጣሪያ" ካምፖች መፍጠር ጀመሩ<ref>[https://snyder.substack.com/p/russias-genocide-handbook Russia's genocide handbook]</ref> <ref>[https://kanaldim.tv/ru/eto-nastoyashhij-konczlager-21-filtraczionnyj-lager-sozdali-okkupanty-na-donetchine/ Это настоящий концлагерь: 21 фильтрационный лагерь создали оккупанты на Донетчине]</ref>።

ሩሲያ በዩክሬን ውስጥ ከባድ የጦር ወንጀሎችን ፈጽማለች፣ እንደ ማሪፖል ያሉ ከተሞችን በሙሉ ማውደም፣ ዩክሬንን እንደሚደግፉ በተገለጹት ሲቪሎች ላይ ጥቃቶች፣ በአፓርትመንት ሕንፃዎች ውስጥ ማሰቃየትን ጨምሮ። በዩክሬን በሰላማዊ ዜጎች ላይ በጣም ከባድ የሆነው ወንጀል በመጋቢት 2022 የቡቻ እልቂት ነው። የሩሲያ የፖለቲካ ሳይንቲስት ቲሞፊ ሰርጌቭ “ሩሲያ ከዩክሬን ጋር ምን ማድረግ አለባት?” (Что Россия должна сделать с Украиной ?) የሚለው መጣጥፍ አሜሪካዊው የታሪክ ምሁር ቲሞቲ ስናይደር “በራሺያውያን የተፈጠረ የዘር ማጥፋት መማሪያ መጽሐፍ” ሲል ጠርቶታል<ref>[https://memopzk.org/figurant/moskalyov-aleksej-vladimirovich/ Москалёв Алексей Владимирович]</ref>.<ref>[https://suspilne.media/kyiv/785809-poskodzena-budivla-med-zakladu-e-zagibli-rf-zavdala-povtornogo-udaru-po-kievu/ Пошкоджена будівля медзакладу, є загиблі: РФ завдала повторного удару по Києву]</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-61208404 'You can't imagine the conditions' - Accounts emerge of Russian detention camps]</ref> <ref>[https://www.huffpost.com/entry/filtration-camps-russia-ukraine-war_n_624ac8b9e4b0e44de9c485ea Mariupol Women Report Russians Taking Ukrainians To 'Filtration Camps']</ref> <ref>[https://www.theguardian.com/world/2022/jun/12/ukrainians-who-fled-to-georgia-reveal-details-of-russias-filtration-camps Ukrainians who fled to Georgia reveal details of Russia’s ‘filtration camps’]</ref>።

== ቱሪዝም ==
<gallery>
KyivCity3.jpg|ኪየቭ
LvivEveningSummer2019.jpg|ሌቪቭ
Палац у Шаровці.jpg|ካርኮቭ
Пантеон Вічної Слави, 9 травня 2025.jpg|[[የቅዱስ ኤልዛቤት ምሽግ]], ክሮፒቭኒትስኪ
Украина, Одесса - Оперный театр 04.jpg|ኒኮላይቭ
Kherson after Russian occupation (2022-11-19) 01.jpg|ኬርሰን
Mykolaiv. Russian Drama Theatre.jpg|ኬርሰን
</gallery>
== አገናኞች ==
{{በአውሮፓ ውስጥ የሚገኙ አገሮች}}
{{መዋቅር-መልክዐምድር}}

[[መደብ:ዩክሬን|*]]