# ታኅሣሥ ፩
ታኅሣሥ ፩ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፺፩ኛው ቀን እና የወሩ መጀመሪያ ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፪፻፸፭ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፪፻፸፬  ቀናት ይቀራሉ።

## ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች
፲፰፻፲ ዓ/ም የአሜሪካ ኅብረት በዛሬው ዕለት የሚሲሲፒን ግዛት ሃያኛ የማኅበር ዓባል አድርጎ ተቀበለ። 
፲፰፻፷፩ ዓ/ም በዓለም የመጀመሪያው የመንገድ ተሽከርካሪዎች መቆጣጠሪያ መብራት በእንግሊዝ ዋና ከተማ በለንደን ላይ የፓርላማ ሕንጻ (የዌስትሚንስተር ቤተ መንግሥት) ‘Palace of Westminster’ ፊት ለፊት ተተክሎ አገልግሎት ላይ ዋለ።
፲፰፻፺፬ ዓ/ም ለመጀመሪያ ጊዜ የኖቤል ሽልማቶች ተሸለሙ።
፲፱፻፳፱ ዓ/ም በብሪታንያ በንጉሡ የፍቅረኛቸውን ምርጫ ምክንያት በተከሰተው ቀውስ፥ ንጉሥ ኤድዋርድ ስምንተኛ ሥልጣናቸውንና ዘውዳቸውን መልቀቅ የሚያስችላቸውን ህግና ስምምነት ፈረሙ።
፲፱፻፶፯ ዓ/ም በኖርዌይ ዋና ከተማ ኦስሎ ላይ በተካሄደ ሥነ ሥርዐት ላይ ጥቁር አሜሪካዊው የሰብአዊ መብት ዋና ተሟጋችና ሰማዕት ማርቲን ሉተር ኪንግ የኖቤል ሰላማዊ ሽልማት ተቀበሉ።
፲፱፻፸፩ ዓ/ም የእስራኤል ጠቅላይ ሚኒስቴር ሜናኽም ቤጊን እና የግብጽ ፕሬዚደንት አንዋር ሳዳት የኖቤል ሰላማዊ ሽልማት ተካፋዮች ሽልማቱን ተቀበሉ።
፲፱፻፸፬ ዓ/ም  የብሪታንያው ቢ.ቢ.ሲ. በአሜሪካ አሥራ አምሥት ግዛቶች ውስጥ ‘ሰዶማውያን’ን የሚያጠቃ ያልታወቀ አዲስ በሽታ እንደገባ እና በእነኚሁ ግዛቶች ውስጥ ሰባ አምሥት ሰዎች፥ በእንግሊዝ አገር ደግሞ አንድ ሰው በዚሁ በሽታ መሞታቸውን ዘገበ። ይሄ በሽታ በኋላ ኤይድስ የተባለው በሽታ ሲሆን ሠላሣ ዓመታት እንኳን ባልሞላ ጊዜ ውስት በዓለም ላይ ወደ ሃያ አራት ሚሊዮን የሚጠጉ ሰዎችን ሕይወት ወስዷል።
፲፱፻፸፯ ዓ/ም የደቡብ አፍሪቃው ጳጳስ ዴዝሞንድ ቱቱ የኖቤል ሰላማዊ ሽልማት ተቀበሉ።
፲፱፻፹፩ ዓ/ም በቀድሞው የሶቪዬት ሕብረት ግዛት ውስጥ በአርሜኒያ ክልል ውስጥ በተከሰተው የምድር እንቅጥቅጥ አርባ አምሥት ሺህ ሰዎች ሲሞቱ ወደ ግማሽ ሚሊዮን የሚጠጉ ሰዎች ደግሞ መኖሪያ ቤታቸውን አጥተዋል። ስፒታክ የምትባል የሃያ አምሥት ሺህ ነዋሪዎች ከተማ በዚሁ እንቅጥቅጥ ፈጽማ ወድማለች።
፲፱፻፹፯ ዓ/ም የፍልስጥኤም መሪ ያሲር አራፋት እና የእስራኤል ጠቅላይ ሚኒስቴር ይስሐቅ ራቢን እንዲሁም የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴሩ ሥምዖን ፔሬዝ በጋራ የተሰጡትን የኖቤል ሰላማዊ ሽልማት ተቀበሉ።

## ልደት
፲፱፻፵፩ ዓ/ም የፍልስጥኤም ነጻነት ግንባር የሚባለውን ድርጅት የመሠረቱት አቡ አባስ

## ዕለተ ሞት
፲፰፻፹፱ ዓ/ም ደማሚትን የፈጠረውና በኋላም በስሙ የተመሠረተውን የኖቤል ሽልማት ያቋቋመው የስዌድ ተወላጅ አልፍሬድ ኖቤልበዚህ ዕለት አረፈ።
፲፱፻፷ ዓ/ም ጥቁር አሜሪካዊው ዘፋኝ ኦቲስ ሬዲንግ በተወለደ በሃያ ስድስት ዓመቱ በአውሮፕላን አደጋ ሞተ።
፲፱፻፺፰ ዓ/ም ጥቁር አሜሪካዊው የቀልድ ባላባት እና የፊልም ተዋናይ ሪቻርድ ፕራየር በተወለደ በ ስድሳ አምሥት ዓመቱ አረፈ።

ታኅሣሥ ፩
[[ታኅሣሥ 1|ታኅሣሥ ፩]] ቀን በ[[ኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር]] የዓመቱ ፺፩ኛው ቀን እና የወሩ መጀመሪያ ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ [[ሉቃስ]]  ፪፻፸፭ ቀናት በ ዘመነ [[ዮሐንስ]]፤ በ ዘመነ [[ማቴዎስ]]፤ እና በ ዘመነ [[ማርቆስ]] ደግሞ ፪፻፸፬  ቀናት ይቀራሉ።

==ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች==

[[1810|፲፰፻፲]] ዓ/ም የ[[አሜሪካ]] ኅብረት በዛሬው ዕለት የ[[ሚሲሲፒ]]ን ግዛት ሃያኛ የማኅበር ዓባል አድርጎ ተቀበለ። 

[[1861|፲፰፻፷፩]] ዓ/ም በዓለም የመጀመሪያው የመንገድ ተሽከርካሪዎች መቆጣጠሪያ መብራት በ[[ዩናይትድ ኪንግደም|እንግሊዝ]] ዋና ከተማ በ[[ለንደን]] ላይ የፓርላማ ሕንጻ (የዌስትሚንስተር ቤተ መንግሥት) ‘Palace of Westminster’ ፊት ለፊት ተተክሎ አገልግሎት ላይ ዋለ።

[[1894|፲፰፻፺፬]] ዓ/ም ለመጀመሪያ ጊዜ የ[[ኖቤል]] ሽልማቶች ተሸለሙ።

[[1929|፲፱፻፳፱]] ዓ/ም በ[[ዩናይትድ ኪንግደም|ብሪታንያ]] በንጉሡ የፍቅረኛቸውን ምርጫ ምክንያት በተከሰተው ቀውስ፥ [[ንጉሥ ኤድዋርድ ስምንተኛ]] ሥልጣናቸውንና ዘውዳቸውን መልቀቅ የሚያስችላቸውን ህግና ስምምነት ፈረሙ።

[[1957|፲፱፻፶፯]] ዓ/ም በ[[ኖርዌይ]] ዋና ከተማ [[ኦስሎ]] ላይ በተካሄደ ሥነ ሥርዐት ላይ ጥቁር [[አሜሪካ]]ዊው የሰብአዊ መብት ዋና ተሟጋችና ሰማዕት [[ማርቲን ሉተር ኪንግ]] የ[[ኖቤል ሰላማዊ ሽልማት]] ተቀበሉ።
 
[[1971|፲፱፻፸፩]] ዓ/ም የ[[እስራኤል]] ጠቅላይ ሚኒስቴር [[ሜናኽም ቤጊን]] እና የ[[ግብጽ]] ፕሬዚደንት [[አንዋር ሳዳት]] የ[[ኖቤል ሰላማዊ ሽልማት]] ተካፋዮች ሽልማቱን ተቀበሉ።

[[1974|፲፱፻፸፬]] ዓ/ም  የ[[ዩናይትድ ኪንግደም|ብሪታንያ]]ው [[ቢ.ቢ.ሲ.]] በ[[አሜሪካ]] አሥራ አምሥት ግዛቶች ውስጥ ‘ሰዶማውያን’ን የሚያጠቃ ያልታወቀ አዲስ በሽታ እንደገባ እና በእነኚሁ ግዛቶች ውስጥ ሰባ አምሥት ሰዎች፥ በ[[ዩናይትድ ኪንግደም|እንግሊዝ]] አገር ደግሞ አንድ ሰው በዚሁ በሽታ መሞታቸውን ዘገበ። ይሄ በሽታ በኋላ ኤይድስ የተባለው በሽታ ሲሆን ሠላሣ ዓመታት እንኳን ባልሞላ ጊዜ ውስት በዓለም ላይ ወደ ሃያ አራት ሚሊዮን የሚጠጉ ሰዎችን ሕይወት ወስዷል።<ref>http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/december/10/newsid_4020000/4020391.stm</ref>

[[1977|፲፱፻፸፯]] ዓ/ም የ[[ደቡብ አፍሪቃ]]ው ጳጳስ [[ዴዝሞንድ ቱቱ]] የ[[ኖቤል ሰላማዊ ሽልማት]] ተቀበሉ።

[[1981|፲፱፻፹፩]] ዓ/ም በቀድሞው የ[[ሶቪዬት ሕብረት]] ግዛት ውስጥ በ[[አርሜኒያ]] ክልል ውስጥ በተከሰተው የምድር እንቅጥቅጥ አርባ አምሥት ሺህ ሰዎች ሲሞቱ ወደ ግማሽ ሚሊዮን የሚጠጉ ሰዎች ደግሞ መኖሪያ ቤታቸውን አጥተዋል። ስፒታክ የምትባል የሃያ አምሥት ሺህ ነዋሪዎች ከተማ በዚሁ እንቅጥቅጥ ፈጽማ ወድማለች።
 
[[1987|፲፱፻፹፯]] ዓ/ም የ[[ፍልስጥኤም]] መሪ [[ያሲር አራፋት]] እና የ[[እስራኤል]] ጠቅላይ ሚኒስቴር [[ይስሐቅ ራቢን]] እንዲሁም የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴሩ [[ሥምዖን ፔሬዝ]] በጋራ የተሰጡትን የ[[ኖቤል ሰላማዊ ሽልማት]] ተቀበሉ።

==ልደት==

[[1941|፲፱፻፵፩]] ዓ/ም የ[[ፍልስጥኤም ነጻነት ግንባር]] የሚባለውን ድርጅት የመሠረቱት [[አቡ አባስ]]

==ዕለተ ሞት==

[[1889|፲፰፻፹፱]] ዓ/ም ደማሚትን የፈጠረውና በኋላም በስሙ የተመሠረተውን የ[[ኖቤል]] ሽልማት ያቋቋመው የ[[ስዌድ]] ተወላጅ [[አልፍሬድ ኖቤል]]በዚህ ዕለት አረፈ።

[[1960|፲፱፻፷]] ዓ/ም ጥቁር [[አሜሪካ]]ዊው ዘፋኝ [[ኦቲስ ሬዲንግ]] በተወለደ በሃያ ስድስት ዓመቱ በአውሮፕላን አደጋ ሞተ።

[[1998|፲፱፻፺፰]] ዓ/ም ጥቁር [[አሜሪካ]]ዊው የቀልድ ባላባት እና የፊልም ተዋናይ [[ሪቻርድ ፕራየር]] በተወለደ በ ስድሳ አምሥት ዓመቱ አረፈ።

==ዋቢ ምንጮች==

<references/>
*(እንግሊዝኛ) http://en.wikipedia.org/wiki/December_10
*(እንግሊዝኛ) http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/december/10/newsid_2544000/2544077.stm


[[መደብ:ዕለታት]]