# አብዱልከሪም ቃሲም


አብዱልከሪም ቃሲም
አብዱልከሪም ቃሲም (ዓረብኛ፦ عبد الكريم قاسم) (ከህዳር 21 ቀን 1914 እስከ የካቲት 9 ቀን 1963 ዓ.ም) ከሐምሌ ፲፬ ቀን 1958 እስከ የካቲት ፰ ቀን 1963 ድረስ የጦር መኮንን፣ የኢራቅ ጠቅላይ ሚኒስትር፣ የጦር ኃይሎች ጠቅላይ አዛዥ እና የመከላከያ ሚኒስትር ተጠባባቂ ሚኒስትር ናቸው። በኢራቅ ንጉሳዊ አገዛዝ ካበቃ በኋላ እንደ መጀመሪያው ገዥ እና ከጁላይ 14 አብዮት መሪዎች አንዱ ነው ተብሎ ይታሰባል።
አብዱልከሪም ቃሲም ህዳር 21፣ 1914፣ ቅዳሜ፣ ከማህዲያ ወረዳ፣ በባግዳድ ሰፈር ከሚኖር ቤተሰብ ተወለደ። የስድስት ዓመት ልጅ እያለ ቤተሰቡ ወደ ኤሳውራ ተዛወረ, አብዱልከሪም ቃሲም አል-ሱወይራ አንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ገብቶ አራት አመታትን አሳልፏል ከዚያም ወደ ባግዳድ ተመልሶ የአንደኛና ሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን አጠናቀቀ ከተመረቀ በኋላ በመምህርነት ሰርቷል ከዚያም በወታደራዊ መስክ ውስጥ ገባ.
በ1932 የውትድርና ኮሌጅን ተቀላቅሎ በልዩነት ሚያዝያ 15 ቀን 1934 ተመርቋል በወታደራዊ ማዕረግ ያደገ ሲሆን በወታደራዊ ተቋም ውስጥ የመጨረሻው ቦታ የ 19 ኛ ብርጌድ አዛዥ ነበር። በብዙ ጦርነቶች እና እንቅስቃሴዎች ውስጥ ተሳትፏል, በብዙ ወታደራዊ ኮርሶች ውስጥ ተሳትፏል እና ብዙ ጌጣጌጦችን አግኝቷል.
አብዱልከሪም ቃሲም “አል-መንሱር” ድርጅት ወይም “መንሱሪያት አል-ጀባል” በመባል የሚታወቅ ሚስጥራዊ ድርጅት ነበረው። የብሔራዊ ኦፊሰሮች ድርጅት የበላይ ኮሚቴው ወደ ድርጅቱ እንዲቀላቀልና ሁለቱን ድርጅቶች በአንድ ላይ እንዲያዋህድ ሲጋብዘው፣ በአማላጅ በኩል ተስማምቷል።
የፍሪ ኦፊሰሮች ድርጅት አባል የነበረው አብዱልከሪም ቃሲም የጁላይ 14 አብዮት ከአብዱልሰላም አሪፍ ጋር በመምራት ንጉሳዊውን ስርአት አስወግዶ የኢራቅ ሪፐብሊክን ማወጅ ችሏል ይህም አዲስ ዘመን እንዲጀምር ምክንያት ሆኗል።
ቃሲም የኢራቅ ጦር ኃይሎች ጠቅላይ ሚኒስትር እና ጠቅላይ አዛዥ ሆነው ተሾሙ እና የስልጣን ዘመናቸው እስከ የካቲት 8 ቀን 1963 ቀጠለ፣ ከስልጣን ተወርውረው በአረብ ብሄርተኞች እና በባዝ ፓርቲ አስተባባሪነት በወታደራዊ መፈንቅለ መንግስት ተገደሉ።

አብዱልከሪም ቃሲም
{{የፖለቲካ ሰው መረጃ|ስም=አብዱልከሪም ቃሲም|ስዕል=Abd al-Karim Qasim.png|የስዕል_መግለጫ=የአብዱልከሪም ቃሲም ቀለም ፎቶ|ቢሮ={{Flagicon|ኢራቅ|1959}} [[የኢራቅ ጠቅላይ ሚኒስትር]]|ቀናት=ከሐምሌ 14 ቀን 1958 እስከ የካቲት 8 ቀን 1963 ዓ.ም|ምክትል_ፕሬዝዳንት=|ምክትል=|ቀዳሚ=አህመድ ሙክታር ባባን|ተከታይ=አህመድ ሀሰን አልበክር|ቢሮ2={{Flagicon|ኢራቅ|1959}} [[የኢራቅ ጠቅላይ ሚኒስትሮች ዝርዝር|የጦር ኃይሎች ጠቅላይ አዛዥ]]|ቀናት2=ከሐምሌ 14 ቀን 1958 እስከ የካቲት 8 ቀን 1963 ዓ.ም|ፕሬዝዳንት2=[[መሐመድ ነጂብ አር-ሩባይ]]|ቀዳሚ2=[[ዳግማዊ ፈይሰል]]|ተከታይ2=[[አብዱልሰላም አሪፍ]]|ሌላ_ስም=|የተወለዱት=ህዳር 21 ቀን 1914 ዓ.ም, [[ባግዳድ]]|የሞቱት=የካቲት 9 ቀን 1963 ዓ.ም, [[ባግዳድ]], [[ኢራቅ]]|የተቀበሩት=|ዜግነት=|ፓርቲ=ገለልተኛ|ባለቤት=ነጠላ|ልጆች=|እናት=ካይፊያ ሀሰን|አባት=ቃሲም መሀመድ|ትምህርት=አል-ሱዋይራ ትምህርት ቤት<br>አል ሩሳፋ ትምህርት ቤት<br>ማዕከላዊ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት<br>ሮያል ወታደራዊ ኮሌጅ<br>አጠቃላይ ሠራተኞች ኮሌጅ|ሙያ=ወታደራዊ ፣ መምህር ፣ ፖለቲከኛ|ሀይማኖት=[[እስልምና]]|ፊርማ=توقيع الزعيم عبد الكريم قاسم.svg|ቢሮ3={{Flagicon|ኢራቅ|1959}} [[የኢራቅ ጠቅላይ ሚኒስትሮች ዝርዝር|የመከላከያ ሚኒስትር]]|ቀናት3=ከሐምሌ 14 ቀን 1958 እስከ የካቲት 8 ቀን 1963 ዓ.ም|ጠቅላይ_ሚኒስትር=|ማዕረግ=[[File: Iraq Army Ranks .16.jpg|30px]] ሌተና ጄኔራል|ፕሬዝዳንት=[[መሐመድ ነጂብ አር-ሩባይ]]|ጠቅላይ_ሚኒስትር3=ራሱ|ቀዳሚ3=ኑሪ አል-ሰኢድ|ተከታይ3=ሳሌህ ማህዲ አማሽ|ሙሉ_ስም=አብዱልከሪም ቃሲም ሙሐመድ በከር ዑስማን አል-ዙበይዲ|ጦርነቶች=የራሺድ አሊ አልጊላኒ አብዮት<br>1948 ጦርነት<br>የጁላይ 14 አብዮት|ፕሬዝዳንት3=[[መሐመድ ነጂብ አር-ሩባይ]]}}'''አብዱልከሪም ቃሲም''' ([[ዓረብኛ]]፦ عبد الكريم قاسم) (ከህዳር 21 ቀን 1914 እስከ የካቲት 9 ቀን 1963 ዓ.ም) ከ[[ሐምሌ ፲፬]] ቀን [[1958]] እስከ [[የካቲት ፰]] ቀን [[1963]] ድረስ የጦር መኮንን፣ [[የኢራቅ ጠቅላይ ሚኒስትር]]፣ የጦር ኃይሎች ጠቅላይ አዛዥ እና የመከላከያ ሚኒስትር ተጠባባቂ ሚኒስትር ናቸው። በ[[የኢራቅ መንግሥት|ኢራቅ ንጉሳዊ አገዛዝ]] ካበቃ በኋላ እንደ መጀመሪያው ገዥ እና ከጁላይ 14 አብዮት መሪዎች አንዱ ነው ተብሎ ይታሰባል።<ref name=":0">[http://algardenia.com/fereboaliraq/3030-2015-02-07-20-06-48.html من هو عبد الكريم قاسم ...!؟؟؟] اطلع عليه بتاريخ [[1 يناير]]، [[2016]] ''مجلة الكاردينيا'' {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180111165008/http://algardenia.com/fereboaliraq/3030-2015-02-07-20-06-48.html|date=11 يناير 2018}}</ref>

አብዱልከሪም ቃሲም ህዳር 21፣ 1914፣ ቅዳሜ፣ ከማህዲያ ወረዳ፣ በባግዳድ ሰፈር ከሚኖር ቤተሰብ ተወለደ። የስድስት ዓመት ልጅ እያለ ቤተሰቡ ወደ ኤሳውራ ተዛወረ, አብዱልከሪም ቃሲም አል-ሱወይራ አንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ገብቶ አራት አመታትን አሳልፏል ከዚያም ወደ ባግዳድ ተመልሶ የአንደኛና ሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን አጠናቀቀ ከተመረቀ በኋላ በመምህርነት ሰርቷል<ref name=":3">{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=جمال مصطفى مردان|عنوان=عبد الكريم قاسم البداية والسقوط|صفحة=13 - 14|مسار=http://www.almeshkat.net/books/archive/books/1011566.rar|سنة=[[1989]]|ناشر=المكتبة الشرقية|تاريخ الوصول=[[6 يناير]]، [[2017]]|مكان=[[بغداد]]|صيغة=PDF|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20170211081134/http://www.almeshkat.net/books/archive/books/1011566.rar|تاريخ أرشيف=11 فبراير 2017}}</ref> ከዚያም በወታደራዊ መስክ ውስጥ ገባ.<ref name=":4">{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=ليث عبد الحسن الزبيدي|عنوان=ثورة 14 تموز 1958 في العراق|طبعة=الثانية|صفحة=323 - 324|مسار=https://ia601308.us.archive.org/13/items/iraqhist/QUTOR.pdf|سنة=1981|ناشر=مكتبة اليقظة العربية|تاريخ الوصول=[[5 يناير]]/[[كانون الأول]]، [[2017]]|مكان=[[رأس الخيمة]]|صيغة=PDF|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20200103193647/https://ia601308.us.archive.org/13/items/iraqhist/QUTOR.pdf|تاريخ أرشيف=3 يناير 2020}}</ref><ref name=":5">د. عقيل الناصري، من ماهيات عبد الكريم قاسم، في ثمان حلقات في صحيفة الزمان اللندنية، الأعداد 866-873، 14-22 مايس 2001 . ثم نشر فيما بعد في كتاب بنفس العنوان</ref>

በ1932 የውትድርና ኮሌጅን ተቀላቅሎ በልዩነት ሚያዝያ 15 ቀን 1934 ተመርቋል<ref name="auto">{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=جمال مصطفى مردان|عنوان=عبد الكريم قاسم البداية والسقوط|صفحة=16|مسار=http://www.almeshkat.net/books/archive/books/1011566.rar|سنة=[[1989]]|ناشر=المكتبة الشرقية|تاريخ الوصول=[[6 يناير]]، [[2017]]|مكان=[[بغداد]]|صيغة=PDF|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20170211081134/http://www.almeshkat.net/books/archive/books/1011566.rar|تاريخ أرشيف=11 فبراير 2017}}</ref> በወታደራዊ ማዕረግ ያደገ ሲሆን በወታደራዊ ተቋም ውስጥ የመጨረሻው ቦታ የ 19 ኛ ብርጌድ አዛዥ ነበር።<ref name=":6">{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=ليث عبد الحسن الزبيدي|عنوان=ثورة 14 تموز 1958 في العراق|طبعة=الثانية|صفحة=325|مسار=https://ia601308.us.archive.org/13/items/iraqhist/QUTOR.pdf|سنة=1981|ناشر=مكتبة اليقظة العربية|تاريخ الوصول=[[5 يناير]]/[[كانون الأول]]، [[2017]]|مكان=[[رأس الخيمة]]|صيغة=PDF|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20200103193647/https://ia601308.us.archive.org/13/items/iraqhist/QUTOR.pdf|تاريخ أرشيف=3 يناير 2020}}</ref> በብዙ ጦርነቶች እና እንቅስቃሴዎች ውስጥ ተሳትፏል, በብዙ ወታደራዊ ኮርሶች ውስጥ ተሳትፏል እና ብዙ ጌጣጌጦችን አግኝቷል.<ref name=":7">{{استشهاد ويب|مسار=https://www.gilgamish.org/printarticle.php?id=2705|عنوان=ذكرى ثورة 14 تموز لمحات عن حياة الزعيم الشهيد عبدالكريم قاسم و رفاقه -|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20170211075526/http://www.gilgamish.org/printarticle.php?id=2705|تاريخ أرشيف=11 فبراير 2017}}</ref>

አብዱልከሪም ቃሲም “አል-መንሱር” ድርጅት ወይም “መንሱሪያት አል-ጀባል” በመባል የሚታወቅ ሚስጥራዊ ድርጅት ነበረው። የብሔራዊ ኦፊሰሮች ድርጅት የበላይ ኮሚቴው ወደ ድርጅቱ እንዲቀላቀልና ሁለቱን ድርጅቶች በአንድ ላይ እንዲያዋህድ ሲጋብዘው፣ በአማላጅ በኩል ተስማምቷል።<ref name=":8">{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=ليث عبد الحسن الزبيدي|عنوان=ثورة 14 تموز 1958 في العراق|طبعة=الثانية|صفحة=119|مسار=https://ia601308.us.archive.org/13/items/iraqhist/QUTOR.pdf|سنة=1981|ناشر=مكتبة اليقظة العربية|تاريخ الوصول=[[5 يناير]]/[[كانون الأول]]، [[2017]]|مكان=[[رأس الخيمة]]|صيغة=PDF|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20200103193647/https://ia601308.us.archive.org/13/items/iraqhist/QUTOR.pdf|تاريخ أرشيف=3 يناير 2020}}</ref><ref name=":9">{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=ليث عبد الحسن الزبيدي|عنوان=ثورة 14 تموز 1958 في العراق|طبعة=الثانية|صفحة=111|مسار=https://ia601308.us.archive.org/13/items/iraqhist/QUTOR.pdf|سنة=1981|ناشر=مكتبة اليقظة العربية|تاريخ الوصول=[[5 يناير]]/[[كانون الأول]]، [[2017]]|مكان=[[رأس الخيمة]]|صيغة=PDF|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20200103193647/https://ia601308.us.archive.org/13/items/iraqhist/QUTOR.pdf|تاريخ أرشيف=3 يناير 2020}}</ref>

የፍሪ ኦፊሰሮች ድርጅት አባል የነበረው አብዱልከሪም ቃሲም የጁላይ 14 አብዮት ከአብዱልሰላም አሪፍ ጋር በመምራት ንጉሳዊውን ስርአት አስወግዶ የኢራቅ ሪፐብሊክን ማወጅ ችሏል ይህም አዲስ ዘመን እንዲጀምር ምክንያት ሆኗል።<ref name=":11">{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=ليث عبد الحسن الزبيدي|عنوان=ثورة 14 تموز 1958 في العراق|طبعة=الثانية|صفحة=185|مسار=https://ia601308.us.archive.org/13/items/iraqhist/QUTOR.pdf|سنة=1981|ناشر=مكتبة اليقظة العربية|تاريخ الوصول=[[5 يناير]]/[[كانون الأول]]، [[2017]]|مكان=[[رأس الخيمة]]|صيغة=PDF|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20200103193647/https://ia601308.us.archive.org/13/items/iraqhist/QUTOR.pdf|تاريخ أرشيف=3 يناير 2020}}</ref>

ቃሲም የኢራቅ ጦር ኃይሎች ጠቅላይ ሚኒስትር እና ጠቅላይ አዛዥ ሆነው ተሾሙ እና የስልጣን ዘመናቸው እስከ የካቲት 8 ቀን 1963 ቀጠለ፣ ከስልጣን ተወርውረው በአረብ ብሄርተኞች እና በባዝ ፓርቲ አስተባባሪነት በወታደራዊ መፈንቅለ መንግስት ተገደሉ።<ref name="almadapaper.net">{{استشهاد ويب|مسار=http://www.almadapaper.net/ar/news/191590/%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%8A%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE%D9%8A%D8%B1%D8%A9-%D9%85%D9%86-%D8%AD%D9%8A%D8%A7%D8%A9-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%A3|عنوان=الأيام الأخيرة من حياة عبد الكريم قاسم|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20170928021306/http://www.almadapaper.net/ar/news/191590/الايام-الاخيرة-من-حياة-عبد-الكريم-قاسم-أ|تاريخ أرشيف=28 سبتمبر 2017|حالة المسار=live}}</ref><ref name=":21">{{استشهاد ويب|مسار=http://www.almadapaper.net/ar/news/504303/%D8%AD%D8%AF%D8%AB-%D9%81%D9%8A-%D9%85%D8%AB%D9%84-%D9%87%D8%B0%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%85-%D8%A5%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85-%D9%82%D8%A7|عنوان=حدث في مثل هذا اليوم: إعدام عبد الكريم قاسم|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20170928021444/http://www.almadapaper.net/ar/news/504303/حدث-في-مثل-هذا-اليوم-إعدام-عبد-الكريم-قا|تاريخ أرشيف=28 سبتمبر 2017|حالة المسار=live}}</ref>

== በተጨማሪ አንብብ ==

* [[መሐመድ ነጂብ አር-ሩባይ]]
* [[የኢራቅ ጠቅላይ ሚኒስትሮች ዝርዝር]]

== ዋቢ ምንጮች ==