# I
I / i በላቲን አልፋቤት ዘጠኝኛው ፊደል ነው። በእንግሊዝኛ የፊደሉ ስም አጠራር /አይ/ ሲሆን፣ ይህ ታላቅ የአናባቢ መፈራረቅን ያንጸባርቃል። ባብዛኛው ቋንቋዎች ግን በተለመደው የአናባቢ «ኢ» ን ድምጽ ኃይል ይወክላል።
| D36 |

| D36 |

የ«I» መነሻ ከቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት «ዮድ» እንደ ሆነ ይታስባል። በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ የክንድ ስዕል መስለ። ለዚህም ተመሳሳይ የግብጽ ሀይሮግሊፍ ነበር፤ የግብጽኛ ተናባቢ ድምጽ ምልክቶች በሚል አጠራር ለድምጹ «ዐ» ይጠቀም ነበር። በሴማውያን ፊደል ግን ለ«ይ» ይጠቀም ጀመር። ቅርጹ ከዚያ በፊንቄ (ከነዓን) ሰዎች ተለማ። 
በፊንቄ ጽሕፈት የፊደሉ ዮድ  ድምጽ እንደ ተናባቢ («ይ») ሲሆን በግሪክ አልፋቤት ደግሞ እንደ አናናቢው ኢዮታ ለ «ኢ» ተጠቀመ። 
የላቲን I ከዚህ ሲሆን ደግሞ ለ«ይ»፣ «ኢ» እና ለሮማይስጡ ቁጥር ፩ ተጠቀመ። በቃል መጨረሻ ሲደረብ እንደ -ii ሲጻፍ፣ ቅርጹ እንደ -ij ይምሰል ጀመር።  ከ1516 ዓ.ም. ጀምሮ ቅርጹ «J» ለተናባቢው «ይ» እና ቅርጹ «I» ለአናባቢው «ኢ» ይለያዩ ጀመር። 
በግዕዝ አቡጊዳ ደግሞ «የ» («የመን») የሚለው ፊደል ከቅድመ-ሴማዊው «ዮድ» ስለ መጣ፣ የላቲን «I» ዘመድ ሊባል ይችላል።
«i» ደግሞ በሥነ ቁጥር በተመከለተው የአቅጣጫ ቁጥር ሊወክል ይችላል።

I
{{ላቲንፊደል}}
[[ስዕል:Latin alphabet Ii.svg|thumbnail|220px]]

'''I''' / '''i''' በ[[ላቲን አልፋቤት]] ዘጠኝኛው ፊደል ነው። በ[[እንግሊዝኛ]] የፊደሉ ስም አጠራር /አይ/ ሲሆን፣ ይህ [[ታላቅ የአናባቢ መፈራረቅ]]ን ያንጸባርቃል። ባብዛኛው ቋንቋዎች ግን በተለመደው የአናባቢ «ኢ» ን ድምጽ ኃይል ይወክላል።

{| class="wikitable"
|- style="background-color:#EEEEEE; text-align:center;"
! ግብፅኛ<br />''ዐ''
! ቅድመ ሴማዊ<br />''ዮድ''
! የፊንቄ ጽሕፈት <br />''ዮድ''
! የግሪክ ጽሕፈት <br />''[[ኢዮታ]]''
! ኤትሩስካዊ <br />I
! ላቲን <br />I
|- style="background-color:white; text-align:center;"
|<hiero>D36</hiero> 
|[[ስዕል:Proto-semiticI-02.png]]
|[[ስዕል:PhoenicianI-01.svg|55px]]
|[[ስዕል:Iota uc lc.svg|65px]]
|[[ስዕል:EtruscanI-01.svg|35px]]
|[[ስዕል:RomanI-01.svg|35px]]
|}

የ«I» መነሻ ከ[[ቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት]] «ዮድ» እንደ ሆነ ይታስባል። በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ የክንድ ስዕል መስለ። ለዚህም ተመሳሳይ [[የግብጽ ሀይሮግሊፍ]] ነበር፤ [[የግብጽኛ ተናባቢ ድምጽ ምልክቶች]] በሚል አጠራር ለድምጹ «ዐ» ይጠቀም ነበር። በሴማውያን ፊደል ግን ለ«ይ» ይጠቀም ጀመር። ቅርጹ ከዚያ በ[[ፊንቄ]] ([[ከነዓን (ጥንታዊ አገር)|ከነዓን]]) ሰዎች ተለማ። 

በፊንቄ ጽሕፈት የፊደሉ ዮድ  ድምጽ እንደ ተናባቢ («ይ») ሲሆን በ[[ግሪክ አልፋቤት]] ደግሞ እንደ አናናቢው [[ኢዮታ]] ለ «ኢ» ተጠቀመ። 

የላቲን I ከዚህ ሲሆን ደግሞ ለ«ይ»፣ «ኢ» እና ለሮማይስጡ ቁጥር ፩ ተጠቀመ። በቃል መጨረሻ ሲደረብ እንደ -ii ሲጻፍ፣ ቅርጹ እንደ -ij ይምሰል ጀመር።  ከ[[1516]] ዓ.ም. ጀምሮ ቅርጹ «J» ለተናባቢው «ይ» እና ቅርጹ «I» ለአናባቢው «ኢ» ይለያዩ ጀመር። 

በ[[ግዕዝ]] [[አቡጊዳ]] ደግሞ «[[የ]]» («የመን») የሚለው ፊደል ከቅድመ-ሴማዊው «ዮድ» ስለ መጣ፣ የላቲን «I» ዘመድ ሊባል ይችላል።

«i» ደግሞ በ[[ሥነ ቁጥር]] በተመከለተው [[የአቅጣጫ ቁጥር]] ሊወክል ይችላል።
{{Commonscat}}

[[መደብ:የላቲን አልፋቤት]]