# ቡሩንዲ
የቡሪንዲ ሪፕብሊከ (ቀድሞ ኡሩንዲ (urundi) የተባለ ሲሆን) በአፍሪካ ውስጥ የምትግኝ ተንሽ አገር ናት። በሩዋንዳ፥ ታንዛኒያ፥ እና በኮንጎ ዲሞክራቲክ ሪፑብሊክ ትዋሰናልች።
አገሯ ወደብ-የለሽ ብትሆንም ከታንጋንዪካ ሐይቅ ጋር ትዋሰናለች። የቡሩንዲ ዋና ከተማ እስከ ታህሳስ 2011 ዓም ድረስ ቡጁምቡራ ሲሆን ከዚያ ወደ ጊቴጋ ተዛወረ። የሀገሩ የህዝብ ብዛት ወደ 8.7 ሚሊዮን እንደሆነ ይገመታል።
የቱዋ፣ ቱትሲና ሁቱ ብሔሮች በቡሩንዲ ለአምስት ምእተ ዓመታት ያህል ኖረዋል። የቱትሲ ሕዝብ ቡሩንዲን በየንጉሥ መንግሥትነት ለሁለት መቶ ዓመታት ያህል መርቷል። ግን በ፳ኛው ክፍለ ዘመን መግቢያ ላይ፣ አካባቢው በጀርመንና ቤልጅግ ቁጥጥር ስር ላይ ኖሯል። ቡሩንዲና ሩዋንዳም አንድ ላይ ሩዋንዳ ኡሩንዲ እየተባሉ በቅኝ ግዛት ጊዜ ተጠርተዋል።
በአካባቢው የሰፈነው የፖለቲካ ቀውስ በቡሩንዲ የእርስ በርስ ጦርነት ፈጥሮአል። በአሁኑ ጊዜ ቡሩንዲ ፕሬዝዳንታዊ የተወካዮች ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሆና ትመራለች። ከሀገሩ ሕዝብ ውስጥ ፷፪ ከመቶ የሮማ ካቶሊክ እምነት ተከታይና ከ፰ እስከ ፱ ከመቶ እስላም ሲሆን የተቀረው ሌሎች የክርስትና ዕምነቶችን ወይም ባህላዊ ሃይማኖቶችን ይከተላል።
ቡሩንዲ ከዓለም አስር እጅግ ድሀ ሀገራት አንዷ ናት። የዚህ ምክንያት ከሆኑት ውስጥ ጦርነቶች፣ ሙስና፣ የትምህርት አለመስፋፋትና የኤድስ በሽታ ይጠቀሳሉ። የተፈጥሮ ሀብቶቿ መዳብና ኮባልትን ይጨምራሉ። ኤክስፖርት ከምታደርጋቸው ምርቶች መካከል ዋናዎቹ ቡናና ስኳር ናቸው።

## ታሪክ
የመጀመሪያው የቡሩንዲ ነዋሪዎች የፒግሚ ሰዎች ናቸው። ከዛም በባንቱ ሕዝቦች ባብዛኛው ተተክተዋል። በ16ኛው ክፍለ ዘመን ነጻ መንግሥት ነበረ። ከዛ በ1903 እ.ኤ.አ. የጀርመን ቅኝ ግዛት ሆነች። በአንደኛው የዓለም ጦርነት ጊዜ ወደ ቤልጅግ ተላለፈች።

ቡሩንዲ
{{የሀገር መረጃ|
ስም = ቡሩንዲ|
ሙሉ_ስም = Republika y'u Burundi <br /> République du Burundi<br /> የቡሩንዲ ሪፐብሊከ|
ባንዲራ_ሥዕል = Flag of Burundi.svg|
መዝሙር = [[ቡሩንዲ ብዋኩ]] (የኛ ብሩንዲ)<br>''Burundi Bwacu''|
ማኅተም_ሥዕል = Coat_of_arms_of_Burundi.svg|
ካርታ_ሥዕል = Burundi in its region.svg|
ካርታ_መግለጫ_ፅሁፍ = ቡሩንዲ በቀይ ቀለም|
ዋና_ከተማ = [[ጊቴጋ]]|
ብሔራዊ_ቋንቋ = [[ኪሩንዲ]]<br />[[ፈረንሣይኛ]]|
የመንግስት_አይነት = ፕሬዚዳንታዊ ሪፐብሊክ|
የመሪዎች_ማዕረግ = [[ፕሬዚዳንት]]|
የመሪዎች_ስም = [[ፒዬር ንኩሩንዚዛ]]|
ታሪካዊ_ቀናት = የነጻነት ቀን|
ታሪካዊ_ክስተቶች = [[ሰኔ 24]] ቀን [[1954]]<br />(July 1, 1962 እ.ኤ.አ.)|
የመሬት_ስፋት = 27,834|
የመሬት_ስፋት_ከዓለም = 142|
ውሀ_ከመቶ = 10|
የሕዝብ_ብዛት_ቆጠራ_ዓመት = 2008 እ.ኤ.አ.|
የሕዝብ_ብዛት_ግምት_ዓመት = 2015 እ.ኤ.አ.|
የሕዝብ_ብዛት_ቆጠራ = 8,053,574|
የሕዝብ_ብዛት_ግምት = 11,178,921|
የሕዝብ_ብዛት_ከዓለም = 86|
የገንዘብ_ስም = የቡሩንዲ ፍራንክ|
ሰዓት_ክልል = +2|
የስልክ_መግቢያ = +257|
ከፍተኛ_ደረጃ_ከባቢ = .bi
}}

'''የቡሪንዲ ሪፕብሊከ''' (ቀድሞ '''ኡሩንዲ (urundi)''' የተባለ ሲሆን) በ[[አፍሪካ]] ውስጥ የምትግኝ ተንሽ አገር ናት። በ[[ሩዋንዳ]]፥ [[ታንዛኒያ]]፥ እና በ[[ኮንጎ ዲሞክራቲክ ሪፑብሊክ]] ትዋሰናልች።
አገሯ ወደብ-የለሽ ብትሆንም ከ[[ታንጋንዪካ ሐይቅ]] ጋር ትዋሰናለች። የቡሩንዲ ዋና ከተማ እስከ ታህሳስ 2011 ዓም ድረስ [[ቡጁምቡራ]] ሲሆን ከዚያ ወደ [[ጊቴጋ]] ተዛወረ። የሀገሩ የህዝብ ብዛት ወደ 8.7 ሚሊዮን እንደሆነ ይገመታል።

የ[[ቱዋ]]፣ [[ቱትሲ]]ና [[ሁቱ]] ብሔሮች በቡሩንዲ ለአምስት ምእተ ዓመታት ያህል ኖረዋል። የቱትሲ ሕዝብ ቡሩንዲን በየንጉሥ መንግሥትነት ለሁለት መቶ ዓመታት ያህል መርቷል። ግን በ፳ኛው ክፍለ ዘመን መግቢያ ላይ፣ አካባቢው በ[[ጀርመን]]ና [[ቤልጅግ]] ቁጥጥር ስር ላይ ኖሯል። ቡሩንዲና ሩዋንዳም አንድ ላይ [[ሩዋንዳ ኡሩንዲ]] እየተባሉ በቅኝ ግዛት ጊዜ ተጠርተዋል።

በአካባቢው የሰፈነው የፖለቲካ ቀውስ በቡሩንዲ የእርስ በርስ ጦርነት ፈጥሮአል። በአሁኑ ጊዜ ቡሩንዲ ፕሬዝዳንታዊ የተወካዮች ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሆና ትመራለች። ከሀገሩ ሕዝብ ውስጥ ፷፪ ከመቶ [[የሮማ ካቶሊክ]] እምነት ተከታይና ከ፰ እስከ ፱ ከመቶ [[እስላም]] ሲሆን የተቀረው ሌሎች የክርስትና ዕምነቶችን ወይም ባህላዊ ሃይማኖቶችን ይከተላል።

ቡሩንዲ ከዓለም አስር እጅግ ድሀ ሀገራት አንዷ ናት። የዚህ ምክንያት ከሆኑት ውስጥ ጦርነቶች፣ ሙስና፣ የትምህርት አለመስፋፋትና የ[[ኤድስ]] በሽታ ይጠቀሳሉ። የተፈጥሮ ሀብቶቿ [[መዳብ]]ና [[ኮባልት]]ን ይጨምራሉ። ኤክስፖርት ከምታደርጋቸው ምርቶች መካከል ዋናዎቹ [[ቡና]]ና [[ስኳር]] ናቸው።

== ታሪክ ==
የመጀመሪያው የቡሩንዲ ነዋሪዎች የ[[ፒግሚ]] ሰዎች ናቸው። ከዛም በ[[ባንቱ]] ሕዝቦች ባብዛኛው ተተክተዋል። በ[[16ኛው ክፍለ ዘመን]] ነጻ መንግሥት ነበረ። ከዛ በ[[1903 እ.ኤ.አ.]] የ[[ጀርመን]] ቅኝ ግዛት ሆነች። በ[[አንደኛው የዓለም ጦርነት]] ጊዜ ወደ [[ቤልጅግ]] ተላለፈች።

{{በአፍሪካ ውስጥ የሚገኙ አገሮች}}

[[መደብ:መካከለኛ አፍሪቃ]]
[[መደብ:ምሥራቅ አፍሪቃ]]