# ማሪ
ማሪ የመስጴጦምያ ጥንታዊ ከተማ ነበር። ዛሬው ሥፍራው በአረብኛ ተል ሐሪሪ ተብሎ ብዙ ጽላቶች የተገኙበት ፍርስራሹ በዘመናዊው አገር ሶርያ ውስጥ በኤፍራጥስ ወንዝ ላይ ይገኛል።

## የማሪ ነገሥታት
ከማሪ ጽላቶች እንዲሁም ከኤብላ ጽላቶች ከተገኘው በርካታ መረጃ የማሪ ነገሥታት ዘመኖች ሊታወቅ ይቻላል።
መጀመርያ የሚታወቀው የማሪ ንጉሥ በኡር ንጉሥ መስ-አኔ-ፓዳ ዘመን (2345-2314 ዓክልበ. ግ.) የነገሠው ጋንሱድ ይመስላል። ጋንሱድ ከመስ-አኔ-ፓዳ ጋር በዚህ ዘመን ንግድ እንዳካሄደው ይታወቃል። ከዚያ በኋላ የላጋሽ ንጉሥ ኤአናቱም ግዛቱን እስከ ማሪ ድረስ አስፋፋ። በኤአናቱም መሞት (2195 ዓክልበ. ግ.) ማሪ እንደገና ነጻ መንግሥት ሆነ።
- ኢኩን-ሳማሽ 2195 ዓክልበ. ግ.
- ኢኩን-ሳማጋን
- ላምጊ-ማሪ (ኢሽኪ-ማሪ)
- አኑቡ
- ሳዑሙ
- ኢቱፕ-ኢሻር
- ኢብሉል-ኢል 2127?-2115 ዓክልበ. ግድም  - «የማሪና የአሹር ንጉሥ» ተባለ፤ ከርሱ በኋላ ግን አሦር ነጻ ሆነ።
- ኒዚ 2115-2114 ዓክልበ.  ግድም
- ኤና-ዳጋን 2114-2112 ዓክልበ.  ግድም - የኤብላ ንጉሥ ኢሻር-ዳሙ የሾመ አለቃ ነበረ።
- ኢኩን-ኢሻር 2112 ዓክልበ.  ግድም
- ሒዳዓር 2112-2077 ዓክልበ.  ግድም - ከ2107-2100 ዓክልበ. ግ. ደግሞ የሱመር (ኒፑር) ንጉሥ እንደ ሆነ ይመስላል።
- ኢሽቂ-ማሪ 2077-2068 ዓክልበ.  ግድም

የአካድ ንጉሥ ታላቁ ሳርጎን ማሪን ያጠፋው በኢሽቂ-ማሪ ፱ኛው ዓመት ይመስላል። ከዚያ  በአካድ መንግሥት ዘመን አለቃው ኢዲዲሽ በማሪ ላይ ተሾመ። ከእርሱ በታች «ሻካናኩ» (ሻለቆቹ)  የተባለው ኟሪ ወገን በማሪ ተነሣ። እነርሱም፦
- ሱ-ዳጋን 2068-2063
- ኢሽማህ-ዳጋን 2063-2018
- ኑር-መር 2018-2013
- ኢሽዱብ-ኤል 2013-2002
- ኢሽኩን-አዱ 2002-1994
- አፒል-ኪን 1994-1959 - ከሰነዶች ዘመኑ የኡቱ-ኸጛልና የኡር-ናሙ ዘመናት እንደ ጠቀለለ ይረጋገጣል።
- ኢዲን-ኢሉም 1959-1954
- ኢሉም-ኢሻር 1954-1942
- ቱራም-ዳጋን 1942-1922
- ፑዙር-ኤሽታር 1922-1897 - የፑዙር-ኤሽታር ፩ኛው ዓመት የሹልጊ ፵፬ኛው ዓመት መሆኑን ይታወቃል።
- ሒትላል-ኤራ 1897-1890
- ሐኑን-ዳጋን 1890-1882
- ኢሲ-ዳጋን 1882-1876?
- ኢቱር-? 1876-1870 ?
- አመር-ኑኑ 1870- 1864 ?
- ቴር-ዳጋን 1864-1856 ?
- ዳጋን-? 1856-1850 ?

...
- ያጊት-ሊም ?-1723
- ያኽዱን-ሊም 1720-1707
- ሱሙ-ያማን 1707-1705
- 1 ሻምሺ-አዳድ (በአሦር መንግሥት) 1705-1694
- ያስማህ-አዳድ (1694-1687)
- ዝምሪ-ሊም 1687-1673

በ1673 ዓክልበ. ማሪ ለባቢሎን ንጉሥ ሃሙራቢ ወደቀ።
- ኢኩን-ሳማጋን?
- ኢዲን-ኢሉም
- ፑዙር-ኤሽታር


ማሪ
{{የቀድሞ ቦታ መረጃ
|ስም             = ማሪ
|ኗሪ ስም      = (''ተል-ሐሪሪ'')
|ስዕል    = MariZiggurat.jpg
|caption    = የማሪ ፍርስራሽ
|ዘመናዊ አገር = [[ሶርያ]]
|ጥንታዊ አገር = [[ማርቱ]]
|መንግሥት     =  
|ዘመን           = 2350-1673 ዓክልበ.
|pushpin_map      = ሶርያ
|latd  = 34
|latm  = 32
|lats  = 58
|latNS = N
|longd = 40
|longm = 53
|longs = 24
|longEW= E
}}

'''ማሪ''' የ[[መስጴጦምያ]] ጥንታዊ ከተማ ነበር። ዛሬው ሥፍራው በ[[አረብኛ]] ''ተል ሐሪሪ'' ተብሎ ብዙ ጽላቶች የተገኙበት ፍርስራሹ በዘመናዊው አገር [[ሶርያ]] ውስጥ በ[[ኤፍራጥስ ወንዝ]] ላይ ይገኛል።

==የማሪ ነገሥታት==
ከማሪ ጽላቶች እንዲሁም ከ[[ኤብላ]] ጽላቶች ከተገኘው በርካታ መረጃ የማሪ ነገሥታት ዘመኖች ሊታወቅ ይቻላል።

መጀመርያ የሚታወቀው የማሪ ንጉሥ በ[[ኡር]] ንጉሥ [[መስ-አኔ-ፓዳ]] ዘመን (2345-2314 ዓክልበ. ግ.) የነገሠው [[ጋንሱድ]] ይመስላል። ጋንሱድ ከመስ-አኔ-ፓዳ ጋር በዚህ ዘመን ንግድ እንዳካሄደው ይታወቃል። ከዚያ በኋላ የ[[ላጋሽ]] ንጉሥ [[ኤአናቱም]] ግዛቱን እስከ ማሪ ድረስ አስፋፋ። በኤአናቱም መሞት (2195 ዓክልበ. ግ.) ማሪ እንደገና ነጻ መንግሥት ሆነ።
 
* ኢኩን-ሳማሽ 2195 ዓክልበ. ግ. 
* [[ኢኩን-ሳማጋን]] 
* [[ላምጊ-ማሪ]] (ኢሽኪ-ማሪ)
* [[አኑቡ]]
* [[ሳዑሙ]] 
* [[ኢቱፕ-ኢሻር]]
* [[ኢብሉል-ኢል]] 2127?-2115 ዓክልበ. ግድም  - «የማሪና የ[[አሹር (ከተማ)|አሹር]] ንጉሥ» ተባለ፤ ከርሱ በኋላ ግን [[አሦር]] ነጻ ሆነ።
* [[ኒዚ]] 2115-2114 ዓክልበ.  ግድም
* [[ኤና-ዳጋን]] 2114-2112 ዓክልበ.  ግድም - የኤብላ ንጉሥ [[ኢሻር-ዳሙ]] የሾመ አለቃ ነበረ።
* [[ኢኩን-ኢሻር]] 2112 ዓክልበ.  ግድም
* [[ሒዳዓር]] 2112-2077 ዓክልበ.  ግድም - ከ2107-2100 ዓክልበ. ግ. ደግሞ የ[[ሱመር]] ([[ኒፑር]]) ንጉሥ እንደ ሆነ ይመስላል። 
* [[ኢሽቂ-ማሪ]] 2077-2068 ዓክልበ.  ግድም

የ[[አካድ]] ንጉሥ [[ታላቁ ሳርጎን]] ማሪን ያጠፋው በኢሽቂ-ማሪ ፱ኛው ዓመት ይመስላል። ከዚያ  በአካድ መንግሥት ዘመን አለቃው [[ኢዲዲሽ]] በማሪ ላይ ተሾመ። ከእርሱ በታች «[[ሻካናኩ]]» (ሻለቆቹ)  የተባለው ኟሪ ወገን በማሪ ተነሣ። እነርሱም፦

* ሱ-ዳጋን 2068-2063
* [[ኢሽማህ-ዳጋን]] 2063-2018 
* ኑር-መር 2018-2013
* [[ኢሽዱብ-ኤል]] 2013-2002 
* [[ኢሽኩን-አዱ]] 2002-1994 
* [[አፒል-ኪን]] 1994-1959 - ከሰነዶች ዘመኑ የ[[ኡቱ-ኸጛል]]ና የ[[ኡር-ናሙ]] ዘመናት እንደ ጠቀለለ ይረጋገጣል። 
* [[ኢዲን-ኢሉም]] 1959-1954 
* ኢሉም-ኢሻር 1954-1942
* ቱራም-ዳጋን 1942-1922
* [[ፑዙር-ኤሽታር]] 1922-1897 - የፑዙር-ኤሽታር ፩ኛው ዓመት የ[[ሹልጊ]] ፵፬ኛው ዓመት መሆኑን ይታወቃል። 
* ሒትላል-ኤራ 1897-1890
* ሐኑን-ዳጋን 1890-1882
* ኢሲ-ዳጋን 1882-1876? 
* ኢቱር-? 1876-1870 ?
* አመር-ኑኑ 1870- 1864 ?
* ቴር-ዳጋን 1864-1856 ?
* ዳጋን-? 1856-1850 ? 
...
* [[ያጊት-ሊም]] ?-1723 
* [[ያኽዱን-ሊም]] 1720-1707
* ሱሙ-ያማን 1707-1705
* [[1 ሻምሺ-አዳድ]] (በአሦር መንግሥት) 1705-1694
*[[ያስማህ-አዳድ]] (1694-1687)
*[[ዝምሪ-ሊም]] 1687-1673

በ1673 ዓክልበ. ማሪ ለ[[ባቢሎን]] ንጉሥ [[ሃሙራቢ]] ወደቀ።

<gallery>
ስዕል:Bust orant Louvre AO17557.jpg|ኢኩን-ሳማጋን?
ስዕል:Idi-ilum Louvre AO 19486 n01.jpg|ኢዲን-ኢሉም
ስዕል: Head of a votive statue dedicated by Puzur-Ishtar Vorderasiatisches Museum Berlin.jpg|ፑዙር-ኤሽታር
</gallery>

{{መዋቅር-ታሪክ}} 

[[መደብ:የቀድሞ ከተሞች]]
[[መደብ:የመስጴጦምያ ታሪክ]]
[[መደብ:የሶርያ ከተሞች]]