# ብሉይ ኪዳን
ብሉይ ኪዳን ከክርስቶስ ልደት በፊት በልዩ ልዩ ሰዎች እንደ ሙሴ፣ ዳዊት፣ ሰሎሞን፣ ወይም ነቢያት እንደ ዳንኤል የተጸፈው የመጽሐፍ ቅዱስ መጀመሪያ ክፍል ነው ። እነዚህ መጻሕፍት በጠቅላላ በአይሁድና እና በክርስትና ይቀበላሉ። 

ተጨማሪ አዋልድ ወይም ዲዩተሮካኖኒካል መጻሕፍት በአንዳንድ ክፍሎች እንደ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን፣ በሌሎችም ከብሉይ ኪዳን ጋራ ቀኖናዊ (የሚቀበሉ) ናቸው ። በእስልምና እነዚህ እንደ መሠረታዊ ጽሑፎች ቢቆጠሩም፣ እንደ ተዛቡ ይቻላል የሚል ነው። 

| በ"Wikimedia Commons" (የጋራ ፎቶዎች ምንጭ) ስለ ብሉይ ኪዳን የሚገኛኙ ተጨማሪ ፋይሎች አሉ። |


ብሉይ ኪዳን
{{infobox|abovestyle=background:#BCD4E6|above=<span style="color:#0048BA">ብሉይ ኪዳን
</span>|image=[[File:Entire Tanakh scroll set.png|thumb|center]]|-
|caption=|headerstyle=background:#BCD4E6|header1=<span style="color:#0048BA">ኦሪት
</span>|headerstyle=background:#BCD4E6|header16=<span style="color:#0048BA">
</span>|label1=|data1=|data2=[[ኦሪት ዘፍጥረት]]•[[ኦሪት ዘጸአት]]|data4=[[ኦሪት ዘሌዋውያን]]•[[ኦሪት ዘኊልቊ]]• [[ኦሪት ዘዳግም]]|label5=|data5=|captionstyle=|header5= <span style="color:#0048BA">መጽሐፍት
</span>
|label7=|data7=<div class="floatleft">[[መጽሐፈ እያሱ ወልደ ነነዌ]]</div><div class="floatright">[[መጽሐፈ መሳፍንት]]</div>|data8=<div class="floatleft">[[መጽሐፈ ሩት]]</div><div class="floatright">[[መጽሐፈ ሳሙኤል ቀዳማዊ]]</div>|data9=<div class="floatleft">[[መጽሐፈ ሳሙኤል ካልዕ]]</div><div class="floatright">[[መጽሐፈ ነገሥት ቀዳማዊ]]</div>|data10=<div class="floatleft">[[መጽሐፈ ነገሥት ካልዕ]]</div><div class="floatright">[[መጽሐፈ ዜና መዋዕል ቀዳማዊ]]</div>|data11=<div class="floatleft">[[መጽሐፈ ዜና መዋዕል ካልዕ]]</div><div class="floatright">[[መጽሐፈ ዕዝራ]]</div>|data12=<div class="floatleft">[[መጽሐፈ ነህምያ]]</div><div class="floatright">[[መጽሐፈ አስቴር]]</div>|data13=<div class="floatleft">[[መጽሐፈ ኢዮብ]]</div><div class="floatright">[[መዝሙረ ዳዊት]]</div>| 
|data14=<div class="floatleft">[[መጽሐፈ ምሳሌ]]</div><div class="floatright">[[መጽሐፈ መክብብ]]</div>|data15=<div class="floatcenter">[[መኃልየ መኃልይ ዘሰሎሞን]]</div>|captionstyle=|header16= <span style="color:#0048BA">ትንቢት
</span>
|label17=|data17=<div class="floatright">[[ትንቢተ ኢሳያስ]]</div><div class="floatleft">[[ትንቢተ ኤርምያስ]]</div>|data18=<div class="floatright">[[ሰቆቃው ኤርምያስ]]</div><div class="floatleft">[[ትንቢተ ሕዝቅኤል]]</div>|data19=<div class="floatleft">[[ትንቢተ ዳንኤል]]</div><div class="floatright">[[ትንቢተ ሆሴዕ]]</div>|data20=<div class="floatleft">[[ትንቢተ አሞጽ]]</div><div class="floatright">[[ትንቢተ ሚክያስ]]</div>|data21=<div class="floatleft">[[ትንቢተ ኢዩኤል]]</div><div class="floatright">[[ትንቢተ አብድዩ]]</div>|data22=<div class="floatleft">[[ትንቢተ ዮናስ]]</div><div class="floatright">[[ትንቢተ ናሆም]]</div>
|label23=|data23=<div class="floatright">[[ትንቢተ ዕንባቆም]]</div><div class="floatleft">[[ትንቢተ ሶፎንያስ]]</div>|data24=<div class="floatright">[[ትንቢተ ሐጌ]]</div><div class="floatleft">[[ትንቢተ ዘካርያስ]]</div>|data25=<div class="floatcenter">[[ትንቢተ ሚልክያስ]]</div>|captionstyle=|header26= <span style="color:#0048BA">ተጨማሪ መጽሐፍት
</span> 
|data27=<div class="floatleft">[[መጽሐፈ ሄኖክ]]</div><div class="floatright">[[መጽሐፈ መቃብያን ቀዳማዊ]]</div>|data28=<div class="floatleft">[[መጽሐፈ መቃብያን ካልዕ]]</div><div class="floatright">[[መጽሐፈ መቃብያን ሣልስ]]</div>|data29=<div class="floatleft">[[መጽሐፈ ኩፋሌ]]</div><div class="floatright">[[መጽሐፈ ጦቢት]]</div>|data30=<div class="floatleft">[[መጽሐፈ ዮዲት]]</div><div class="floatright">[[መጽሐፈ ሶስና]]</div>|data31=<div class="floatleft">[[ተረፈ ዳንኤል]]</div><div class="floatright">[[ተረፈ ኤርምያስ]]</div>|data32=<div class="floatleft">[[መጽሐፈ ዕዝራ ሱቱኤል]]</div>  <div class="floatright">[[መጽሐፈ ዕዝራ ካልዕ]]</div>|data33=<div class="floatleft">[[መጽሐፈ ባሮክ]]</div><div class="floatright">[[መጽሐፈ ሲራክ]]</div>|data34=<div class="floatleft">[[መጽሐፈ ጥበብ]]</div><div class="floatright">[[ጸሎተ ምናሴ]]</div> 
}}'''ብሉይ ኪዳን''' ከ[[ክርስቶስ]] ልደት በፊት በልዩ ልዩ ሰዎች እንደ [[ሙሴ]]፣ [[ዳዊት]]፣ [[ሰሎሞን]]፣ ወይም ነቢያት እንደ [[ዳንኤል]] የተጸፈው የ[[መጽሐፍ ቅዱስ]] መጀመሪያ ክፍል ነው ። እነዚህ መጻሕፍት በጠቅላላ በ[[አይሁድና]] እና በ[[ክርስትና]] ይቀበላሉ። 
{|
ተጨማሪ [[አዋልድ]] ወይም ዲዩተሮካኖኒካል መጻሕፍት በአንዳንድ ክፍሎች እንደ [[የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን]]፣ በሌሎችም ከብሉይ ኪዳን ጋራ ቀኖናዊ (የሚቀበሉ) ናቸው ። በ[[እስልምና]] እነዚህ እንደ መሠረታዊ ጽሑፎች ቢቆጠሩም፣ እንደ ተዛቡ ይቻላል የሚል ነው። 
|-
|{{commonscat|Old Testament|ብሉይ ኪዳን}}
|}



{{መዋቅር-ሃይማኖት}}


[[መደብ:መጽሐፍ ቅዱስ]]