# አሪዞና
አሪዞና (Arizona) በምዕራባዊ ዩናይትድ ስቴትስ የሚገኝ ክፍላገር ነው። ኒው ሜክሲኮ ፣ ዩታህ ፣ ኔቫዳ ፣ ካሊፎርኒያ እና ኮሎራዶ ያዋስኑታል።

## መንግሥት
የአሪዞና ሕግ-አውጪ ቅርንጫፍ የ30 ሰው ሴኔት እና የ60 ሰው ምክር-ቤት አለው። የሪፑብሊካን ፓርቲ በስቴቱ ዋነኛው ፓርቲ ነው። በ2002 እ.ኤ.አ. የአሪዞና ስቴት ሕግ-አውጪ ቅርንጫፍ በጀት 14.3 ቢሊዮን ዶላር ሲሆን የሕግ-አስፈጻሚ ቅርንጫፍ በጀት ደግሞ 13.8 ቢሊዮን ዶላር ነው። የስቴቱ ሴኔተሮች እና ምክር-ቤት ተወካዮች ለሁለት-ዓመት ጊዜ ላልተወሰነ ብዛት ይመረጣሉ። ከ4 ጊዜ በላይ በተካካይ መመረጥ ግን አይችሉም። የሕግ-አስፈጻሚ ቅርንጫፍ በአስተዳዳሪ የሚመራ ሲሆን ለ4 ዓመት ሥልጣን ላይ ይቆያል። ያልተወሰነ ጊዜ መወዳደር ሲቻል ከሁለት ጊዜ በላይ ግን በተካካይ መመረጥ አይፈቀድም።

## መልከዓ-ምድር
ልክ በደቡብ-ምዕራብ እንደሚገኙ ሌሎች ስቴቶች በረሃማ ነው።

## ክልሎች (ካውንቲዎች)
| ካውንቲ         | የተመሠረተበት ዓ.ም. (እ.ኤ.ኣ.) | የመንግስት መቀመጫ |
| አፓቼ ካውንቲ     | 1879                   | ሴንት ጆንስ     |
| ኮቻይስ ካውንቲ    | 1881                   | ቢስቢ         |
| ኮኮኒኖ ክውንቲ    | 1891                   | ፍላግስታፍ      |
| ሒላ ካውንቲ      | 1881                   | ግሎብ         |
| ግራህም ካውንቲ    | 1881                   | ሳፎርድ        |
| ግሪንሊ ካውንቲ    | 1909                   | ክሊፍተን       |
| ላ ፓዝ ካውንቲ    | 1982                   | ፓርከር        |
| ማሪኮፓ ካውንቲ    | 1871                   | ፊኒክስ        |
| ሞሃቬ ካውንቲ     | 1864                   | ኪንግማን       |
| ናቫሖ ካውንቲ     | 1895                   | ሆልብሩክ       |
| ፒማ ካውንቲ      | 1864                   | ቱሳን         |
| ፒናል ካውንቲ     | 1875                   | ፍሎረንስ       |
| ሳንታ ክሩዝ ካውንቲ | 1899                   | ኖጋሌስ        |
| ያቫፓይ ካውንቲ    | 1862                   | ፕሬስኮት       |
| ዩማ ካውንቲ      | 1864                   | ዩማ          |


## ኢኮኖሚ
ባንድ ጊዜ አሪዞና ከአሜሪካ ትልቁ የጥጥ አምራች ነበረ።

## ህዝብ
በ2004 እ.ኤ.አ. አሪዞና 5,743,834 የሚገመት የሕዝብ ብዛት አላት።
የዘር ክፍልፍል፦
- 63.8% ነጭ
- 25.3% ላቲን
- 5% ቀይ-ህንድ
- 3.1% ጥቁር
- 1.8% ኤስያን
- 2.9% ክልስ

ቋንቋ ክፍልፍል (እንደ 2000 እ.ኤ.አ.)፦
- 74.1% እንግሊዝኛ
- 19.5% ስፓኒሽ
- 1.6% ናቫሖ
- 0.6% ሌሎች ቀይ-ሕንድ ቋንቋዎች
- 0.5% ጀርመንኛ

ጾታ፦
- 49.9% ወንድ
- 50.1% ሴት

ሃይማኖት፦
- ክርስቲያን - 80%
  - ፕሮቴስታንት - 42%
    - ባፕቲስት - 9%
    - ሜቶዲስት - 5%
    - ሉተራን - 4%
    - ሌላ - 24%

  - ሮማን ካቶሊክ - 31%
  - ሞርሞን - 6%
  - ሌላ ክሪስቲያን - 1%
- ሌላ ሃይማኖት - 2%
- ሃይማኖት-የለሽ - 18%


## ኮሌጆችና ዩኒቨርስቲዎች
ስቴት ዩኒቨርስቲዎች
- አሪዞና ስቴት ዩኒቨርስቲ
- ዩኒቨርስቲ ኦፍ አሪዞና
- ሰሜን አሪዞና ዩኒቨርስቲ


አሪዞና
{{ስቴት|
ስቴት_ስም = አሪዞና|
ስቴት_ባንዲራ = Flag of Arizona.svg|
ስቴት_ማኅተም = Arizona-StateSeal.svg|
ስቴት_ካርታ = Map of USA highlighting Arizona.png|
ስቴት_ዋና_ከተማ = ፊኒክስ|
ስቴት_ትልቋ_ከተማ = ፊኒክስ|
ስቴት_አገረ_ገዥ = ጃኔት ናፖሊታኖ|
ስቴት_መሬት_ስፋት = 295,254|
ስቴት_መሬት_ስፋት_ከአገር = 6|
ስቴት_ሕዝብ_ብዛት = 5,130,632|
ስቴት_ሕዝብ_ብዛት_ከአገር = 20|
ስቴት_ሕብረት_ቀን = February 14,1912|
ስቴት_ላቲቲዩድ = 31"20'N እስከ 37"N|
ስቴት_ሎንግቲዩድ = 109"3'W እስከ 114"50'W|
ስቴት_ከፍተኛ_ነጥብ = 3,851|
ስቴት_ዝቅተኛ_ነጥብ = 21|
ስቴት_አማካኝ_ከፍታ = 1,250|
ስቴት_ምዕጻረ_ቃል = AZ|
ስቴት_ድረ_ገጽ = http://www.az.gov www.az.gov}}

'''አሪዞና''' ('''Arizona''') በምዕራባዊ [[ዩናይትድ ስቴትስ]] የሚገኝ [[ክፍላገር]] ነው። [[ኒው ሜክሲኮ]] ፣ [[ዩታህ]] ፣ [[ኔቫዳ]] ፣ [[ካሊፎርኒያ]] እና [[ኮሎራዶ]] ያዋስኑታል።

== መንግሥት ==
የአሪዞና ሕግ-አውጪ ቅርንጫፍ የ30 ሰው ሴኔት እና የ60 ሰው ምክር-ቤት አለው። የ[[ሪፑብሊካን ፓርቲ]] በስቴቱ ዋነኛው ፓርቲ ነው። በ2002 እ.ኤ.አ. የአሪዞና ስቴት ሕግ-አውጪ ቅርንጫፍ በጀት 14.3 ቢሊዮን ዶላር ሲሆን የሕግ-አስፈጻሚ ቅርንጫፍ በጀት ደግሞ 13.8 ቢሊዮን ዶላር ነው። የስቴቱ ሴኔተሮች እና ምክር-ቤት ተወካዮች ለሁለት-ዓመት ጊዜ ላልተወሰነ ብዛት ይመረጣሉ። ከ4 ጊዜ በላይ በተካካይ መመረጥ ግን አይችሉም። የሕግ-አስፈጻሚ ቅርንጫፍ በአስተዳዳሪ የሚመራ ሲሆን ለ4 ዓመት ሥልጣን ላይ ይቆያል። ያልተወሰነ ጊዜ መወዳደር ሲቻል ከሁለት ጊዜ በላይ ግን በተካካይ መመረጥ አይፈቀድም።

== መልከዓ-ምድር ==
[[ስዕል:Noaa topo az.jpg|200px|የአሪዞና መልከዓ-ምድር]]
ልክ በደቡብ-ምዕራብ እንደሚገኙ ሌሎች ስቴቶች በረሃማ ነው።

== ክልሎች (ካውንቲዎች) ==
[[ስዕል:Az county map.png|thumb|አሪዞና ካውንቲዎች]]

{| border=2 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" align="center" width=60%
|-
|ካውንቲ
|የተመሠረተበት ዓ.ም. (እ.ኤ.ኣ.)
|የመንግስት መቀመጫ
|-
|[[አፓቼ ካውንቲ፥ አሪዞና|አፓቼ ካውንቲ]]
|1879
|[[ሴንት ጆንስ፥ አሪዞና|ሴንት ጆንስ]]
|-
|[[ኮቻይስ ካውንቲ፥ አሪዞና|ኮቻይስ ካውንቲ]] 
|1881
|[[ቢስቢ፥ አሪዞና|ቢስቢ]]
|-
|[[ኮኮኒኖ ካውንቲ፥ አሪዞና|ኮኮኒኖ ክውንቲ]]
|1891
|[[ፍላግስታፍ፥ አሪዞና|ፍላግስታፍ]]
|-
|[[ሒላ ካውንቲ፥ አሪዞና|ሒላ ካውንቲ]]
|1881
|[[ግሎብ፥ አሪዞና|ግሎብ]]
|-
|[[ግራህም ካውንቲ፥ አሪዞና|ግራህም ካውንቲ]]
|1881
|[[ሳፎርድ፥ አሪዞና|ሳፎርድ]]
|-
|[[ግሪንሊ ካውንቲ፥ አሪዞና|ግሪንሊ ካውንቲ]]
|1909
|[[ክሊፍተን፥ አሪዞና|ክሊፍተን]]
|-
|[[ላ ፓዝ ካውንቲ፥ አሪዞና|ላ ፓዝ ካውንቲ]]
|1982
|[[ፓርከር፥ አሪዞና|ፓርከር]]
|-
|[[ማሪኮፓ ካውንቲ፥ አሪዞና|ማሪኮፓ ካውንቲ]]
|1871
|[[ፊኒክስ፥ አሪዞና|ፊኒክስ]]
|-
|[[ሞሃቬ ካውንቲ፥ አሪዞና|ሞሃቬ ካውንቲ]]
|1864
|[[ኪንግማን፥ አሪዞና|ኪንግማን]]
|-
|[[ናቫሖ ካውንቲ፥ አሪዞና|ናቫሖ ካውንቲ]]
|1895
|[[ሆልብሩክ፥ አሪዞና|ሆልብሩክ]]
|-
|[[ፒማ ካውንቲ፥ አሪዞና|ፒማ ካውንቲ]]
|1864
|[[ቱሳን፥ አሪዞና|ቱሳን]]
|-
|[[ፒናል ካውንቲ፥ አሪዞና|ፒናል ካውንቲ]]
|1875
|[[ፍሎረንስ፥ አሪዞና|ፍሎረንስ]]
|-
|[[ሳንታ ክሩዝ ካውንቲ፥ አሪዞና|ሳንታ ክሩዝ ካውንቲ]]
|1899
|[[ኖጋሌስ, አሪዞና|ኖጋሌስ]]
|-
|[[ያቫፓይ ካውንቲ፥ አሪዞና|ያቫፓይ ካውንቲ]]
|1862
|[[ፕሬስኮት፥ አሪዞና|ፕሬስኮት]]
|-
|[[ዩማ ካውንቲ፥ አሪዞና|ዩማ ካውንቲ]]
|1864
|[[ዩማ፥ አሪዞና|ዩማ]]
|}

== ኢኮኖሚ ==

ባንድ ጊዜ አሪዞና ከአሜሪካ ትልቁ የጥጥ አምራች ነበረ።

== ህዝብ ==

በ2004 እ.ኤ.አ. አሪዞና 5,743,834 የሚገመት የሕዝብ ብዛት አላት።

የዘር ክፍልፍል፦
* 63.8% ነጭ
* 25.3% ላቲን
* 5% ቀይ-ህንድ
* 3.1% ጥቁር
* 1.8% ኤስያን
* 2.9% ክልስ

ቋንቋ ክፍልፍል (እንደ 2000 እ.ኤ.አ.)፦
* 74.1% [[እንግሊዝኛ]]
* 19.5% [[ስፓኒሽ]]
* 1.6% [[ናቫሖ]]
* 0.6% ሌሎች ቀይ-ሕንድ ቋንቋዎች 
* 0.5% [[ጀርመንኛ]]

ጾታ፦
* 49.9% ወንድ
* 50.1% ሴት

ሃይማኖት፦
* [[ክርስቲያን]] - 80%
** [[ፕሮቴስታንት]] - 42%
*** [[ባፕቲስት]] - 9%
*** [[ሜቶዲስት]] - 5%
*** [[ሉተራን]] - 4%
*** ሌላ - 24%
** [[ሮማን ካቶሊክ]] - 31%
** [[ሞርሞን]] - 6%
** ሌላ ክሪስቲያን - 1%
* ሌላ ሃይማኖት - 2%
* ሃይማኖት-የለሽ - 18%

== ኮሌጆችና ዩኒቨርስቲዎች ==

ስቴት ዩኒቨርስቲዎች
* [[አሪዞና ስቴት ዩኒቨርስቲ]]
* [[ዩኒቨርስቲ ኦፍ አሪዞና]]
* [[ሰሜን አሪዞና ዩኒቨርስቲ]]

[[መደብ:አሪዞና]]