# ኢንካ መንግሥት
የኢንካ መንግሥት ከ1430 እስከ 1525 በደቡብ አሜሪካ በተለይም ፔሩ የነበረ መንግሥት ነው።
ቀድሞ በአንዴስ ተራሮች የነበሩት መንግሥታት የቲዋናኩ መንግሥት (300-1150 ዓም ግድም) እና የዋሪ መንግሥት (600-1100 ዓም ግድም) እንደ ተገኙ ታውቋል። ከነዚህ መንግሥታት ውድቀት በኋላ ከተነሡት አነስተኛ ክፍላገራት አንዱ የቁስቁ መንግሥት በ1190 ዓም ግድም ተነሣ። ይህ የቁስቁ መንግሥት በ1430 ዓም የኢንካ መንግሥት ተብሎ ጎረቤቶቹን በመያዝ መስፋፋት ጀመር። የኢንካ መንግሥት ስም በራሱ ቋንቋ በቀቿ «ታዋንቲንሱዩ» («አራቱ አውራጆች») ተባለ።
በ1518 ዓም የእስፓንያ አለቃ ፍራንሲስኮ ፒዛሮ ከነሥራዊቱ ጎበኛቸውና ወደ እስፓንያ ተመለሰ። የእስፓንያ ንግሥት እንዲወርራቸው ፈቃዷን ሰጥታ፣ ይህ ወረራ በ1524 ዓም ተከሠተ። ፒዛሮ በተመለሰበትም ጊዜ ኢንካዎች ከ1521 ዓም ጀምሮ በእርስ በርስ ጦርነት እንደ ተያዙ አገኛቸው።  በዚህ ብሔራዊ ትግል ደክመውና ጠመንጃ ባለመኖራቸው ቶሎ ወደቁ። ሆኖም ቅሬታው አዲሱ ኢንካ መንግሥት እስከ 1564 ዓም ድረስ ቆየ።

ኢንካ መንግሥት
[[ስዕል:Inca Expansion.svg|300px|thumb|የኢንካ መንግሥት መስፋፋት ከ1430 እስከ 1525 ዓም ደረስ]]
'''የኢንካ መንግሥት''' ከ[[1430]] እስከ [[1525]] በ[[ደቡብ አሜሪካ]] በተለይም [[ፔሩ]] የነበረ መንግሥት ነው።
[[ስዕል:Sacsayhuaman (pixinn.net).jpg|350px|thumb|left|የኢንካዎች አምባ በቁስቁ ፔሩ]]
ቀድሞ በ[[አንዴስ ተራሮች]] የነበሩት መንግሥታት [[የቲዋናኩ መንግሥት]] (300-1150 ዓም ግድም) እና [[የዋሪ መንግሥት]] (600-1100 ዓም ግድም) እንደ ተገኙ ታውቋል። ከነዚህ መንግሥታት ውድቀት በኋላ ከተነሡት አነስተኛ ክፍላገራት አንዱ [[የቁስቁ መንግሥት]] በ1190 ዓም ግድም ተነሣ። ይህ የቁስቁ መንግሥት በ1430 ዓም የኢንካ መንግሥት ተብሎ ጎረቤቶቹን በመያዝ መስፋፋት ጀመር። የኢንካ መንግሥት ስም በራሱ ቋንቋ በ[[ቀቿ]] «'''ታዋንቲንሱዩ'''» («አራቱ አውራጆች») ተባለ።

በ[[1518]] ዓም የ[[እስፓንያ]] አለቃ [[ፍራንሲስኮ ፒዛሮ]] ከነሥራዊቱ ጎበኛቸውና ወደ እስፓንያ ተመለሰ። የእስፓንያ ንግሥት እንዲወርራቸው ፈቃዷን ሰጥታ፣ ይህ ወረራ በ[[1524 ዓም]] ተከሠተ። ፒዛሮ በተመለሰበትም ጊዜ ኢንካዎች ከ[[1521]] ዓም ጀምሮ በእርስ በርስ ጦርነት እንደ ተያዙ አገኛቸው።  በዚህ ብሔራዊ ትግል ደክመውና ጠመንጃ ባለመኖራቸው ቶሎ ወደቁ። ሆኖም ቅሬታው [[አዲሱ ኢንካ መንግሥት]] እስከ [[1564]] ዓም ድረስ ቆየ።

[[መደብ:ታሪካዊ አገሮች]]
[[መደብ:ፔሩ]]