# ፋርስ
ፋርስ አገር (ፋርስኛ፦ ایران /ኢራን/) ወይም የኢራን ኢስላማዊ ሬፑብሊክ (جمهوری اسلامی ایرا /ጆምሁሪ-የ ኤስላሚ-የ ኢራን) በእስያ ውስጥ የሚገኝ አገር ነው። ዋና ከተማው ቴህራን ነው።

## ስም
ለኗሪዎቹ የሀገር ስም ከጥንት ጀምሮ ኢራን ሲሆን ከአገር ውጭ እንደ ፋርስ ወይም በመሰለ ስያሜ ይታወቅ ነበር። 
በ1927 ዓም ሻህ (ንጉስ) ሬዛ ሻህ ሀገሩ በውጭ አገራት ዘንድ «ኢራን» በመባል እንዲታወቅ ጠየቀ። (በዚህም ወቅት ያህል ደግሞ በመንግሥታት ማኅበር መሃል የኢትዮጵያ ስያሜ በ1923 ዓም ከ«አቢሲኒያ» ተቀየረ፤ የታይላንድም በ1932 ዓም ከ«ሲያም» ተቀየረ።) 
በ1951 ዓም ግን ልጁ ሻህ ሙሃመድ ሬዛ ፓሕላቪ ሁለቱ ስያሜዎች (ኢራን እና ፋርስ) አንድላይ በመለዋወጥ ትክክለኛ እንደ ተቆጠሩ አዋጀ።

### ኢራን
ዞራስተር ባዘጋጀው በአቨስታ ዘንድ ሕዝቡ «አይርያ» (አርያኖች) ይባላሉ፤ መጀመርያ አገር ቤታቸው «አይርያነም ቫይጃህ» ሲባል ይህ በአራስ ወንዝ አካባቢ እንደ ተገኘ ይታመናል። ከዚህ መጀመርያ አገር በኋላ የተከተሉት አገራት በአፍጋኒስታንና በፋርስ አካባቢ ሲገኙ ይህም አውራጃ በጥንት «አሪያና» እና «አሪያ» ይባል ነበር። ሄሮዶቶስ 480 ዓክልበ.ግ. የሜዶን ብሔር ድሮ ስም «አሪዮይ» እንደ ነበር መሰከረ፤ የፋርስ አሓይመኒድ ነገስታት እንደ ፩ ዳርዮስ ብሔራቸውን «አሪያ» አሉት። ከሳሳኒድ ሥርወ መንግሥት ጀምሮ (218 ዓም) በመካከለኛ ፋርስኛ የሀገሩ ኗሪ ስም «ኤራን» ወይም «ኢራን» ሆኗል።

### ፋርስ
መጀመርያ በ800 ዓክልበ. ግድም ፓርሱማሽ ወይም ፓርሱዓሽ፣ ፓርሱ፣ ፓርሳ የሚባል አነስተኛ የአርያኖች ወገን በኡርሚያህ ሐይቅ ዳርቻ ተመዘገቡ፤ እነዚህም ከትንሽ በኋላ ወደ ቀድሞው ኤላም ሔደው ስማቸውን ለዛሬው ፋርስ ክፍላገር ሰጡ፤ የአሓይመኒድ ሥርወ መንግሥት መሠረቱ። ቋንቋቸውንም እስካሁን «ፋርሲ» (ፋርስኛ) ይሉታል። ስማችውና አገራቸው ከዚሁ በግሪክኛ «ፐርሲስ»፣ በሮማይስጥ «ፐርሲያ»፣ በዕብራይስጥ «ፐረስ»፣ በአማርኛም «ፋርስ» በመባል ታውቋል። 
1. ↑  አቨስታ ፋርጋርድ ፩ (እንግሊዝኛ) ነጥብ ፫


ፋርስ
{{የሀገር መረጃ
|ስም = ፋርስ
|ሙሉ_ስም = ፋርስ እስላማዊ ሪፐብሊክ
|ባንዲራ_ሥዕል = Flag of Iran.svg
|ማኅተም_ሥዕል = Emblem of Iran.svg
|ባንዲራ_ስፋት = 
|መዝሙር = مهر خاوران 
|ካርታ_ሥዕል = Iran in its region.svg
|ካርታ_መግለጫ_ፅሁፍ =
|ዋና_ከተማ = [[ቴህራን]]
|የመንግስት_አይነት = እስላማዊ ሪፐብሊክ
|የመሪዎች_ማዕረግ = መሪ <br />  [[ፕሬዝዳንት]] <br /> [[ምክትል ፕሬዝዳንት]]
|የመሪዎች_ስም = ዓሊ ኽሃመነኢ <br /> ሓስሳን ሮኡሃኒ <br /> ዐስሃቅ ጃሃንጊሪ
|ብሔራዊ_ቋንቋ = [[ፋርስኛ]]
|የገንዘብ_ስም = ፋርስ ሪኣል ﷼
|የመሬት_ስፋት = 1,648,195
|የመሬት_ስፋት_ከዓለም = 17
|ውሀ_ከመቶ = 0.7
|የሕዝብ_ብዛት_ግምት_ዓመት = 2016 እ.ኤ.አ.
|የሕዝብ_ብዛት_ግምት = 82,800,000
|የሕዝብ_ብዛት_ከዓለም = 18
|ሰዓት_ክልል = +3:30
|የስልክ_መግቢያ = +98
|ከፍተኛ_ደረጃ_ከባቢ = .ir<br />ایران.
}}

'''ፋርስ''' አገር ([[ፋርስኛ]]፦ ایران /ኢራን/) ወይም '''የኢራን ኢስላማዊ ሬፑብሊክ''' (جمهوری اسلامی ایرا /ጆምሁሪ-የ ኤስላሚ-የ ኢራን) በ[[እስያ]] ውስጥ የሚገኝ አገር ነው። ዋና ከተማው [[ቴህራን]] ነው።

==ስም==

ለኗሪዎቹ የሀገር ስም ከጥንት ጀምሮ '''ኢራን''' ሲሆን ከአገር ውጭ እንደ '''ፋርስ''' ወይም በመሰለ ስያሜ ይታወቅ ነበር። 
 
በ[[1927]] ዓም [[ሻህ]] (ንጉስ) [[ሬዛ ሻህ]] ሀገሩ በውጭ አገራት ዘንድ «ኢራን» በመባል እንዲታወቅ ጠየቀ። (በዚህም ወቅት ያህል ደግሞ በመንግሥታት ማኅበር መሃል የ[[ኢትዮጵያ]] ስያሜ በ[[1923]] ዓም ከ«አቢሲኒያ» ተቀየረ፤ የ[[ታይላንድ]]ም በ[[1932]] ዓም ከ«ሲያም» ተቀየረ።) 

በ[[1951]] ዓም ግን ልጁ ሻህ [[ሙሃመድ ሬዛ ፓሕላቪ]] ሁለቱ ስያሜዎች (ኢራን እና ፋርስ) አንድላይ በመለዋወጥ ትክክለኛ እንደ ተቆጠሩ አዋጀ።

===ኢራን===

[[ዞራስተር]] ባዘጋጀው በ[[አቨስታ]] ዘንድ ሕዝቡ «አይርያ» ([[አርያኖች]]) ይባላሉ፤ መጀመርያ አገር ቤታቸው «[[አይርያነም ቫይጃህ]]» ሲባል ይህ በ[[አራስ ወንዝ]] አካባቢ እንደ ተገኘ ይታመናል።<ref>[http://www.avesta.org/vendidad/vd1sbe.htm አቨስታ ፋርጋርድ ፩ (እንግሊዝኛ) ነጥብ ፫]</ref> ከዚህ መጀመርያ አገር በኋላ የተከተሉት አገራት በ[[አፍጋኒስታን]]ና በፋርስ አካባቢ ሲገኙ ይህም አውራጃ በጥንት «[[አሪያና]]» እና «[[አሪያ]]» ይባል ነበር። ሄሮዶቶስ 480 ዓክልበ.ግ. የ[[ሜዶን]] ብሔር ድሮ ስም «አሪዮይ» እንደ ነበር መሰከረ፤ የፋርስ [[አሓይመኒድ]] ነገስታት እንደ [[፩ ዳርዮስ]] ብሔራቸውን «አሪያ» አሉት። ከ[[ሳሳኒድ ሥርወ መንግሥት]] ጀምሮ ([[218]] ዓም) በ[[መካከለኛ ፋርስኛ]] የሀገሩ ኗሪ ስም «ኤራን» ወይም «ኢራን» ሆኗል።

===ፋርስ===

መጀመርያ በ800 ዓክልበ. ግድም [[ፓርሱማሽ]] ወይም ፓርሱዓሽ፣ ፓርሱ፣ ፓርሳ የሚባል አነስተኛ የአርያኖች ወገን በ[[ኡርሚያህ ሐይቅ]] ዳርቻ ተመዘገቡ፤ እነዚህም ከትንሽ በኋላ ወደ ቀድሞው [[ኤላም]] ሔደው ስማቸውን ለዛሬው [[ፋርስ ክፍላገር]] ሰጡ፤ የአሓይመኒድ ሥርወ መንግሥት መሠረቱ። ቋንቋቸውንም እስካሁን «ፋርሲ» (ፋርስኛ) ይሉታል። ስማችውና አገራቸው ከዚሁ በ[[ግሪክኛ]] «ፐርሲስ»፣ በ[[ሮማይስጥ]] «ፐርሲያ»፣ በ[[ዕብራይስጥ]] «ፐረስ»፣ በ[[አማርኛ]]ም «ፋርስ» በመባል ታውቋል። 

<references/>
{{በየእስያ ውስጥ የሚገኙ አገሮች}}
{{መዋቅር-መልክዐምድር}}

[[መደብ:ፋርስ]]