# ኅዳር ፩
ኅዳር ፩ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፷፩ኛው  እና  የመፀው ወቅት ፴፮ተኛ ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፫፻፭ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፫፻፬ ቀናት ይቀራሉ።

## ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች
- ፲፰፻፷፬ ዓ.ም. - ለስድስት ዓመታት አፍሪቃ ውስጥ ጠፍቶ የነበረው የስኮትላንድ ተወላጅ ዶክተር ዴቪድ ሊቪንግስተን  በታንጋኒካ ሐይቅ አካባቢ ኡጂጂ በሚባል ሥፍራ ላይ፣  በ ጋዜጠኛው ሄንሪ ሞርቶን ስታንሊ ተገኘ።

- ፲፱፻፴፩ ዓ.ም. - የቀድሞው ኦቶማን ግዛት ከአከተመ በኋላ፣ አዲሷን የቱርክ ሪፑብሊክን የመሠረተው ሙስታፋ ካማል አታቱርክ አረፈ።

- ፲፱፻፶፫ ዓ/ም - የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት መንግሥት፣ የዋቢ ሸበሌን ወንዝ ፍሰት እና ልማት ጥናት ለማካሄድ ‘ኢንግራ’ ከተባለ የዩጎዝላቪያ ተቋም ጋር የ፲ ዓመት ስምምነት ፈረመ።

- ፲፱፻፷፰ ዓ/ም - የቀድሞዋ የፖርቱጋል ቅኝ ግዛት አንጎላ ነፃነቷን ተቀዳጀች።

- ፲፱፻፹፰ ዓ.ም.- በናይጄሪያ ታዋቂው ደራሲና የተፈጥሮ ጉዳይ ተከራካሪ ኬን ሳሮ ዊዋ (Kenule "Ken" Beeson Saro Wiwa)፣ ሰፊ የዓለም አቀፍ ተቃውሞ ቢኖርም በአገሪቱ መንግሥት ከ ሌላ ስምንት ሰዎች ጋር በስቅላት የሞት ቅጣት ተቀጣ።


## ልደት
- ፲፬፻፸፮ ዓ.ም.- በጀርመን የሉተራን ፕሮቴስታንት ኃይማኖት መሥራች ማርቲን ሉተር አይስሌበን በሚባል ሥፍራ ተወለደ።

- ፲፱፻፲፪ ዓ.ም.- በኮንጎ የካታንጋን ግዛት ነጥሎ በ፲፱፻፶፫ ዓ.ም. የዚያው ክልል ፕሬዚደንትነት የተመረጠውና  የወቅቱ የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስቴር ፓትሪስ ሉሙምባን ያስጠለፈና ያስገደለው ሞይስ ቾምቤ ተወለደ።


## ዕለተ ሞት
- ፲፰፻፹፬ ዓ.ም. - በሐረር ከተማ የኖረው የፈረንሳይ ዜጋ፣ ጸሐፊው አርተር ራምቦ አረፈ።

- ፲፱፻፴፩ ዓ.ም.- የቀድሞው ኦቶማን ግዛት ከአከተመ በኋላ፣ አዲሷን የቱርክ ሪፑብሊክን የመሠረተው ሙስታፋ ካማል አታቱርክ አረፈ።

- ፲፱፻፸፭ ዓ.ም.- የሶቪዬት ሕብረት መሪ ሊዮኔድ ብሬዥኔቭ

- ፲፱፻፹፰ ዓ.ም.- በናይጄሪያ ታዋቂው ደራሲና የተፈጥሮ ጉዳይ ተከራካሪ ኬን ሳሮ ዊዋ፣ ሰፊ የዓለም አቀፍ ተቃውሞ ቢኖርም በአገሪቱ መንግሥት ከ ሌላ ስምንት ሰዎች ጋር በሰቀላ የሞት ቅጣት ተቀጣ።

- ፲፱፻፺፮ ዓ.ም. - የዚምባብዌ የመጀመሪያው ፕሬዚደንት ካናን ባናና

- ፳፻፩ ዓ.ም.- በደቡብ አፍሪቃ የአፓርታይድ ዘመን በስደት ላይ በዘፋኝነት በዓለም ዝና እና በምዕራባውያን ዘንድ “እናት አፍሪቃ” የሚለውን ቅጽል ስም ያተረፈችው፣ እንዲሁም በኢትዮጵያ አገራችን የጥላሁን ገሠሠን “የጥንቱ ትዝ አለኝ” የተባለውን ዘፈን በቋንቋችን በመዝፈኗ የምናውቃት ሚሪያም ማኬባ፤ በተወለደች በሰባ ስድስት ዓመቷ አረፈች።


ኅዳር ፩
'''ኅዳር ፩''' ቀን በ[[ኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር]] የዓመቱ ፷፩ኛው  እና  የ[[መፀው]] ወቅት ፴፮ተኛ ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ [[ሉቃስ]]  ፫፻፭ ቀናት በ ዘመነ [[ዮሐንስ]]፤ በ ዘመነ [[ማቴዎስ]]፤ እና በ ዘመነ [[ማርቆስ]] ደግሞ ፫፻፬ ቀናት ይቀራሉ።
  
==ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች==
*[[1864|፲፰፻፷፬]] ዓ.ም. - ለስድስት ዓመታት [[አፍሪቃ]] ውስጥ ጠፍቶ የነበረው የ[[ስኮትላንድ]] ተወላጅ ዶክተር [[ዴቪድ ሊቪንግስተን]]  በ[[ታንጋኒካ ሐይቅ]] አካባቢ ኡጂጂ በሚባል ሥፍራ ላይ፣  በ ጋዜጠኛው [[ሄንሪ ሞርቶን ስታንሊ]] ተገኘ።

*[[1931|፲፱፻፴፩]] ዓ.ም. - የቀድሞው [[ኦቶማን ግዛት]] ከአከተመ በኋላ፣ አዲሷን የ[[ቱርክ|ቱርክ ሪፑብሊክ]]ን የመሠረተው [[ሙስታፋ ካማል አታቱርክ]] አረፈ።

*[[1953|፲፱፻፶፫]] ዓ/ም - የ[[ኢትዮጵያ]] ንጉሠ ነገሥት መንግሥት፣ የ[[ዋቢ ሸበሌ]]ን ወንዝ ፍሰት እና ልማት ጥናት ለማካሄድ ‘ኢንግራ’ ከተባለ የ[[ዩጎዝላቪያ]] ተቋም ጋር የ፲ ዓመት ስምምነት ፈረመ። 

*[[1968|፲፱፻፷፰]] ዓ/ም - የቀድሞዋ የ[[ፖርቱጋል]] ቅኝ ግዛት [[አንጎላ]] ነፃነቷን ተቀዳጀች።

*[[1988|፲፱፻፹፰]] ዓ.ም.- በ[[ናይጄሪያ]] ታዋቂው ደራሲና የተፈጥሮ ጉዳይ ተከራካሪ [[ኬን ሳሮ ዊዋ]] (Kenule "Ken" Beeson Saro Wiwa)፣ ሰፊ የዓለም አቀፍ ተቃውሞ ቢኖርም በአገሪቱ መንግሥት ከ ሌላ ስምንት ሰዎች ጋር በስቅላት የሞት ቅጣት ተቀጣ።

==ልደት==

*[[1476|፲፬፻፸፮]] ዓ.ም.- በ[[ጀርመን]] የ[[ሉተራን]] ፕሮቴስታንት ኃይማኖት መሥራች [[ማርቲን ሉተር]] አይስሌበን በሚባል ሥፍራ ተወለደ። 

*[[1912|፲፱፻፲፪]] ዓ.ም.- በ[[ኮንጎ ዲሞክራቲክ ሪፑብሊክ|ኮንጎ]] የ[[ካታንጋ]]ን ግዛት ነጥሎ በ[[1953|፲፱፻፶፫]] ዓ.ም. የዚያው ክልል ፕሬዚደንትነት የተመረጠውና  የወቅቱ የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስቴር [[ፓትሪስ ሉሙምባ]]ን ያስጠለፈና ያስገደለው [[ሞይስ ቾምቤ]] ተወለደ።
 
==ዕለተ ሞት==

*[[1884|፲፰፻፹፬]] ዓ.ም. - በ[[ሐረር]] ከተማ የኖረው የ[[ፈረንሳይ]] ዜጋ፣ ጸሐፊው [[አርተር ራምቦ]] አረፈ።

*[[1931|፲፱፻፴፩]] ዓ.ም.- የቀድሞው [[ኦቶማን ግዛት]] ከአከተመ በኋላ፣ አዲሷን [[ቱርክ|የቱርክ ሪፑብሊክ]]ን የመሠረተው [[ሙስታፋ ካማል አታቱርክ]] አረፈ።

*[[1975|፲፱፻፸፭]] ዓ.ም.- የ[[ሶቪዬት ሕብረት]] መሪ [[ሊዮኔድ ብሬዥኔቭ]]

*[[1988|፲፱፻፹፰]] ዓ.ም.- በ[[ናይጄሪያ]] ታዋቂው ደራሲና የተፈጥሮ ጉዳይ ተከራካሪ [[ኬን ሳሮ ዊዋ]]፣ ሰፊ የዓለም አቀፍ ተቃውሞ ቢኖርም በአገሪቱ መንግሥት ከ ሌላ ስምንት ሰዎች ጋር በሰቀላ የሞት ቅጣት ተቀጣ።

*[[1996|፲፱፻፺፮]] ዓ.ም. - የ[[ዚምባብዌ]] የመጀመሪያው ፕሬዚደንት [[ካናን ባናና]]

*[[2001|፳፻፩]] ዓ.ም.- በ[[ደቡብ አፍሪቃ]] የ[[አፓርታይድ]] ዘመን በስደት ላይ በዘፋኝነት በዓለም ዝና እና በምዕራባውያን ዘንድ “እናት አፍሪቃ” የሚለውን ቅጽል ስም ያተረፈችው፣ እንዲሁም በ[[ኢትዮጵያ]] አገራችን የ[[ጥላሁን ገሠሠ]]ን “የጥንቱ ትዝ አለኝ” የተባለውን ዘፈን በቋንቋችን በመዝፈኗ የምናውቃት [[ሚሪያም ማኬባ]]፤ በተወለደች በሰባ ስድስት ዓመቷ አረፈች።


==ዋቢ ምንጮች==
* ([[እንግሊዝኛ]]) http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/10/newsid_2539000/2539561.stm
* (እንግሊዝኛ) http://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/20081110.html
*{{en}} P.R.O., FO 371/154836 - Annual Report from Ethiopia for 1960

[[መደብ:ዕለታት]]
{{ወራት}}