# ሊንጋላ
ሊንጋላ (Lingala) ከባንቱ ቋንቋዎች ቤተሠብ አንድ ነው። የሚናገርበት በተለይ በኮንጎ ዲሞክራቲክ ሪፑብሊክ ስሜን-ምዕራብ ክፍል፣ በኮንጎ ሪፑብሊክም፣ እንዲሁም በአንጎላና በመካከለኛው አፍሪካ ሪፑብሊክ ነው። ተናጋሪዎቹ 10 ሚልዮን ናቸው። 
የሊንጋላ መነሻ ቦባንጊ በተባለ ቋንቋ ነበር። ከኮንጎ ነጻ መንግሥት አስቀድሞ ቦባንጊ የአከባቢው መደበኛ ቋንቋ ይሆን ነበር። የቤልጅክ ንጉስ አገሩን ከያዙ በኋላ የቀኝ አገሩ መንግሥት ለማስተዳደርና ለመሰበክ ቋንቋውን ጠቃሚ ሆኖ አገኙት። ካለፈው ቦባንጊ እንዲለይ የአዲሱን ቋንቋ ስም ባንጋላ ብለው ጠሩት። ሚስዮናዊዎቹ ወዲያ (1900 አ.ም.) ባንጋላን ዳግመኛ ሲያሻሽሉ "ሊንጋላ" እንዲህ ተፈጠረ። 
ሊንጋላ ከፈረንሳይኛ ብዙ ቃሎች ተበድሮ ደግሞ ከፖርቱጊዝ ተጽእኖ አለ (ለምሳሌ "ማንቴካ" = ቅቤ፤ "ሜሳ" = ጠረጴዛ፤ "ሳፓቱ" = ጫማ) ከእንግሊዝኛም ተጽእኖ አለ ("ሚሊኪ" = ወተት፤ "ቡኩ" = መጽሐፍ)።



እውቅና ያለው ብሔራዊ ቋንቋ                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         
የኮንጎ ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ
የኮንጎ ሪፐብሊክ

## ምሳሌ
የጌታ ጸሎት በሊንጋላ
ታታ ዋ ቢሶ፣ ኦዛላ ኦ ሊኮሎ፣
ባቶ ባኩሚሳ ንኮምቦ ያ ዮ፣
ባንዲማ ቦኮንዚ ቧ ዮ፣ ምፖ ኤሊንጎ ዮ፣
ባሳላ ያንጎ ኦ ንሴ፣
ሎኮላ ባኮሳላካ ኦ ሊኮሎ
ፔሳ ቢሶ ለሎ ቢሌይ ብያ ሞኮሎ ና ሞኮሎ፣
ሊምቢሳ ማቤ ማ ቢሶ፣
ሎኮላ ቢሶ ቶኮሊምቢሳካ ባኒንጋ።
ሳሊሳ ቢሶ ቶንዲማ ማሰንጊኛ ቴ፣
ምፔ ቢኪሳ ቢሶ ኦ ማቤ።

ሊንጋላ
[[ስዕል:LanguageMap-Lingala-Larger Location.png|thumb|right|200px|ሊንጋላ የሚናገርበት አውራጃ።]]
'''ሊንጋላ''' ('''Lingala''') ከ[[ባንቱ ቋንቋዎች ቤተሠብ]] አንድ ነው። የሚናገርበት በተለይ በ[[ኮንጎ ዲሞክራቲክ ሪፑብሊክ]] ስሜን-ምዕራብ ክፍል፣ በ[[ኮንጎ ሪፑብሊክ]]ም፣ እንዲሁም በ[[አንጎላ]]ና በ[[የመካከለኛው አፍሪካ ሪፑብሊክ|መካከለኛው አፍሪካ ሪፑብሊክ]] ነው። ተናጋሪዎቹ 10 ሚልዮን ናቸው። 

የሊንጋላ መነሻ [[ቦባንጊ]] በተባለ ቋንቋ ነበር። ከ[[ኮንጎ ነጻ መንግሥት]] አስቀድሞ ቦባንጊ የአከባቢው መደበኛ ቋንቋ ይሆን ነበር። የ[[ቤልጅክ]] ንጉስ አገሩን ከያዙ በኋላ የቀኝ አገሩ [[መንግሥት]] ለማስተዳደርና ለመሰበክ ቋንቋውን ጠቃሚ ሆኖ አገኙት። ካለፈው ቦባንጊ እንዲለይ የአዲሱን ቋንቋ ስም [[ባንጋላ]] ብለው ጠሩት። ሚስዮናዊዎቹ ወዲያ ([[1900]] አ.ም.) ባንጋላን ዳግመኛ ሲያሻሽሉ "ሊንጋላ" እንዲህ ተፈጠረ። 

ሊንጋላ ከ[[ፈረንሳይኛ]] ብዙ ቃሎች ተበድሮ ደግሞ ከ[[ፖርቱጊዝኛ|ፖርቱጊዝ]] ተጽእኖ አለ (ለምሳሌ "ማንቴካ" = ቅቤ፤ "ሜሳ" = ጠረጴዛ፤ "ሳፓቱ" = ጫማ) ከ[[እንግሊዝኛ]]ም ተጽእኖ አለ ("ሚሊኪ" = [[ወተት]]፤ "ቡኩ" = መጽሐፍ)።


እውቅና ያለው ብሔራዊ ቋንቋ                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         

የኮንጎ ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ

የኮንጎ ሪፐብሊክ

== ምሳሌ ==

የጌታ ጸሎት በሊንጋላ

:ታታ ዋ ቢሶ፣ ኦዛላ ኦ ሊኮሎ፣
:ባቶ ባኩሚሳ ንኮምቦ ያ ዮ፣
:ባንዲማ ቦኮንዚ ቧ ዮ፣ ምፖ ኤሊንጎ ዮ፣
:ባሳላ ያንጎ ኦ ንሴ፣
:ሎኮላ ባኮሳላካ ኦ ሊኮሎ
:ፔሳ ቢሶ ለሎ ቢሌይ ብያ ሞኮሎ ና ሞኮሎ፣
:ሊምቢሳ ማቤ ማ ቢሶ፣
:ሎኮላ ቢሶ ቶኮሊምቢሳካ ባኒንጋ።
:ሳሊሳ ቢሶ ቶንዲማ ማሰንጊኛ ቴ፣
:ምፔ ቢኪሳ ቢሶ ኦ ማቤ።
{{interWiki|code=ln}}

[[መደብ:ባንቱ ቋንቋዎች]]