# Þ
Þ, þ (þorn /ሶርን/) በአይስላንድኛ፣ በጥንታዊ እንግሊዝኛ እና በጥንታዊ ኖርስኛ የተገኘ ፊደል ነው። 
በዘመናዊ እንግሊዝኛ እንዲሁም በዘመናዊ ስካንድናቪያ ልሳናት (ኖርዌኛ፣ ስዊድኛ፣ ዳንኛ)፤ የዚሁ ፊደል ድምጽ በሁለት ፊደላት በ«TH» በመወከሉ፣ የፊደሉ «Þ» ጥቅም ተተክቷል።  «Þ» ዛሬ የሚታየው በአይስላንድኛ ጽሕፈት ብቻ ነው።
አጠራሩ በአማርኛ የማይሰማ ድምጽ ነው። ይህ ድምጽ ምላሱን ከላይኛው ጥርሶች በታች በመዘርጋት የሚፈጠር ነው። የውጭ ቋንቋ አጠራር በአቡጊዳ ጽሕፈት ለመግለጽ፣ ብዙ ጊዜ ይህ ድምጽ በ«ሰ» ወይም በ«ዘ» (ከነመስመሩ) ይወከላል።
ጥንታዊ እንግሊዝኛ አስቀድሞ ፉሶርክ በተባለው ሩን ጽሕፈት ይጻፍ ነበር። ክርስትና በእንግሊዝ አገር ከተቀበለ በኋላ ግን፣ ቋንቋው በላቲን አልፋቤት ሊጻፍ ጀመረ። ይህ ድምጽ በሮማይስጥ ሰለማይታወቅ፣ በላቲን አልፋቤትም ለዚሁ ድምጽ ምንም ፊደል ባለመኖሩ፣ የ«Þ» ቅርጽ የተወሰደው ከፉሶርክ ጽሕፈት ከፊደሉ  ነበር። ስሙም «ሶርን» (እሾህ) ከዚህ ሩን ስም ተወሰደ። በጥንታዊ ኖርስና አይስላንድኛ ደግሞ እንደዚያ ነበር፣ ነገር ግን የሩን ፊደል ስም «ሱርስ» (ረጃጅም) ይባል ነበር። 
በነዚህ ልሳናት፣ አንድ ሌላ ፊደል «Ð, ð» ከ«Þ» ጋር የሚለዋወጥ ነበር። ሁለት የተለያዩ ድምጾች («ሰ» እና «ዘ») ቢወክሉም፣ ፊደሎቹ ግን አልተለያዩም። በዘመናዊ አይስላንድኛ ግን Þ ለ ሰ፤ Ð ለ ዘ ይወሰናል። 
በእንግሊዝኛ ከ1300 ዓ.ም. አካባቢ ጀምሮ፣ ድምጹ በሁለት ፊደላት (TH) መጻፍ ቄንጡ ሆነ። የ«Þ» ጥቅም እንግዲህ በየጥቂቱ ጠፋ።  ሆኖም የእንግሊዝኛ ቃል «the» (መስተጻምሩ) ለረጅም ጊዜ «Þe» በመጻፉ ቆየ።  በጊዜ ላይ፣ የዚህ አጻጻፉ እንደ «ye» ይመስል ጀመር። እስከ ዛሬም ድረስ፣ አንዳንድ ባለ ሱቅ ወይም ቡና ቤት የድሮ ባህል ሁኔታ ለማምሰል፣ በስማቸው ላይ «Ye Olde» («ጥንታዊው») ሲጨምሩ ከዚህ ልማድ የተነሣ ነው (ምሳሌ፦ «Ye Olde Pizza Parlor»፣ ወይም «ጥንታዊው ፒጻ ቤት»)። አብዛኞቹ ደንበኞች ግን የፊደሉን ታሪክ ባለማውቃቸው፣ አጠራሩ /ዪ ኦልድ/ እንደ ሆነ በማለት ይስታሉ።

## ዋቢ መጻሕፍት
- Freeborn, Dennis (1992) From Old English to Standard English. London: Macmillan


## የውጭ መያያዣዎች
- Michael Everson's essay On the status of the Latin letter þorn and of its sorting order
- Oxford EnglishDictionary's FAQ: Why is 'ye' used instead of 'the' in antique English? Archived ኦክቶበር 6, 2008 at the Wayback Machine
- Thorn and Eth: how to get them right


Þ
[[Image:Latin letter Þþ.svg|150px|right]]

'''Þ, þ''' ('''þorn /<u>ሶ</u>ርን/''') በ[[አይስላንድኛ]]፣ በ[[ጥንታዊ እንግሊዝኛ]] እና በ[[ጥንታዊ ኖርስኛ]] የተገኘ ፊደል ነው። 

በዘመናዊ [[እንግሊዝኛ]] እንዲሁም በዘመናዊ [[ስካንድናቪያ]] ልሳናት ([[ኖርዌኛ]]፣ [[ስዊድኛ]]፣ [[ዳንኛ]])፤ የዚሁ ፊደል ድምጽ በሁለት ፊደላት በ«TH» በመወከሉ፣ የፊደሉ «Þ» ጥቅም ተተክቷል።  «Þ» ዛሬ የሚታየው በአይስላንድኛ ጽሕፈት ብቻ ነው።

አጠራሩ በ[[አማርኛ]] የማይሰማ ድምጽ ነው። ይህ ድምጽ ምላሱን ከላይኛው ጥርሶች በታች በመዘርጋት የሚፈጠር ነው። የውጭ ቋንቋ አጠራር በ[[አቡጊዳ]] ጽሕፈት ለመግለጽ፣ ብዙ ጊዜ ይህ ድምጽ በ«<u>ሰ</u>» ወይም በ«<u>ዘ</u>» (ከነመስመሩ) ይወከላል።

ጥንታዊ እንግሊዝኛ አስቀድሞ [[ፉሶርክ|ፉ<u>ሶ</u>ርክ]] በተባለው [[ሩን ጽሕፈት]] ይጻፍ ነበር። [[ክርስትና]] በ[[እንግላንድ|እንግሊዝ]] አገር ከተቀበለ በኋላ ግን፣ ቋንቋው በ[[ላቲን አልፋቤት]] ሊጻፍ ጀመረ። ይህ ድምጽ በ[[ሮማይስጥ]] ሰለማይታወቅ፣ በላቲን አልፋቤትም ለዚሁ ድምጽ ምንም ፊደል ባለመኖሩ፣ የ«Þ» ቅርጽ የተወሰደው ከፉ<u>ሶ</u>ርክ ጽሕፈት ከፊደሉ [[File:Runic letter thurisaz.svg]] ነበር። ስሙም «<u>ሶ</u>ርን» (እሾህ) ከዚህ ሩን ስም ተወሰደ። በጥንታዊ ኖርስና አይስላንድኛ ደግሞ እንደዚያ ነበር፣ ነገር ግን የሩን ፊደል ስም «<u>ሱ</u>ርስ» (ረጃጅም) ይባል ነበር። 

በነዚህ ልሳናት፣ አንድ ሌላ ፊደል «[[Ð]], ð» ከ«Þ» ጋር የሚለዋወጥ ነበር። ሁለት የተለያዩ ድምጾች («<u>ሰ</u>» እና «<u>ዘ</u>») ቢወክሉም፣ ፊደሎቹ ግን አልተለያዩም። በዘመናዊ አይስላንድኛ ግን Þ ለ <u>ሰ</u>፤ Ð ለ <u>ዘ</u> ይወሰናል። 

{{ላቲንፊደል}}
በእንግሊዝኛ ከ1300 ዓ.ም. አካባቢ ጀምሮ፣ ድምጹ በሁለት ፊደላት (TH) መጻፍ ቄንጡ ሆነ። የ«Þ» ጥቅም እንግዲህ በየጥቂቱ ጠፋ።  ሆኖም የእንግሊዝኛ ቃል «the» (መስተጻምሩ) ለረጅም ጊዜ «Þe» በመጻፉ ቆየ።  በጊዜ ላይ፣ የዚህ አጻጻፉ እንደ «ye» ይመስል ጀመር። እስከ ዛሬም ድረስ፣ አንዳንድ ባለ ሱቅ ወይም ቡና ቤት የድሮ ባህል ሁኔታ ለማምሰል፣ በስማቸው ላይ «Ye Olde» («ጥንታዊው») ሲጨምሩ ከዚህ ልማድ የተነሣ ነው (ምሳሌ፦ «Ye Olde Pizza Parlor»፣ ወይም «ጥንታዊው ፒጻ ቤት»)። አብዛኞቹ ደንበኞች ግን የፊደሉን ታሪክ ባለማውቃቸው፣ አጠራሩ /ዪ ኦልድ/ እንደ ሆነ በማለት ይስታሉ።

== ዋቢ መጻሕፍት ==
* Freeborn, Dennis (1992) ''From Old English to Standard English''. London: Macmillan

== የውጭ መያያዣዎች ==
{{Commons|Þ}}
* [[Michael Everson]]'s essay [http://www.evertype.com/standards/wynnyogh/thorn.html On the status of the Latin letter þorn and of its sorting order]
* Oxford EnglishDictionary's FAQ: [http://www.askoxford.com/asktheexperts/faq/aboutspelling/ye Why is 'ye' used instead of 'the' in antique English?] {{Wayback|url=http://www.askoxford.com/asktheexperts/faq/aboutspelling/ye |date=20081006232651 }}
* [http://briem.net/ Thorn and Eth: how to get them right]

[[መደብ:የላቲን አልፋቤት]]