# ከቅድመ-ሴማዊ የደረሱት ጽሕፈቶች ትውልድ
- 0. ቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት - ?1800 ክ.በ. ገዳማ? (ግብጽ)
  - 1. የኡጋሪት አብጃድ - 1400 ክ.በ. ገዳማ (ሶርያ)
  - 2. ቅድመ-ከነዓናዊ አብጃድ - ?1300 ክ.በ. ገዳማ (እስራኤል)
    - 2.1. የፊንቄ አብጃድ - 1100 ክ.በ. ገዳማ (ሊባኖስ)
      - 2.1.1. ጥንታዊ ዕብራይስጥ አብጃድ 950 ዓክልበ. ግ. (እስራኤል) 
        - 2.1.1.1 ሳምራዊ አብጃድ - 600 ዓክልበ. ግ. (እስራኤል) *

      - 2.1.2. የአራማይስጥ አብጃድ - 800 ክ.በ. ገዳማ (ሶርያ)
        - 2.1.2.1. የብራህሚ አቡጊዳ - 600 ክ.በ. ገዳማ (ህንድ፣ ስሪ ላንካ)
          - 2.1.2.1.1. የቻም አቡጊዳ - 200 ዓ.ም. ገዳማ (ቬትናም፣ ካምቦዲያ) *
          - 2.1.2.1.2. የጉፕታ አቡጊዳ - 400 ዓ.ም. ገዳማ (ስሜን ህንድ)
            - 2.1.2.1.2.1. የሲድሃም አቡጊዳ - 600 ዓ.ም. ገዳማ (ስሜን ህንድ) *
              - 2.1.2.1.2.1.1 የቲቤትኛ አቡጊዳ  - 650 ዓ.ም. ገዳማ (ቲቤት) *
                - 2.1.2.1.2.1.1.1 ጳግስፓ አቡጊዳ - 1261 ዓ.ም. (ሞንጎልያ)
                - 2.1.2.1.2.1.1.2 ለፕቻ አቡጊዳ - 1700 ዓ.ም. ገዳማ (ቡታን) *
                  - 2.1.2.1.2.1.1.2.1 ሊምቡ አቡጊዳ - 1740 ዓ.ም. ገዳማ (ሲኪም) *



            - 2.1.2.1.2.2. ናጋሪ አቡጊዳ - 750 ዓ.ም. ገዳማ (ህንድ)
              - 2.1.2.1.2.2.1. ቤንጋሊ አቡጊዳ - 1050 ዓ.ም. ገዳማ (ምሥራቅ ህንድ፣ ባንግላደሽ) *
                - 2.1.2.1.2.2.1.1. ኦሪያ አቡጊዳ - 1100 ዓ.ም. ገዳማ (ምሥራቅ ህንድ) *

              - 2.1.2.1.2.2.2. ዴቫናጋሪ አቡጊዳ - 1100 ዓ.ም. ገዳማ (ህንድ) *
                - 2.1.2.1.2.2.2.1. ነዋሪ አቡጊዳ - 1150 ዓ.ም. ገዳማ (ኔፓል) *
                - 2.1.2.1.2.2.2.2. ሞዲ አቡጊዳ - 1600 ዓ.ም. ገዳማ (ህንድ)
                - 2.1.2.1.2.2.2.3. ጉጃራቲ አቡጊዳ - 1600 ዓ.ም. ገዳማ (ህንድ) *
                - 2.1.2.1.2.2.2.4. ሶዮምቦ አቡጊዳ - 1678 ዓ.ም. ገዳማ (ሞንጎልያ) *
                - 2.1.2.1.2.2.2.5. የካናዳ ኗሪ አቡጊዳ - 1833 ዓ.ም. (ካናዳ) *


            - 2.1.2.1.2.3. ሻራዳ አቡጊዳ - 770 ዓ.ም. ገዳማ (ፓኪስታን)
              - 2.1.2.1.2.3.1 የጉርሙኪ አቡጊዳ - 1531 ዓ.ም. ገዳማ (ፓኪስታን፣ ስሜን ህንድ) *


          - 2.1.2.1.3. የፓላቫ አቡጊዳ - 400 ዓ.ም. ገዳማ (ደቡብ ህንድ)
            - 2.1.2.1.3.1. የኽመር አቡጊዳ - 600 ዓ.ም. ገዳማ (ካምቦዲያ) *
              - 2.1.2.1.3.1.1. የጣይ አቡጊዳ - 1275 ዓ.ም. (ጣይላንድ) *
                - 2.1.2.1.3.1.1.1. የላው አቡጊዳ - 1350 ዓ.ም. ገዳማ (ላዎስ) *


            - 2.1.2.1.3.2. የሞን አቡጊዳ - 700 ዓ.ም. ገዳማ (ምየንማ) *
              - 2.1.2.1.3.2.1. የቡርምኛ አቡጊዳ - 1050 ዓ.ም. ገዳማ (ምየንማ) *

            - 2.1.2.1.3.3. የጥንታዊ ካዊ አቡጊዳ - 775 ዓ.ም. ገዳማ (ኢንዶኔዥያ)
              - 2.1.2.1.3.3.1. የጃቭኛ አቡጊዳ - 900 ዓ.ም. ገዳማ (ኢንዶኔዥያ)
              - 2.1.2.1.3.3.2. የባሊኛ አቡጊዳ - 1000 ዓ.ም. ገዳማ (ኢንዶኔዥያ)*
              - 2.1.2.1.3.3.3. የባታክ አቡጊዳ - 1300 ዓ.ም. ገዳማ (ኢንዶኔዥያ)*
              - 2.1.2.1.3.3.4. ባይባዪን አቡጊዳ - 1300 ዓ.ም. ገዳማ (ፊሊፒንስ)
              - 2.1.2.1.3.3.5. ቡሂድ አቡጊዳ - 1300 ዓ.ም. ገዳማ (ፊሊፒንስ)*
              - 2.1.2.1.3.3.6. ሃኑኖኦ አቡጊዳ - 1300 ዓ.ም. ገዳማ (ፊሊፒንስ)*
              - 2.1.2.1.3.3.7. ታግባንዋ አቡጊዳ - 1300 ዓ.ም. ገዳማ (ፊሊፒንስ)*
              - 2.1.2.1.3.3.8. ቡጊኛ አቡጊዳ - 1600 ዓ.ም. ገዳማ (ኢንዶኔዥያ)
              - 2.1.2.1.3.3.9. ረጃንግ አቡጊዳ - ? (ኢንዶኔዥያ)


          - 2.1.2.1.4. ካዳምባ አቡጊዳ - 450 ዓ.ም. ገዳማ (ደቡብ ህንድ)
            - 2.1.2.1.4.1. ካናዳ አቡጊዳ - 1500 ዓ.ም. ገዳማ (ደቡብ ህንድ) *
            - 2.1.2.1.4.2. ጠሉጉ አቡጊዳ - 1500 ዓ.ም. ገዳማ (ደቡብ ህንድ) *

          - 2.1.2.1.5. ካሊንጋ አቡጊዳ - 500 ዓ.ም. ገዳማ (ምስራቅ ህንድ)
          - 2.1.2.1.6. ግራንጣ አቡጊዳ - 500 ዓ.ም. ገዳማ (ደቡብ ህንድ)
            - 2.1.2.1.6.1. ሲንሃላ አቡጊዳ - 700 ዓ.ም. ገዳማ (ስሪ ላንካ) *
              - 2.1.2.1.6.1.1. ዲቨስ አኩሩ አቡጊዳ - 1100 ዓ.ም. ገዳማ (ማልዲቭስ ደሴቶች)

            - 2.1.2.1.6.2. ጣሚል አቡጊዳ - 700 ዓ.ም. ገዳማ (ህንድ፣ ስሪ ላንካ) *
              - 2.1.2.1.6.2.1. ሱራሽትራ አቡጊዳ - 1900 ዓ.ም. ገዳማ (ደቡብ ህንድ) *

            - 2.1.2.1.6.3. ማላያላም አቡጊዳ - 1100 ዓ.ም. ገዳማ (ደቡብ ህንድ) *

          - 2.1.2.1.7. የቶካራውያን አቡጊዳ - 500 ዓ.ም. ገዳማ (ምዕራብ ቻይና)
          - 2.1.2.1.8. የአሆም አቡጊዳ - 1250 ዓ.ም. ገዳማ (ምሥራቅ ህንድ)

        - 2.1.2.2. የእብራይስጥ ፊደል - 300 ክ.በ. ገዳማ (እስራኤል) *
        - 2.1.2.3. የኃሮስጢ አቡጊዳ - 250 ክ.በ. ገዳማ (ፓኪስታን፣ አፍጋኒስታን)
        - 2.1.2.4. የጳርቴ አብጃድ - 200 ክ.በ. ገዳማ (ምሥራቅ ፋርስ፣ ምዕራብ ቻይና)
          - 2.1.2.4.1. የአቨስታ አልፋቤት - 400 ዓ.ም. ገዳማ (ፋርስ)

        - 2.1.2.5. የሱርስጥ አብጃድ - 200 ክ.በ. ገዳማ (ሶርያ፣ ኢራቅ) *
          - 2.1.2.5.1. የሶግድያናውያን አብጃድ - 100 ዓ.ም. ገዳማ (ዑዝበክስታን)
            - 2.1.2.5.1.1. የጅዮርጅኛ አልፋቤት - 100? ዓ.ም. ገዳማ (ጂዮርጂያ) *
            - 2.1.2.5.1.2 የማኒኬያውያን አብጃድ - 300 ዓ.ም. ገዳማ (ፋርስ)
            - 2.1.2.5.1.3. የኦርኾን ጽሕፈት - 700 ዓ.ም. ገዳማ (ሞንጎልያ)
              - 2.1.2.5.1.3.1. የጥንታዊ ሀንጋርኛ ጽሕፈት - 900 ዓ.ም. ገዳማ (ሀንጋሪ)

            - 2.1.2.5.1.4. የኡይጉር አልፋቤት - 1000 ዓ.ም. ገዳማ (ምዕራብ ቻይና)
              - 2.1.2.5.1.4.1. የሞንጎልኛ አልፋቤት - 1100 ዓ.ም. ገዳማ (ሞንጎልያ) *
                - 2.1.2.5.1.4.1.1. የማንቹ አልፋቤት - 1591 ዓ.ም. (ምሥራቅ ቻይና)

              - 2.1.2.5.1.4.2. ቶዶ አልፋቤት - 1641 ዓ.ም. (ምዕራብ ቻይና) *



        - 2.1.2.6. የናባታውያን አብጃድ - 200 ክ.በ. ገዳማ (ዮርዳኖስ)
          - 2.1.2.6.1. የዓረብኛ ፊደል - 400 ዓ.ም. ገዳማ (ዮርዳኖስ፣ ስሜን ዓረቢያ) *
          - 2.1.2.6.1.1. ጃዊ አብጃድ - 1300 ዓ.ም. ገዳማ (ማለይዥያ፣ ብሩነይ) *

        - 2.1.2.7. የማንዳያውያን አልፋቤት - 100 ዓ.ም. ገዳማ (ፋርስ) *

      - 2.1.3. የትንሹ እስያ አልፋቤቶች - 800 ክ.በ. ገዳማ (ቱርክ)
      - 2.1.4. የግሪክ አልፋቤት - 800 ክ.በ. ገዳማ (ግሪክ) *
        - 2.1.4.1. የኩማይ አልፋቤት - 750 ክ.በ. ገዳማ (ግሪክ፣ ጣልያን)
          - 2.1.4.1.1. የኤትሩስካውያን አልፋቤት - 725 ክ.በ. ገዳማ (ጣልያን)
            - 2.1.4.1.1.1. የቬኔቲክ አልፋቤት - 700 ክ.በ. ገዳማ (ጣልያን)
              - 2.1.4.1.1.1.1. የሩን ጽሕፈት - 150 ዓ.ም. ገዳማ (ጀርመን፣ ስካንዲናቭያ)

            - 2.1.4.1.1.2. የላቲን አልፋቤት - 700 ክ.በ. ገዳማ (ጣልያን) *
              - 2.1.4.1.1.2.1. የፋሊስካን አልፋቤት - 400 ክ.በ. ገዳማ (ጣልያን)

            - 2.1.4.1.1.3. የኦስካን አልፋቤት - 600 ክ.በ. ገዳማ (ጣልያን)

          - 2.1.4.1.2. የሜሳፒክ አልፋቤት - 550 ክ.በ. ገዳማ (ጣልያን)

        - 2.1.4.2. የግሪክ-ኢቤርያውያን አልፋቤት - 400 ክ.በ. ገዳማ (እስፓንያ)
        - 2.1.4.3. የቅብጢ አልፋቤት - 200 ክ.በ. ገዳማ (ግብጽ) *
        - 2.1.4.4. የጎታውያን አልፋቤት - 300 ዓ.ም. ገዳማ (ዑክራይና)
        - 2.1.4.5. የአርሜንኛ አልፋቤት - 397 ዓ.ም. (አርሜኒያ) *
        - 2.1.4.6. የግላጎሊቲክ አልፋቤት - 855 ዓ.ም. (ቡልጋሪያ)
          - 2.1.4.6.1. የቂርሎስ አልፋቤት - 940 ዓ.ም. ገዳማ (ቡልጋሪያ) *
            - 2.1.4.6.1.1. ጥንታዊ የፐርሚክ ጽሕፈት - 1364 (ሳይቤሪያ)
            - 2.1.4.6.1.2. የአብካዝ አልፋቤት - 1857 (አብካዝያ) *



      - 2.1.5. የተርቴሶስ ጽሕፈት - 600 ክ.በ. ገዳማ (ፖርቱጋል፣ እስፓንያ)
        - 2.1.5.1 ደቡብ የኢቤራውያን ጽሕፈት - 400 ክ.በ. ገዳማ (እስፓንያ)
          - 2.1.5.1.1 ስሜን የኢቤራውያን ጽሕፈት - 400 ክ.በ. ገዳማ (እስፓንያ፣ ደቡብ ፈረንሳይ
            - 2.1.5.1.1.1 የቄልጢበርያውያን ጽሕፈት - 200 ክ.በ. ገዳማ (ስሜን እስፓንያ)



      - 2.1.6. የቲፊናቅ አብጃድ - 250 ክ.በ. ገዳማ (ስሜን አፍሪካ) *
        - 2.1.6.1. አዲስ ቲፊናቅ አልፋቤት - 1960 ዓ.ም. ገዳማ (ሞሮኮ) *



  - 3. የደቡብ ዓረቢያ አብጃድ -? 900 ክ.በ. ገዳማ (ኢትዮጵያ፣ ደቡብ ዓረብያ)
    - 3.1. ጥንታዊ ግዕዝ አብጃድ - 500 ክ.በ. ገዳማ (ኢትዮጵያ)
      - 3.1.1. ግዕዝ አቡጊዳ - 300 ዓ.ም. ገዳማ (ኢትዮጵያ) *

    - 3.2. የጣሙዲክ አብጃድ - 200 ክ.በ. ገዳማ (ስሜን አረቢያ)


ከቅድመ-ሴማዊ የደረሱት ጽሕፈቶች ትውልድ
* 0. [[ቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት]] - ?1800 ክ.በ. ገዳማ? ([[ግብጽ]])
** 1. [[የኡጋሪት አብጃድ]] - 1400 ክ.በ. ገዳማ ([[ሶርያ]])
** 2. [[ቅድመ-ከነዓናዊ አብጃድ]] - ?1300 ክ.በ. ገዳማ ([[እስራኤል]])
*** 2.1. [[የፊንቄ አብጃድ]] - 1100 ክ.በ. ገዳማ ([[ሊባኖስ]])
**** 2.1.1. [[ጥንታዊ ዕብራይስጥ አብጃድ]] 950 ዓክልበ. ግ. (እስራኤል) 
***** 2.1.1.1 '''[[ሳምራዊ አብጃድ]]''' - 600 ዓክልበ. ግ. (እስራኤል) *
**** 2.1.2. [[የአራማይስጥ አብጃድ]] - 800 ክ.በ. ገዳማ (ሶርያ)
***** 2.1.2.1. [[የብራህሚ አቡጊዳ]] - 600 ክ.በ. ገዳማ ([[ህንድ]]፣ [[ስሪ ላንካ]])
****** 2.1.2.1.1. '''[[የቻም አቡጊዳ]]''' - 200 ዓ.ም. ገዳማ ([[ቬትናም]]፣ [[ካምቦዲያ]]) *
****** 2.1.2.1.2. [[የጉፕታ አቡጊዳ]] - 400 ዓ.ም. ገዳማ (ስሜን ህንድ)
******* 2.1.2.1.2.1. '''[[የሲድሃም አቡጊዳ]]''' - 600 ዓ.ም. ገዳማ (ስሜን ህንድ) *
******** 2.1.2.1.2.1.1 '''[[የቲቤትኛ አቡጊዳ]] ''' - 650 ዓ.ም. ገዳማ ([[ቲቤት]]) *
********* 2.1.2.1.2.1.1.1 [[ጳግስፓ አቡጊዳ]] - [[1261]] ዓ.ም. ([[ሞንጎልያ]])
********* 2.1.2.1.2.1.1.2 '''[[ለፕቻ አቡጊዳ]]''' - 1700 ዓ.ም. ገዳማ ([[ቡታን]]) *
********** 2.1.2.1.2.1.1.2.1 '''[[ሊምቡ አቡጊዳ]]''' - 1740 ዓ.ም. ገዳማ ([[ሲኪም]]) *
******* 2.1.2.1.2.2. [[ናጋሪ አቡጊዳ]] - 750 ዓ.ም. ገዳማ (ህንድ)
******** 2.1.2.1.2.2.1. '''[[ቤንጋሊ አቡጊዳ]]''' - 1050 ዓ.ም. ገዳማ (ምሥራቅ ህንድ፣ [[ባንግላደሽ]]) *
********* 2.1.2.1.2.2.1.1. '''[[ኦሪያ አቡጊዳ]]''' - 1100 ዓ.ም. ገዳማ (ምሥራቅ ህንድ) *
******** 2.1.2.1.2.2.2. '''[[ዴቫናጋሪ አቡጊዳ]]''' - 1100 ዓ.ም. ገዳማ (ህንድ) *
********* 2.1.2.1.2.2.2.1. '''[[ነዋሪ አቡጊዳ]]''' - 1150 ዓ.ም. ገዳማ (ኔፓል) *
********* 2.1.2.1.2.2.2.2. [[ሞዲ አቡጊዳ]] - 1600 ዓ.ም. ገዳማ (ህንድ)
********* 2.1.2.1.2.2.2.3. '''[[ጉጃራቲ አቡጊዳ]]''' - 1600 ዓ.ም. ገዳማ (ህንድ) *
********* 2.1.2.1.2.2.2.4. '''[[ሶዮምቦ አቡጊዳ]]''' - [[1678]] ዓ.ም. ገዳማ (ሞንጎልያ) *
********* 2.1.2.1.2.2.2.5. '''[[የካናዳ ኗሪ አቡጊዳ]]''' - [[1833]] ዓ.ም. ([[ካናዳ]]) *
******* 2.1.2.1.2.3. [[ሻራዳ አቡጊዳ]] - 770 ዓ.ም. ገዳማ ([[ፓኪስታን]])
******** 2.1.2.1.2.3.1 '''[[የጉርሙኪ አቡጊዳ]]''' - [[1531]] ዓ.ም. ገዳማ (ፓኪስታን፣ ስሜን ህንድ) *
****** 2.1.2.1.3. [[የፓላቫ አቡጊዳ]] - 400 ዓ.ም. ገዳማ (ደቡብ ህንድ)
******* 2.1.2.1.3.1. '''[[የኽመር አቡጊዳ]]''' - 600 ዓ.ም. ገዳማ (ካምቦዲያ) *
******** 2.1.2.1.3.1.1. '''[[የጣይ አቡጊዳ]]''' - [[1275]] ዓ.ም. ([[ጣይላንድ]]) *
********* 2.1.2.1.3.1.1.1. '''[[የላው አቡጊዳ]]''' - 1350 ዓ.ም. ገዳማ ([[ላዎስ]]) *
******* 2.1.2.1.3.2. '''[[የሞን አቡጊዳ]]''' - 700 ዓ.ም. ገዳማ ([[ምየንማ]]) *
******** 2.1.2.1.3.2.1. '''[[የቡርምኛ አቡጊዳ]]''' - 1050 ዓ.ም. ገዳማ (ምየንማ) *
******* 2.1.2.1.3.3. [[የጥንታዊ ካዊ አቡጊዳ]] - 775 ዓ.ም. ገዳማ ([[ኢንዶኔዥያ]])
******** 2.1.2.1.3.3.1. [[የጃቭኛ አቡጊዳ]] - 900 ዓ.ም. ገዳማ (ኢንዶኔዥያ)
******** 2.1.2.1.3.3.2. '''[[የባሊኛ አቡጊዳ]]''' - 1000 ዓ.ም. ገዳማ (ኢንዶኔዥያ)*
******** 2.1.2.1.3.3.3. '''[[የባታክ አቡጊዳ]]''' - 1300 ዓ.ም. ገዳማ (ኢንዶኔዥያ)*
******** 2.1.2.1.3.3.4. [[ባይባዪን አቡጊዳ]] - 1300 ዓ.ም. ገዳማ ([[ፊሊፒንስ]])
******** 2.1.2.1.3.3.5. '''[[ቡሂድ አቡጊዳ]]''' - 1300 ዓ.ም. ገዳማ (ፊሊፒንስ)*
******** 2.1.2.1.3.3.6. '''[[ሃኑኖኦ አቡጊዳ]]''' - 1300 ዓ.ም. ገዳማ (ፊሊፒንስ)*
******** 2.1.2.1.3.3.7. '''[[ታግባንዋ አቡጊዳ]]''' - 1300 ዓ.ም. ገዳማ (ፊሊፒንስ)*
******** 2.1.2.1.3.3.8. [[ቡጊኛ አቡጊዳ]] - 1600 ዓ.ም. ገዳማ (ኢንዶኔዥያ)
******** 2.1.2.1.3.3.9. [[ረጃንግ አቡጊዳ]] - ? (ኢንዶኔዥያ)
****** 2.1.2.1.4. [[ካዳምባ አቡጊዳ]] - 450 ዓ.ም. ገዳማ (ደቡብ ህንድ)
******* 2.1.2.1.4.1. '''[[ካናዳ አቡጊዳ]]''' - 1500 ዓ.ም. ገዳማ (ደቡብ ህንድ) *
******* 2.1.2.1.4.2. '''[[ጠሉጉ አቡጊዳ]]''' - 1500 ዓ.ም. ገዳማ (ደቡብ ህንድ) *
****** 2.1.2.1.5. [[ካሊንጋ አቡጊዳ]] - 500 ዓ.ም. ገዳማ (ምስራቅ ህንድ)
****** 2.1.2.1.6. [[ግራንጣ አቡጊዳ]] - 500 ዓ.ም. ገዳማ (ደቡብ ህንድ)
******* 2.1.2.1.6.1. '''[[ሲንሃላ አቡጊዳ]]''' - 700 ዓ.ም. ገዳማ (ስሪ ላንካ) *
******** 2.1.2.1.6.1.1. [[ዲቨስ አኩሩ አቡጊዳ]] - 1100 ዓ.ም. ገዳማ (ማልዲቭስ ደሴቶች)
******* 2.1.2.1.6.2. '''[[ጣሚል አቡጊዳ]]''' - 700 ዓ.ም. ገዳማ (ህንድ፣ ስሪ ላንካ) *
******** 2.1.2.1.6.2.1. '''[[ሱራሽትራ አቡጊዳ]]''' - 1900 ዓ.ም. ገዳማ (ደቡብ ህንድ) *
******* 2.1.2.1.6.3. '''[[ማላያላም አቡጊዳ]]''' - 1100 ዓ.ም. ገዳማ (ደቡብ ህንድ) *
****** 2.1.2.1.7. [[የቶካራውያን አቡጊዳ]] - 500 ዓ.ም. ገዳማ (ምዕራብ [[ቻይና]])
****** 2.1.2.1.8. [[የአሆም አቡጊዳ]] - 1250 ዓ.ም. ገዳማ (ምሥራቅ ህንድ)
***** 2.1.2.2. '''[[የእብራይስጥ ፊደል]]''' - 300 ክ.በ. ገዳማ (እስራኤል) *
***** 2.1.2.3. [[የኃሮስጢ አቡጊዳ]] - 250 ክ.በ. ገዳማ (ፓኪስታን፣ [[አፍጋኒስታን]])
***** 2.1.2.4. [[የጳርቴ አብጃድ]] - 200 ክ.በ. ገዳማ (ምሥራቅ [[ፋርስ]]፣ ምዕራብ ቻይና)
****** 2.1.2.4.1. [[የአቨስታ አልፋቤት]] - 400 ዓ.ም. ገዳማ (ፋርስ)
***** 2.1.2.5. '''[[የሱርስጥ አብጃድ]]''' - 200 ክ.በ. ገዳማ (ሶርያ፣ [[ኢራቅ]]) *
****** 2.1.2.5.1. [[የሶግድያናውያን አብጃድ]] - 100 ዓ.ም. ገዳማ ([[ዑዝበክስታን]])
******* 2.1.2.5.1.1. '''[[የጅዮርጅኛ አልፋቤት]]''' - 100? ዓ.ም. ገዳማ ([[ጂዮርጂያ]]) *
******* 2.1.2.5.1.2 [[የማኒኬያውያን አብጃድ]] - 300 ዓ.ም. ገዳማ (ፋርስ)
******* 2.1.2.5.1.3. [[የኦርኾን ጽሕፈት]] - 700 ዓ.ም. ገዳማ (ሞንጎልያ)
******** 2.1.2.5.1.3.1. [[የጥንታዊ ሀንጋርኛ ጽሕፈት]] - 900 ዓ.ም. ገዳማ ([[ሀንጋሪ]])
******* 2.1.2.5.1.4. [[የኡይጉር አልፋቤት]] - 1000 ዓ.ም. ገዳማ (ምዕራብ ቻይና)
******** 2.1.2.5.1.4.1. '''[[የሞንጎልኛ አልፋቤት]]''' - 1100 ዓ.ም. ገዳማ (ሞንጎልያ) *
********* 2.1.2.5.1.4.1.1. [[የማንቹ አልፋቤት]] - [[1591]] ዓ.ም. (ምሥራቅ ቻይና)
******** 2.1.2.5.1.4.2. '''[[ቶዶ አልፋቤት]]''' - [[1641]] ዓ.ም. (ምዕራብ ቻይና) *
***** 2.1.2.6. [[የናባታውያን አብጃድ]] - 200 ክ.በ. ገዳማ ([[ዮርዳኖስ]])
****** 2.1.2.6.1. '''[[የዓረብኛ ፊደል]]''' - 400 ዓ.ም. ገዳማ (ዮርዳኖስ፣ ስሜን [[ዓረቢያ]]) *
****** 2.1.2.6.1.1. '''[[ጃዊ አብጃድ]]''' - 1300 ዓ.ም. ገዳማ ([[ማለይዥያ]]፣ [[ብሩነይ]]) *
***** 2.1.2.7. '''[[የማንዳያውያን አልፋቤት]]''' - 100 ዓ.ም. ገዳማ (ፋርስ) *
**** 2.1.3. [[የትንሹ እስያ አልፋቤቶች]] - 800 ክ.በ. ገዳማ ([[ቱርክ]])
**** 2.1.4. '''[[የግሪክ አልፋቤት]]''' - 800 ክ.በ. ገዳማ ([[ግሪክ (አገር)|ግሪክ]]) *
***** 2.1.4.1. [[የኩማይ አልፋቤት]] - 750 ክ.በ. ገዳማ (ግሪክ፣ [[ጣልያን]])
****** 2.1.4.1.1. [[የኤትሩስካውያን አልፋቤት]] - 725 ክ.በ. ገዳማ (ጣልያን)
******* 2.1.4.1.1.1. [[የቬኔቲክ አልፋቤት]] - 700 ክ.በ. ገዳማ (ጣልያን)
******** 2.1.4.1.1.1.1. [[የሩን ጽሕፈት]] - 150 ዓ.ም. ገዳማ ([[ጀርመን]]፣ [[ስካንዲናቭያ]])
******* 2.1.4.1.1.2. '''[[የላቲን አልፋቤት]]''' - 700 ክ.በ. ገዳማ (ጣልያን) *
******** 2.1.4.1.1.2.1. [[የፋሊስካን አልፋቤት]] - 400 ክ.በ. ገዳማ (ጣልያን)
******* 2.1.4.1.1.3. [[የኦስካን አልፋቤት]] - 600 ክ.በ. ገዳማ (ጣልያን)
****** 2.1.4.1.2. [[የሜሳፒክ አልፋቤት]] - 550 ክ.በ. ገዳማ (ጣልያን)
***** 2.1.4.2. [[የግሪክ-ኢቤርያውያን አልፋቤት]] - 400 ክ.በ. ገዳማ ([[እስፓንያ]])
***** 2.1.4.3. '''[[የቅብጢ አልፋቤት]]''' - 200 ክ.በ. ገዳማ (ግብጽ) *
***** 2.1.4.4. [[የጎታውያን አልፋቤት]] - 300 ዓ.ም. ገዳማ ([[ዑክራይና]])
***** 2.1.4.5. '''[[የአርሜንኛ አልፋቤት]]''' - [[397]] ዓ.ም. ([[አርሜኒያ]]) *
***** 2.1.4.6. [[የግላጎሊቲክ አልፋቤት]] - [[855]] ዓ.ም. ([[ቡልጋሪያ]])
****** 2.1.4.6.1. '''[[የቂርሎስ አልፋቤት]]''' - 940 ዓ.ም. ገዳማ (ቡልጋሪያ) *
******* 2.1.4.6.1.1. [[ጥንታዊ የፐርሚክ ጽሕፈት]] - [[1364]] ([[ሳይቤሪያ]])
******* 2.1.4.6.1.2. [[የአብካዝ አልፋቤት]] - [[1857]] ([[አብካዝያ]]) *
**** 2.1.5. [[የተርቴሶስ ጽሕፈት]] - 600 ክ.በ. ገዳማ ([[ፖርቱጋል]]፣ እስፓንያ)
***** 2.1.5.1 [[ደቡብ የኢቤራውያን ጽሕፈት]] - 400 ክ.በ. ገዳማ (እስፓንያ)
****** 2.1.5.1.1 [[ስሜን የኢቤራውያን ጽሕፈት]] - 400 ክ.በ. ገዳማ (እስፓንያ፣ ደቡብ [[ፈረንሳይ]]
******* 2.1.5.1.1.1 [[የቄልጢበርያውያን ጽሕፈት]] - 200 ክ.በ. ገዳማ (ስሜን እስፓንያ)
**** 2.1.6. '''[[የቲፊናቅ አብጃድ]]''' - 250 ክ.በ. ገዳማ (ስሜን [[አፍሪካ]]) *
***** 2.1.6.1. '''[[አዲስ ቲፊናቅ አልፋቤት]]''' - 1960 ዓ.ም. ገዳማ ([[ሞሮኮ]]) *
** 3. [[የደቡብ ዓረቢያ አብጃድ]] -? 900 ክ.በ. ገዳማ ([[ኢትዮጵያ]]፣ ደቡብ ዓረብያ)
*** 3.1. [[ጥንታዊ ግዕዝ አብጃድ]] - 500 ክ.በ. ገዳማ (ኢትዮጵያ)
**** 3.1.1. '''[[አቡጊዳ|ግዕዝ አቡጊዳ]]''' - 300 ዓ.ም. ገዳማ (ኢትዮጵያ) *
*** 3.2. [[የጣሙዲክ አብጃድ]] - 200 ክ.በ. ገዳማ (ስሜን አረቢያ)

[[መደብ:ጽሕፈቶች]]