# በርበር ማርያም
በርበር ማርያም በጥንቱ የጋሞ ግዛት ውስጥ ይገኝ የነበር ቤተክርስቲያንና ተራራ ስም ነው። በቀዳማዊ አፄ ምኒሊክ ከክርስቶስ ልደት በፍት በ960ዎቹ ሙኩራበ አይሁድ ሆና እንደተቆረቆረች፣በ328ዓ.ም በሮም ንጉሥ ቆስጢንጢኖስ እና የኢትዮጵያ ንጉሥ አፃ እዛና ዘመን የሐዲስ ኪዳን ሥርዓት ተቀበለች፣በ526ዓ.ም በአቡነ አረጋዊ በቅዱስ ያሬድ ክርስትና እንደገና አጠናከሩ፡፡በ1522ዓ.ም በአፄ ልብነ ድንግል እንደተገደመች የተመዘገበው ይህ ቤተክርስቲያን  ከ16ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ ከጥቅም ውጭ ሆን ሳለ በ1886 ዓ.ም. ራስ ወልደ ጊዮርጊስ አክባቢውን ሲቆጣጠሩ እንደገና ሊያንሰራራ ችሏል። 
ቤተ ክርስቲያኑ የሚገኝበት በርበር ማርያም ተራራ 2750 ሜተር ክፍታ ሲኖረው፣ ከአባያ ሐይቅ በስተምዕራብ ይገኛል። የፈረንሳዩ ቅርስ ተማሪ ቻቆት እንደዘገበ፣ የጥንቱ ቤተክርስቲያን በ1530ዓ.ም. በግራኙ መሪ ሙጃሂድ/ግራኝ መሐመድ የተቃጠለ ሲሆን በአሁኑ ወቅት የጥንቱ ቤተክርስቲያን ቅሪት በቦታው አይገኝም ብሏል። አባ ባሕርይ የተሰኙት የኦሮሞን ታሪክ የጻፉ መነኩሴ፣ ወደ ዓፄ ሠርፀ ድንግል አገልግሎት  የገቡት ከዚሁ ቦታ መወረርና መሰደድ በኋላ ነበር ። 
በዚህ ሁኔታ አካባቢው ለ239 ዓመት ከቆየ በኋላ፣  የአካባቢው ሰዎች በአቅራቢያ በሚገኙ ዋሻወች ውስጥ የደበቋቸው የቤተክርስቲያን መገልገያ እቃዎች፣ ታቦታት፣ ጥንታዊ መጽሐፎች በ18ኛው ክፍለ ዘመን   እንደገና ሊገኙ ችለዋል። በዘመነ መሳፍት ማግስት በ1769ዓ.ም እንደጥንቱ እንደገና በርበር ተራራው ላይ ተሠርቷል፡፡ በተጨማሪ ዳግማዊ ዓፄ ምኒልክ የዚህ የጥንቱ መጽሕፍት ግልባጭ እንዲጻፍና፣ እንድጠነክር ተደረገ፡፡ በደጊሞተ ላይ በጠፋው ቤተክርስቲያን ቦታ አዲስ ቤተክርስቲያን በ1870ዓ.ም እንዲሰራ እንዳደረጉ የንጉሱ ዜና መዋዕል ያትታል።  አፄ ምንሊክ በነበሩበት ዘመን ቤተክርስቲያኑ ድረስ የተጓዙ ሲሆን፣ በዚያ ዘመን ይገኝ የነበረው የወርቅና የብር ቅርሳቅርስ እንዲሁም የነገስታት ተክሊል አሁን ተመዝብሮ ጠፍቷል።

## የውጭ ንባብ
- (እንግሊዝኛ)http://www.eotc-mkidusan.org/English/SaintsAndHolly/index_February19_2009.htm Archived ኤፕሪል 26, 2014 at the Wayback Machine
- (እንግሊዝኛ)http://wikimapia.org/#lat=6.322334&lon=37.64703&z=18&l=0&m=b  የብርብር ማርያም ካርታ
- በ1682 ዓ.ም. የተሳለ የኢትዮጵያ ካርታ ገሙን በመጨረሻ የኢትዮጵያ ደቡባዊ ክፍልነት ያሳያል


በርበር ማርያም
{{  የቦታ መረጃ
  | ስም በእንግሊዝኛ  = በርበር ማርያም
  | ሌላ_ስም በአማርኛ = ብርብር ማርያም
  | ካርታ_አገር       = ኢትዮጵያ
  | ክፍላገር         = ጋሞ ጎፋ
  |latd=6|latm=19|lats=20|latNS=N
  |longd=37|longm=38|longs=39|longEW=E
  | lat_deg       =6
  | lat_min       =19
  | north_south   = N
  | lon_deg       = 37
  | lon_min       = 28
  | east_west     = E
  | ከፍታ     =  2750 ሜ
  | ሕዝብ_ጠቅላላ = 
  |  ስዕል      = በርበር.jpg
  | ስዕል_መግለጫ = በርበር ማርያም በአሁኑ ቅርጹ
}} 
'''በርበር ማርያም''' በጥንቱ የ[[ጋሞ]] ግዛት ውስጥ ይገኝ የነበር ቤተክርስቲያንና ተራራ ስም ነው። በቀዳማዊ አፄ ምኒሊክ ከክርስቶስ ልደት በፍት በ960ዎቹ ሙኩራበ አይሁድ ሆና እንደተቆረቆረች፣በ328ዓ.ም በሮም ንጉሥ ቆስጢንጢኖስ እና የኢትዮጵያ ንጉሥ አፃ እዛና ዘመን የሐዲስ ኪዳን ሥርዓት ተቀበለች፣በ526ዓ.ም በአቡነ አረጋዊ በቅዱስ ያሬድ ክርስትና እንደገና አጠናከሩ፡፡በ1522ዓ.ም [[በአፄ ልብነ ድንግል]] እንደተገደመች የተመዘገበው <ref>[[መጽሐፈ ታሪክ ዘሀገረ ገሞ]]</ref>ይህ ቤተክርስቲያን  ከ16ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ ከጥቅም ውጭ ሆን ሳለ በ1886 ዓ.ም. [[ራስ ወልደ ጊዮርጊስ]] አክባቢውን ሲቆጣጠሩ እንደገና ሊያንሰራራ ችሏል<ref>Caquot André. Note sur Berber Māryām. In: Annales d'Ethiopie. Volume 1, année 1955. pp. 109-116, [http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/ethio_0066-2127_1955_num_1_1_1234 internet]</ref>። 

ቤተ ክርስቲያኑ የሚገኝበት በርበር ማርያም ተራራ 2750 ሜተር ክፍታ ሲኖረው፣ ከ[[አባያ]] ሐይቅ በስተምዕራብ ይገኛል<ref>Caquot André. Note sur Berber Māryām. In: Annales d'Ethiopie. Volume 1, année 1955. pp. 109-116, [http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/ethio_0066-2127_1955_num_1_1_1234 internet]</ref>። የፈረንሳዩ ቅርስ ተማሪ [[ቻቆት]] እንደዘገበ፣ የጥንቱ ቤተክርስቲያን በ1530ዓ.ም. በግራኙ መሪ [[ሙጃሂድ/ግራኝ መሐመድ]] የተቃጠለ ሲሆን በአሁኑ ወቅት የጥንቱ ቤተክርስቲያን ቅሪት በቦታው አይገኝም ብሏል። [[አባ ባሕርይ]] የተሰኙት የ[[ኦሮሞ]]ን ታሪክ የጻፉ መነኩሴ፣ ወደ ዓፄ [[ሠርፀ ድንግል]] አገልግሎት  የገቡት ከዚሁ ቦታ መወረርና መሰደድ በኋላ ነበር<ref>Paul T. Baxter, '''Encyclopaedia Aethiopica", volume 1, edited by Otto Harrassowitz Verlag, (2003)</ref> ። 

በዚህ ሁኔታ አካባቢው ለ239 ዓመት ከቆየ በኋላ፣  የአካባቢው ሰዎች በአቅራቢያ በሚገኙ ዋሻወች ውስጥ የደበቋቸው የቤተክርስቲያን መገልገያ እቃዎች፣ [[ታቦት|ታቦታት]]፣ ጥንታዊ መጽሐፎች በ18ኛው ክፍለ ዘመን   እንደገና ሊገኙ ችለዋል። በዘመነ መሳፍት ማግስት በ1769ዓ.ም እንደጥንቱ እንደገና በርበር ተራራው ላይ ተሠርቷል፡፡ በተጨማሪ ዳግማዊ ዓፄ [[ምኒልክ]] የዚህ የጥንቱ መጽሕፍት ግልባጭ እንዲጻፍና፣ እንድጠነክር ተደረገ፡፡ በደጊሞተ ላይ በጠፋው ቤተክርስቲያን ቦታ አዲስ ቤተክርስቲያን በ1870ዓ.ም እንዲሰራ እንዳደረጉ [[የአፄ ምንሊክ ዜና መዋዕል|የንጉሱ ዜና መዋዕል]] ያትታል<ref>Caquot André. Note sur Berber Māryām. In: Annales d'Ethiopie. Volume 1, année 1955. pp. 109-116, [http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/ethio_0066-2127_1955_num_1_1_1234 internet]</ref>።  አፄ ምንሊክ በነበሩበት ዘመን ቤተክርስቲያኑ ድረስ የተጓዙ ሲሆን፣ በዚያ ዘመን ይገኝ የነበረው የወርቅና የብር ቅርሳቅርስ እንዲሁም የነገስታት ተክሊል አሁን ተመዝብሮ ጠፍቷል<ref>http://www.eotc-mkidusan.org/English/SaintsAndHolly/index_February19_2009.ht</ref>።

== የውጭ ንባብ ==
*{{en}}http://www.eotc-mkidusan.org/English/SaintsAndHolly/index_February19_2009.htm {{Wayback|url=http://www.eotc-mkidusan.org/English/SaintsAndHolly/index_February19_2009.htm |date=20140426110109 }}
*{{en}}http://wikimapia.org/#lat=6.322334&lon=37.64703&z=18&l=0&m=b  የብርብር ማርያም ካርታ
* [[የኢትዮጵያ_ካርታ_1690| በ1682 ዓ.ም. የተሳለ የኢትዮጵያ ካርታ ገሙን በመጨረሻ የኢትዮጵያ ደቡባዊ ክፍልነት ያሳያል]]

== ማጣቀሻ ==
<references/>

[[መደብ:በርበር ማርያም]]
[[መደብ:አባ ባህሬ]]