# የግሪክ አልፋቤት
የግሪክ አልፋቤት ቢያንስ ከ800 ዓክልበ. ጀምሮ ግሪክኛን ለመጻፍ ተጠቅሟል። የተደረጀው ከፊንቄ ጽሕፈት ሲሆን የአንዳንዱ ፊደል ጥቅም ከተነባቢ ወደ አናባቢ በመለወጡ የግሪክ አልፋቤት መጀመርያው የአናባቢ ፊደል ጥቅም ያገኘው ጽሕፈት ሆነ። የግሪክ አልፋቤትም በተለይ ለላቲን አልፋቤትና ለቂርሎስ አልፋቤት፣ ለሌሎችም፣ ወላጅ ሆነላቸው። ከግሪክኛ በላይ የግሪኩ ጽሕፈት ለአንዳንድ ሌሎች ልሳናት ተለምዷል። 

## ፊደላት
በዘመናዊ ግሪክ ቋንቋ በጥቅም ላይ የሚውሉት ፊደላት እነዚህ ናቸው። 
| ፊደል | ስም            | ድምጽ    | ድምጽ       |
| ፊደል | ስም            | ጥንታዊ   | ዘመናዊ ኣጠራር |
| --- | ------------- | ------ | --------- |
| Α α | አልፋ፣ άλφα     | ኣ      | ኣ         |
| Β β | ቤታ፣ βήτα      | ብ      | ቭ         |
| Γ γ | ጋማ፣ γάμμα     | ግ፣ ንግ፣ | ጝ ንግ ፣ ኝ  |
| Δ δ | ደልታ፣ δέλτα    | ድ      | ዝ         |
| Ε ε | ኤፕሲሎን፣ έψιλον | ኤ፣ ኧ   | ኤ፣ ኧ      |
| Ζ ζ | ዜታ፣ ζήτα      | ድዝ     | ዝ         |
| Η η | ኤታ፣ ήτα       | ኧ፣ ኤ   | ኢ         |
| Θ θ | ጤታ፣ θήτα      | ጥ      | ስ         |
| Ι ι | ኢዮታ፣ ιώτα     | ኢ      | ኢ፣ ህይ፣ ኝ  |
| Κ κ | ካፓ፣ κάππα     | ክ      | ክ / ክይ    |
| Λ λ | ላምዳ፣ λάμδα    | ል      | ል         |
| Μ μ | ሙ፣ μυ         | ም      | ም         |

| ፊደል   | ስም            | ድምጽ  | ድምጽ       |
| ፊደል   | ስም            | ጥንታዊ | ዘመናዊ አጠራር |
| ----- | ------------- | ---- | --------- |
| Ν ν   | ኑ፣ νυ         | ን    | ን         |
| Ξ ξ   | ክሲ፣ ξι        | ክስ   | ክስ        |
| Ο ο   | ኦሚክሮን፣        | ኦ    | ኦ         |
| Π π   | ፒ፣ πι         | ፕ    | ፕ         |
| Ρ ρ   | ሮ፣ ρώ         | ር    | ር         |
| Σ σ/ς | ሲግማ፣ σίγμα    | ስ    | ስ / ዝ     |
| Τ τ   | ታው፣ ταυ       | ት    | ት         |
| Υ υ   | ኡፕሲሎን፣ ύψιλον | ኢው   | ኢ         |
| Φ φ   | ፊ፣ φι         | ጵ    | ፍ         |
| Χ χ   | ኺ፣ χι         | ኽ    | ኽ         |
| Ψ ψ   | ፕሲ፣ ψι        | ፕስ   | ፕስ        |
| Ω ω   | ኦሜጋ፣ ωμέγα    | ኦ    | ኦ         |

ምሳሌዎች
1. ↑  ለምሳሌ፣ ἀγκών.
2. ↑  ለምሳሌ፣ εγγραφή.
3. ↑  ለምሳሌ፣ εγγεγραμμένος.
4. ↑  ለምሳሌ፣ βια.
5. ↑  ለምሳሌ፣ μια.


## ታሪክ
የግሪክ አልፋቤት ከ800 ዓክልበ. ያህል ጀምሮ ቢታወቅም ከዚያ በፊት ከ1450 እስከ 1100 ዓክልበ. ድረስ ባለው ጊዜ በሚውኬናይ ጽሕፈት የተጻፉ ቅድመ-ግሪክኛ መዝገቦች ከሥነ ቅርስ ተገኝተዋል። 
1. 1 2  Woodard 2008, pp. 15–17
2. 1 2  Holton, Mackridge & Philippaki-Warburton 1998, p. 31


የግሪክ አልፋቤት
'''የግሪክ አልፋቤት''' ቢያንስ ከ800 ዓክልበ. ጀምሮ [[ግሪክኛ]]ን ለመጻፍ ተጠቅሟል። የተደረጀው ከ[[ፊንቄ ጽሕፈት]] ሲሆን የአንዳንዱ ፊደል ጥቅም ከተነባቢ ወደ አናባቢ በመለወጡ የግሪክ አልፋቤት መጀመርያው የአናባቢ ፊደል ጥቅም ያገኘው ጽሕፈት ሆነ። የግሪክ አልፋቤትም በተለይ ለ[[ላቲን አልፋቤት]]ና ለ[[ቂርሎስ አልፋቤት]]፣ ለሌሎችም፣ ወላጅ ሆነላቸው። ከግሪክኛ በላይ የግሪኩ ጽሕፈት ለአንዳንድ ሌሎች ልሳናት ተለምዷል። 

==ፊደላት==

በዘመናዊ ግሪክ ቋንቋ በጥቅም ላይ የሚውሉት ፊደላት እነዚህ ናቸው። 

{|cellspacing="0" cellpadding="10" style="text-align:center;"
|style="vertical-align:top;"|

{|class="wikitable"
!rowspan="2"|ፊደል !! rowspan="2"|ስም
!colspan="2"|ድምጽ
|-
! <small>ጥንታዊ<ref name="woodard_2008_15">{{harvnb|Woodard|2008|pp=15–17}}</ref></small>
! <small>ዘመናዊ ኣጠራር<ref name="holton_1998_31">{{harvnb|Holton|Mackridge|Philippaki-Warburton|1998|p=31}}</ref></small>
|-
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Α α}} ||[[አልፋ]]፣ {{lang|el|άλφα}}   || colspan="2" | ኣ
|-ለምሳሌ፣
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Β β}} ||[[ቤታ]]፣ {{lang|el|βήτα}}    || ብ || ቭ
|-
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Γ γ}} ||[[ጋማ]]፣ {{lang|el|γάμμα}}   ||ግ፣ ንግ፣ <ref group="ex">ለምሳሌ፣ ἀ'''γ'''κών.</ref> ||ጝ <br> ንግ <ref group="ex">ለምሳሌ፣ ε'''γ'''γραφή.</ref>፣ ኝ<ref group="ex">ለምሳሌ፣ ε'''γ'''γεγραμμένος.</ref>
|-
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Δ δ}} ||[[ደልታ]]፣ {{lang|el|δέλτα}} || ድ ||<u>ዝ</u>
|-
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Ε ε}} ||[[ኤፕሲሎን]]፣ {{lang|el|έψιλον}} || colspan="2" | ኤ፣ ኧ 
|-
<!--Voiced alveolar affricate-->
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Ζ ζ}} ||[[ዜታ]]፣ {{lang|el|ζήτα}}    || ድዝ || ዝ
|-
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Η η}} ||[[ኤታ]]፣ {{lang|el|ήτα}}     || ኧ፣ ኤ || ኢ
|-
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Θ θ}} ||[[ጤታ]]፣ {{lang|el|θήτα}}   || ጥ || <u>ስ</u>
|-
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Ι ι}} ||[[ኢዮታ]]፣ {{lang|el|ιώτα}}    || ኢ || ኢ፣ ህይ<ref group="ex">ለምሳሌ፣ β'''ι'''α.</ref>፣ ኝ<ref group="ex">ለምሳሌ፣ μ'''ι'''α.</ref>
|-
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Κ κ}} ||[[ካፓ]]፣ {{lang|el|κάππα}}   || ክ || ክ / ክይ
|-
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Λ λ}} ||[[ላምዳ]]፣ {{lang|el|λάμδα}}   || colspan="2" | ል 
|-
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Μ μ}} ||[[ሙ]]፣ {{lang|el|μυ}} || colspan="2" | ም 
|-
|} 

|style="vertical-align:top;"|
{|class="wikitable"
!rowspan="2"|ፊደል !! rowspan="2"|ስም
!colspan="2"|ድምጽ
|-
! <small>ጥንታዊ<ref name="woodard_2008_15"/></small>
! <small>ዘመናዊ አጠራር<ref name="holton_1998_31"/></small>
|-
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Ν ν}} ||[[ኑ]]፣ {{lang|el|νυ}} || colspan="2" | ን 
|-
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Ξ ξ}} ||[[ክሲ]]፣ {{lang|el|ξι}} || colspan="2" | ክስ  
|-
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Ο ο}} ||[[ኦሚክሮን]]፣ {{lang|el|όμικρον}} || colspan="2" | ኦ 
|-
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Π π}} ||[[ፒ]]፣ {{lang|el|πι}} || colspan="2" | ፕ 
|-
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Ρ ρ}} ||[[ሮ]]፣ {{lang|el|ρώ}}     || colspan="2" | ር 
|-
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Σ σ}}/ς ||[[ሲግማ]]፣ {{lang|el|σίγμα}}   || ስ || ስ / ዝ 
|-
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Τ τ}} ||[[ታው (ግሪክ ፊደል)|ታው]]፣ {{lang|el|ταυ}}     || colspan="2" | ት 
|-
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Υ υ}} ||[[ኡፕሲሎን]]፣ {{lang|el|ύψιλον}} || ኢው || ኢ
|-
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Φ φ}} ||[[ፊ]]፣ {{lang|el|φι}}     || ጵ || ፍ
|-
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Χ χ}} ||[[ኺ]]፣ {{lang|el|χι}} || colspan="2" | ኽ
|-
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Ψ ψ}} ||[[ፕሲ]]፣ {{lang|el|ψι}} || colspan="2" | ፕስ
|-
|style="font-size:120%;"|{{lang|el|Ω ω}} ||[[ኦሜጋ]]፣ {{lang|el|ωμέγα}}   || colspan="2" | ኦ
|-
|}

|}
;ምሳሌዎች
{{reflist|group="ex"}}

==ታሪክ==
የግሪክ አልፋቤት ከ800 ዓክልበ. ያህል ጀምሮ ቢታወቅም ከዚያ በፊት ከ1450 እስከ 1100 ዓክልበ. ድረስ ባለው ጊዜ በ[[ሚውኬናይ ጽሕፈት]] የተጻፉ ቅድመ-[[ግሪክኛ]] መዝገቦች ከ[[ሥነ ቅርስ]] ተገኝተዋል። 

{{መዋቅር-ቋንቋ}}

[[መደብ:ጽሕፈቶች|ግ]]
[[መደብ:ግሪክ|ግ]]