# ኅዳር ፲፮
ኅዳር ፲፮ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፸፮ኛ ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፪፻፺ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፪፻፹፱ ቀናት ይቀራሉ።

## ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች
በዚህ ዕለት በዓለም ዙሪያ ብዙ ተፈጥሮአዊ ሁከቶች የብዙ ሕዝቦችን ሕይወት ማጥፋታቸው በታሪክ ተመዝግቧል። ለምሣሌ፦
- በ፲፫፻፴፮ ዓ.ም. በሰሜናዊ የሜዲተራንያን ባሕር በተለይም ከኢጣልያ በስተምዕራብ በሚገነው የቲሬኖ ባሕር ሥር የተነሳ የመሬት እንቅጥቅጥ ያስከተለው የባሕር መናወጥ (tsunami)፣ አካባቢውን አጥፍቷል።

- በ፲፮፻፷ ዓ.ም. በአሁኗ አዘርባይጃን አገር ውስጥ ሼምካ በተባለ ሥፍራ የመሬት እንቅጥቅጥ ሰማንያ ሺህ ሰዎችን ገድሏል።

- በ፲፮፻፺፮ ዓ.ም. በደቡብ ብሪታንያ ታላቅ አውሎንፋስ ተነስቶ ዘጠኝ ሺህ ሰዎችን ገድሏል።

- በ፲፯፻፶፪ ዓ.ም. በሜዲተራንያን ባሕር አካባቢ የተነሳ የመሬት እንቅጥቅጥ ቤይሩትንና ደማስቆን ሲያወድም ከሠላሣ እስከ አርባ ሺህ ሰዎች ፖተዋል።

- በ፲፰፻፳፮ ዓ.ም. ከባሕር ሥር የተነሳ የመሬት እንቅጥቅጥ ሱማትራን ሲያወድም ያስከተለው የባሕር ሞገድ የኢንዶኔዚያን ጠቅላላ ጠረፍ አጥለቅልቆታል።

- በ፲፰፻፴፪ ዓ.ም. በሕንድ አገር ላይ የተነሳው ጥቅል አውሎንፋስ የኮሪንጋን ከተማ ሲያወድም፣ የተከተለው የውቅያኖስ ሞገድ ደግሞ ወደሃያ ሺህ የሚጠጉ መርከቦችን ጠራርጓል። ወደ ሦሥት ሺህ የሚጠጉ ሰዎች ሞተዋል።

- በ፲፱፻፲፱ ዓ.ም. በአሜሪካ ታሪክ ሃይለኛው የኅዳር ጥቅል አውሎንፋስ ተነስቶ በመካከለኛ - ምዕራባዊ ግዛቶች በጠቅላላው ሰባ ስድስት ሰዎች ሲሞቱ ከአራት መቶ በላይ ሰዎች ደግሞ ጉዳት ደርሶባቸዋል። የጉዳቱ ብሶት በአርካንሳስ ግዛት ውስጥ በምትገኘው ‘ሀርብ ስፕሪንግስ’ ላይ ሲሆን አምሣ አንዱ ሟቾች ከዚያው ግዛት ነበሩ።

- በ፲፱፻፵፫ ዓ.ም. በሰሜናዊ ምሥራቅ አሜሪካ በሰዐት መቶ ስድሳ ኪሎሜትር ፍጥነት ያለው ንፋስ ያስከተለው የበረዶ ነበልባል የሦስት መቶ ሃያ ሦስት ሰዎች የሞት ምክንያት ሆኗል።

- በ፲፱፻፹ ዓ.ም. በሰዐት ሁለት መቶ ስድሳ አምስት ኪሎሜትር ፍጥነት ባለው ነፋስ የተነዳችው “ኒና”፣ (Super Typhoon Nina) የተባለችው አውሎንፋስ የፊሊፒን ደሴቶች ላይ የከሰተችው ቁጣ ወደ አንድ ሺህ ሠላሣ ሰዎችን ገድሏል።

- በ፲፱፻፹፱ ዓ.ም. የበረዶ ምታት በመካከለኛው የአሜሪካ ግዛቶች ላይ ሃያ ስድስት ሰዎችን ሲገል፤  በፍሎሪዳ ደግሞ በሰዐት መቶ አርባ አምሥት ኪሎሜትር ፍጥነት ያለው የነፋስ ምታት ተነስቶ ዛፎችን ፈነቃቀለ ሌላም ጉዳት አደረሰ።

- በ፲፱፻፺፫ ዓ.ም. በባኩ ኃይለኛ የመሬት እንቅጥቅጥ ተከስቶ ሃያ ስድስት ሰዎች ሲሞቱ ከአራት መቶ በላይ ሰዎች ደግሞ ጉዳት ደርሶባቸዋል።


## ሌላ ታሪካዊ ማስታወሻዎች
- ፲፰፻፷ ዓ.ም. - የስዌድ ተወላጁ አልፍሬድ ኖቤል የዲናሚት ፈጠራውን የባለቤትነቱን መብት አስመዘገበ።

- ፲፱፻፶፮ ዓ.ም. - በዳላስ፣ ቴክሳስ ላይ በሰው እጅ የተገደሉት ሠላሣ አምሥተኛው የአሜሪካ ፕሬዚደንት ጆን ኤፍ ኬኔዲ በአርሊንግተን ብሔራዊ መቃብር በታላቅ ሥነ ስርዐት ተቀበሩ። በዚሁም የቀብር ስርዐት ለመሳተፍ ከዓለም ዙሪያ ብዙ መሪዎች መጥተው ነበር። ከነዚህም መሃል የፈረንሳይ ፕሬዚደንት ሻርል ደ ጎል፤ የአየርላንድ ፕሬዚደንት ደ ቫሌራ፤ የምዕራብ ጀርመን ቻንስለር ኤርሃርድና የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት ቀዳማዊ ኃይለ ስላሴ ይገኙበት ነበር።

- ፲፱፻፶፰ ዓ/ም - በእስራኤል፤ ፈረንሳይ፤ ብሪታኒያ፤ ምዕራብ ጀርመን፤ ስዊድን እና ጃፓን መንግሥታት ዕርዳታ የተገነባው የብርሃንና ሰላም ማተሚያ ቤት ሕንፃ በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ተመርቆ ተከፈተ። [1]

- ፲፱፻፸፯ ዓ.ም. - በኢትዮጵያ ውስጥ ለተከሰተው ታላቁ ድርቅና ረሐብ እርዳታ እንዲሆን በብሪታንያ ሠላሣ ስድስት የሙዚቃ ባለሙያዎች “ባንድ ኤይድ” በሚል ስም ተሰባስበው፤ “የክርስቶስ ልደት መሆኑን ያውቁታል ወይ?” (Do They Know It's Christmas) የተባለውን ዘፈን ቀረጹ።

- ፲፱፻፸፱ ዓ.ም. - በአሜሪካ የ”ኢራን ኮንትራ አፌር” የተባለው የፖለቲካ ቅሌት ፈነዳ። ፕሬዚደንቱ ሮናልድ ሬጋን እና አቃቤ ሕጉ በስልጣን የነበሩ ሽርከኞች በምስጢር ለኢራን የጦር መሣሪያ እየሸጡ የሚገኘውን ትርፍ ደግሞ ለኒካራጓ ሽብርተኞች በምስጢር እንዳስተላለፉ ይፋ አደረጉ። ሁለት ባለሥልጣናት ወዲያው እንደተሻሩም ፕሬዚደንቱ ገለጹ።

- ፲፱፻፹፭ ዓ.ም. - የቼኮስሎቫኪያ ፌዴራላዊ ሸንጎ አገሪቱ ከሚቀጥለው የአውሮፓውያን ዘመን መግቢያ ጀምሮ ለሁለት እንድትከፈል ደነገገ። ይሄም የአሁኖቹን የቼክ ሪፑብሊክ እና ስሎቫኪያ ሉዐላዊ አገሮችን የፈጠረው ድርጊት ነው።


## ልደት
- ፲፱፻፵፬ ዓ.ም. - ደራሲው አጥናፍሰገድ ኪዳኔ አዲስ አበባ ተወለደ።


## ዕለተ ሞት
- ፲፱፻፷፯ ዓ.ም. - የበርማ ተወላጅ የነበሩት የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ዋና ጸሐፊ ዩ ታንት በስድሳ አምሥት ዓመታቸው አረፉ።

- ፲፱፻፺ ዓ.ም. - የማላዊ የዕድሜ ልክ ፕሬዚደንት የነበሩት ሄስቲንግስ ካሙዙ ባንዳ በዚህ ዕለት አረፉ።


ኅዳር ፲፮
'''[[ኅዳር 16|ኅዳር ፲፮]]''' ቀን በ[[ኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር]] የዓመቱ ፸፮ኛ ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ [[የኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር|ሉቃስ]]  ፪፻፺ ቀናት በ ዘመነ [[ዮሐንስ]]፤ በ ዘመነ [[ማቴዎስ]]፤ እና በ ዘመነ [[ማርቆስ]] ደግሞ ፪፻፹፱ ቀናት ይቀራሉ።
  
==ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች==

በዚህ ዕለት በዓለም ዙሪያ ብዙ ተፈጥሮአዊ ሁከቶች የብዙ ሕዝቦችን ሕይወት ማጥፋታቸው በታሪክ ተመዝግቧል። ለምሣሌ፦

*በ[[1336|፲፫፻፴፮]] ዓ.ም. በሰሜናዊ የ[[ሜዲተራንያን ባሕር]] በተለይም ከ[[ኢጣልያ]] በስተምዕራብ በሚገነው የቲሬኖ ባሕር ሥር የተነሳ የመሬት እንቅጥቅጥ ያስከተለው የባሕር መናወጥ (tsunami)፣ አካባቢውን አጥፍቷል።

*በ[[1660|፲፮፻፷]] ዓ.ም. በአሁኗ [[አዘርባይጃን]] አገር ውስጥ [[ሼምካ]] በተባለ ሥፍራ የመሬት እንቅጥቅጥ ሰማንያ ሺህ ሰዎችን ገድሏል።

*በ[[1696|፲፮፻፺፮]] ዓ.ም. በደቡብ [[እንግላንድ|ብሪታንያ]] ታላቅ አውሎንፋስ ተነስቶ ዘጠኝ ሺህ ሰዎችን ገድሏል። 

*በ[[1752|፲፯፻፶፪]] ዓ.ም. በ[[ሜዲተራንያን ባሕር]] አካባቢ የተነሳ የመሬት እንቅጥቅጥ [[ቤይሩት]]ንና [[ደማስቆ]]ን ሲያወድም ከሠላሣ እስከ አርባ ሺህ ሰዎች ፖተዋል።

*በ[[1826|፲፰፻፳፮]] ዓ.ም. ከባሕር ሥር የተነሳ የመሬት እንቅጥቅጥ [[ሱማትራ]]ን ሲያወድም ያስከተለው የባሕር ሞገድ የ[[ኢንዶኔዚያ]]ን ጠቅላላ ጠረፍ አጥለቅልቆታል።

*በ[[1832|፲፰፻፴፪]] ዓ.ም. በ[[ሕንድ]] አገር ላይ የተነሳው ጥቅል አውሎንፋስ የኮሪንጋን ከተማ ሲያወድም፣ የተከተለው የውቅያኖስ ሞገድ ደግሞ ወደሃያ ሺህ የሚጠጉ መርከቦችን ጠራርጓል። ወደ ሦሥት ሺህ የሚጠጉ ሰዎች ሞተዋል።

*በ[[1919|፲፱፻፲፱]] ዓ.ም. በ[[አሜሪካ]] ታሪክ ሃይለኛው የኅዳር ጥቅል አውሎንፋስ ተነስቶ በመካከለኛ - ምዕራባዊ ግዛቶች በጠቅላላው ሰባ ስድስት ሰዎች ሲሞቱ ከአራት መቶ በላይ ሰዎች ደግሞ ጉዳት ደርሶባቸዋል። የጉዳቱ ብሶት በ[[አርካንሳስ]] ግዛት ውስጥ በምትገኘው ‘ሀርብ ስፕሪንግስ’ ላይ ሲሆን አምሣ አንዱ ሟቾች ከዚያው ግዛት ነበሩ። 

*በ[[1943|፲፱፻፵፫]] ዓ.ም. በሰሜናዊ ምሥራቅ [[አሜሪካ]] በሰዐት መቶ ስድሳ ኪሎሜትር ፍጥነት ያለው ንፋስ ያስከተለው የበረዶ ነበልባል የሦስት መቶ ሃያ ሦስት ሰዎች የሞት ምክንያት ሆኗል።

*በ[[1980|፲፱፻፹]] ዓ.ም. በሰዐት ሁለት መቶ ስድሳ አምስት ኪሎሜትር ፍጥነት ባለው ነፋስ የተነዳችው “ኒና”፣ (Super Typhoon Nina) የተባለችው አውሎንፋስ የ[[ፊሊፒን]] ደሴቶች ላይ የከሰተችው ቁጣ ወደ አንድ ሺህ ሠላሣ ሰዎችን ገድሏል።

*በ[[1989|፲፱፻፹፱]] ዓ.ም. የበረዶ ምታት በመካከለኛው የ[[አሜሪካ]] ግዛቶች ላይ ሃያ ስድስት ሰዎችን ሲገል፤  በ[[ፍሎሪዳ]] ደግሞ በሰዐት መቶ አርባ አምሥት ኪሎሜትር ፍጥነት ያለው የነፋስ ምታት ተነስቶ ዛፎችን ፈነቃቀለ ሌላም ጉዳት አደረሰ።

*በ[[1993|፲፱፻፺፫]] ዓ.ም. በ[[ባኩ]] ኃይለኛ የመሬት እንቅጥቅጥ ተከስቶ ሃያ ስድስት ሰዎች ሲሞቱ ከአራት መቶ በላይ ሰዎች ደግሞ ጉዳት ደርሶባቸዋል።

==ሌላ ታሪካዊ ማስታወሻዎች==

*[[1860|፲፰፻፷]] ዓ.ም. - የ[[ስዊድን|ስዌድ]] ተወላጁ [[አልፍሬድ ኖቤል]] የ[[ዲናሚት]] ፈጠራውን የባለቤትነቱን መብት አስመዘገበ።

*[[1956|፲፱፻፶፮]] ዓ.ም. - በ[[ዳላስ]]፣ [[ቴክሳስ]] ላይ በሰው እጅ የተገደሉት ሠላሣ አምሥተኛው የ[[አሜሪካ]] ፕሬዚደንት [[ጆን ኤፍ ኬኔዲ]] በ[[አርሊንግተን ብሔራዊ መቃብር]] በታላቅ ሥነ ስርዐት ተቀበሩ። በዚሁም የቀብር ስርዐት ለመሳተፍ ከዓለም ዙሪያ ብዙ መሪዎች መጥተው ነበር። ከነዚህም መሃል የ[[ፈረንሳይ]] ፕሬዚደንት [[ሻርል ደ ጎል]]፤ የ[[አየርላንድ]] ፕሬዚደንት [[ደ ቫሌራ]]፤ የ[[ምዕራብ ጀርመን]] ቻንስለር ኤርሃርድና የ[[ኢትዮጵያ]] [[ንጉሠ ነገሥት]] [[ቀዳማዊ ኃይለ ስላሴ]] ይገኙበት ነበር።

*[[1958|፲፱፻፶፰]] ዓ/ም - በ[[እስራኤል]]፤ [[ፈረንሳይ]]፤ [[ብሪታኒያ]]፤ [[ጀርመን|ምዕራብ ጀርመን]]፤ [[ስዊድን]] እና [[ጃፓን]] መንግሥታት ዕርዳታ የተገነባው የ[[ብርሃንና ሰላም ማተሚያ ቤት]] ሕንፃ በ[[ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ]] ተመርቆ ተከፈተ። <ref>Selected Speeches of His Imperial Majesty Haile Selassie I, 1918-1967 - page 522 – </ref>
     
*[[1977|፲፱፻፸፯]] ዓ.ም. - በ[[ኢትዮጵያ]] ውስጥ ለተከሰተው ታላቁ ድርቅና ረሐብ እርዳታ እንዲሆን በ[[ዩናይትድ ኪንግደም|ብሪታንያ]] ሠላሣ ስድስት የሙዚቃ ባለሙያዎች “ባንድ ኤይድ” በሚል ስም ተሰባስበው፤ “የክርስቶስ ልደት መሆኑን ያውቁታል ወይ?” (Do They Know It's Christmas) የተባለውን ዘፈን ቀረጹ።

*[[1979|፲፱፻፸፱]] ዓ.ም. - በ[[አሜሪካ]] የ”ኢራን ኮንትራ አፌር” የተባለው የፖለቲካ ቅሌት ፈነዳ። ፕሬዚደንቱ [[ሮናልድ ሬጋን]] እና አቃቤ ሕጉ በስልጣን የነበሩ ሽርከኞች በምስጢር ለኢራን የጦር መሣሪያ እየሸጡ የሚገኘውን ትርፍ ደግሞ ለ[[ኒካራጓ]] ሽብርተኞች በምስጢር እንዳስተላለፉ ይፋ አደረጉ። ሁለት ባለሥልጣናት ወዲያው እንደተሻሩም ፕሬዚደንቱ ገለጹ።

*[[1985|፲፱፻፹፭]] ዓ.ም. - የ[[ቼኮስሎቫኪያ]] ፌዴራላዊ ሸንጎ አገሪቱ ከሚቀጥለው የአውሮፓውያን ዘመን መግቢያ ጀምሮ ለሁለት እንድትከፈል ደነገገ። ይሄም የአሁኖቹን የ[[ቼክ ሪፑብሊክ]] እና [[ስሎቫኪያ]] ሉዐላዊ አገሮችን የፈጠረው ድርጊት ነው።

==ልደት==

*[[1944|፲፱፻፵፬]] ዓ.ም. - ደራሲው [[አጥናፍሰገድ ኪዳኔ]] [[አዲስ አበባ]] ተወለደ።

==ዕለተ ሞት==

*[[1967|፲፱፻፷፯]] ዓ.ም. - የ[[ምየንማ|በርማ]] ተወላጅ የነበሩት [[የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት]] ዋና ጸሐፊ [[ዩ ታንት]] በስድሳ አምሥት ዓመታቸው አረፉ።

*[[1990|፲፱፻፺]] ዓ.ም. - የ[[ማላዊ]] የዕድሜ ልክ ፕሬዚደንት የነበሩት [[ሄስቲንግስ ካሙዙ ባንዳ]] በዚህ ዕለት አረፉ።

==ዋቢ ምንጮች==
<references/>
*(እንግሊዝኛ) http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/25/newsid_3211000/3211440.stm
*(እንግሊዝኛ) http://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/big/1125.html#article



{{ወራት}}

[[መደብ:ዕለታት]]