# C
C / c በላቲን አልፋቤት ሦስተኛው ፊደል ነው። 
| T14 |

| T14 |

የ«C» መነሻ ከቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት «ግመል» እንደ ሆነ ይታስባል። በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ የግመል ወይም የሚጣል ምርኩዝ ስዕል መስለ። ለምርኩዙም ተመሳሳይ የግብጽ ሀይሮግሊፍ ነበር። ቅርጹ ከዚያ በፊንቄ (ከነዓን) ሰዎች ተለማ፣ ከዚህም በግሪክ አልፋቤት «ጋማ» (Γ γ) ደረሰ። የነዚህ ፊደላት ሁሉ ድምጽ «ግ» ነበረ። በኤትሩስክኛ ግን «ግ» የሚለው ድምጽ ስላልተለየ፣ ይህ ፊደል C እንደ K ለ«ክ» ይጠቅማቸው ነበር። የላቲን ሰዎች በፊደላቸው ደግሞ በመጀመርያ C እንደ «ግ» ወይም «ክ» ሊወክል ቻለ። በ230 ዓክልበ. ግድም አስተማሪው ስፑሪዩስ ካርቪሊዩስ ሩጋ የ«ክ» ከ«ግ» ድምጽ ለመለየት፣ «C» ትንሽ በመለውጥ አዲስ ፊደሉን «G» እንደ ፈጠረ ይባላል። ከዚህ ጀምሮ C ለ«ክ» ብቻ፣ G ለ«ግ» ብቻ ይበቃቸው ነበር።
ከዚህም በኋላ ከ500 ዓ.ም. ግድም ጀምሮ፣ «C» ከአናባቢዎቹ «E»፣  «I» ወይም «Y» ሲቀድም፣ በአሕዛብ ዘንድ እንደ «ስ» ይሰማ ጀመር። ስለዚህ ከሮማይስጥ በተወለዱት ቋንቋዎች እንደ ፈረንሳይኛ ወይም እስፓንኛ CE፣ CI እንደ «ሠ» «ሲ» ይሰማሉ፣ በእንግሊዝኛም ብዙ ጊዜ እንዲሁ ነው። በጣልኛም CE፣ CI እንደ «ቸ» «ቺ» ይሰማሉ። ሆኖም በነዚህ ልሳናት «C» ከ «A»፣ «O» ወይም «U» በፊት ሲቀድም፣ እንደ «ካ»፣ «ኮ»፣ «ኩ» ይሰማል።
በግዕዝ አቡጊዳ ደግሞ «ገ» («ገምል») የሚለው ፊደል ከቅድመ-ሴማዊው «ግመል» ስለ መጣ፣ የላቲን 'C' ዘመድ ሊባል ይችላል።

C
{{ላቲንፊደል}}[[ስዕል:Latin alphabet Cc.svg|thumbnail|220px]]

'''C''' / '''c''' በ[[ላቲን አልፋቤት]] ሦስተኛው ፊደል ነው። 

{| class="wikitable"
|- style="background-color:#EEEEEE; text-align:center;"
! ግብፅኛ<br />''ቀመእ''
! ቅድመ ሴማዊ<br />''[[ግመል (ፊደል)|ግመል]]''
! የፊንቄ ጽሕፈት <br />''ግመል''
! የግሪክ ጽሕፈት <br />''[[ጋማ]]''
! የጥንት ኤትሩስካዊ <br />C
! ኋለኛ ኤትሩስካዊ <br />C
! ጥንታዊ ላቲን <br />C
|- style="background-color:white; text-align:center;"
|<hiero>T14</hiero> 
|[[ስዕል:Proto-semiticG-01.png]]
|[[ስዕል:Phoenician gimel.svg|35px|Phoenician gimel]]
|[[ስዕል:Gamma uc lc.svg|65px|Greek gamma]]
|[[ስዕል:Early Etruscan C.gif|35px|Early Etruscan]]
|[[ስዕል:Classical Etruscan C.gif|35px|Classical Etruscan]]
|[[ስዕል:Old Latin G.svg|35px|Roman C]]
|}

የ«C» መነሻ ከ[[ቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት]] «[[ግመል (ፊደል)|ግመል]]» እንደ ሆነ ይታስባል። በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ የ[[ግመል]] ወይም የሚጣል ምርኩዝ ስዕል መስለ። ለምርኩዙም ተመሳሳይ [[የግብጽ ሀይሮግሊፍ]] ነበር። ቅርጹ ከዚያ በ[[ፊንቄ]] ([[ከነዓን (ጥንታዊ አገር)|ከነዓን]]) ሰዎች ተለማ፣ ከዚህም በ[[ግሪክ አልፋቤት]] «[[ጋማ]]» (Γ γ) ደረሰ። የነዚህ ፊደላት ሁሉ ድምጽ «ግ» ነበረ። በ[[ኤትሩስክኛ]] ግን «ግ» የሚለው ድምጽ ስላልተለየ፣ ይህ ፊደል C እንደ [[K]] ለ«ክ» ይጠቅማቸው ነበር። የላቲን ሰዎች በፊደላቸው ደግሞ በመጀመርያ C እንደ «ግ» ወይም «ክ» ሊወክል ቻለ። በ230 ዓክልበ. ግድም አስተማሪው [[ስፑሪዩስ ካርቪሊዩስ ሩጋ]] የ«ክ» ከ«ግ» ድምጽ ለመለየት፣ «C» ትንሽ በመለውጥ አዲስ ፊደሉን «[[G]]» እንደ ፈጠረ ይባላል። ከዚህ ጀምሮ C ለ«ክ» ብቻ፣ G ለ«ግ» ብቻ ይበቃቸው ነበር።

ከዚህም በኋላ ከ500 ዓ.ም. ግድም ጀምሮ፣ «C» ከአናባቢዎቹ «E»፣  «I» ወይም «Y» ሲቀድም፣ በአሕዛብ ዘንድ እንደ «ስ» ይሰማ ጀመር። ስለዚህ ከ[[ሮማይስጥ]] በተወለዱት ቋንቋዎች እንደ [[ፈረንሳይኛ]] ወይም [[እስፓንኛ]] CE፣ CI እንደ «ሠ» «ሲ» ይሰማሉ፣ በ[[እንግሊዝኛ]]ም ብዙ ጊዜ እንዲሁ ነው። በ[[ጣልኛ]]ም CE፣ CI እንደ «ቸ» «ቺ» ይሰማሉ። ሆኖም በነዚህ ልሳናት «C» ከ «A»፣ «O» ወይም «U» በፊት ሲቀድም፣ እንደ «ካ»፣ «ኮ»፣ «ኩ» ይሰማል።

በ[[ግዕዝ]] [[አቡጊዳ]] ደግሞ «ገ» («[[ገምል]]») የሚለው ፊደል ከቅድመ-ሴማዊው «ግመል» ስለ መጣ፣ የላቲን 'C' ዘመድ ሊባል ይችላል።
{{Commonscat}}

[[መደብ:የላቲን አልፋቤት]]