# ነፋስ መውጫ
ነፋስ መውጫ በደቡብ ጎንደር የሚገኝ፣ የላይ ጋይንት ወረዳ ዋና ከተማ ነው። ከደብረ ታቦር ወደ ወልደያ በሚጓዘው መንገድ ላይ በመገኘቱ፣ እንዲሁም በአካባቢው በሚገኙት ጥንታዊ ገዳሞች ጋይንት ቤተልሔም እና ውቅሮ መድሃኒ አለም ታዋቂነትን ያገኛል። 

## ታሪክ
በ1612 ዓ.ም. ዓፄ ሱሰኒዮስ  በጠላታቸው ዮናኤል ላይ ዘመቻ ሲያካሂዱ እዚህ ከተማ ለጊዜው እረፍት እንዳደረጉ ዜና መዋዕላቸው ያትታል ።  
ከ150 አመት በኋላ ወደዚህ አከባቢ የተጓዘው ስኮትላንዳዊው ሐኪም ያዕቆብ ነፋስ መውጫ  የድሮው በጌምድር ግዛት ደቡባዊ ምስራቅ ጠርዝ እንደሆነ  ዘግቦት ይገኛል ።  በዓፄ ኢዮአስ  የግዛት ዘመን መገባደጃ  የአጠቃላይ በጌምድር አስተዳዳሪ የነበረው የማሪያም ባሪያው  ቤቱን ነፋስ መውጫ አካባቢ ሰርቶ ይኖር እንደነበር ብሩስ ይተርካል።  ሆኖም  በንጉሱ አጎት፣  ደጅአዝማች ብርሌ ቆስቋሽነት በተነሳ ጦርነት የማርያም ባሪያው  ደጃማች ብርሌን እንደገደለው ይጠቀሳል።  በዚህ ምክንያት የንጉሱ ሠራዊት፣ የራስ ሥዑል ሚካኤል እና ወረኛ ፋሲል  ጦር አንድ ላይ በመሆን የማርያም ባሪያውን  ነፋስ መውጫ ላይ እንደወጉት፣ በኋላም  የማርያም ባሪያው ስለቆሰለ ወደ  ወሎ እንደሸሸ፣ የወሎ ኦሮሞ አባላት ይዘው ለንጉሱ እንዳስረከቡት እና  በኋላም እንደተገደለ  ብሩስ ይዘረዝራል።
በ1940ዎቹ ከደብረታቦር ወደ ምስራቅ የተዘረጋው የስልክ መስመር እዚህ ከተማ ያቆም ነበር። በ1956ዓ.ም.፣ ነፋስ መውጫ፣  የጋይንት አውራጃ ዋና ከተማ ነበር። በ1960 ዓ.ም. የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት ቤቱ 231 ወንዶችና 132 ሴት ተማሪዎች 9 አስተማሪዎች፣ እንዲሁም መካከለኛ ደረጃ ትምህርትቤት ውስጥ የሚማሩ 64 ወንዶች፣ 13 ሴቶችና  ሁለት ኢትዮጵያዊ አስተማሪዎች ነበሩት። ጥር 5፣ 1982 ዓ.ም.   ከተማው በደርግ የጦር አውሮፕላኖች  ተደብድቦ  23 ግለሰቦች  ተገደሉ።

ነፋስ መውጫ
{{  የቦታ መረጃ
  | ስም          =  ነፋስ መውጫ
  | ሌላ_ስም    = 
  | ካርታ_አገር       = ኢትዮጵያ
  | ክፍላገር         = ጋይንት
  |latd=11 |latm=44 |latNS=N
  |longd=38 |longm=28 |longEW=E
  | lat_deg       =11
  | lat_min       =44
  | north_south   = N
  | lon_deg       = 38
  | lon_min       = 28
  | east_west     = E
  | ከፍታ     = 3120 ሜትር
  | ሕዝብ_ጠቅላላ    = 18,691 
   |  ስዕል          =  
  | ስዕል_መግለጫ       =  ነፋስ መውጫ ከተማ
}} 
'''ነፋስ መውጫ''' በደቡብ [[ጎንደር]] የሚገኝ፣ የ[[ላይ ጋይንት]] ወረዳ ዋና ከተማ ነው። ከ[[ደብረ ታቦር (ከተማ)|ደብረ ታቦር]] ወደ [[ወልደያ]] በሚጓዘው መንገድ ላይ በመገኘቱ፣ እንዲሁም በአካባቢው በሚገኙት ጥንታዊ ገዳሞች [[ጋይንት ቤተልሔም]] እና [[ውቅሮ መድሃኒ አለም]] ታዋቂነትን ያገኛል። 

== ታሪክ ==
በ1612 ዓ.ም. [[ዓፄ ሱሰኒዮስ]]  በጠላታቸው [[ዮናኤል]] ላይ ዘመቻ ሲያካሂዱ እዚህ ከተማ ለጊዜው እረፍት እንዳደረጉ [[የአጼ ሱሰኒዮስ ዜና መዋዕል|ዜና መዋዕላቸው]] ያትታል<ref>[[የአጼ ሱሰንዮስ ዜና መዋዕል]]</ref> ።  

ከ150 አመት በኋላ ወደዚህ አከባቢ የተጓዘው [[ስኮትላንድ|ስኮትላንዳዊው]] [[ጄምስ ብሩስ|ሐኪም ያዕቆብ]] ነፋስ መውጫ  የድሮው [[በጌምድር]] ግዛት ደቡባዊ ምስራቅ ጠርዝ እንደሆነ  ዘግቦት ይገኛል<ref>G.W.B. Huntingford, ''The historical geography of Ethiopia from the first century AD to 1704'', (Oxford University Press: 1989), p. 174</ref>  <ref>[http://www.archive.org/stream/travelstodiscove03bruc#page/254/mode/2up በኢንተርኔት]</ref>።  በ[[ዓፄ ኢዮአስ]]  የግዛት ዘመን መገባደጃ  የአጠቃላይ በጌምድር አስተዳዳሪ የነበረው [[የማሪያም ባሪያው]]  ቤቱን ነፋስ መውጫ አካባቢ ሰርቶ ይኖር እንደነበር ብሩስ ይተርካል።  ሆኖም  በንጉሱ አጎት፣  [[ደጅአዝማች ብርሌ]] ቆስቋሽነት በተነሳ ጦርነት የማርያም ባሪያው  ደጃማች ብርሌን እንደገደለው ይጠቀሳል።  በዚህ ምክንያት የንጉሱ ሠራዊት፣ የ[[ራስ ሥዑል ሚካኤል]] እና [[ወረኛ ፋሲል]]  ጦር አንድ ላይ በመሆን የማርያም ባሪያውን  ነፋስ መውጫ ላይ እንደወጉት፣ በኋላም  የማርያም ባሪያው ስለቆሰለ ወደ  ወሎ እንደሸሸ፣ የወሎ ኦሮሞ አባላት ይዘው ለንጉሱ እንዳስረከቡት እና  በኋላም እንደተገደለ  ብሩስ ይዘረዝራል<ref>Bruce, ''Travels'', vol. 4 pp. 177f</ref><ref>[http://www.archive.org/stream/travelstodiscove02bruc#page/694/mode/2up   ኢንተርኔት1]</ref>።

በ1940ዎቹ ከ[[ደብረታቦር]] ወደ ምስራቅ የተዘረጋው የ[[ስልክ]] መስመር እዚህ ከተማ ያቆም ነበር። በ1956ዓ.ም.፣ ነፋስ መውጫ፣  የ[[ጋይንት]] አውራጃ ዋና ከተማ ነበር። በ1960 ዓ.ም. የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት ቤቱ 231 ወንዶችና 132 ሴት ተማሪዎች 9 አስተማሪዎች፣ እንዲሁም መካከለኛ ደረጃ ትምህርትቤት ውስጥ የሚማሩ 64 ወንዶች፣ 13 ሴቶችና  ሁለት ኢትዮጵያዊ አስተማሪዎች ነበሩት<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.nai.uu.se/library/resources/dossiers/local_history_of_ethiopia/n/ORTNA05.pdf |accessdate=2011-12-15 |archivedate=2011-06-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110613021256/http://www.nai.uu.se/library/resources/dossiers/local_history_of_ethiopia/n/ORTNA05.pdf }}</ref>። ጥር 5፣ 1982 ዓ.ም.   ከተማው በ[[ደርግ]] የጦር አውሮፕላኖች  ተደብድቦ  23 ግለሰቦች  ተገደሉ<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.nai.uu.se/library/resources/dossiers/local_history_of_ethiopia/n/ORTNA05.pdf |accessdate=2011-12-15 |archivedate=2011-06-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110613021256/http://www.nai.uu.se/library/resources/dossiers/local_history_of_ethiopia/n/ORTNA05.pdf }}</ref>።

== የሕዝብ ስብጥር ==

<timeline>
Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:600 height:350
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:30000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:30000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1959 text:1959   
  bar:1976 text:1976 
  bar:1986 text:1986 
  bar:1993 text:1993 
  bar:1997 text:1997

PlotData=
  color:barra width:20 align:center

  bar:1959 from:0 till: 1828
  bar:1976 from:0 till: 6500
  bar:1986 from:0 till: 10800
  bar:1993 from:0 till: 13300
  bar:1997 from:0 till: 18691
     
PlotData=

  bar:1959 at: 1828 fontsize:S text: 1828 shift:(0,5)
  bar:1976 at: 6500 fontsize:S text: 6500 shift:(0,5)
  bar:1986 at: 10800 fontsize:S text: 10800 shift:(0,5)
  bar:1993 at: 13300 fontsize:S text: 13300 shift:(0,5)
  bar:1997 at: 18691 fontsize:S text: 18691 shift:(0,5)
  
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: የንፋስ መውጫ የህዝብ ቁጥር በየዘመኑ
</timeline>
</center>


==ማጣቀሻ ==
<references/>


[[መደብ: ጋይንት]]
[[መደብ: የኢትዮጵያ ከተሞች]]