# ኅዳር ፲፫
ኅዳር ፲፫ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፸፫ተኛው  እና  የመፀው ወቅት ፵፰ተኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፪፻፺፫ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፪፻፺፪ ቀናት ይቀራሉ።

## ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች
- ፲፱፻፲፭ ዓ/ም - የብሪታንያ ተወላጁ የሥነ ቅርስ ባለሙያ ሃዋርድ ካርተር የጥንታዊ ግብጽ ንጉሥ ቱታንኻሙንን ቤተ መቃብር ከፈተ።

- ፲፱፻፴፮ ዓ/ም - ሊባኖስ ነጻነቷን ከፈረንሳይ ተቀዳጀች።

- ፲፱፻፶፫ ዓ/ም - የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት መንግሥት በቅርብ ነፃነቷን ክተቀዳጀችው የናይጄሪያ መንግሥት ጋር የአምባሳዶር ሏጥ እንደሚያደርጉ ይፋ አደረገ።

- ፲፱፻፶፮ ዓ/ም - በዳላስ፣ ቴክሳስ ሠላሳ አምሥተኛው የአሜሪካ ፕሬዚደንት ጆን ኤፍ ኬኔዲ በጠመንጃ ጥይት ተገድለው ሞቱ። በሚጓዙበት ተሽከርካሪ ውስጥ አብረዋቸው የነበሩትም የቴክሳስ ገዥ ጆን ኮናሊ በጥይት ተመተው ቆስለው ነበር። በዚህም ታሪካዊ ድርጊት የተወነጀለው ሊ ሃርቪ ኦዝዋልድ ተይዞ በቁጥጥር ሥር ሆነ።  የዚያኑ ዕለት ምክትል ፕሬዚደንቱ ሊንደን ቢ ጆንሰን ሠላሳ ስድስተኛው ፕሬዚደንት ሆነው የመሀላ ሥርዐታቸውን በመፈጸም ስልጣኑን ተቀበሉ።

- ፲፱፻፷፯ ዓ/ም - የቀድሞው የማዕድን ሚኒስትር አቶ ተሾመ ገብረ ማርያም በኢትዮጵያ ጊዜያዊ ወታደራዊ መንግሥት (ደርግ) ታሰሩ።

- ፲፱፻፷፰ ዓ/ም - በእስፓኝ አምባ ገነኑ ፕሬዚደንት ፍራንሲስኮ ፍራንኮ በሞቱ በሁለተኛው ቀን ቀዳማዊ ሁዋን ካርሎስ የአገሪቷ ንጉሥ ተባሉ።

- ፲፱፻፺፭ ዓ/ም - በናይጄሪያ በወቅቱ ሊካሄድ በታቀደው ከ”ወይዘሪት ዓለም” የቁንጅና ውድድር ጋር በተያያዘ ጉርምርምታ መነሻነት “ThisDay” በተባለ የናይጄሪያ ጋዜጣ ላይ የወጣው ‘ሐይማኖት ነክ’ አንቀጽ ባስከተለው ሽብር ከሁለት መቶ በላይ ሰዎች ሕይወታቸውን አጡ። ውድድሩም በዚሁ ሽብር ምክንያት ወደ ለንደን ተዛወረ።[1]

- ፲፱፻፺፯ ዓ/ም - በዩክራይን የተካሄደውን የፕሬዚደንታዊ ምርጫ ሕዝቡ ትልቅ ጭብርብርነት ተፈጽሟል በሚል መነሻነት፣ በብዙ አሥራት ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎች፣ የዕጩዋቸውን፣ የቪክቶር ዩሽቼንኮን ስም እየጠሩ የኪዬቭን ከተማ አጥለቀለቋት። ይሄውም የተቃውሞ ሰልፍ “የብርቱካን አብዮት” (Orange Revolution) ተብሎ የተሰየመውን ቅስቀሳ የተጀመረበት ዕለት ነው።

- ፲፱፻፺፰ ዓ/ም - በጀርመን ፌዴራላዊ ሪፑብሊክ፣ አንጌላ መርክል የአገሪቷ የመጀመሪያዋ ሴት ርዕሰ መንግሥት (Chancellor) በመሆን የመሀላ ስርዐት ፈጽመው ሥልጣን ተቀበሉ።


## ልደት
- ፲፰፻፩ ዓ/ም - እስከዛሬ በስሙ የሚጠራውን የጉዞ ወኪል የመሠረተው የብሪታንያ ተወላጅ ቶማስ ኩክ

- ፲፰፻፹፫ ዓ/ም - በሁለተኛው የዓለም ጦርነት የአገራቸውን የነጻነት ትግል በመምራት፤ ከነጻነትም በኋላ በፕሬዚድንትነት ያገለገሉት ፈረንሳዊ ጄነራል ሻርል ደ ጎል


## ዕለተ ሞት
- ፲፱፻፶፮ ዓ/ም - ሠላሳ አምሥተኛው የአሜሪካ ፕሬዚደንት ጆን ኤፍ ኬኔዲ

- ፲፱፻፺፫ ዓ/ም -  በተለይም ሄልሲንኪ ላይ በ፲፱፻፵፭ በተካሄደው የኦሊምፒክ ውድድር በአምሥት እና በአሥር ኪሎሜትር እንዲሁም በማራቶን የሩጫ ውድድሮች አሸናፊነቱ ስመ ጥሩነትን ያተረፈው የቼክ አትሌት ኤሚል ዛቶፔክ (“የቼኩ ባቡር”)


ኅዳር ፲፫
'''ኅዳር ፲፫''' ቀን በ[[ኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር]] የዓመቱ ፸፫ተኛው  እና  የ[[መፀው]] ወቅት ፵፰ተኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ [[ሉቃስ]]  ፪፻፺፫ ቀናት በ ዘመነ [[ዮሐንስ]]፤ በ ዘመነ [[ማቴዎስ]]፤ እና በ ዘመነ [[ማርቆስ]] ደግሞ ፪፻፺፪ ቀናት ይቀራሉ።
  
==ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች==

*[[1915|፲፱፻፲፭]] ዓ/ም - የ[[ዩናይትድ ኪንግደም|ብሪታንያ]] ተወላጁ የሥነ ቅርስ ባለሙያ [[ሃዋርድ ካርተር]] የጥንታዊ [[ግብጽ]] ንጉሥ [[ቱታንኻሙን]]ን ቤተ መቃብር ከፈተ።

*[[1936|፲፱፻፴፮]] ዓ/ም - [[ሊባኖን|ሊባኖስ]] ነጻነቷን ከ[[ፈረንሳይ]] ተቀዳጀች።

*[[1953|፲፱፻፶፫]] ዓ/ም - የ[[ኢትዮጵያ]] ንጉሠ ነገሥት መንግሥት በቅርብ ነፃነቷን ክተቀዳጀችው የ[[ናይጄሪያ]] መንግሥት ጋር የአምባሳዶር ሏጥ እንደሚያደርጉ ይፋ አደረገ። 

*[[1956|፲፱፻፶፮]] ዓ/ም - በ[[ዳላስ]]፣ [[ቴክሳስ]] ሠላሳ አምሥተኛው የ[[አሜሪካ]] ፕሬዚደንት [[ጆን ኤፍ ኬኔዲ]] በጠመንጃ ጥይት ተገድለው ሞቱ። በሚጓዙበት ተሽከርካሪ ውስጥ አብረዋቸው የነበሩትም የቴክሳስ ገዥ [[ጆን ኮናሊ]] በጥይት ተመተው ቆስለው ነበር። በዚህም ታሪካዊ ድርጊት የተወነጀለው [[ሊ ሃርቪ ኦዝዋልድ]] ተይዞ በቁጥጥር ሥር ሆነ።  የዚያኑ ዕለት ምክትል ፕሬዚደንቱ [[ሊንደን ቢ ጆንሰን]] ሠላሳ ስድስተኛው ፕሬዚደንት ሆነው የመሀላ ሥርዐታቸውን በመፈጸም ስልጣኑን ተቀበሉ። 

*[[1967|፲፱፻፷፯]] ዓ/ም - የቀድሞው የማዕድን ሚኒስትር አቶ ተሾመ ገብረ ማርያም በ[[ኢትዮጵያ]] ጊዜያዊ ወታደራዊ መንግሥት ([[ደርግ]]) ታሰሩ።

*[[1968|፲፱፻፷፰]] ዓ/ም - በ[[እስፓኝ]] አምባ ገነኑ ፕሬዚደንት [[ፍራንሲስኮ ፍራንኮ]] በሞቱ በሁለተኛው ቀን [[ቀዳማዊ ሁዋን ካርሎስ]] የአገሪቷ ንጉሥ ተባሉ። 

*[[1995|፲፱፻፺፭]] ዓ/ም - በ[[ናይጄሪያ]] በወቅቱ ሊካሄድ በታቀደው ከ”[[ወይዘሪት ዓለም]]” የቁንጅና ውድድር ጋር በተያያዘ ጉርምርምታ መነሻነት “ThisDay” በተባለ የናይጄሪያ ጋዜጣ ላይ የወጣው ‘ሐይማኖት ነክ’ አንቀጽ ባስከተለው ሽብር ከሁለት መቶ በላይ ሰዎች ሕይወታቸውን አጡ። ውድድሩም በዚሁ ሽብር ምክንያት ወደ [[ለንደን]] ተዛወረ።<ref>http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/2518977.stm</ref>

*[[1997|፲፱፻፺፯]] ዓ/ም - በ[[ዩክራይን]] የተካሄደውን የፕሬዚደንታዊ ምርጫ ሕዝቡ ትልቅ ጭብርብርነት ተፈጽሟል በሚል መነሻነት፣ በብዙ አሥራት ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎች፣ የዕጩዋቸውን፣ የ[[ቪክቶር ዩሽቼንኮ]]ን ስም እየጠሩ የ[[ኪዬቭ]]ን ከተማ አጥለቀለቋት። ይሄውም የተቃውሞ ሰልፍ “የብርቱካን አብዮት” (Orange Revolution) ተብሎ የተሰየመውን ቅስቀሳ የተጀመረበት ዕለት ነው።

*[[1998|፲፱፻፺፰]] ዓ/ም - በ[[ጀርመን|ጀርመን ፌዴራላዊ ሪፑብሊክ]]፣ [[አንጌላ መርክል]] የአገሪቷ የመጀመሪያዋ ሴት ርዕሰ መንግሥት (Chancellor) በመሆን የመሀላ ስርዐት ፈጽመው ሥልጣን ተቀበሉ።

==ልደት==

*[[1801|፲፰፻፩]] ዓ/ም - እስከዛሬ በስሙ የሚጠራውን የጉዞ ወኪል የመሠረተው የ[[ዩናይትድ ኪንግደም|ብሪታንያ]] ተወላጅ [[ቶማስ ኩክ]] 

*[[1883|፲፰፻፹፫]] ዓ/ም - በ[[ሁለተኛው የዓለም ጦርነት]] የአገራቸውን የነጻነት ትግል በመምራት፤ ከነጻነትም በኋላ በፕሬዚድንትነት ያገለገሉት [[ፈረንሳዊ]] ጄነራል [[ሻርል ደ ጎል]]

==ዕለተ ሞት==

*[[1956|፲፱፻፶፮]] ዓ/ም - ሠላሳ አምሥተኛው የ[[አሜሪካ]] ፕሬዚደንት [[ጆን ኤፍ ኬኔዲ]]

*[[1993|፲፱፻፺፫]] ዓ/ም -  በተለይም [[ሄልሲንኪ]] ላይ በ[[1945|፲፱፻፵፭]] በተካሄደው የኦሊምፒክ ውድድር በአምሥት እና በአሥር ኪሎሜትር እንዲሁም በ[[ማራቶን]] የሩጫ ውድድሮች አሸናፊነቱ ስመ ጥሩነትን ያተረፈው የ[[ቼክ]] አትሌት [[ኤሚል ዛቶፔክ]] (“የቼኩ ባቡር”)

==ዋቢ ምንጮች==
*{{en}} P.R.O., FO 371/154836 - Annual Report from Ethiopia for 1960

*{{en]] P.R.O., FCO 371/1829 - ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1974

*(እንግሊዝኛ) http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/22/newsid_2451000/2451143.stm

* (እንግሊዝኛ)  http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/22/newsid_4968000/4968864.stm

* (እንግሊዝኛ) http://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/bday/1122.html

<references/> 



[[መደብ:ዕለታት]]