# ኦሬክ
ኦሬክ (ሱመርኛ፦  /ኡሩኡኑግ/፣ አካድኛ: /ኡሩክ/፣ ግሪክ: Ορχόη /ኦርቆዔ/ ወይም Ωρύγεια /ኦሩገያ/፣ አረብኛ፦ وركاء /ዋርካ/) የሱመር ጥንታዊ ከተማ በኤፍራጥስ ወንዝ ላይ ነበረ። በአለሙ ላይ ከሁሉ ጥንታዊ ትልቅ ከተሞች አንዱ ነው። 
ጥንታዊ ሠፈሩ ደግሞ ኩላብ ወይም ኡኑግ-ኩላባ ይባል ነበር። በሱመር ነገሥታት ዝርዝር ዘንድ እንዲሁም በአፈ-ታሪክ «ኤንመርካርና የአራታ ንጉሥ» ዘንድ የመሠረተው ንጉስ ኤንመርካር ነበር። እንዲሁም በመጽሐፈ ቅዱስ ምስክር ዘንድ በሰናዖር የመሠረተው ናምሩድ ነበር (ዘፍጥረት 10፡10)። በኋላ ዘመንም የጊልጋመሽ ከተማ ነበረ። 

## የኡሩክ ነገሥታት

### ፩ ኡሩክ
- ኤንመርካር - የኡሩክ መስራች
- ሉጋልባንዳ - የኤንመርካር ሻለቃ
- ዱሙዚድ፣ አሣ አጥማጁ
- ጊልጋመሽ - የሉጋልባንዳ ልጅ
- ኡር-ኑንጋል - የጊልጋመሽ ልጅ
- ኡዱል-ካላማ፣ ላባዕሹም፣ ኤን-ኑንታራህ-አና፣ መሽ-ሄ፣ መለም-አና፣ ሉጋል-ኪቱን - ስለነዚህ 6 ነገሥታት ምንም አይታወቅም። በዚህ ዘመን ላዕላይነቱ በሱመር ወደ ኡር፣ ከኡርም ወደ አዋን፣ ከአዋንም ወደ ኪሽ፣ ከኪሽም ወደ ሐማዚ እንደ ተዛወረ ይመስላል።


### ፪ ኡሩክ
- ኤንሻኩሻና - ላዕላይነቱን ወደ ኡሩክ መለሰው። ከርሱ በኋላ ግን ወደ ላጋሽ ተዛወረ።
- ሉጋል-ኪኒሼ-ዱዱ
- አርጋንዴአ

ከዚህ በኋላ፣ ላጋሽ፣ አዳብ፣ ማሪ፣ አክሻክ፣ ኪሽ፣ ኡርና ኡማ ላዕላይነቱን ለመያዝ ይወዳደሩ ነበር።

### ፫ ኡሩክ
- ሉጋል-ዛገ-ሲ - የኡማ ንጉሥ፣ ኡሩክን ይዞ ዋና ከተማውን አደረገው።


### ፬ ኡሩክ
- ኡር-ኒጂን፣ ኡር-ጊርጊር፣ ኩዳ፣ ፑዙር-ኢሊ፣ ኡር-ኡቱ - በዚህ ዘመን ላዕላይነቱ በአካድ መንግሥትና በጉታውያን ነበረ።


### ፭ ኡሩክ
- ኡቱ-ኸጛል - ጉታውያንን በማሸንፍ ላዕላይነቱን በሱመር ያዘ። ነገር ግን በኡር ገዢ ኡር-ናሙ በመሸነፉ የኡሩክ መጨረሻ ንጉሥ ሆነ።


ኦሬክ
'''ኦሬክ''' ([[ሱመርኛ]]፦ [[ስዕል:B071ellst.png|100x20px]][[ስዕል:B232ellst.png|50x10px]] /'''<sup>ኡሩ</sup>ኡኑግ/'''፣ [[አካድኛ]]: /'''ኡሩክ'''/፣ [[ግሪክ (ቋንቋ)|ግሪክ]]: '''Ορχόη /ኦርቆዔ/''' ወይም '''Ωρύγεια /ኦሩገያ/'''፣ [[አረብኛ]]፦ '''وركاء /ዋርካ/''') የ[[ሱመር]] ጥንታዊ ከተማ በ[[ኤፍራጥስ]] ወንዝ ላይ ነበረ። በአለሙ ላይ ከሁሉ ጥንታዊ ትልቅ ከተሞች አንዱ ነው። 

[[ስዕል:Bull Warka Louvre AO8218.jpg|left|thumb|220px|በኦሬክ የተገኘ ጥንታዊ የበሬ ቅርጽ]]
ጥንታዊ ሠፈሩ ደግሞ '''ኩላብ''' ወይም '''ኡኑግ-ኩላባ''' ይባል ነበር። በ[[ሱመር ነገሥታት ዝርዝር]] ዘንድ እንዲሁም በአፈ-ታሪክ «[[ኤንመርካርና የአራታ ንጉሥ]]» ዘንድ የመሠረተው ንጉስ [[ኤንመርካር]] ነበር። እንዲሁም በመጽሐፈ ቅዱስ ምስክር ዘንድ በ[[ሰናዖር]] የመሠረተው [[ናምሩድ]] ነበር (ዘፍጥረት 10፡10)። በኋላ ዘመንም የ[[ጊልጋመሽ]] ከተማ ነበረ። 

==የኡሩክ ነገሥታት==
===፩ ኡሩክ===
* [[ኤንመርካር]] - የኡሩክ መስራች
* [[ሉጋልባንዳ]] - የኤንመርካር ሻለቃ
* [[ዱሙዚድ፣ አሣ አጥማጁ]]
* [[ጊልጋመሽ]] - የሉጋልባንዳ ልጅ
* [[ኡር-ኑንጋል]] - የጊልጋመሽ ልጅ
* ኡዱል-ካላማ፣ ላባዕሹም፣ ኤን-ኑንታራህ-አና፣ መሽ-ሄ፣ መለም-አና፣ ሉጋል-ኪቱን - ስለነዚህ 6 ነገሥታት ምንም አይታወቅም። በዚህ ዘመን ላዕላይነቱ በሱመር ወደ [[ኡር]]፣ ከኡርም ወደ [[አዋን]]፣ ከአዋንም ወደ [[ኪሽ]]፣ ከኪሽም ወደ [[ሐማዚ]] እንደ ተዛወረ ይመስላል።

===፪ ኡሩክ===
* [[ኤንሻኩሻና]] - ላዕላይነቱን ወደ ኡሩክ መለሰው። ከርሱ በኋላ ግን ወደ [[ላጋሽ]] ተዛወረ።
* [[ሉጋል-ኪኒሼ-ዱዱ]]
* አርጋንዴአ 

ከዚህ በኋላ፣ ላጋሽ፣ [[አዳብ]]፣ [[ማሪ]]፣ [[አክሻክ]]፣ ኪሽ፣ ኡርና [[ኡማ]] ላዕላይነቱን ለመያዝ ይወዳደሩ ነበር።

===፫ ኡሩክ===
* [[ሉጋል-ዛገ-ሲ]] - የ[[ኡማ]] ንጉሥ፣ ኡሩክን ይዞ ዋና ከተማውን አደረገው።

===፬ ኡሩክ===
* ኡር-ኒጂን፣ ኡር-ጊርጊር፣ ኩዳ፣ ፑዙር-ኢሊ፣ ኡር-ኡቱ - በዚህ ዘመን ላዕላይነቱ በ[[አካድ መንግሥት]]ና በ[[ጉታውያን]] ነበረ።

===፭ ኡሩክ===
* [[ኡቱ-ኸጛል]] - [[ጉታውያን]]ን በማሸንፍ ላዕላይነቱን በሱመር ያዘ። ነገር ግን በኡር ገዢ [[ኡር-ናሙ]] በመሸነፉ የኡሩክ መጨረሻ ንጉሥ ሆነ። 

{{መዋቅር}}

[[መደብ:የሱመር ከተሞች]]