# ጸደይ
ይህ መጣጥፍ ስለ ፊደሉ (ጸ) ነው። ስለ ወራቱ ለመረዳት፣ ፀደይን ይዩ።
 ጸ ጹ ጺ ጻ ጼ ጽ ጾ ጿ 

ጸደይ (ወይም ጸዳይ) በጥንታዊ አቡጊዳ ተራ 18ኛው ፊደል ነው። እንዲሁም በከነዓን በአራማያ በዕብራይስጥ በሶርያም ፊደሎች 18ኛው ፊደል «ጸዴ» ይባላል። በዓረብኛ ግን ተመሳሳይ ፊደል «ጻድ» አለ። 
በአማርኛ አጻጻፍ ብዙ ጊዜ «ጸደይ» ከ«ፀፓ» (ፀ) ጋራ ሊለዋውጥ ይችላል። ቀድሞ ግን ድምጾቻቸው የተለያዩ ነበሩ።

## ታሪክ
| M22 |

| M22 |



የጸደይ መነሻ ግልጽ አይደለም። ከቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት እንደ ሆነ ቢታስብም እስካሁን አልተገኝም። ለዚህም ምናልባት ተመሳሳይ የግብጽ ሀይሮግሊፍ «ነኅብ» ነበር። አንዳንድ ሊቃውንት የ«መቃ» ስዕል እንደ ነበር ይገምታል። 
| ከነዓን | አራማያ | ዕብራይስጥ | ሶርያ | ዓረብኛ |
| ---- | ---- | ------ | --- | ---- |
| ጸዴ   | ጸዴ   | צ,ץ    | ጸዴ  | ﺹ    |



የከነዓን «ጸዴ» እንዲሁም ከዚህ ምልክት ተወስዶ በዚያ መንገድ የዕብራይስጥና የአራማያ «ጸዴ» የዓረብኛም «ጻድ» ወለደ። እነዚህ ሁሉ የ«ጸደይ» ሩቅ ዘመዶች ሊባሉ ይቻላል።
በተጨማሪ ከ500 ዓክልበ. አስቀድሞ በጥንታዊ ግሪክ አልፋቤትና በጥንታዊ ኢታሊክ አልፋቤት የነበረው ፊደል «ሳን» (Ϻ) ደግሞ የከነዓን «ጸዴ» መጣ። የ«ጽ» ድምጽ ከግሪክኛ ጠፍቶ ስላልተሰማ፣ እንደ ሲግማ (Σ) ለ«ስ» ያሰማ ጀመር። ከ500-400 ዓክልበ. አካባቢ ጀምሮ፣ «ሳን» እንደ ትርፍ ፊደል ተቆጥሮ ተወገደ። ቢሆንም የጠፋው ፊደል Ϻ ከ«ጸ» ጋር ዝምድና አለው።

ጸደይ
:''ይህ መጣጥፍ ስለ ፊደሉ (ጸ) ነው። ስለ ወራቱ ለመረዳት፣ [[ፀደይ]]ን ይዩ።''

<font size="+4"> ጸ ጹ ጺ ጻ ጼ ጽ ጾ ጿ </font><br>
-----<br>
{{fidel}}
'''ጸደይ''' (ወይም '''ጸዳይ''') በጥንታዊ [[አቡጊዳ]] ተራ 18ኛው ፊደል ነው። እንዲሁም በ[[ከነዓን (ጥንታዊ አገር)|ከነዓን]] በ[[አራማያ]] በ[[ዕብራይስጥ]] በ[[ሶርያ]]ም ፊደሎች 18ኛው ፊደል «ጸዴ» ይባላል። በ[[ዓረብኛ]] ግን ተመሳሳይ ፊደል «ጻድ» አለ። 

በ[[አማርኛ]] አጻጻፍ ብዙ ጊዜ «ጸደይ» ከ«[[ፀፓ]]» (ፀ) ጋራ ሊለዋውጥ ይችላል። ቀድሞ ግን ድምጾቻቸው የተለያዩ ነበሩ።

==ታሪክ==
{| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse;text-align:center;"
|-  bgcolor="#EEEEEE"
! <big>ተመሳሳይ ግብፃዊ ስዕል 
! <big>[[ሣባ (የአረቢያ ግዛት)|ሣባ]]
! colspan = "2" | <big>[[ግዕዝ]] 
|-----
|<hiero>M22</hiero> 
|[[Image:Himjar sad.PNG]]
|style="font-size:400%"| ጸ
|-----
|}
<br>
የጸደይ መነሻ ግልጽ አይደለም። ከ[[ቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት]] እንደ ሆነ ቢታስብም እስካሁን አልተገኝም። ለዚህም ምናልባት ተመሳሳይ የ[[ግብጽ]] [[ሀይሮግሊፍ]] «ነኅብ» ነበር። አንዳንድ ሊቃውንት የ«መቃ» ስዕል እንደ ነበር ይገምታል። 
{{Phoenician glyph|letname=ጸዴ|archar=ﺹ|syrchar=SyriacSadhe|hechar=צ,ץ|amchar=sade 1|phchar=sade}}
<br>
የከነዓን «ጸዴ» እንዲሁም ከዚህ ምልክት ተወስዶ በዚያ መንገድ የዕብራይስጥና የአራማያ «ጸዴ» የዓረብኛም «ጻድ» ወለደ። እነዚህ ሁሉ የ«ጸደይ» ሩቅ ዘመዶች ሊባሉ ይቻላል።

በተጨማሪ ከ500 ዓክልበ. አስቀድሞ በ[[ጥንታዊ ግሪክ አልፋቤት]]ና በ[[ጥንታዊ ኢታሊክ አልፋቤት]] የነበረው ፊደል «[[ሳን]]» (Ϻ) ደግሞ የከነዓን «ጸዴ» መጣ። የ«ጽ» ድምጽ ከ[[ግሪክኛ]] ጠፍቶ ስላልተሰማ፣ እንደ [[ሲግማ]] (Σ) ለ«ስ» ያሰማ ጀመር። ከ500-400 ዓክልበ. አካባቢ ጀምሮ፣ «ሳን» እንደ ትርፍ ፊደል ተቆጥሮ ተወገደ። ቢሆንም የጠፋው ፊደል Ϻ ከ«ጸ» ጋር ዝምድና አለው።