# የኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን
የኢትዮጵያ የኮሙኒኬሽን ባለሥልጣን ባለሥልጣኑ የቴሌኮሙኒኬሽንና የፖስታ አገልግሎቶችን የሚቆጣጠር የመንግሥት አካል ነው። ዋና ዓላማው በኢትዮጵያ ውስጥ የተሻለ፣ ውጤታማ፣ እርግጠኛና ለሁሉም የሚገኝ የኮሙኒኬሽን አገልግሎት እንዲሰጥ ማስተዳደር ነው። እንዲሁም ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ኃላፊነት የሚያሳያል። ከ2019 ጀምሮ የባለሥልጣኑ የአሁኑ ዋና አስተዳዳሪ መሪ መሆኑን መምረጡ መምረጡ መምረጡ ኢንጅነር ባልቻ ረባ ነው።
ኢትዮጵያ ውስጥ የቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎት መግባቱ ወደ 1894 ዓ.ም የንጉሠ ነገሥት ምኒልክ ሁለተኛ ዘመን ይመለሳል። እሱ የቴሌፎን አገልግሎትን አስገብቶ ሲሆን፣ የቤተሰቡ አባል ከሆነው የአጎቱ ልጅ ራስ መኮንን ከኢጣሊያ በመመለስ በኢትዮጵያ ውስጥ የመጀመሪያውን ቴሌፎን በመጀመር እና ድርጅቱን በመቋቋም መሪነት አሳየ። በ20ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ድርጅቱ ወደ መንግሥት በቁጥጥር ሲገባ በኋላ ወደ የፖስታ እና ኮሙኒኬሽን ሚኒስቴር ተቀላቀለ። በ1952 ዓ.ም የቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎት ከፖስታ አስተዳደር ተለይቶ በመጓጓዣና ኮሙኒኬሽን ሚኒስቴር ተቀባ። በዚያ ወቅት አገልግሎቱ በኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን ኮርፖሬሽን (ETC) በመሆኑ ተቆጣጠረ።
በደርግ ዘመን ኢቴኮ ለሁለት ተከፍሎ ነበር፡ የኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎት ከጥቅምት 1975 እስከ የካቲት 1981 እና የኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን ባለስልጣን በጥር 1981 የኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን ባለስልጣን (ኢ.ቲ.ኤ.ኤ) በጥር 1981 ዓ.ም. በኢትዮጵያ የቴሌኮሙኒኬሽን ቁጥጥር እና አሰራር ላይ ሁለቱም ኢቲኤስ እና ኢቲኤ ነበሩ። በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር 10/1996 ኢቲኤ በ ETC ተተክቷል ይህም መብቶቹ በሙሉ ወደ ኢ.ቲ.ሲ. በመላ ሀገሪቱ 966 የህዝብ አገልግሎት መስጫ ጣቢያዎች እና ልውውጦች አሉ። በ2010 ኢ.ቲ.ሲ ወደ 15,000 የገጠር ቀበሌዎች የቴሌኮም አገልግሎት ለመድረስ አቅዷል። የቴሌኮም ተደራሽነት በገጠር ቀበሌዎች በ2004/05 ከነበረበት 60 ብቻ በ2007 ወደ 8 676 አድጓል። 
የሴልሉላር ሞባይል ብሮድባንድ ኔትወርክ መዳረሻ ቁጥር በ2007/8 ዓ.ም ከ2004/5 ዓ.ም በአንፍ ሀያ እጥፍ በመጨመር ወደ 1,954,527 አብቃለ። በ2005 ዓ.ም ኢ.ቲ.ሲ ከአዲስ አበባ ወደ ድሬ ዳዋ፣ ደጅቡቲ፣ ደሴ–መቀሌ፣ ባህር ዳር–ነቀምቴ፣ ጅማና ሀዋሳ በሚመራ ስድስት አቅጣጫ የሚዘረጋ 4,000 ኪ.ሜ የረቂቅ ኦፕቲካል ፋይበር መሠረተ ስርዓት አከናወነ። ይህ መሠረተ ስርዓት ዲጂታል ራዲዮና ቴሌቪዥን፣ ኢንተርኔት እና ሌሎች የሚሊቲሚዲያ አገልግሎቶችን ይደርሳል። በጃንዋሪ 2005 ዓ.ም ኢ.ቲ.ሲ ከነባር ባንድ ወደ ብሮድባንድ በመቀየር፣ ኢንተርኔት፣ ብሮድባንድ VSAT እና ብሮድባንድ ሚሊቲሚዲያ መሠረት አከባበረ፣ እናም ይህ ባለአስር ዓመታት ውስጥ ታላቅ ትልቅ መለወጥ እንደሆነ ተቆጠረ። ባልቻ ረባ በአሁኑ ጊዜ የኢ.ቲ.ሲ ዋና ዳይሬክተር ናቸው። 

## እንዲሁም
- የቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎቶች በኢትዮጵያ
- የቴሌኮሙኒኬሽን ተቆጣጣሪ አካላት ዝርዝር
- የቦትስዋና ኮሙኒኬሽን ተቆጣጣሪ ኤጀንሲ


## ዋና ተልዕኮ እና ተግባራት
ኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን ኤጀንሲ (ETA) በፓርላማዊ አዋጅ ቁ. 49/1996 መሰረት ተቋቁመ ሲሆን፣ የኢትዮጵያን የቴሌኮሙኒኬሽን ክፍል ለመቆጣጠርና ለማሻሻል ሰፊ ተቆጣጣሪ ሃላፊነቶች ተሰጠው። አንዳንድ ዋና ተግባራቸው የሚከተሉትን ያካትታሉ፡፡
- በቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎት አቅርቦት ማስቻል የማህበራዊና የኢኮኖሚ ልማትን ማበረታታት።
- ለቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎት አቅራቢዎች ፈቃድ መስጠትና እንቅስቃሴአቸውን መቆጣጠር።
- ለመሠረታዊ ቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎቶች የክፍያ ዋጋ ማስመዝገብና መቆጣጠር።
- ለህዝብ አጠቃቀም የተለመዱ የቴሌኮሙኒኬሽን መሳሪያዎችን ማጽደቅ።
- ለኢትዮጵያ የተመደበውን የተዋሃዱ ድምፅ ክልል (frequency spectrum) መቆጣጠር።
- ኢትዮጵያን በዓለም አቀፍ የቴሌኮሙኒኬሽን መድረኮች መወከል።
- የህግና የአስተዳደር ሥልጣን እንዲሁም የውል ማፅደቅና የንብረት መስራት እንዲሁም ሌሎች ስልጣናትን መተግበር።


## ዋቢዎች
1. ↑  ፕሮጄክቶች እና ፕሮግራሞች፣ 1981-1990፣ በትንሹ ባደጉ ሀገራት በዩኤን ኮንፈረንስ ቀረቡ፡ አባሪ II።
2. ↑  "ጥላሁን ምንውየለት መታወቂያ NO.GSE.9887.13 አካውንቲንግ እና ኦዲቲንግ የግለሰብ ምደባ"
3. ↑  "ወርቁ መኮንን.pdf".
4. ↑  "የኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን ኮርፖሬሽን - ጅማ"
5. ↑  "ዓለም አቀፍ ቴሌኮሙኒኬሽን ህብረት"
6. ↑  የቴሌኮሙኒኬሽን (ማሻሻያ) – አዋጅ ቁ. 281/2002"። www.metaappz.com ላይ ተቀምጧል። በ2025-07-15 ተወስዷል።


የኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን
የኢትዮጵያ የኮሙኒኬሽን ባለሥልጣን ባለሥልጣኑ የቴሌኮሙኒኬሽንና የፖስታ አገልግሎቶችን የሚቆጣጠር የመንግሥት አካል ነው። ዋና ዓላማው በኢትዮጵያ ውስጥ የተሻለ፣ ውጤታማ፣ እርግጠኛና ለሁሉም የሚገኝ የኮሙኒኬሽን አገልግሎት እንዲሰጥ ማስተዳደር ነው። እንዲሁም ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ኃላፊነት የሚያሳያል። ከ2019 ጀምሮ የባለሥልጣኑ የአሁኑ ዋና አስተዳዳሪ መሪ መሆኑን መምረጡ መምረጡ መምረጡ ኢንጅነር ባልቻ ረባ ነው።

ኢትዮጵያ ውስጥ የቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎት መግባቱ ወደ 1894 ዓ.ም የንጉሠ ነገሥት ምኒልክ ሁለተኛ ዘመን ይመለሳል። እሱ የቴሌፎን አገልግሎትን አስገብቶ ሲሆን፣ የቤተሰቡ አባል ከሆነው የአጎቱ ልጅ ራስ መኮንን ከኢጣሊያ በመመለስ በኢትዮጵያ ውስጥ የመጀመሪያውን ቴሌፎን በመጀመር እና ድርጅቱን በመቋቋም መሪነት አሳየ። በ20ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ድርጅቱ ወደ መንግሥት በቁጥጥር ሲገባ በኋላ ወደ የፖስታ እና ኮሙኒኬሽን ሚኒስቴር ተቀላቀለ። በ1952 ዓ.ም የቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎት ከፖስታ አስተዳደር ተለይቶ በመጓጓዣና ኮሙኒኬሽን ሚኒስቴር ተቀባ። በዚያ ወቅት አገልግሎቱ በኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን ኮርፖሬሽን (ETC) በመሆኑ ተቆጣጠረ።<ref>ፕሮጄክቶች እና ፕሮግራሞች፣ 1981-1990፣ በትንሹ ባደጉ ሀገራት በዩኤን ኮንፈረንስ ቀረቡ፡ አባሪ II።</ref>

በደርግ ዘመን ኢቴኮ ለሁለት ተከፍሎ ነበር፡ የኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎት ከጥቅምት 1975 እስከ የካቲት 1981 እና የኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን ባለስልጣን በጥር 1981 የኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን ባለስልጣን (ኢ.ቲ.ኤ.ኤ) በጥር 1981 ዓ.ም. በኢትዮጵያ የቴሌኮሙኒኬሽን ቁጥጥር እና አሰራር ላይ ሁለቱም ኢቲኤስ እና ኢቲኤ ነበሩ። በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር 10/1996 ኢቲኤ በ ETC ተተክቷል ይህም መብቶቹ በሙሉ ወደ ኢ.ቲ.ሲ. በመላ ሀገሪቱ 966 የህዝብ አገልግሎት መስጫ ጣቢያዎች እና ልውውጦች አሉ። በ2010 ኢ.ቲ.ሲ ወደ 15,000 የገጠር ቀበሌዎች የቴሌኮም አገልግሎት ለመድረስ አቅዷል። የቴሌኮም ተደራሽነት በገጠር ቀበሌዎች በ2004/05 ከነበረበት 60 ብቻ በ2007 ወደ 8 676 አድጓል።<ref>"ጥላሁን ምንውየለት መታወቂያ NO.GSE.9887.13 አካውንቲንግ እና ኦዲቲንግ የግለሰብ ምደባ"</ref> <ref>"ወርቁ መኮንን.pdf".</ref>

የሴልሉላር ሞባይል ብሮድባንድ ኔትወርክ መዳረሻ ቁጥር በ2007/8 ዓ.ም ከ2004/5 ዓ.ም በአንፍ ሀያ እጥፍ በመጨመር ወደ 1,954,527 አብቃለ። በ2005 ዓ.ም ኢ.ቲ.ሲ ከአዲስ አበባ ወደ ድሬ ዳዋ፣ ደጅቡቲ፣ ደሴ–መቀሌ፣ ባህር ዳር–ነቀምቴ፣ ጅማና ሀዋሳ በሚመራ ስድስት አቅጣጫ የሚዘረጋ 4,000 ኪ.ሜ የረቂቅ ኦፕቲካል ፋይበር መሠረተ ስርዓት አከናወነ። ይህ መሠረተ ስርዓት ዲጂታል ራዲዮና ቴሌቪዥን፣ ኢንተርኔት እና ሌሎች የሚሊቲሚዲያ አገልግሎቶችን ይደርሳል። በጃንዋሪ 2005 ዓ.ም ኢ.ቲ.ሲ ከነባር ባንድ ወደ ብሮድባንድ በመቀየር፣ ኢንተርኔት፣ ብሮድባንድ VSAT እና ብሮድባንድ ሚሊቲሚዲያ መሠረት አከባበረ፣ እናም ይህ ባለአስር ዓመታት ውስጥ ታላቅ ትልቅ መለወጥ እንደሆነ ተቆጠረ። <ref>"የኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን ኮርፖሬሽን - ጅማ"</ref>ባልቻ ረባ በአሁኑ ጊዜ የኢ.ቲ.ሲ ዋና ዳይሬክተር ናቸው። <ref>"ዓለም አቀፍ ቴሌኮሙኒኬሽን ህብረት"</ref>

== እንዲሁም ==

* የቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎቶች በኢትዮጵያ
* የቴሌኮሙኒኬሽን ተቆጣጣሪ አካላት ዝርዝር
* የቦትስዋና ኮሙኒኬሽን ተቆጣጣሪ ኤጀንሲ

== ዋና ተልዕኮ እና ተግባራት ==
ኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን ኤጀንሲ (ETA) በፓርላማዊ አዋጅ ቁ. 49/1996 መሰረት ተቋቁመ ሲሆን፣ የኢትዮጵያን የቴሌኮሙኒኬሽን ክፍል ለመቆጣጠርና ለማሻሻል ሰፊ ተቆጣጣሪ ሃላፊነቶች ተሰጠው። አንዳንድ ዋና ተግባራቸው የሚከተሉትን ያካትታሉ፡፡<ref>የቴሌኮሙኒኬሽን (ማሻሻያ) – አዋጅ ቁ. 281/2002"። www.metaappz.com ላይ ተቀምጧል። በ2025-07-15 ተወስዷል።</ref>

* በቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎት አቅርቦት ማስቻል የማህበራዊና የኢኮኖሚ ልማትን ማበረታታት።
* ለቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎት አቅራቢዎች ፈቃድ መስጠትና እንቅስቃሴአቸውን መቆጣጠር።
* ለመሠረታዊ ቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎቶች የክፍያ ዋጋ ማስመዝገብና መቆጣጠር።
* ለህዝብ አጠቃቀም የተለመዱ የቴሌኮሙኒኬሽን መሳሪያዎችን ማጽደቅ።
* ለኢትዮጵያ የተመደበውን የተዋሃዱ ድምፅ ክልል (frequency spectrum) መቆጣጠር።
* ኢትዮጵያን በዓለም አቀፍ የቴሌኮሙኒኬሽን መድረኮች መወከል።
* የህግና የአስተዳደር ሥልጣን እንዲሁም የውል ማፅደቅና የንብረት መስራት እንዲሁም ሌሎች ስልጣናትን መተግበር።

== ዋቢዎች ==
<references responsive="1"></references>
{{Reflist}}
[[መደብ:የቴሌኮሙኒኬሽን ትእዛዝ ባለስልጣናት]]
[[መደብ:የቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎት በኢትዮጵያ]]