# እንዶድ
እንዶድ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።

## በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር
በመላው ኢትዮጵያ ግዛት በተለይም በወይና ደጋ ተራ ነው።
በአፍሪካና በማዳጋስካር፣ በተለይም በኢትዮጵያና ኤርትራ ይገኛል። 

## የተክሉ ጥቅም
ሥሩ ወይም ቅጠሉ ተደቅቆ በውሃ ለቁርባ ወይም ወፍ በሽታ ይጠጣል። የሥሩ መረቅ ለጨብጡ ያከማል። በአነስተኛ መጠን ካልሆነ ሊገድል ይችላል። የወንድ እንዶድ ሥር ተድቅቆ በውሃ ደግሞ ውሻ በሽታን ለማከም ይጠጣል። ወይም እንዲህ በጤፍ ቂጣ ይበላል።
የእንዶድ ቅጠል ጭማቂ ለእከክ መቀባቱ፣ ወይም ለሆድ ትል መጠጣቱ ተዝግቧል። የፍሬውም ለጥፍ ለቁስል ይለጠፋል።
ፍሬው ተደርቆ ተድቅቆ ለሳሙና መጠቀሙ ጥንታዊ ልማድ ነው።  ደግሞ አሣን በማደንዘዝ በአጥማጆች ተጠቅሟል። 
በ1956 ዓም፣ አንድ የኢትዮጵያ ሳይንቲስት ዶ/ር አክሊሉ ለማ የእንዶድ ሳሙና ዛጎል ለበስን እንደሚያጥፋ ለይተው አገኙ። የቢልሃርዝያ በሽታ በዛጎል ለበስ ስለሚፈጠር፣ ቢልሃርዝያን በመከላከል ከፍ ያለ ሚና አገኝቷል። ዶክተሩም የእንዶድ ማዕከል ኣቋቁመዋል በዚህም ዕውቅናን እትርፋል። ሌሎችንም አስቸጋሪ ቀንድ አውጦች ወይም ተባዮች ለማጥፋት ስለሚችል እንዶድ በስሜን አሜሪካ ትኩረትና ፓቴንቶች አገኝቷል።
‎ 
1. ↑  አማረ ጌታሁን - SOME COMMON MEDICINAL AND POISONOUS PLANTS USED IN ETHIOPIAN FOLK MEDICINE Archived ጁላይ 31, 2017 at the Wayback Machine March 1976 እ.ኤ.አ.
2. ↑  በደብረ ሊባኖስ ዙሪያ ያለው ሕዝብ መድሃኒታዊ እጾች እውቀናና ጥቅም 1998 ዓም ከጥላሁን ተክለሃይማኖት፣ ሚሩጸ ጊዳይ፣ ግርማይ መድኅን፣ ያለም መኮነን፣ አዲስ አበባ ዩኒቬርሲቴ፣ አክሊሉ ለማ ተቋም
3. ↑  የዘጌ ልሳነ ምድር ባህላዊ መድሃኒት ጥናት 1999 ዓም ከጥላሁን ተክለሃይማኖት፣ ሚሩጸ ጊዳይ፣ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ
4. ↑  የፍቼ፣ ኦሮሚያ ባህላዊ መድሃኒት ጥናት 2006 ዓም ከዓቢዩ እኒየው እና ሌሎች፣ ጎንደርና አዲስ አበባ ኡኒቨርሲቲዎች ሥነ ፍጥረት ኮሌጆች


እንዶድ
'''እንዶድ''' [[ኢትዮጵያ]] ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።

==የተክሉ ሳይንሳዊ ጸባይ ==
== አስተዳደግ ==
== በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር==
በመላው ኢትዮጵያ ግዛት በተለይም በወይና ደጋ ተራ ነው።

በአፍሪካና በ[[ማዳጋስካር]]፣ በተለይም በኢትዮጵያና [[ኤርትራ]] ይገኛል። 

==የተክሉ ጥቅም ==

ሥሩ ወይም ቅጠሉ ተደቅቆ በውሃ ለ[[ቁርባ]] ወይም [[ወፍ በሽታ]] ይጠጣል። የሥሩ መረቅ ለ[[ጨብጡ]] ያከማል። በአነስተኛ መጠን ካልሆነ ሊገድል ይችላል።<ref>[http://www.ethnopharmacologia.org/prelude2016/pdf/biblio-hg-07-getahun.pdf አማረ ጌታሁን - SOME COMMON MEDICINAL AND POISONOUS PLANTS USED IN ETHIOPIAN FOLK MEDICINE] {{Wayback|url=http://www.ethnopharmacologia.org/prelude2016/pdf/biblio-hg-07-getahun.pdf |date=20170731133747 }} March 1976 እ.ኤ.አ.</ref> የወንድ እንዶድ ሥር ተድቅቆ በውሃ ደግሞ [[ውሻ በሽታ]]ን ለማከም ይጠጣል።<ref>[https://www.researchgate.net/publication/6612429_Knowledge_and_use_of_medicinal_plants_by_people_around_Debre_Libanos_Monastery_in_Ethiopia በደብረ ሊባኖስ ዙሪያ ያለው ሕዝብ መድሃኒታዊ እጾች እውቀናና ጥቅም] 1998 ዓም ከጥላሁን ተክለሃይማኖት፣ ሚሩጸ ጊዳይ፣ ግርማይ መድኅን፣ ያለም መኮነን፣ አዲስ አበባ ዩኒቬርሲቴ፣ አክሊሉ ለማ ተቋም</ref> ወይም እንዲህ በ[[ጤፍ]] ቂጣ ይበላል።<ref>[https://ethnobiomed.biomedcentral.com/articles/10.1186/1746-4269-3-12 የዘጌ ልሳነ ምድር ባህላዊ መድሃኒት ጥናት] 1999 ዓም ከጥላሁን ተክለሃይማኖት፣ ሚሩጸ ጊዳይ፣ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ</ref>

የእንዶድ ቅጠል ጭማቂ ለ[[እከክ]] መቀባቱ፣ ወይም ለሆድ ትል መጠጣቱ ተዝግቧል።<ref>[http://maxwellsci.com/print/crjbs/v6-154-167.pdf የፍቼ፣ ኦሮሚያ ባህላዊ መድሃኒት ጥናት] 2006 ዓም ከዓቢዩ እኒየው እና ሌሎች፣ ጎንደርና አዲስ አበባ ኡኒቨርሲቲዎች ሥነ ፍጥረት ኮሌጆች</ref> የፍሬውም ለጥፍ ለቁስል ይለጠፋል።

ፍሬው ተደርቆ ተድቅቆ ለሳሙና መጠቀሙ ጥንታዊ ልማድ ነው።  ደግሞ አሣን በማደንዘዝ በአጥማጆች ተጠቅሟል። 

በ1956 ዓም፣ አንድ የ[[ኢትዮጵያ]] ሳይንቲስት ዶ/ር [[አክሊሉ ለማ]] የእንዶድ ሳሙና [[ዛጎል ለበስ]]ን እንደሚያጥፋ ለይተው አገኙ። የ[[ቢልሃርዝያ]] በሽታ በዛጎል ለበስ ስለሚፈጠር፣ ቢልሃርዝያን በመከላከል ከፍ ያለ ሚና አገኝቷል። ዶክተሩም የእንዶድ ማዕከል ኣቋቁመዋል በዚህም ዕውቅናን እትርፋል። ሌሎችንም አስቸጋሪ ቀንድ አውጦች ወይም ተባዮች ለማጥፋት ስለሚችል እንዶድ በስሜን አሜሪካ ትኩረትና ፓቴንቶች አገኝቷል።


{{መዋቅር}}

[[መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት]]
[[መደብ:የመድኃኒት እጽዋት]]‎ 
[[መደብ:አትክልት]]
[[መደብ:ዕከክ]]