# አመድ በር
አመድ በር   በአሞራ ገደል እና ደብረ ታቦር መካከል የምትገኝ  በፎገራ ወረዳ   ስር ያለች ትንሽ ከተማ ናት።  አመድ በር ውስጥ፣ እንደ 2005 ህዝብ ቆጠራ፣ 5፣ 517 ሰዎች ይኖራሉ። 

## ታሪክ
እቴጌ ሰብለ ወንጌል 1560 ዓ.ም. አመድ በር  ላይ እንዳረፈች ይጠቀሳል።  ከዚያ ዘመን ጀምሮ ነገሥታቱ ክረምትን በ አመድ በርና በአካባቢው በሚገኙት አሪንጎና ቃሮዳ  ያሳልፉ እንደንበር ዜና መዋዕላቸው ያትታል። ይሄውም እንደይባባ፣ አይባ፣ እንፍራዝ፣ ጣዳ፣ ወይናረብ፣ መንዘሮ  ወዘተ መሆኑ ነው ። ሐዋርያ የተሰኘው የአምባሰል መሪ በዣንጥራር ተስፋ እየሱስ ተይዞ እንዲመጣ ታላቁ እያሱ የላከው ከዚሁ ከአመድ በር ነበር ።
በ1769ዓ.ም.  ራስ አሊ] የሚመራው ከላስታ፣ አምባሰልና ዋግ የተሰባሰበ የየጁ ፈረሰኛ በአንድ ጎን፣ በወልደ ገብርኤል  የሚመራው መድፍና ጠመንጃ የታጠቀ  ከሰሜን፣ ደምበያ፣ ትግሬና ጎጃም  የተሰባሰበ የክርስቲያን ክፍል በሌላ ጎን፣  ከፍተኛ ጦርነት አድርገው የጁዎች ጦርነቱን ያሸነፉበት ቦታ ነው። ይህ የአመድ በር ጦርነት ሽንፈት በጎንደር ከተማ ስር እየሰደደ የነበረው ስልጣኔ በዘመኑ የአውሮጳውያን ስልጣኔ መስፋፋት አይነት በተለያየ አገሪቱ ክፍል እንዳይሰራጭ ያቀጨጨው አንድ ትልቅ እንቅፋት እንደነበር በታሪክ አጥኝወች ዘንድ ይጠቀሳል 

አመድ በር
{{  የቦታ መረጃ
  | ስም          = አመድ በር
  | ሌላ_ስም    = አለም በር (አዲስ ስም)
  | ካርታ_አገር       = ኢትዮጵያ
  | ክፍላገር         = ደብረታቦር
  |latd=11|latm=54|lats=47|latNS=N
  |longd=37|longm=53|longs=5|longEW=E
  | lat_deg       =11
  | lat_min       =55
  | north_south   = N
  | lon_deg       = 37
  | lon_min       = 53
  | east_west     = E
  | ከፍታ     = 2691 ሜ
  | ሕዝብ_ጠቅላላ    = 5517
  |  ስዕል          =  
  | ስዕል_መግለጫ       =  
}} 
'''አመድ በር'''   በ[[አሞራ ገደል]] እና [[ደብረ ታቦር (ከተማ)|ደብረ ታቦር]] መካከል የምትገኝ  በ[[ፎገራ]] ወረዳ   ስር ያለች ትንሽ ከተማ ናት።  አመድ በር ውስጥ፣ እንደ 2005 ህዝብ ቆጠራ፣ 5፣ 517 ሰዎች ይኖራሉ። <ref>[http://www.csa.gov.et/text_files/2005_national_statistics.htm CSA 2005 National Statistics] {{Wayback|url=http://www.csa.gov.et/text_files/2005_national_statistics.htm |date=20070813054932 }}, Table B.3</ref>

== ታሪክ ==
እቴጌ [[ሰብለ ወንጌል]] 1560 ዓ.ም. አመድ በር  ላይ እንዳረፈች ይጠቀሳል።  ከዚያ ዘመን ጀምሮ ነገሥታቱ [[ክረምት]]ን በ አመድ በርና በአካባቢው በሚገኙት [[አሪንጎ]]ና [[ቃሮዳ]]  ያሳልፉ እንደንበር ዜና መዋዕላቸው ያትታል። ይሄውም እንደ[[ይባባ]]፣ [[አይባ]]፣ [[እንፍራዝ]]፣ [[ጣዳ]]፣ [[ወይናረብ]]፣ [[መንዘሮ]]  ወዘተ መሆኑ ነው <ref>Stuart Munro-hay, ''Ethiopia, the unknown land: a cultural and historical guide'',  I.B. Tauris, ገጽ 78 (2002)</ref><ref>George Wynn Brereton Huntingford, Richard Pankhurst,''The historical geography of Ethiopia from the first century AD to 1704'', British Academy by the Oxford University Press,ገጽ 197 (1989)</ref>። ሐዋርያ የተሰኘው የ[[አምባሰል]] መሪ በ[[ዣንጥራር ተስፋ እየሱስ]] ተይዞ እንዲመጣ [[ታላቁ እያሱ]] የላከው ከዚሁ ከአመድ በር ነበር <ref>''Corpus Scriptorum Christianorum Orientalium: Scriptores aethiopica'' By Catholic University of Louvain (1835-1969), Catholic University of America፣  ገጽ 58</ref>።

በ1769ዓ.ም.  [[ራስ አሊ]]] የሚመራው ከ[[ላስታ]]፣ [[አምባሰል]]ና [[ዋግ]] የተሰባሰበ የ[[የጁ]] ፈረሰኛ በአንድ ጎን፣ በ[[ወልደ ገብርኤል]]  የሚመራው [[መድፍ]]ና [[ጠመንጃ]] የታጠቀ  ከ[[ሰሜን]]፣ [[ደምበያ]]፣ [[ትግሬ]]ና [[ጎጃም]]  የተሰባሰበ የክርስቲያን ክፍል በሌላ ጎን፣  ከፍተኛ ጦርነት አድርገው የጁዎች ጦርነቱን ያሸነፉበት ቦታ ነው። ይህ [[የአመድ በር ጦርነት]] ሽንፈት በ[[ጎንደር ከተማ]] ስር እየሰደደ የነበረው ስልጣኔ በዘመኑ የአውሮጳውያን ስልጣኔ መስፋፋት አይነት በተለያየ አገሪቱ ክፍል እንዳይሰራጭ ያቀጨጨው አንድ ትልቅ እንቅፋት እንደነበር በታሪክ አጥኝወች ዘንድ ይጠቀሳል <ref>Jeremy Black, ''Kings, nobles and commoners: states and societies in early modern Europe, a revisionist history'', I.B. Tauris, page 180 (2004)</ref>

==ማጣቀሻ ==
<references/>

[[መደብ: ደብረ ታቦር]]
[[መደብ: ፎገራ]]
[[መደብ: ሰብለ ወንጌል]]