# ክሪስታል ራዲዮ
የክሪስታል ራዲዮ የሚሰኘው ከሁሉ በላይ በጣም ቀላል ራዲዮ ተቀባይ ሲሆን፣ በድሮው የራድዮ ዘመን ታዋቂነት ያገኘ ነበር። ክሪስታል ራዲዮ ባትሪም ሆነ ሌላ የኤሌክትሪክ ኃይል አይፈልግም። ይልቁኑ ከሚተላለፍ የራዲዮ ሞገድ አቅም በመውሰድ በራሱ ይሰራል። ለዚህ ተግባር ሲባል ክሪስታል ራዲዮ ረጅም የሽቦ አንቴና ይፈልጋል። ክሪስታል መባሉ ድሮ ይሰራበት ከነበርው ወሳኝ ክሪስታል ጋሌና የተባለ ክፍል የመጣ ስም ነው። በአሁኑ ዘመን ይህ ክፍል በዳዮድ ተተክቷል። ክሪስታል ራዲዮ በጣም ቀላል ከመሆኑ የተነሳ ማንም ሰው ሊሰራው ይችላል። የሚያስፈልጉትም እቃወች አንቴና ሽቦ (ረጅም መሆነ አለበት)፣ ጣቢያ መቀየሪያ ጥቅል ሽቦ (መዳብ) ፣ ክሪስታል ጠቋሚ ወይንም ዳዮድ እና የጆሮ ስልክ (ማለቱ ማናቸውም በጆሮ ላይ ተደርጎ ሙዚቃ ለመስማት የሚያገለግል ኢር ፎን) ናቸው። በርግጥ የክሪስታል ራዲዮ የተወሰነ ጣቢያወችና በዚያው ልክ ድምፁም ከፍተኛ ስላልሆነ ኢር ፎን መጠቀም ግድ ይላል።

## አሰራርና አጠቃቀም

### ቀላል የአሰራር ዘዴ
ይህ የሚታየው የክሪስታል ራዲዮ የሽቦ ዑደት፣ ቀላል ልዲዛይን ሲያሳይ ነገር ግን የሚያቀበለው ጣቢያ ከአጭር ሞገዶች በላይ መሻገር አይችልም። ከምስሉ እንደምንረዳ ጣቢያ መቀየሪያው ከትይዩእና ተያያዥ አንድ ወጥ ጥቅልል ሽቦወችና ከተለዋዋጭ ካፓሲተር የተሰራ ነው። አንቴናውና መሬቱ በትዩዩ መንገድ የተገናኙ ናቸው። ክሪስታል ራዲዮኖች አንቴናቸው ቢያንስ ቢያንስ 20 m (ሜትር) ርዝመትና 6 m ከፍታ ሊኖረው ያስፈልጋል። ይህ ጉዳይ በሚፈጥረው የካፓሲተር ውጤት ከተወሰኑ ራዲዮ ጣቢያወች በላይና በታች ለመቀበል አዳጋች እንዲሆን ያደርጋል። ሆኖም ግን ከካፓሲተሩ ይልቅ የሽቦ ጥቅልሉን ተለዋዋጭ በማድረግ ብዙ የራዲዮ ጣቢያወችን መቀብል ይቻላል።

## የበለጠ ለማንበብ

### አጠቃላይ መረጃ
- The Xtal Set Society Archived ጃንዩዌሪ 14, 2006 at the Wayback Machine, Dedicated to once again building and experimenting with radio electronics.
- Building a simple crystal radio.Field, Simon Quellen, Scitoys.
- Stay Tuned. Crystal radio plans and projects.
- Build the Mystery Crystal set Archived ኤፕሪል 30, 2009 at the Wayback Machine A simple and surprisingly effective and sensitive design.
- Shortwave Mystery Crystal Radio A shortwave version of the Mystery Crystal Set by KC4IWT.
- A website that lots of information on early radio and crystal sets
- Hobbydyne Crystal Radios Archived ኤፕሪል 24, 2011 at the Wayback Machine History and Technical Information on Crystal Radios
- Ben Tongue's Technical Talk Section 1 links to "Crystal Radio Set Systems: Design, Measurements and Improvement".
- "Semiconductor archeology or tribute to unknown precusors Archived ማርች 17, 2013 at the Wayback Machine". earthlink.net/~lenyr.
- Nyle Steiner K7NS, Zinc Negative Resistance RF Amplifier for Crystal Sets and Regenerative Receivers Uses No Tubes or Transistors Archived ጁን 6, 2009 at the Wayback Machine. November 20, 2002.
- Crystal Set DX? Archived ሜይ 28, 2007 at the Wayback Machine Roger Lapthorn G3XBM
- Building a crystal radio set A guide to building a simple crystal radio receiver.
- Website which has a large selection of homebuilt crystal and tube radios built by Dave Schmarder.
- The Bose Institute Archived ኤፕሪል 28, 2017 at the Wayback Machine
- Varun Aggarwal of MIT's page on Bose Archived ኤፕሪል 15, 2008 at the Wayback Machine
- British Crystal Set Definitive Information.


## ተጨማሪ ንባብ
- Ellery W. Stone (1919). Elements of Radiotelegraphy. D. Van Nostrand company. 267 pages.
- Elmer Eustice Bucher (1920). The Wireless Experimenter's Manual: Incorporating how to Conduct a Radio Club.
- Milton Blake Sleeper (1922). Radio Hook-ups: A Reference and Record Book of Circuits Used for Connecting Wireless Instruments. The Norman W. Henley publishing co.; 67 pages.
- Robert Andrews Millikan, Henry Gordon Gale, Willard R. Pyle (1922). Practical physics. Ginn. 472 pages.
- JL Preston and HA Wheeler (1922) "Construction and operation of a simple homemade radio receiving outfit", Bu. of Standards, C-120: Apr. 24, 1922.
- PA Kinzie (1996). Crystal Radio: History, Fundamentals, and Design. Xtal Set Society.
- Thomas H. Lee, The Design of CMOS Radio-Frequency Integrated Circuits
- Derek K. Shaeffer and Thomas H. Lee, The Design and Implementation of Low-Power CMOS Radio Receivers
- Ian L. Sanders. Tickling the Crystal - Domestic British Crystal Sets of the 1920s; Volumes 1-5. BVWS Books (2000-2010).


ክሪስታል ራዲዮ
[[ስዕል:CrystalRadio.jpg|250px|right|thumb| ሌላ አይነት የክሪስታል ራዲዮ ዲዛይን። የኢርፎን አቀማመጡን በግልጽ በሚያሳይ መልኩ]]

የ'''ክሪስታል ራዲዮ''' የሚሰኘው ከሁሉ በላይ በጣም ቀላል [[ራዲዮ]] ተቀባይ ሲሆን፣ በድሮው የራድዮ ዘመን ታዋቂነት ያገኘ ነበር። ክሪስታል ራዲዮ [[ባትሪ]]ም ሆነ ሌላ የኤሌክትሪክ ኃይል አይፈልግም። ይልቁኑ ከሚተላለፍ የራዲዮ ሞገድ አቅም በመውሰድ በራሱ ይሰራል። ለዚህ ተግባር ሲባል ክሪስታል ራዲዮ ረጅም የሽቦ [[አንቴና]] ይፈልጋል። ''ክሪስታል'' መባሉ ድሮ ይሰራበት ከነበርው ወሳኝ ክሪስታል [[ጋሌና]] የተባለ ክፍል የመጣ ስም ነው። በአሁኑ ዘመን ይህ ክፍል በ[[ዳዮድ]] ተተክቷል። ክሪስታል ራዲዮ በጣም ቀላል ከመሆኑ የተነሳ ማንም ሰው ሊሰራው ይችላል። የሚያስፈልጉትም እቃወች [[አንቴና]] ሽቦ (ረጅም መሆነ አለበት)፣ ጣቢያ መቀየሪያ [[ጥቅል ሽቦ]] (መዳብ) ፣ [[ክሪስታል ጠቋሚ]] ወይንም [[ዳዮድ]] እና [[የጆሮ ስልክ]] (ማለቱ ማናቸውም በጆሮ ላይ ተደርጎ ሙዚቃ ለመስማት የሚያገለግል ኢር ፎን) ናቸው። በርግጥ የክሪስታል ራዲዮ የተወሰነ ጣቢያወችና በዚያው ልክ ድምፁም ከፍተኛ ስላልሆነ ኢር ፎን መጠቀም ግድ ይላል።
[[ስዕል:Cramr.png|thumb|right|250px| 1- [[ጥቅልል ሽቦ]] -- የመዳብ -- ቢያንስ ቢያንስ 120 ጊዜ የተጠቀለለ -- እርስ በርሱ የማይነካካ (ኢንሱሌትድ) <br />
2- የጥቅልል ሽቦውን አስተላላፊ ክፍል መጠን መምረጫ እጀታ። ኤሌክትሪክ አስተላላፊ መሆን አበት -- ጣቢያ መቀየሪያ <br />
3- ወደ መሬት የሚቀበር ሽቦ የሚያያዝበት። [[ቀዝቃዛ ውሃ]] ተሸካሚ የቧምቧ ውሃ ቱቦ ጋር ማያያዝ ነገሩን ያቃልላል።<br />
5- ከአንቴና ገመድ ጋር የሚያያዝ። እስከ 20ሜትር ገመድ ያስፈልጋል፣ የጠራ ሲግናል ለማግኘት። በአካባቢ ያለን እንደ አሸንዳ ወይም ሌላ አይነት ብረትን በሽቦ በማገናኘት የሽቦውን መጠን ማሳነስ ይቻላል።<br />
6- ከ4 እስከ 1000 ፒኮ ፋራድ ካፓሲተር (ይህ ከአረጀ ራዲዮ ወይንም ቴሌቪዥን ወይንም ማንኛውም አይነት ኤሌክትሮኒክስ ውስጥ ሊገኝ ይችላል)።<br />
7- [[ዳዮድ]]፣ ከአረጀ ራዲዮ ወይም ሌላ ኤሌክትሮኒክስ ማግኘት ይቻላል። ካልተቻለ ከጎን 7a እንደሚታይ በ[[ቤሳ]]ና [[መርፌ ቁልፍ]] መተካት ይቻላል። በመርፌ ቁልፉ ቦታ የእርሳስ ውጡን መጠቀም ይቻላል። <br />
8- ሬዚስተር <br />
9- [[የጆሮ ስልክ]] ወይም [[ኤር ፎን]] እዚህ ላይ ሊገጠም ይገባል። ማንኛውም ሲዲ ማጫወቻ ላይ የሚገጠም የጆሮ ስልክ ሊሰራ ይቻላል።
]]

== አሰራርና አጠቃቀም==
===ቀላል የአሰራር ዘዴ===
[[ስዕል:Circuit diagram of a crystal radio receiver.svg|thumb|left|222px| ይህ እሚታየው ምስል ለተወሰኑ የ[[አጭር ሞገድ]] ራዲዮ ጣቢያወች የሚሰራ ነው። ]]
ይህ የሚታየው የክሪስታል ራዲዮ የሽቦ ዑደት፣ ቀላል ልዲዛይን ሲያሳይ ነገር ግን የሚያቀበለው ጣቢያ ከአጭር ሞገዶች በላይ መሻገር አይችልም። ከምስሉ እንደምንረዳ ጣቢያ መቀየሪያው ከ[[ትይዩ]]እና [[ተያያዥ]] አንድ ወጥ [[ጥቅልል ሽቦ|ጥቅልል ሽቦወች]]ና ከተለዋዋጭ [[ካፓሲተር]] የተሰራ ነው። አንቴናውና መሬቱ በትዩዩ መንገድ የተገናኙ ናቸው። ክሪስታል ራዲዮኖች አንቴናቸው ቢያንስ ቢያንስ 20&nbsp;m (ሜትር) ርዝመትና 6&nbsp;m ከፍታ ሊኖረው ያስፈልጋል። ይህ ጉዳይ በሚፈጥረው የ[[ካፓሲተር]] ውጤት ከተወሰኑ ራዲዮ ጣቢያወች በላይና በታች ለመቀበል አዳጋች እንዲሆን ያደርጋል። ሆኖም ግን ከ[[ካፓሲተሩ]] ይልቅ የሽቦ ጥቅልሉን ተለዋዋጭ በማድረግ ብዙ የራዲዮ ጣቢያወችን መቀብል ይቻላል።

== የበለጠ ለማንበብ==
=== አጠቃላይ መረጃ ===
* ''[http://www.midnightscience.com/ The Xtal Set Society] {{Wayback|url=http://www.midnightscience.com/ |date=20060114052628 }}'', Dedicated to once again building and experimenting with radio electronics.
* ''[http://scitoys.com/scitoys/scitoys/radio/radio.html#crystal Building a simple crystal radio]''.Field, Simon Quellen, Scitoys.
* ''[http://www.crystalradio.net/ Stay Tuned]''. Crystal radio plans and projects.
* ''[http://www.clarion.org.au/crystalset/mystery.html Build the Mystery Crystal set] {{Wayback|url=http://www.clarion.org.au/crystalset/mystery.html |date=20090430163427 }}'' A simple and surprisingly effective and sensitive design.
* ''[http://www.qsl.net/kc4iwt/xtal/SWMystery.htm Shortwave Mystery Crystal Radio]'' A shortwave version of the Mystery Crystal Set by KC4IWT.
* ''[http://www.vcomp.co.uk A website that lots of information on early radio and crystal sets]
* ''[http://www.hobbytech.com/crystalradio/crystalradio.htm Hobbydyne Crystal Radios] {{Wayback|url=http://www.hobbytech.com/crystalradio/crystalradio.htm |date=20110424012335 }}'' History and Technical Information on Crystal Radios
* ''[http://www.bentongue.com/ Ben Tongue's Technical Talk]'' Section 1 links to "Crystal Radio Set Systems: Design, Measurements and Improvement".
* "''[http://www.a-reny.com/iexplorer/cristadyne.html Semiconductor archeology or tribute to unknown precusors] {{Wayback|url=http://www.a-reny.com/iexplorer/cristadyne.html |date=20130317230753 }}''". earthlink.net/~lenyr.
* Nyle Steiner K7NS, [http://home.earthlink.net/~lenyr/znrfamp2.htm Zinc Negative Resistance RF Amplifier for Crystal Sets and Regenerative Receivers Uses No Tubes or Transistors] {{Wayback|url=http://home.earthlink.net/~lenyr/znrfamp2.htm |date=20090606180315 }}. November 20, 2002.
* [http://homepage.ntlworld.com/lapthorn/xtal.htm Crystal Set DX?] {{Wayback|url=http://homepage.ntlworld.com/lapthorn/xtal.htm |date=20070528195207 }} Roger Lapthorn G3XBM
* [http://www.open2.net/sciencetechnologynature/worldaroundus/buildcrystalradio.html Building a crystal radio set] A guide to building a simple crystal radio receiver.
* [http://www.makearadio.com/index.php Website which has a large selection of homebuilt crystal and tube radios built by Dave Schmarder.]
* [http://www.boseinst.ernet.in/founder.html The Bose Institute] {{Wayback|url=http://www.boseinst.ernet.in/founder.html |date=20170428101236 }}
* [http://web.mit.edu/varun_ag/www/bose.html Varun Aggarwal of MIT's page on Bose] {{Wayback|url=http://web.mit.edu/varun_ag/www/bose.html |date=20080415211726 }}
* [http://www.crystal-sets.com/ British Crystal Set Definitive Information.]

==ተጨማሪ ንባብ==
* Ellery W. Stone (1919). [http://books.google.com/books?id=MZTaMdOH7VIC Elements of Radiotelegraphy]. D. Van Nostrand company. 267 pages.
* Elmer Eustice Bucher (1920). [http://books.google.com/books?id=TK-7a_BjUCwC The Wireless Experimenter's Manual: Incorporating how to Conduct a Radio Club].
* Milton Blake Sleeper (1922). [http://books.google.com/books?id=k8Wpg2wxDLcC Radio Hook-ups: A Reference and Record Book of Circuits Used for Connecting Wireless Instruments]. The Norman W. Henley publishing co.; 67 pages.
* Robert Andrews Millikan, Henry Gordon Gale, Willard R. Pyle (1922). [http://books.google.com/books?id=JJJ-XdPg-lsC Practical physics]. Ginn. 472 pages.
* JL Preston and HA Wheeler (1922) "Construction and operation of a simple homemade radio receiving outfit", Bu. of Standards, C-120: Apr. 24, 1922.
* PA Kinzie (1996). Crystal Radio: History, Fundamentals, and Design. Xtal Set Society.
* Thomas H. Lee, [http://books.google.com/books?id=DzcMK-2mFQUC The Design of CMOS Radio-Frequency Integrated Circuits]
* Derek K. Shaeffer and Thomas H. Lee, [http://books.google.com/books?id=4IDLK8NMDBQC The Design and Implementation of Low-Power CMOS Radio Receivers]
* Ian L. Sanders. Tickling the Crystal - Domestic British Crystal Sets of the 1920s; Volumes 1-5. BVWS Books (2000-2010).

[[መደብ:አማተር ራዲዮ]]
[[መደብ:ራዲዮን]]
[[መደብ:እራስህ ስራ]]