# ብሳና
ብሳና ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።

## የተክሉ ሳይንሳዊ ጸባይ
ዛፉ ባብዛኛው ከ7 እስከ 15 ሜትር ይደርሳል።

## በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር
በኢትዮጵያ በጣም ተራ ነው።

## የተክሉ ጥቅም
ፍሬዎቹና የሥሮቹ መረቅ ለአባለዘር በሽቶች ተጠቅመዋል።
የተደቀቀው ልጥ ከኮሶ ወይም መተሬ ጋር ተቅላቅሎ ትልን ያስወጣል።
ዘሮቹና ሙጫዎቹ መርዛም ናቸው፣ ለአሣ መርዝ ይጠቀማሉ። 
የቅጠሎቹ ውጥ ለአናት እከክ ይጠቀማል።
ለወፍ በሽታ፦ የብሳና ቡቃያ ቅጠል መረቅ ከሰንሰል ጋር ተቀላቅሎ፣ ቁንዶ በርበሬና ቅቤ ይጨምር ለ፫ ቀን በዳቦ ይበላል፤ በርካታ ወተትም ይጠጣል እንጂ ሥጋ ወይም ዘይታም ምግቦች መተው አለበት።
ከልዩ ልዩ ቦታዎች ባህላዊ መድሃኒት ውስጥ፣ የብሳና ላፒስ እንደ ቅባት ለችፌ፣ ቋቁቻ ወይም ጭርት ያከማል። እንዲሁም የብሳና ዛፍ ልጥ ዱቄት ለቁስሎች ይለጠፋል። የአገዳው ልጥ ዱቄት በወተት ለልብ ድካም ይጠጣል።
የብሳና፣ የጨጎጊትና የክትክታ ቅጠላቅጠል ተደቅቀው እንደ ለጥፍ ደግሞ ለቁስል ይለጠፋል። 
ለትኩሳት («ምች»)፣ የብሳና ቅጠልና የቀበሪቾ ሥር እንደ ጢስ ይናፈሳል።  የብሳና ቅጠል ከተለያዩ ሌሎች አይነት ቅጠሎች ጋር በውሃ ተፈልቶ እንፋሎቱ ለ«ምች» ይናፈሳል፦ ለምሳሌ ነጭ ባሕር ዛፍ፣ ዳማ ከሴ፣ ዋንዛ፣ ጥንጁት ቅጠል፣ ፌጦ ዘር።  
ለውሻ በሽታ፦ የብሳና ልጥ፣ የእምቧይ፣ የገበር እምቧይና የግንዶሽ ሥር፣ የጽድ ቅጠልና የጤፍ ዘር፣ አንድላይ ተጋግሮ ተድቅቆ በውሃ ይጠጣ። እንዲሁም ለእንስሳ ውሻ በሽታ፣ በትንሽ ጤፍ እንጀራ ይበላ።
በዘጌ ልሳነ ምድር ጥናት እንደ ተዘገበ፣ ለቁርባ ማከም የብሳና ቅጠል ወደ ወጥ ይጨመራል። የቅጠሉም ዱቄት ለተቅማጥ ይጠጣል፣ ለወፍ በሽታ ደግሞ ለ፯ ቀን ይጠጣል።

## የውጭ መያያዣ
- ተጨማሪ መረጃ ስለ ብሳና Archived ጃንዩዌሪ 19, 2017 at the Wayback Machine (እንግሊዝኛ)

1. ↑  አማረ ጌታሁን - SOME COMMON MEDICINAL AND POISONOUS PLANTS USED IN ETHIOPIAN FOLK MEDICINE Archived ጁላይ 31, 2017 at the Wayback Machine March 1976 እ.ኤ.አ.
2. ↑  የፍቼ፣ ኦሮሚያ ባህላዊ መድሃኒት ጥናት 2006 ዓም ከዓቢዩ እኒየው እና ሌሎች፣ ጎንደርና አዲስ አበባ ኡኒቨርሲቲዎች ሥነ ፍጥረት ኮሌጆች
3. ↑  በደብረ ሊባኖስ ዙሪያ ያለው ሕዝብ መድሃኒታዊ እጾች እውቀናና ጥቅም 1998 ዓም ከጥላሁን ተክለሃይማኖት፣ ሚሩጸ ጊዳይ፣ ግርማይ መድኅን፣ ያለም መኮነን፣ አዲስ አበባ ዩኒቬርሲቴ፣ አክሊሉ ለማ ተቋም
4. ↑  የዘጌ ልሳነ ምድር ባህላዊ መድሃኒት ጥናት 1999 ዓም ከጥላሁን ተክለሃይማኖት፣ ሚሩጸ ጊዳይ፣ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ


ብሳና
'''ብሳና''' [[ኢትዮጵያ]] ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።

==የተክሉ ሳይንሳዊ ጸባይ ==
ዛፉ ባብዛኛው ከ7 እስከ 15 ሜትር ይደርሳል።

== አስተዳደግ ==
== በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር==
በኢትዮጵያ በጣም ተራ ነው።

==የተክሉ ጥቅም ==
ፍሬዎቹና የሥሮቹ መረቅ ለአባለዘር በሽቶች ተጠቅመዋል።

የተደቀቀው ልጥ ከ[[ኮሶ]] ወይም [[መተሬ]] ጋር ተቅላቅሎ ትልን ያስወጣል።

ዘሮቹና ሙጫዎቹ መርዛም ናቸው፣ ለአሣ መርዝ ይጠቀማሉ። 

የቅጠሎቹ ውጥ ለአናት እከክ ይጠቀማል።

ለ[[ወፍ በሽታ]]፦ የብሳና ቡቃያ ቅጠል መረቅ ከ[[ሰንሰል]] ጋር ተቀላቅሎ፣ ቁንዶ በርበሬና ቅቤ ይጨምር ለ፫ ቀን በዳቦ ይበላል፤ በርካታ ወተትም ይጠጣል እንጂ ሥጋ ወይም ዘይታም ምግቦች መተው አለበት።<ref>[http://www.ethnopharmacologia.org/prelude2016/pdf/biblio-hg-07-getahun.pdf አማረ ጌታሁን - SOME COMMON MEDICINAL AND POISONOUS PLANTS USED IN ETHIOPIAN FOLK MEDICINE] {{Wayback|url=http://www.ethnopharmacologia.org/prelude2016/pdf/biblio-hg-07-getahun.pdf |date=20170731133747 }} March 1976 እ.ኤ.አ.</ref>

ከልዩ ልዩ ቦታዎች ባህላዊ መድሃኒት ውስጥ፣ የብሳና ላፒስ እንደ ቅባት ለ[[ችፌ]]፣ [[ቋቁቻ]] ወይም [[ጭርት]] ያከማል። እንዲሁም የብሳና ዛፍ ልጥ ዱቄት ለቁስሎች ይለጠፋል። የአገዳው ልጥ ዱቄት በወተት ለ[[ልብ ድካም]] ይጠጣል።<ref>[http://maxwellsci.com/print/crjbs/v6-154-167.pdf የፍቼ፣ ኦሮሚያ ባህላዊ መድሃኒት ጥናት] 2006 ዓም ከዓቢዩ እኒየው እና ሌሎች፣ ጎንደርና አዲስ አበባ ኡኒቨርሲቲዎች ሥነ ፍጥረት ኮሌጆች</ref>  

የብሳና፣ የ[[ጨጎጊት]]ና የ[[ክትክታ]] ቅጠላቅጠል ተደቅቀው እንደ ለጥፍ ደግሞ ለቁስል ይለጠፋል። 

ለ[[ትኩሳት]] («ምች»)፣ የብሳና ቅጠልና የ[[ቀበሪቾ]] ሥር እንደ ጢስ ይናፈሳል።  የብሳና ቅጠል ከተለያዩ ሌሎች አይነት ቅጠሎች ጋር በውሃ ተፈልቶ እንፋሎቱ ለ«ምች» ይናፈሳል፦ ለምሳሌ [[ነጭ ባሕር ዛፍ]]፣ [[ዳማ ከሴ]]፣ [[ዋንዛ]]፣ [[ጥንጁት]] ቅጠል፣ [[ፌጦ]] ዘር።  

ለ[[ውሻ በሽታ]]፦ የብሳና ልጥ፣ የ[[እምቧይ]]፣ [[የገበር እምቧይ]]ና የ[[ግንዶሽ]] ሥር፣ የ[[ጽድ]] ቅጠልና የ[[ጤፍ]] ዘር፣ አንድላይ ተጋግሮ ተድቅቆ በውሃ ይጠጣ። እንዲሁም ለእንስሳ ውሻ በሽታ፣ በትንሽ ጤፍ [[እንጀራ]] ይበላ።<ref>[https://www.researchgate.net/publication/6612429_Knowledge_and_use_of_medicinal_plants_by_people_around_Debre_Libanos_Monastery_in_Ethiopia በደብረ ሊባኖስ ዙሪያ ያለው ሕዝብ መድሃኒታዊ እጾች እውቀናና ጥቅም] 1998 ዓም ከጥላሁን ተክለሃይማኖት፣ ሚሩጸ ጊዳይ፣ ግርማይ መድኅን፣ ያለም መኮነን፣ አዲስ አበባ ዩኒቬርሲቴ፣ አክሊሉ ለማ ተቋም</ref>

በ[[ዘጌ]] ልሳነ ምድር ጥናት እንደ ተዘገበ፣ ለ[[ቁርባ]] ማከም የብሳና ቅጠል ወደ ወጥ ይጨመራል። የቅጠሉም ዱቄት ለ[[ተቅማጥ]] ይጠጣል፣ ለወፍ በሽታ ደግሞ ለ፯ ቀን ይጠጣል።<ref>[https://ethnobiomed.biomedcentral.com/articles/10.1186/1746-4269-3-12 የዘጌ ልሳነ ምድር ባህላዊ መድሃኒት ጥናት] 1999 ዓም ከጥላሁን ተክለሃይማኖት፣ ሚሩጸ ጊዳይ፣ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ</ref>

==የውጭ መያያዣ==
*[http://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=Croton+macrostachyus ተጨማሪ መረጃ ስለ ብሳና] {{Wayback|url=http://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=Croton+macrostachyus |date=20170119164039 }} {{en}}


{{መዋቅር}}

[[መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት]]
[[መደብ:ኮሶ በሽታ]]
[[መደብ:ዕከክ]]
[[መደብ:ትኩሳት]]
[[መደብ:ተቅማጥ]]
[[መደብ:የመድኃኒት እጽዋት]]