# ቢምራኦ አምበድካር
ቢምራኦ ራምጂ አምበድካር (እንግሊዝኛ: Bhimrao Ramji Ambedkar) (እ.ኤ.አ. ከ 14 ኤፕሪል 1891 - 6 ዲሴምበር 1956) የሕንድ የሕግ ባለሙያ ፣ የምጣኔ ሀብት ባለሙያ ፣ የፖለቲካ ሰው እና የማኅበራዊ ተሃድሶ ሰው ነበር ፡፡ የዳሊት ቡድሂስት ንቅናቄን በማነሳሳት በማይነኩ ሰዎች (ደሊቶች) ላይ ማህበራዊ አድልዎ እንዳይፈፀም ዘመቻ አካሂዷል ፡፡ በተጨማሪም የሴቶች እና የጉልበት ሰራተኞችን መብቶች ደግ Heል ፡፡ እሱ ነፃ የሕንድ የመጀመሪያ የሕግና ፍትህ ሚኒስትር ፣ የሕንድ የሕገ መንግሥት ንድፍ አውጪ ፣ እንዲሁም የሕንድ ሪፐብሊክ መስራች አባት ነበሩ ፡፡
እ.ኤ.አ. በ 1956 ከ 600,000 ደጋፊዎች ጋር ወደ ቡዲዝም በመቀየር የዳሊትን የጅምላ መለወጥ ጀመረ ፡፡ በህንድ ውስጥ ቡድሂዝም እንደገና እንዲያንሰራራ አደረገ ፡፡ ናቤያና ቡዲስቶች መካከል አምቤድካር እንደ ቦዲስታታቫ እና ማይተሪያ ተደርጎ ይወሰዳል ፡፡
እ.ኤ.አ በ 1990 የህንድ ከፍተኛ የሲቪል ሽልማት የሆነው የባራራት ራትና በድህረ-ገፅ ለአምበድካር ተሰጠ ፡፡ የአምበድካር ውርስ በታዋቂ ባህል ውስጥ በርካታ መታሰቢያዎችን እና ስዕሎችን ያካትታል ፡፡ የአምበድካር እንደ ማህበራዊ-የፖለቲካ ተሃድሶ ውርስ በዘመናዊው ሕንድ ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ አሳድሯል ፡፡
አምበርካር እ.ኤ.አ. በ 2012 በታሪክ ቲቪ 18 እና በሲኤንኤን አይቢኤን በተካሄደው የሕዝብ አስተያየት “ታላቁ ሕንዳዊ” (The Greatest Indian) ተብሎ ተመርጧል ፡፡
አምበድካር ጃያንቲ (የአምብደካር ልደት) በህንድ ብቻ ሳይሆን በመላው አለም የሚከበረው ኤፕሪል 14 የሚከበረው ዓመታዊ በዓል ነው ፡፡ አምበድካር ጃያንቲ በመላው ሕንድ እንደ ይፋ የሕዝብ በዓል ይከበራል ፡፡ የተባበሩት መንግስታት እ.ኤ.አ. በ 2016 ፣ በ 2017 እና በ 2018 አምበድካር ጃያንቲን አከበሩ ፡፡

ቢምራኦ አምበድካር
[[File:Dr. Bhimrao Ambedkar.jpg|thumb|right|አምበድካር]]

'''ቢምራኦ ራምጂ አምበድካር''' (እንግሊዝኛ: Bhimrao Ramji Ambedkar) (እ.ኤ.አ. ከ 14 ኤፕሪል 1891 - 6 ዲሴምበር 1956) የሕንድ የሕግ ባለሙያ ፣ የምጣኔ ሀብት ባለሙያ ፣ የፖለቲካ ሰው እና የማኅበራዊ ተሃድሶ ሰው ነበር ፡፡ የዳሊት ቡድሂስት ንቅናቄን በማነሳሳት በማይነኩ ሰዎች (ደሊቶች) ላይ ማህበራዊ አድልዎ እንዳይፈፀም ዘመቻ አካሂዷል ፡፡ በተጨማሪም የሴቶች እና የጉልበት ሰራተኞችን መብቶች ደግ Heል ፡፡ እሱ ነፃ የሕንድ የመጀመሪያ የሕግና ፍትህ ሚኒስትር ፣ የሕንድ የሕገ መንግሥት ንድፍ አውጪ ፣ እንዲሁም የሕንድ ሪፐብሊክ መስራች አባት ነበሩ ፡፡<ref>[https://c250.columbia.edu/c250_celebrates/remarkable_columbians/bhimrao_ambedkar.html Bhimrao Ambedkar]</ref><ref>[https://indianexpress.com/article/parenting/learning/ambedkar-jayanti-2019-facts-babasaheb-for-kids-5672744/ Ambedkar Jayanti 2019: Facts on Babasaheb to share with kids | Parenting News,The Indian Express]</ref><ref>[https://www.bloombergquint.com/opinion/in-india-dalits-show-power-of-building-statues How India’s Most Downtrodden Embraced the Power of Statues]</ref><ref>[https://www.britannica.com/biography/Bhimrao-Ramji-Ambedkar Bhimrao Ramji Ambedkar | Biography, Books, & Facts | Britannica]</ref><ref>[https://www.ndtv.com/india-news/all-you-need-to-know-about-br-ambedkar-on-his-129th-birth-anniversary-2211747 All You Need To Know About BR Ambedkar On His 129th Birth Anniversary]</ref><ref>{{Cite book |title=Princeton Dictionary of Buddhism |date=2013 |publisher=Princeton University Press |isbn=9780691157863 |editor-last=Buswell |editor-first=Robert Jr |editor=Robert Buswell Jr. |location=Princeton, NJ |page=34 |ref=harv |editor-last2=Lopez |editor-first2=Donald S. Jr. |editor=Donald S. Lopez, Jr.}}</ref>

እ.ኤ.አ. በ 1956 ከ 600,000 ደጋፊዎች ጋር ወደ ቡዲዝም በመቀየር የዳሊትን የጅምላ መለወጥ ጀመረ ፡፡ በህንድ ውስጥ ቡድሂዝም እንደገና እንዲያንሰራራ አደረገ ፡፡ ናቤያና ቡዲስቶች መካከል አምቤድካር እንደ ቦዲስታታቫ እና ማይተሪያ ተደርጎ ይወሰዳል ፡፡<ref>https://theprint.in/opinion/why-ambedkar-chose-buddhism-over-hinduism-islam-christianity/237599/</ref><ref>https://indianexpress.com/article/explained/buddha-purnima-special-why-ambedkar-coverted-to-buddhism-6397742/</ref><ref>https://www.thequint.com/news/india/br-ambedkar-conversion-to-buddhism</ref><ref>{{cite book|author=Christopher Queen|editor=Steven M. Emmanuel|title=A Companion to Buddhist Philosophy|url=https://books.google.com/books?id=P_lmCgAAQBAJ |year=2015|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-119-14466-3|pages=529–531}}</ref>

እ.ኤ.አ በ 1990 የህንድ ከፍተኛ የሲቪል ሽልማት የሆነው የባራራት ራትና በድህረ-ገፅ ለአምበድካር ተሰጠ ፡፡ የአምበድካር ውርስ በታዋቂ ባህል ውስጥ በርካታ መታሰቢያዎችን እና ስዕሎችን ያካትታል ፡፡ የአምበድካር እንደ ማህበራዊ-የፖለቲካ ተሃድሶ ውርስ በዘመናዊው ሕንድ ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ አሳድሯል ፡፡<ref>{{Cite book |last=Joshi |first=Barbara R. |url=https://books.google.com/books?id=y9CUItMT1zQC&pg=PA13 |title=Untouchable!: Voices of the Dalit Liberation Movement |publisher=Zed Books |year=1986 |isbn=9780862324605 |pages=11–14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160729072018/https://books.google.com/books?id=y9CUItMT1zQC&pg=PA13 |archive-date=29 July 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite book |last=Keer |first=D. |url=https://books.google.com/books?id=B-2d6jzRmBQC&pg=PA61 |title=Dr. Ambedkar: Life and Mission |publisher=Popular Prakashan |year=1990 |isbn=9788171542376 |page=61 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160730015400/https://books.google.com/books?id=B-2d6jzRmBQC&pg=PA61 |archive-date=30 July 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>

አምበርካር እ.ኤ.አ. በ 2012 በታሪክ ቲቪ 18 እና በሲኤንኤን አይቢኤን በተካሄደው የሕዝብ አስተያየት “ታላቁ ሕንዳዊ” (The Greatest Indian) ተብሎ ተመርጧል ፡፡<ref>https://www.outlookindia.com/magazine/story/a-measure-of-the-man/281949</ref>

አምበድካር ጃያንቲ (የአምብደካር ልደት) በህንድ ብቻ ሳይሆን በመላው አለም የሚከበረው ኤፕሪል 14 የሚከበረው ዓመታዊ በዓል ነው ፡፡ አምበድካር ጃያንቲ በመላው ሕንድ እንደ ይፋ የሕዝብ በዓል ይከበራል ፡፡<ref>http://ccis.nic.in/WriteReadData/CircularPortal/D2/D02est/12_6_2015_JCA-2-19032015.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405042913/http://ccis.nic.in/WriteReadData/CircularPortal/D2/D02est/12_6_2015_JCA-2-19032015.pdf |date=5 April 2015 }} Ambedkar Jayanti from ccis.nic.in on 19 March 2015</ref><ref>http://persmin.gov.in/ Webpage of Ministry of Personnel and Public Grievance & Pension</ref><ref>[http://mea.gov.in/ambedkar-final/mcelebration.htm 125th Dr. Ambedkar Birthday Celebrations Around the World.] mea.gov.in</ref> የተባበሩት መንግስታት እ.ኤ.አ. በ 2016 ፣ በ 2017 እና በ 2018 አምበድካር ጃያንቲን አከበሩ ፡፡<ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/world/ambedkar-jayanti-celebrated-for-the-first-time-outside-india-as-un-organises-special-event-2730772.html|title=Ambedkar Jayanti celebrated for the first time outside India as UN organises special event - Firstpost|website=firstpost.com|access-date=2018-11-09}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/world/2018/apr/14/un-celebrates-ambedkars-legacy-fighting-inequality-inspiring-inclusion-1801468.html|title=UN celebrates Ambedkar's legacy 'fighting inequality, inspiring inclusion'|work=The New Indian Express|access-date=2018-11-09}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.newsstate.com/world-news/babasaheb-ambedkar-jayanti-celebrated-in-united-nations-article-52584.html|title=संयुक्त राष्ट्र में मनाई गई डॉ. बाबासाहेब भीमराव आंबेडकर जयंती - News State|work=newsstate.com|access-date=2018-11-09|language=en|accessdate=2020-11-13|archivedate=2019-04-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190419065326/https://www.newsstate.com/world-news/babasaheb-ambedkar-jayanti-celebrated-in-united-nations-article-52584.html}}</ref>

==ማጣቀሻዎች==