# 1 ቱትሞስ
== 

 ==
፩ ቱትሞስ ዓኸፐርካሬ (ግብጽኛ፦ /ጀሁቲመስ/) በጥንታዊ ግብጽ  የግብጽ አዲስ መንግሥትና የ18ኛው ሥርወ መንግሥት ፈርዖን ሲሆን ምናልባት 1513-1501 ዓክልበ. የገዛ ነበረ። 
ቱትሞስ የቀዳሚው የ1 አመንሆተፕ አልጋ ወራሽ ተደርጎ ነበር፣ ዝምድናው ግን በእርግጡ አይታወቅም። የቱትሞስ እናት ስም ሰንሰነብ እንደ ነበር ይታወቃል። 
በቀዳሚው በአመንሆተፕ ዘመን ፱ኛው አመት የሥነ ፈለክ ሊቃውንት የውሻ ኮከብ (ሲሪዩስ) የተነሣበት ቀን ስለ ዘገቡ፣ የቱትሞስ ዘመን በ1513 ዓክልበ. ያህል እንደ ጀመረ ሊታወቅ ይቻላል። 
የጦር አለቆቹ አሕሞስ ወልደ አባና እና  አሕሞስ ፐን-ነኽበት ሁለቱ በመቃብር ጽሑፎቻቸው ውስጥ በኩሽ መንግሥትና በ «ናሓሪን» (ምሥራቅ ሶርያ) ላይ በዓኸፐርካሬ ዘመን እንደ ዘመቱ ዘግበዋል። በናሓሪን አገር ግብጻውያን ሠረገሎች፣ ፈረሶችና ባርዮችን ማረኩ። የመርከብ ኃይል አለቃ አሕሞስ ወልደ አባና እንደ ገለጸው፣ ፈርዖኑ መጀመርያ በረጨኑ (ምዕራቡ ሶርያ) ደርሶ ከዚያ በናሓሪን ዘመተ። ወደ ደቡብ በከነዓን/እስራኤል የሚቃወሙት ሕዝብ ባይጠቀሱም፣ ግብጻውያን በመርከብ በሶርያ እንደ ደረሱ ይቻላል። በኋላም የ3 ቱትሞስ ጽላት እንዳለ፣ በኤፍራጥስ ወንዝ ላይ በ1 ቱትሞስ ድሮ ጽላት አጠገብ ሌላ ጽላት አቆመ። «ናሓሪን» ማለት ከኤፍራጥስ ማዶ ወይም አራም-ናሓራይን ሲሆን ከትንሽ በኋላ ይህ የአዲሱ ሚታኒ መንግሥት መጠሪያ ሆነ፤ ኗሪዎቹም ያንጊዜ ሑራውያን ተባሉ። እንዲሁም የውሃ ሰዓት ፈልሳፊውና የከዋክብት መርማሪው አመነምኸት በጻፈው መግለጫ የ«መተኒ» (ሚታኒ) ዘመቻ ሲጠቅስ፣ ማለቱ ይኸኛው የ1 ቱትሞስ እንደ ነበር ይታመናል።
የሶርያ ዘመቻ በ፪ኛው ዓመት (1512 ዓክልበ. ገደማ)፣ የኩሽ ዘመቻ በ፩ኛውና ፫ኛው ዓመቶቹ (1513 እና 1511 ዓክልበ.) እንደ ተከሠቱ ይታመናል። በኩሽ ኖቢያ ጠረፉን ከ፪ኛው የአባይ ሙላት (ቡሄን አምባ) ወደ ደቡብ ከ፬ አባይ ሙላት ደቡብ እስካለው ድረስ አስፋፋው።
የዘመኑም ፰ኛውና ፱ኛው ዓመቶች የሚጠቀሱ ቅርሶች ስለ ተገኙ፣ የማኔቶን መረጃ 12 ዓመት 9 ወር እንደ ቆየ ሆኖ ይህ እንደ ትክክል ያህል ተቀብሏል።
ተከታዩ 2 ቱትሞስ ልጁ በንግሥቱ ሙትኖፍረት ነበር። በሌላ ንግሥቱ ንግሥት አሕሞስ ደግሞ ሴት ልጁን ሃትሸፕሱት ወለደ፤ እርሷም የ2 ቱትሞስ ንግሥትና ወደፊትም በራሷ መብት የግብጽ ንግሥት ሆነች።
| ቀዳሚው 1 አመንሆተፕ | የግብፅ ፈርዖን 1513-1501 ዓክልበ. | ተከታይ 2 ቱትሞስ |


1 ቱትሞስ
{{የንጉሥ መረጃ
| ስም = ቱትሞስ ዓኸፐርካሬ
| ርዕስ = [[ጥንታዊ ግብፅ|የግብጽ]] [[ፈርዖን]]
| ስዕል=Statue of Thutmose I.jpg
| የስዕል_መግለጫ = የ፩ ቱትሞስ ምስል
| የስዕል_ስፋት = 250px
| ግዛት=1513-1501 ዓክልበ. 
| ሥርወ-መንግሥት=[[18ኛው ሥርወ መንግሥት]]
| ቀዳሚ = [[1 አመንሆተፕ]] 
| ተከታይ = [[2 ቱትሞስ]] 
| አባት = ?
| ባለቤት = [[ንግሥት አሕሞስ]]፣ [[ሙትኖፍረት]]
}}

'''፩ ቱትሞስ ዓኸፐርካሬ''' ([[ግብጽኛ]]፦ /ጀሁቲመስ/) በ[[ጥንታዊ ግብጽ]]  የ[[ግብጽ አዲስ መንግሥት]]ና የ[[18ኛው ሥርወ መንግሥት]] ፈርዖን ሲሆን ምናልባት 1513-1501 ዓክልበ. የገዛ ነበረ። 

ቱትሞስ የቀዳሚው የ[[1 አመንሆተፕ]] አልጋ ወራሽ ተደርጎ ነበር፣ ዝምድናው ግን በእርግጡ አይታወቅም። የቱትሞስ እናት ስም [[ሰንሰነብ]] እንደ ነበር ይታወቃል። 
በቀዳሚው በአመንሆተፕ ዘመን ፱ኛው አመት የ[[ሥነ ፈለክ]] ሊቃውንት [[የውሻ ኮከብ]] (ሲሪዩስ) የተነሣበት ቀን ስለ ዘገቡ፣ የቱትሞስ ዘመን በ1513 ዓክልበ. ያህል እንደ ጀመረ ሊታወቅ ይቻላል። 

የጦር አለቆቹ [[አሕሞስ ወልደ አባና]] እና  [[አሕሞስ ፐን-ነኽበት]] ሁለቱ በመቃብር ጽሑፎቻቸው ውስጥ በ[[ኩሽ መንግሥት]]ና በ «ናሓሪን» (ምሥራቅ [[ሶርያ]]) ላይ በዓኸፐርካሬ ዘመን እንደ ዘመቱ ዘግበዋል። በናሓሪን አገር ግብጻውያን ሠረገሎች፣ ፈረሶችና ባርዮችን ማረኩ። የመርከብ ኃይል አለቃ አሕሞስ ወልደ አባና እንደ ገለጸው፣ ፈርዖኑ መጀመርያ በ[[ረጨኑ]] (ምዕራቡ ሶርያ) ደርሶ ከዚያ በናሓሪን ዘመተ። ወደ ደቡብ በ[[ከነዓን (ጥንታዊ አገር)|ከነዓን]]/[[እስራኤል]] የሚቃወሙት ሕዝብ ባይጠቀሱም፣ ግብጻውያን በመርከብ በሶርያ እንደ ደረሱ ይቻላል። በኋላም የ[[3 ቱትሞስ]] ጽላት እንዳለ፣ በ[[ኤፍራጥስ ወንዝ]] ላይ በ1 ቱትሞስ ድሮ ጽላት አጠገብ ሌላ ጽላት አቆመ። «ናሓሪን» ማለት ከኤፍራጥስ ማዶ ወይም [[አራም-ናሓራይን]] ሲሆን ከትንሽ በኋላ ይህ የአዲሱ [[ሚታኒ]] መንግሥት መጠሪያ ሆነ፤ ኗሪዎቹም ያንጊዜ [[ሑራውያን]] ተባሉ። እንዲሁም [[የውሃ ሰዓት]] ፈልሳፊውና የከዋክብት መርማሪው አመነምኸት በጻፈው መግለጫ የ«መተኒ» (ሚታኒ) ዘመቻ ሲጠቅስ፣ ማለቱ ይኸኛው የ1 ቱትሞስ እንደ ነበር ይታመናል።

የሶርያ ዘመቻ በ፪ኛው ዓመት (1512 ዓክልበ. ገደማ)፣ የኩሽ ዘመቻ በ፩ኛውና ፫ኛው ዓመቶቹ (1513 እና 1511 ዓክልበ.) እንደ ተከሠቱ ይታመናል። በኩሽ [[ኖቢያ]] ጠረፉን ከ[[የአባይ ሙላቶች|፪ኛው የአባይ ሙላት]] ([[ቡሄን]] አምባ) ወደ ደቡብ ከ፬ አባይ ሙላት ደቡብ እስካለው ድረስ አስፋፋው።

የዘመኑም ፰ኛውና ፱ኛው ዓመቶች የሚጠቀሱ ቅርሶች ስለ ተገኙ፣ የ[[ማኔቶን]] መረጃ 12 ዓመት 9 ወር እንደ ቆየ ሆኖ ይህ እንደ ትክክል ያህል ተቀብሏል።

ተከታዩ [[2 ቱትሞስ]] ልጁ በንግሥቱ [[ሙትኖፍረት]] ነበር። በሌላ ንግሥቱ [[ንግሥት አሕሞስ]] ደግሞ ሴት ልጁን [[ሃትሸፕሱት]] ወለደ፤ እርሷም የ2 ቱትሞስ ንግሥትና ወደፊትም በራሷ መብት የግብጽ ንግሥት ሆነች።

{{S-start}}
{{S-bef | before= [[1 አመንሆተፕ]]}}
{{S-ttl | |title=የ[[ግብፅ]] ፈርዖን | years=1513-1501 ዓክልበ.}}
{{S-aft | |after= [[2 ቱትሞስ]]}}
{{end}}

[[መደብ:የአዲስ መንግሥት ፈርዖኖች]]