# ታላቅ የአናባቢ መፈራረቅ
ታላቅ የአናባቢ መፈራረቅ በ15ኛው ክፍለ ዘመን አካባቢ በእንግሊዝኛ አጠራር ላይ የደረሰ የድምጽ ለውጥ ነበር።
በዚህ ለውጥ ሳቢያ የእንግሊዝኛ ረጅም አናባቢዎች አጠራር ከሌሎች ልሳናት (እንደ እጣልኛ፣ ፈረንሳይኛ ወዘተ) እጅግ ይለያል።
ስለዚህ፦
- 'time' (ጊዜ) የሚለው ቃል ከ1400 ዓ.ም. በፊት «ቲም» ሆኖ ቢያሰማ፤ ዛሬ ግን «ታይም» ያሰማል።
- 'see' (ማየት) '' '' '' '' '' '' «ሴ» '' '' '' '' '' «ሲ» '' '' ።
- 'name' (ስም) '' '' '' '' '' '' «ናም» '' '' '' '' '' «ኔይም» '' '' ።
- 'house' (ቤት) '' '' '' '' '' '' «ሁስ» '' '' '' '' '' «ሃውስ» '' '' ።
- 'moon' (ጨረቃ) '' '' '' '' '' '' «ሞን» '' '' '' '' '' «ሙን» '' '' ።

ከዚህ ዋና ለውጦች ጭምር አንዳንድ ሌሎች ትንንሽ የድምጽ ለውጦች ደረሱ። እንዲሁም ዘመናዊ እንግሊዝኛ 'more' /ሞር/ («ተጨማሪ») ከ6 መቶ አመታት በፊት 'māra' /ማረ/ እንደ ነበር እርግጥኛ ነው።
ከለውጡ በፊት የላቲን ፊደል ዋና ዋና አናባቢዎች (a, e, i, o, u) እንደ ላቲን፣ እንደ ጣልኛ፣ እንደ ሌሎቹም ልሳናት «ኣ፣ ኤ፣ ኢ፣ ኦ፣ ኡ» ይሰሙ ነበር።  ከለውጡ በኋላ እነኚህ ድምጾች ረጅም ሲሆኑ ወደ «ኤ፣ ኢ፣ አይ፣ ኡ (oo)፣ አው (ou)» ተሻገሩ። ለውጡ የደረሰበት ምክንያት በ1400-1500 ዓ.ም. ግድም በእንግሊዝ የተነሣው ትውልድ ከወላጆቻቸው አነጋገር ለመለየት አዲስ ቄንጥ ስለ ፈለጉ ነው።  

## ዋቢ ድረገጽ
- The Great Vowel Shift website
- ምሳሌዎች በድምጽ ፋይሎች
- wikt:Wiktionary:የእንግሊዝኛ ቅድመ-ታሪካዊ አመጣጥ - ሷዴሽ ዝርዝር


ታላቅ የአናባቢ መፈራረቅ
'''ታላቅ የአናባቢ መፈራረቅ''' በ[[15ኛው ክፍለ ዘመን]] አካባቢ በ[[እንግሊዝኛ]] አጠራር ላይ የደረሰ የድምጽ ለውጥ ነበር።

በዚህ ለውጥ ሳቢያ የእንግሊዝኛ ረጅም አናባቢዎች አጠራር ከሌሎች ልሳናት (እንደ [[እጣልኛ]]፣ [[ፈረንሳይኛ]] ወዘተ) እጅግ ይለያል።

ስለዚህ፦

* 'time' (ጊዜ) የሚለው ቃል ከ1400 ዓ.ም. በፊት '''«ቲም»''' ሆኖ ቢያሰማ፤ ዛሬ ግን '''«ታይም»''' ያሰማል።
* 'see' (ማየት) <nowiki>'' '' '' '' '' ''</nowiki> '''«ሴ»''' <nowiki>'' '' '' '' ''</nowiki> '''«ሲ»''' <nowiki>'' ''</nowiki> ።
* 'name' (ስም) <nowiki>'' '' '' '' '' ''</nowiki> '''«ናም»''' <nowiki>'' '' '' '' ''</nowiki> '''«ኔይም»''' <nowiki>'' ''</nowiki> ።
* 'house' (ቤት) <nowiki>'' '' '' '' '' ''</nowiki> '''«ሁስ»''' <nowiki>'' '' '' '' ''</nowiki> '''«ሃውስ»''' <nowiki>'' ''</nowiki> ።
* 'moon' (ጨረቃ) <nowiki>'' '' '' '' '' ''</nowiki> '''«ሞን»''' <nowiki>'' '' '' '' ''</nowiki> '''«ሙን»''' <nowiki>'' ''</nowiki> ።

ከዚህ ዋና ለውጦች ጭምር አንዳንድ ሌሎች ትንንሽ የድምጽ ለውጦች ደረሱ። እንዲሁም ዘመናዊ እንግሊዝኛ ''''more'''' '''/ሞር/''' («ተጨማሪ») ከ6 መቶ አመታት በፊት ''''māra'''' '''/ማረ/''' እንደ ነበር እርግጥኛ ነው።

ከለውጡ በፊት [[የላቲን ፊደል]] ዋና ዋና አናባቢዎች (a, e, i, o, u) እንደ [[ላቲን]]፣ እንደ ጣልኛ፣ እንደ ሌሎቹም ልሳናት «ኣ፣ ኤ፣ ኢ፣ ኦ፣ ኡ» ይሰሙ ነበር።  ከለውጡ በኋላ እነኚህ ድምጾች ረጅም ሲሆኑ ወደ «ኤ፣ ኢ፣ አይ፣ ኡ (oo)፣ አው (ou)» ተሻገሩ። ለውጡ የደረሰበት ምክንያት በ1400-1500 ዓ.ም. ግድም በእንግሊዝ የተነሣው ትውልድ ከወላጆቻቸው አነጋገር ለመለየት አዲስ ቄንጥ ስለ ፈለጉ ነው።  


== ዋቢ ድረገጽ ==
* [http://facweb.furman.edu/~mmenzer/gvs/index.htm The Great Vowel Shift website]
* [http://facweb.furman.edu/~mmenzer/gvs/dialogue.htm ምሳሌዎች በድምጽ ፋይሎች]
* [[:wikt:Wiktionary:የእንግሊዝኛ ቅድመ-ታሪካዊ አመጣጥ - ሷዴሽ ዝርዝር]]

[[መደብ:እንግሊዝኛ]]