# አዛኒያ
አዛኒያ (ግሪክኛ፦ Ἀζανία) በታሪካዊ ምንጮች ውስጥ በምሥራቅ-ደቡባዊ አፍሪካ የተገኘ አገር ነበር። በሮሜ መንግሥት ዘመንና ምናልባት ከዚያም በፊት፣ ከሶማሊያና ኬንያ ጀምሮ እስከ ታንዛኒያ ድረስ ያለው የሕንድ ውቅያኖስ ዳርቻ አገር ሁሉ «አዛኒያ» ተብሎ ነበር። የባንቱ ፍልሰት እዚያ ከደረሰ በፊት በተለይ የኩሻዊ ቋንቋ ተናጋሪዎች ይገኙበት ነበር።
«የቀይ ባሕር ጉዞ መዝገብ» በ50 ዓም ግድም በግሪክ ተጽፎ ስለ አዛኒያ ይገልጻል። ከአፍሪቃ ቀንድ እስከ ራፕታ ወደብ ድረስ (በአሁን ታንዛኒያ) ይዘርጋል፤ ይህም ራፕታ የአዛኒያ ደቡባዊ ጫፍና መርካቶ ይባላል። የዝሆን ጥርስና የኤሊ ቅርፊት በራፕታ ወደብ በንግድ እንደ ተገኙ ይላል። በዚህም ጽሑፍ ዘንድ የአዛኒያ ባህር ዳር እስከ አሁኑ ሞዛምቢክ ድረስ ለሒምያር (የመን) ንጉሥ ካሪብ ኢል ተገዥ ነበር።
ትልቁ ፕሊኒ እንደ ጻፈ፣ «የአዛኒያ ባሕር»  (N.H. 6.34) ከአዱሊስ መርካቶ (በአሁኑ ኤርትራ) ጀምሮ፤ ከዚያም የአፍሪካ ቀንድን ዞሮ ወደ ደቡብ ይገኝ ነበር። ከፕሊኒ በኋላ ክላውዲዎስ ቶለሚ (150 ዓም ግድም) እና ኮስማስ ኢንዲኮፕሌውስቴስ (550 ዓም) ደግሞ ጠቅሰውታል።.ኮስማስ እንዳለ በዘመኑ ለአክሱም መንግሥት ተገዥ ነበር፤ ጥጃ በወርቅ እዚያ ይገዛል ይላል። 
በ250 ዓም አካባቢ በተጻፉ ቻይንኛ ሰነዶች አቅራቢያው /ዜሳን/ (澤散) ተባለ።
የባንቱ ፍልሰቶች ከ950 ዓም ያህል ደረሱ። ከዚህ በኋላ የባሕር ዳር አገር በአረቦች «ዘንጅ» ይባል ነበር፤ ይህም ስያሜ አሁን በዛንዚባርና በ«ታንዛኒያ» መጠሪያዎች ይታያል።
ከዚህ በላይ ባለፈው ክፍለ ዘመን አንዳንድ ወገኖች በደቡብ ሱዳን፣ ደቡብ አፍሪካና ሶማሊያ «አዛኒያ» የሚለውን ስም ወድደውት ለራሳቸው በድረውታል።

## ተዋቢ መጻሕፍትና የውጭ መያያዦች
1. ↑  Collins & Pisarevsky (2004). "Amalgamating eastern Gondwana: The evolution of the Circum-Indian Orogens". Earth-Science Reviews.
2. ↑  Richard Pankhurst, An Introduction to the Economic History of Ethiopia, (Lalibela House: 1961), p.21
3. ↑  https://scholar.lib.vt.edu/ejournals/ElAnt/V1N5/hilton.html
4. ↑  George Wynn Brereton Huntingford, The Periplus of the Erythraean Sea, (Hakluyt Society: 1980), p.29
5. ↑  "Weilue: The Peoples of the West. Draft translation by John Hill". Depts.washington.edu (2004-05-23).  በ2016-12-27 የተወሰደ.
6. ↑  Fage, John. A History of Africa. Routledge. pp. 25–26. ISBN 1317797272. https://www.google.com/books?id=mXa4AQAAQBAJ በ20 January 2015 የተቃኘ.

- Casson, Lionel (1989). The Periplus Maris Erythraei. Lionel Casson. (Translation by H. Frisk, 1927, with updates and improvements and detailed notes). Princeton, Princeton University Press.
- Chami, F. A. (1999). "The Early Iron Age on Mafia island and its relationship with the mainland." Azania Vol. XXXIV 1999, pp. 1–10.
- Chami, Felix A. 2002. "The Egypto-Graeco-Romans and Paanchea/Azania: sailing in the Erythraean Sea." From: Red Sea Trade and Travel. The British Museum. Sunday 6 October 2002. Organised by The Society for Arabian Studies.[www.thebritishmuseum.ac.uk/ane/fullpapers.doc]መለጠፊያ:Dead link
- Collins, Alan S.; Pisarevsky, Sergei A. (2005). "Amalgamating eastern Gondwana: The evolution of the Circum-Indian Orogens". Earth-Science Reviews 71:  229–270. doi:10.1016/j.earscirev.2005.02.004.
- Huntingford, G.W.B. (trans. & ed.). Periplus of the Erythraean Sea. Hakluyt Society. London, 1980.
- Yu Huan, The Weilue in The Peoples of the West, translation by John E. Hill [1]

- Electronic Antiquity Journal: Communicating the Classics, Vol 1 no 5, research by John Hilton at the University of Natal, Durban.
- Azania, Journal of the British Institute in Eastern Africaመለጠፊያ:Dead link

1. ↑  "Weilue: The Peoples of the West" (2004-05-23).  በ2016-12-27 የተወሰደ.


አዛኒያ
[[ስዕል:Histoire de l'Académie royale des inscriptions et belles lettres, depuis son establissement jusqu'à présent - Avec les Mémoires de littérature tirez des registres de cette Académie depuis son (14578818138).jpg|400px|thumb|አዛኒያ በ1728 ዓም ካርታ]]
'''አዛኒያ''' ([[ግሪክኛ]]፦ Ἀζανία) በታሪካዊ ምንጮች ውስጥ በምሥራቅ-ደቡባዊ [[አፍሪካ]] የተገኘ አገር ነበር።<ref name=":0">{{Cite journal|url = |title = Amalgamating eastern Gondwana: The evolution of the Circum-Indian Orogens|last = Collins & Pisarevsky|first = |date = 2004|journal = Earth-Science Reviews|doi = |pmid = |access-date = }}</ref> በ[[ሮሜ መንግሥት]] ዘመንና ምናልባት ከዚያም በፊት፣ ከ[[ሶማሊያ]]ና [[ኬንያ]] ጀምሮ<ref>Richard Pankhurst, ''An Introduction to the Economic History of Ethiopia'', (Lalibela House: 1961), p.21</ref> እስከ [[ታንዛኒያ]] ድረስ ያለው [[የሕንድ ውቅያኖስ]] ዳርቻ አገር ሁሉ «አዛኒያ» ተብሎ ነበር። [[የባንቱ ፍልሰት]] እዚያ ከደረሰ በፊት በተለይ የ[[ኩሻዊ ቋንቋ]] ተናጋሪዎች ይገኙበት ነበር።<ref name="Reference">https://scholar.lib.vt.edu/ejournals/ElAnt/V1N5/hilton.html</ref>

«የቀይ ባሕር ጉዞ መዝገብ» በ50 ዓም ግድም በግሪክ ተጽፎ ስለ አዛኒያ ይገልጻል። ከአፍሪቃ ቀንድ እስከ [[ራፕታ]] ወደብ ድረስ (በአሁን ታንዛኒያ) ይዘርጋል፤ ይህም ራፕታ የአዛኒያ ደቡባዊ ጫፍና መርካቶ ይባላል።<ref>[[George Wynn Brereton Huntingford]], ''The Periplus of the Erythraean Sea'', (Hakluyt Society: 1980), p.29</ref> [[የዝሆን ጥርስ]]ና የ[[ኤሊ]] ቅርፊት በራፕታ ወደብ በንግድ እንደ ተገኙ ይላል። በዚህም ጽሑፍ ዘንድ የአዛኒያ ባህር ዳር እስከ አሁኑ [[ሞዛምቢክ]] ድረስ ለ[[ሒምያር]] (የመን) ንጉሥ [[ካሪብ ኢል]] ተገዥ ነበር።

[[ትልቁ ፕሊኒ]] እንደ ጻፈ፣ «የአዛኒያ ባሕር»  (N.H. 6.34) ከ[[አዱሊስ]] መርካቶ (በአሁኑ [[ኤርትራ]]) ጀምሮ፤ ከዚያም [[የአፍሪካ ቀንድ]]ን ዞሮ ወደ ደቡብ ይገኝ ነበር። ከፕሊኒ በኋላ [[ክላውዲዎስ ቶለሚ]] (150 ዓም ግድም) እና [[ኮስማስ ኢንዲኮፕሌውስቴስ]] (550 ዓም) ደግሞ ጠቅሰውታል።.ኮስማስ እንዳለ በዘመኑ ለ[[አክሱም መንግሥት]] ተገዥ ነበር፤ [[ጥጃ]] በወርቅ እዚያ ይገዛል ይላል። 

በ250 ዓም አካባቢ በተጻፉ [[ቻይንኛ]] ሰነዶች አቅራቢያው /'''ዜሳን'''/ (澤散) ተባለ።<ref>{{cite web|url=http://depts.washington.edu/silkroad/texts/weilue/weilue.html#section15 |title=Weilue: The Peoples of the West. Draft translation by John Hill |publisher=Depts.washington.edu |date=2004-05-23 |accessdate=2016-12-27}}</ref>

የባንቱ ፍልሰቶች ከ950 ዓም ያህል ደረሱ።<ref name="Fage2526">{{cite book|last1=Fage|first1=John|title=A History of Africa|publisher=Routledge|isbn=1317797272|pages=25–26|url=https://www.google.com/books?id=mXa4AQAAQBAJ|accessdate=20 January 2015}}</ref> ከዚህ በኋላ የባሕር ዳር አገር በአረቦች «'''[[ዘንጅ]]'''» ይባል ነበር፤ ይህም ስያሜ አሁን በ[[ዛንዚባር]]ና በ«ታንዛኒያ» መጠሪያዎች ይታያል።

ከዚህ በላይ ባለፈው ክፍለ ዘመን አንዳንድ ወገኖች በ[[ደቡብ ሱዳን]]፣ [[ደቡብ አፍሪካ]]ና [[ሶማሊያ]] «አዛኒያ» የሚለውን ስም ወድደውት ለራሳቸው በድረውታል።

==ደግሞ ይዩ==
*[[አጊሲውምባ]]
*[[ፑንት]]


==ተዋቢ መጻሕፍትና የውጭ መያያዦች==
{{reflist|30em}}

*Casson, Lionel (1989). ''The Periplus Maris Erythraei''. Lionel Casson. (Translation by H. Frisk, 1927, with updates and improvements and detailed notes). Princeton, Princeton University Press.
*Chami, F. A. (1999). "The Early Iron Age on Mafia island and its relationship with the mainland." ''Azania'' Vol. XXXIV 1999, pp.&nbsp;1–10.
*Chami, Felix A. 2002. "The Egypto-Graeco-Romans and Paanchea/Azania: sailing in the Erythraean Sea." From: ''Red Sea Trade and Travel.'' The British Museum. Sunday 6 October 2002. Organised by The Society for Arabian Studies.[www.thebritishmuseum.ac.uk/ane/fullpapers.doc]{{dead link|date=November 2012}}
*{{cite journal | last1 = Collins | first1 = Alan S. | last2 = Pisarevsky | first2 = Sergei A. | year = 2005 | title = Amalgamating eastern Gondwana: The evolution of the Circum-Indian Orogens | url = | journal = Earth-Science Reviews | volume = 71 | issue = | pages = 229–270 | doi=10.1016/j.earscirev.2005.02.004}}
*Huntingford, G.W.B. (trans. & ed.). ''Periplus of the Erythraean Sea''. Hakluyt Society. London, 1980.
*[[Yu Huan]], ''The Weilue'' in ''The Peoples of the West'', translation by John E. Hill <ref>{{cite web|url=http://depts.washington.edu/silkroad/texts/weilue/weilue.html |title=Weilue: The Peoples of the West |website=Depts.washington.edu |date=2004-05-23 |accessdate=2016-12-27}}</ref>

* [http://scholar.lib.vt.edu/ejournals/ElAnt/V1N5/hilton.html Electronic Antiquity Journal: Communicating the Classics, Vol 1 no 5], research by John Hilton at the [[University of KwaZulu-Natal|University of Natal, Durban]].
* [http://www.biea.ac.uk/publications_pages/azania.htm Azania, Journal of the British Institute in Eastern Africa]{{dead link|date=July 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[መደብ:የአፍሪካ ታሪክ]]
[[መደብ:ታንዛኒያ]]
[[መደብ:ሶማሊያ]]
[[መደብ:ኬንያ]]