# የሷሶን ግዛት
የሷሶን ግዛት በስሜን ጋሊያ (የዛሬው ፈረንሳይ አገር) የተገኘና ከሮሜ መንግሥት ውድቀት (በ468 ዓ.ም.) በኋላ ትንሽ የቆየ የሮማውያን ግዛት ነበረ። 
የሷሶን መንግሥት መነሻ የሮሜ ንጉሠ ነገሥት ማዮሪያኑስ በ449 ዓ.ም. አይጊዲዩስን የጋሊያ አውራጃ ዋና አለቃ እንዲሆን በሾሙበት ወቅት ሆነ። 
በ5ኛው ክፍለ ዘመን የጀርመናውያን ብሔሮች ወደ ሮሜ ግዛት እየፈለሱ ነበር፣ በተለይም ቪዚጎቶች የተባለው ትልቅ ሕዝብ ለሮሜ ሰዎች እንደ ወታደሮች ስላገለገላቸው፣ መሬት በደቡብ-ምዕራብ ጋሊያ ተሠጥተው ነበር። ብዙ ጊዜ ሳያልፍ ግን የሮማውያን ሥልጣን እየደከመ እኚህ ቪዚጎቶች በራሳቸው ንጉሥ ሥር ሆነው ግዛታቸውን ያስፋፉ ጀመር። ስለዚህ አይጊዲዩስ የተቀበለው አውራጃ በስሜን ጋሊያ ሲሆን ወደ ጣልያና ወደ ሮሜ ያገናኘው ጠባብ ስርጥ ብቻ ነበር። ይህም ስርጥ ደግሞ በማዮሪያኑስ ዘመን በጀርመናውያን ነገዶች በመያዙ፣ የአይጊዲዩስ ግዛት ያንጊዜ ከሮሜ ተቋረጠ።
ኃይለኛው ጀርመናዊ ጦር አለቃ ሪኪመር በ453 ዓ.ም. ማዮሪያኑስን ካስገደላቸው በኋላ፣ አይጊዲዩስ ሥልጣኑን በጋሊያ ጠበቀው። በ455 ዓ.ም. ከፍራንኮች ጋር ተባብሮ፣ ቪዚጎቶቹን በኦርሌያን ውጊያ ድል አደረገ። በ456 ዓ.ም. ግን አይጊዲዩስ ተገደለ፤ ልጁም ሲያግሪዩስ ግዛቱን ወረሰ። ማዕረጉ በይፋ የሮሜ አገረ ገዥ ቢሆንም፣ ጀርመናዊ ጎረቤቶቹ «የሮማውያን ንጉሥ» ይሉት ነበር። መቀመጫውም በአሁኑ ሷሶን ከተማ (በሮማይስጥ፦ ኖዊዱኑም) ነበረ። ስለዚህ በአንዳንድ ታሪክ ግዛቱ «የሷሶን መንግሥት» ወይም «የሲያግሪዩስ መንግሥት» ይባላል። 
በሮሜ ጣልያ በ468 ዓ.ም. መጨረሻው ንጉሠ ነገሥት ሮሙሉስ አውግስጦስ በጀርመናዊው አለቃ ኦዶዋካር ስለ ተሻሩ፣ የሮሜ ነገሥታት ሥልጣን በምዕራብ ተቋረጠ። ሲያግሪዩስ ግን የኦዶዋካርን መንግሥት ስላልተቀበለ፣ እርሱ በስሜን ጋሊያ ገዢ ሆኖ የሮሜ ሕግጋትን አስቀጠለ። 
የፍራንኮች ንጉሥ 1 ቺልደሪክ በ473 ዓ.ም. ዐርፎ፣ ተከታዩ 1 ክሎቪስ የሲያግሪዩስ ጠላት ሆነና በጦርነት አገሩን በሙሉ ያዘ። በመጨረሻ የሷሶን ውጊያ (478 ዓ.ም.) ክሎቪስ ስያግሪዩስን አሸነፈ። ከዚህ በኋላ ግዛቱ ሁሉ ወደ ፍራንኮች መንግስት ተጨመረ።  ሲያግሪዩስ ወደ ቪዚጎቶች ቢሸሽም፣ ፍራንኮች ዛቻ ስለ ጣሉ ቪዚጎቶች መለሱትና ይሙት በቃ ተፈረደ።

## ዋቢ መጻሕፍት
1. ↑  Michael Frassetto. Encyclopedia of barbarian Europe. Google Books. ISBN 9781576072639. http://books.google.com/books?id=yW-GfElbafQC&pg=PA126&dq=kingdom+of+Soissons+Syagrius በ2009-04-20 የተቃኘ.
2. ↑  George Muir Bussey, Thomas Gaspey and Théodose Burette. A History of France and of the French People. Google Books. http://books.google.com/books?id=Z4gGAAAAQAAJ&pg=PA52&dq=Domain+of+Soissons+Syagrius በ2009-04-20 የተቃኘ.
3. ↑  Lucien Bély and Angela Moyon. The History of France. Google Books. ISBN 9782877475631. http://books.google.com/books?id=Ltzav890zpIC&pg=PA16&dq=kingdom+of+Soissons+Syagrius+Paulus#PPA16,M1 በ2009-04-20 የተቃኘ.


## የውጭ መረጃ
- Syagrius
- Kingdom of Soissons


የሷሶን ግዛት
[[ስዕል:Reame di Siagrio (486).png|220px|thumb|የሷሶን ግዛት፣ በ478 ዓ.ም.]]

'''የሷሶን ግዛት''' በስሜን [[ጋሊያ]] (የዛሬው [[ፈረንሳይ]] አገር) የተገኘና ከ[[ሮሜ መንግሥት]] ውድቀት (በ[[468]] ዓ.ም.) በኋላ ትንሽ የቆየ የሮማውያን ግዛት ነበረ። 

የሷሶን መንግሥት መነሻ የሮሜ ንጉሠ ነገሥት [[ማዮሪያኑስ]] በ[[449]] ዓ.ም. [[አይጊዲዩስ]]ን የጋሊያ አውራጃ ዋና አለቃ እንዲሆን በሾሙበት ወቅት ሆነ። 

በ[[5ኛው ክፍለ ዘመን]] የጀርመናውያን ብሔሮች ወደ ሮሜ ግዛት እየፈለሱ ነበር፣ በተለይም [[ቪዚጎቶች]] የተባለው ትልቅ ሕዝብ ለሮሜ ሰዎች እንደ ወታደሮች ስላገለገላቸው፣ መሬት በደቡብ-ምዕራብ ጋሊያ ተሠጥተው ነበር። ብዙ ጊዜ ሳያልፍ ግን የሮማውያን ሥልጣን እየደከመ እኚህ ቪዚጎቶች በራሳቸው ንጉሥ ሥር ሆነው ግዛታቸውን ያስፋፉ ጀመር። ስለዚህ አይጊዲዩስ የተቀበለው አውራጃ በስሜን ጋሊያ ሲሆን ወደ [[ጣልያ]]ና ወደ ሮሜ ያገናኘው ጠባብ ስርጥ ብቻ ነበር። ይህም ስርጥ ደግሞ በማዮሪያኑስ ዘመን በጀርመናውያን ነገዶች በመያዙ፣ የአይጊዲዩስ ግዛት ያንጊዜ ከሮሜ ተቋረጠ።

ኃይለኛው ጀርመናዊ ጦር አለቃ [[ሪኪመር]] በ[[453]] ዓ.ም. ማዮሪያኑስን ካስገደላቸው በኋላ፣ አይጊዲዩስ ሥልጣኑን በጋሊያ ጠበቀው። በ[[455]] ዓ.ም. ከ[[ፍራንኮች]] ጋር ተባብሮ፣ ቪዚጎቶቹን በ[[ኦርሌያን]] ውጊያ ድል አደረገ። በ[[456]] ዓ.ም. ግን አይጊዲዩስ ተገደለ፤ ልጁም [[ሲያግሪዩስ]] ግዛቱን ወረሰ። ማዕረጉ በይፋ የሮሜ አገረ ገዥ ቢሆንም፣ ጀርመናዊ ጎረቤቶቹ «የሮማውያን ንጉሥ» ይሉት ነበር። መቀመጫውም በአሁኑ [[ሷሶን]] ከተማ (በ[[ሮማይስጥ]]፦ ''ኖዊዱኑም'') ነበረ። ስለዚህ በአንዳንድ ታሪክ ግዛቱ «የሷሶን መንግሥት» ወይም «የሲያግሪዩስ መንግሥት» ይባላል። 

በሮሜ ጣልያ በ468 ዓ.ም. መጨረሻው ንጉሠ ነገሥት [[ሮሙሉስ አውግስጦስ]] በጀርመናዊው አለቃ [[ኦዶዋካር]] ስለ ተሻሩ፣ የሮሜ ነገሥታት ሥልጣን በምዕራብ ተቋረጠ። ሲያግሪዩስ ግን የኦዶዋካርን መንግሥት ስላልተቀበለ፣ እርሱ በስሜን ጋሊያ ገዢ ሆኖ የሮሜ ሕግጋትን አስቀጠለ። 

የፍራንኮች ንጉሥ [[1 ቺልደሪክ]] በ[[473]] ዓ.ም. ዐርፎ፣ ተከታዩ [[1 ክሎቪስ]] የሲያግሪዩስ ጠላት ሆነና በጦርነት አገሩን በሙሉ ያዘ። በመጨረሻ [[የሷሶን ውጊያ]] ([[478]] ዓ.ም.) ክሎቪስ ስያግሪዩስን አሸነፈ። ከዚህ በኋላ ግዛቱ ሁሉ ወደ ፍራንኮች መንግስት ተጨመረ።<ref name="ds">{{cite book|author=Michael Frassetto |url=http://books.google.com/books?id=yW-GfElbafQC&pg=PA126&dq=kingdom+of+Soissons+Syagrius |title=Encyclopedia of barbarian Europe |publisher=''Google Books'' | accessdate=2009-04-20 | isbn=9781576072639}}</ref>  ሲያግሪዩስ ወደ ቪዚጎቶች ቢሸሽም፣ ፍራንኮች ዛቻ ስለ ጣሉ ቪዚጎቶች መለሱትና ይሙት በቃ ተፈረደ።<ref name="dos">{{cite book|author=George Muir Bussey, Thomas Gaspey and Théodose Burette |url=http://books.google.com/books?id=Z4gGAAAAQAAJ&pg=PA52&dq=Domain+of+Soissons+Syagrius |title=A History of France and of the French People |publisher=''Google Books'' | accessdate=2009-04-20}}</ref><ref name="hof">{{cite book|author=Lucien Bély and Angela Moyon |url=http://books.google.com/books?id=Ltzav890zpIC&pg=PA16&dq=kingdom+of+Soissons+Syagrius+Paulus#PPA16,M1 |title=The History of France |publisher=''Google Books'' | accessdate=2009-04-20 | isbn=9782877475631}}</ref>

== ዋቢ መጻሕፍት ==
{{reflist}}

== የውጭ መረጃ ==
* [http://www.1911encyclopedia.org/Syagrius Syagrius]
* [http://www.1911encyclopedia.org/Soissons Kingdom of Soissons]

[[መደብ:ፈረንሣይ]]
[[መደብ:የአውሮፓ ታሪካዊ አገሮች]]
[[መደብ:የሮሜ መንግሥት]]