# ቤዪጂንግ
ቤጂንግ (ቻይንኛ፦ 北京፤ ትክክልለኛ ፑቶንግኋ አጠራር፦ /ፐይፂንግ/) የቻይና ሕዝባዊ ሬፑብሊክ ዋና ከተማ ነው።
የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር የአካባቢውን ኗሪ ሲጨምር 10,849,000 ሆኖ ሲገመት የራሱ የከተማው ኗሪ ቁጥር ደግሞ 8,689,000 ሆኖ ይገመታል። ከተማው 39°55′ ሰሜን ኬክሮስ እና 116°23′ ምሥራቅ ኬንትሮስ ላይ ተቀምጦ ይገኛል።

## የበይጂንግ ስሞች ታሪክ
| ዓመት                                            | የከተማው ስም          | ሥርወ መንግሥት                                               |            |
| 1055 ግ. ዓክልበ.                                  | ጂ ከተማ 蓟城        | ዦው፣ የሚታግሉ መንግሥታት ዘመን                                    | [ Note 1 ] |
| 229 ዓክልበ.                                      | ጂ ከተማ 蓟城        | ጪን                                                      | [ Note 2 ] |
| 114 ዓክልበ.                                      | ጂ ከተማ ዮውዦው 幽州   | ሃን፣ ወይ፣ ምዕራባዊ ጂን (晋)፣ አሥራ ስድስቱ መንግሥታት፣ ስሜናዊ ሥርወ መንግሥታት | [ Note 3 ] |
| 344-49 ዓ.ም.                                    | ጂ ከተማ ዮውዦው 幽州   | ሃን፣ ወይ፣ ምዕራባዊ ጂን (晋)፣ አሥራ ስድስቱ መንግሥታት፣ ስሜናዊ ሥርወ መንግሥታት | [ Note 4 ] |
| 389 ዓ.ም.                                       | ጂ ከተማ ዮውዦው 幽州   | ሃን፣ ወይ፣ ምዕራባዊ ጂን (晋)፣ አሥራ ስድስቱ መንግሥታት፣ ስሜናዊ ሥርወ መንግሥታት | [ Note 5 ] |
| 599 ዓ.ም.                                       | ዥዎጁን 涿郡         | ስወይ                                                     | [ Note 6 ] |
| 608 ዓ.ም.                                       | ዮውዦው              | ታንግ                                                     | [ Note 7 ] |
| 734 ዓ.ም.                                       | ፋንያንግ 范阳        | ታንግ                                                     | [ Note 7 ] |
| 751 ዓ.ም.                                       | ያንጂንግ 燕京        | ታንግ                                                     | [ Note 7 ] |
| 757 ዓ.ም.                                       | ዮውዦው              | ታንግ                                                     | [ Note 7 ] |
| 903 ዓ.ም.                                       | ዮውዦው              | አምስቱ ሥርወ መንግሥታት                                         |            |
| 905 ዓ.ም.                                       | ዮውዦው              |                                                         |            |
| 930 ዓ.ም.                                       | ናንጂንግ 南京        | ልያው                                                     |            |
| 1114 ዓ.ም.                                      | ያንጂንግ             | ጂን (金)                                                 |            |
| 1115 ዓ.ም.                                      | ያንሻን 燕山         | ሶንግ                                                     |            |
| 1117 ዓ.ም.                                      | ያንጂንግ             | ጂን (金)                                                 |            |
| 1143 ዓ.ም.                                      | ዦንግዱ 中都         | ጂን (金)                                                 | [ Note 8 ] |
| 1207 ዓ.ም.                                      | ያንጂንግ             | ይዋን                                                     |            |
| 1263 ዓ.ም.                                      | ኻንባሊቅ ወይም ዳዱ 大都 | ይዋን                                                     |            |
| 1360 ዓ.ም.                                      | በይጲንግ 北平        | ሚንግ                                                     |            |
| 1395 ዓ.ም.                                      | በይጂንግ 北京        | ሚንግ                                                     |            |
| 1412 ዓ.ም.                                      | በይጂንግ 北京        | ሚንግ                                                     |            |
| 1636 ዓ.ም.                                      | በይጂንግ 北京        | ጪንግ                                                     |            |
| 1904 ዓ.ም.                                      | በይጂንግ 北京        | የቻይና ሪፐብሊክ                                              |            |
| 1920 ዓ.ም.                                      | በይጲንግ             | የቻይና ሪፐብሊክ                                              |            |
| 1929-32 ዓ.ም.                                   | በይጂንግ             | የቻይና ሪፐብሊክ                                              | [ Note 9 ] |
| 1945                                           | በይጲንግ             | የቻይና ሪፐብሊክ                                              | [ Note 9 ] |
| 1941 ዓ.ም.- አሁን                                 | በይጂንግ             | የቻይና ህዝባዊ ሪፐብሊክ                                         |            |
| የአውራጃው መንግሥት ወይም ሥርወ መንግሥት መቀመጫ የመላ ቻይና ዋና ከተማ |                   |                                                         |            |


## ነጥቦች
1. ↑  ጂ ከተማ የጂ መንግሥትና የያን መንግሥት ዋና ከተማ ነበረ።
2. ↑  በጪን ሥርወ መንግሥት ጂ ከተማ የጓንግያንግ አውራጃ መቀመጫ ሆነ።[1][2]
3. ↑  During the Eastern Han Dynasty, Youzhou, as one of 12 prefectures, contained a dozen subordinate commanderies, including the Guangyang Commandery.  In 24 AD, Liu Xiu moved Youzhou's prefectural seat from Ji County (in modern-day Tianjin) to the City of Ji (in modern-day Beijing).  In 96 AD, the City of Ji served as the seat of both the Guangyang Commandery and Youzhou.[3]  The Wei Kingdom reorganized and decentralized the governance of commanderies under Youzhou.  Guangyang Commandery became the State of Yan (燕国), which had four counties: Ji County, Changping, Jundu and Guangyang County, and was governed from the City of Ji.  Fanyang Commandery was governed from Zhuo County.  Yuyang Commandery was govered from Yuyuang (in modern-day Huairou District of Beijing), Shanggu Commandery was governed from Juyong (in modern-day Yanqing County of Beijing).[4]
4. ↑  ከ344 እስከ 349 ዓ.ም. ድረስ፣ «የቀድሞ ያን» ጂ ከተማ ዋና ከተማው እንዲሆን አደረገ።[5]
5. ↑  በ389 ዓ.ም. ስሜናዊ ወይ ጂ ከተማን ከ«ኋለኞች ያን ማረኩ፤ ከዚያ መጀመርያ የስሜናዊ ሥርወ መንግሥታትን አቆሙ።[6]
6. ↑  በስወይ ሥርወ ምነግሥት ዘመን የዮውዦው ስም «ዥዎጁን» ሆነ።[7]
7. ↑  በታንግ ሥርወ መንግሥት ሙሉ ስሙ በየጊዜ ይለያይ ነበር። በ734 ዓ..ም. ስሙ «ፋንያንግ» ሆነ፤ በ751 ዓ.ም. (በአንሺንግ አመጽ ወቅት) «ያንጂንግ» ተባለ፤ በ757 ዓ.ም. እንደገና ዮውዦው ሆነ።[8]
8. ↑  በ1143 ዓ.ም. የጂን ሥርወ መንግሥት ዋና ከተማ ከሻንግጂንግ ወደ ያንጂንግ ታዛውሮ አዲስ ስሙ ዦንግዱ ሆነ።[9]
9. ↑  ከ1929-32 ዓ.ም. የጃፓን አሻንጉሊጥ መንግሥት የቻይና ሪፐብሊክ ሽግግር መንግሥት ስሙን ወደ በይጂንግ መለሠው።


ቤዪጂንግ
'''ቤጂንግ''' ([[ቻይንኛ]]፦ '''北京'''፤ ትክክልለኛ [[ፑቶንግኋ]] አጠራር፦ /ፐይፂንግ/) [[የቻይና ሕዝባዊ ሬፑብሊክ]] [[ዋና ከተማ]] ነው።
[[File:Skyline of Beijing CBD from the southeast (20210907074131).jpg|thumb|300px|ቤዪጂንግ]]

የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር የአካባቢውን ኗሪ ሲጨምር 10,849,000 ሆኖ ሲገመት የራሱ የከተማው ኗሪ ቁጥር ደግሞ 8,689,000 ሆኖ ይገመታል። ከተማው {{coor dm |39|55|N|116|23|E}} ላይ ተቀምጦ ይገኛል።

==የበይጂንግ ስሞች ታሪክ==
{| class="wikitable" style="float: right;"
|+ '''የበይጂንግ ታሪካዊ ስሞች'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''ዓመት'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''የከተማው ስም'''
| align="center" style="background:#f0f0f0; width: 100px; text-align: center;"|'''ሥርወ መንግሥት'''
|
|-
|style="background:#FFD350;"|1055 ግ.<br/>ዓክልበ.
|rowspan=2|ጂ ከተማ 蓟城
|style="text-align: center;"|[[ዦው ሥርወ መንግሥት|ዦው]]፣<br/>[[የሚታግሉ መንግሥታት ዘመን]]
|{{refn|group=Note|ጂ ከተማ የ[[ጂ መንግሥት]]ና የ[[ያን መንግሥት]] ዋና ከተማ ነበረ።}}
|-
|229 ዓክልበ.
|style="text-align: center;"|[[ጪን ሥርወ መንግሥት|ጪን]]
|{{refn|group=Note|በጪን ሥርወ መንግሥት ጂ ከተማ የጓንግያንግ አውራጃ መቀመጫ ሆነ።<ref>[http://english.bjww.gov.cn/2006/7-19/181216.shtml "Ji, a Northern City of Military Importance in the Qin Dynasty" Beijing Municipal Administration of Cultural Heritage] 2006-07-19</ref><ref>(Chinese)[http://www.bjww.gov.cn/2005/8-4/132224.html "北方军事重镇-汉唐经略东北的基地-秦王朝北方的燕蓟重镇" Beijing Municipal Administration of Cultural Heritage] Accessed 2012-12-17</ref>}}
|-
|114 ዓክልበ.
|rowspan=3|[[ጂ ከተማ]]<br/>[[ዮውዦው]] 幽州
|rowspan=3 style="text-align: center;"|[[ሃን ሥርወ መንግሥት|ሃን]]፣ [[ወይ መንግሥት|ወይ]]፣ [[ጂን ሥርወ መንግሥት (257–412 ዓም)|ምዕራባዊ ጂን (晋)]]፣ <br> [[አሥራ ስድስቱ መንግሥታት]]፣ <br> [[ስሜናዊ ሥርወ መንግሥታት]]
|{{refn|group=Note|During the [[Eastern Han Dynasty]], Youzhou, as one of 12 prefectures, contained a dozen subordinate commanderies, including the Guangyang Commandery.  In 24 AD, [[Liu Xiu]] moved Youzhou's prefectural seat from Ji County (in modern-day Tianjin) to the City of Ji (in modern-day Beijing).  In 96 AD, the City of Ji served as the seat of both the Guangyang Commandery and Youzhou.<ref name="BJWW-EasternHan">(Chinese)[http://www.bjww.gov.cn/2005/8-4/131820.html "北方军事重镇-汉唐经略东北的基地-东汉时期的幽州蓟城" Beijing Municipal Administration of Cultural Heritage] 2005-09-01</ref>  The [[Wei Kingdom]] reorganized and decentralized the governance of commanderies under Youzhou.  Guangyang Commandery became the State of Yan (燕国), which had four counties: Ji County, Changping, Jundu and Guangyang County, and was governed from the City of Ji.  Fanyang Commandery was governed from Zhuo County.  Yuyang Commandery was govered from Yuyuang (in modern-day [[Huairou District]] of Beijing), Shanggu Commandery was governed from Juyong (in modern-day [[Yanqing County]] of Beijing).<ref name="BJWW-WeiKingdom">(Chinese)[http://www.bjww.gov.cn/2005/8-4/131628.html "北方军事重镇-汉唐经略东北的基地-民族大融合的魏晋十六国北朝时期" Beijing Municipal Administration of Cultural Heritage] 2005-09-01</ref>}}
|-
|style="background:#FFD350;"|344-49 ዓ.ም.
|{{refn|group=Note|ከ[[344]] እስከ [[349]] ዓ.ም. ድረስ፣ «[[የቀድሞ ያን]]» ጂ ከተማ ዋና ከተማው እንዲሆን አደረገ።<ref name="Difangzhi">(Chinese) [http://www.oldbj.com/html-293/ "北京城市行政区划述略" 《北京地方志》] Accessed 2012-12-19</ref>}}
|-
|389 ዓ.ም.
|{{refn|group=Note|በ389 ዓ.ም. [[ስሜናዊ ወይ]] ጂ ከተማን ከ«[[ኋለኞች ያን]] ማረኩ፤ ከዚያ መጀመርያ የ[[ስሜናዊ ሥርወ መንግሥታት]]ን አቆሙ።<ref>(Chinese) [http://www.btcbd.com/Culture/2009/2675.html 北魏太和造像] 2009-01-11</ref>}}
|-
|599 ዓ.ም.
|ዥዎጁን 涿郡
|style="text-align: center;"|[[ስወይ ሥርወ መንግሥት|ስወይ]]
|{{refn|group=Note|በስወይ ሥርወ ምነግሥት ዘመን የዮውዦው ስም «ዥዎጁን» ሆነ።<ref name="BJWW-Sui">(Chinese)[http://www.bjww.gov.cn/2005/8-4/131351.html "北方军事重镇-汉唐经略东北的基地-隋朝统治下的北京" Beijing Municipal Administration of Cultural Heritage] 2005-09-01</ref>}}
|-
|608 ዓ.ም.
|[[ዮውዦው]]
|rowspan=4 style="text-align: center;"|[[ታንግ ሥርወ መንግሥት|ታንግ]]
|rowspan=4|{{refn|group=Note|በታንግ ሥርወ መንግሥት ሙሉ ስሙ በየጊዜ ይለያይ ነበር። በ[[734]] ዓ..ም. ስሙ «ፋንያንግ» ሆነ፤ በ[[751]] ዓ.ም. (በ[[አንሺንግ አመጽ]] ወቅት) «ያንጂንግ» ተባለ፤ በ757 ዓ.ም. እንደገና ዮውዦው ሆነ።<ref name="BJWW-Tang">(Chinese) [http://www.bjww.gov.cn/2005/8-23/95411.html 试论北京唐代墓志的地方特色" Beijing Municipal Administration of Cultural Heritage] 2005-09-01</ref>}}
|-
|734 ዓ.ም.
|[[ፋንያንግ]] 范阳
|-
|style="background:#FFD350;"|751 ዓ.ም.
|[[ያንጂንግ]] 燕京
|-
|757 ዓ.ም.
|rowspan=3|[[ዮውዦው]]
|-
|style="background:#FFD350;"|903 ዓ.ም.
|rowspan=2; style="text-align: center;"|[[አምስቱ ሥርወ መንግሥታት]]
|rowspan=2|
|-
|905 ዓ.ም.
|-
|style="background:#FFD350;"|930 ዓ.ም.
|[[ልያው ናንጂንግ|ናንጂንግ]] 南京
|style="text-align: center;"|[[ልያው ሥርወ መንግሥት|ልያው]]
|
|-
|1114 ዓ.ም.
|[[ያንጂንግ]]
|style="text-align: center;"|[[ጂን ሥርወ መንግሥት (1107–1226 ዓ.ም.)|ጂን (金)]]
|-
|1115 ዓ.ም.
|ያንሻን 燕山
|style="text-align: center;"|[[ሶንግ ሥርወ መንግሥት|ሶንግ]]
|
|-
|1117 ዓ.ም.
|[[ያንጂንግ]]
|rowspan=2 style="text-align: center;"|ጂን (金)
|-
|style="background:#FFD350;"|1143 ዓ.ም.
|ዦንግዱ 中都
|{{refn|group=Note|በ1143 ዓ.ም. የጂን ሥርወ መንግሥት ዋና ከተማ ከሻንግጂንግ ወደ ያንጂንግ ታዛውሮ አዲስ ስሙ ዦንግዱ ሆነ።<ref>(Chinese) [http://www.bjww.gov.cn/2005/8-4/125633.html "北半部中国的政治中心-金中都的建立" Beijing Municipal Administration of Cultural Heritage] 2005-09-01</ref>}}
|-
|1207 ዓ.ም.
|[[ያንጂንግ]]
|rowspan=2 style="text-align: center;"|[[ይዋን ሥርወ መንግሥት|ይዋን]]
|
|-
|style="background:#EAA397;"|1263 ዓ.ም.
|[[ኻንባሊቅ]] ወይም ዳዱ 大都
|
|-
|1360 ዓ.ም.
|[[በይጲንግ]] 北平
|rowspan=3 style="text-align: center;"|[[ሚንግ ሥርወ መንግሥት|ሚንግ]]
|
|-
|1395 ዓ.ም.
|rowspan=4|[[በይጂንግ]] 北京
|-
|style="background:#EAA397;"|1412 ዓ.ም.
|-
|style="background:#EAA397;"|1636 ዓ.ም.
|style="text-align: center;"|[[ጪንግ ሥርወ መንግሥት|ጪንግ]]
|
|-
|style="background:#EAA397;"|1904 ዓ.ም.
|rowspan=4 style="text-align: center;"|[[የቻይና ሪፐብሊክ (1904-1941 ዓ.ም.)|የቻይና ሪፐብሊክ]]
|
|-
|1920 ዓ.ም.
|[[በይጲንግ]]
|
|-
|style="background:#FFD350;"|1929-32 ዓ.ም.
|''በይጂንግ''
|rowspan=2|{{refn|group=Note|ከ1929-32 ዓ.ም. የ[[ጃፓን]] አሻንጉሊጥ መንግሥት [[የቻይና ሪፐብሊክ ሽግግር መንግሥት]] ስሙን ወደ በይጂንግ መለሠው።}}
|-	
|1945
|[[በይጲንግ]]
|-
|style="background:#EAA397;"|1941 ዓ.ም.-<br/>አሁን
|[[በይጂንግ]]
|style="text-align: center;"|[[የቻይና ህዝባዊ ሪፐብሊክ]]
|
|-
|colspan=4|{{colorbox|#FFD350}} የአውራጃው መንግሥት ወይም ሥርወ መንግሥት መቀመጫ<br/>{{colorbox|#EAA397}} [[የቻይና ዋና ከተሞች በታሪክ|የመላ ቻይና ዋና ከተማ]]
|}

==ነጥቦች==
{{Reflist|group=Note|refs=
}}

==ዋቢ ምንጮች==
<references/>

{{መዋቅር}}

[[መደብ:ዋና ከተሞች]]
[[መደብ:የቻይና ከተሞች]]