# እንዳሁላ
እንዳሁላ፣ እንዳሆህላ፣ እንዶሃህላ (Kalanchoe) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ወገን ነው።
እነዚህ የእንዳሁላ አይነቶች ናቸው፦ 
- አንጩራ K. petitiana
- ሽልቀቅ ?
- የቆላ እንዳሁላ K. deficiens


## የተክሉ ሳይንሳዊ ጸባይ
እንዳሁላ ውሀማ የተባሉ ተክሎች ናቸው። የተላያዩ ዝርያዎች አበቦችም ልዩ ልዩ መልኮች አላቸው።  

## አስተዳደግ
ብዙ ውሃ አይፈልጉም፣ በቀላሉ ይስፋፋል። 
አንዱ ዝርያ K. pinnata በእፃዊ ተዋልዶ ብቻ ራሱን ያበዛል። 

## በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር
ከአለሙ 125 የእንዳሁላ ዝርያዎች፣ 60 ዝርያዎች በዱር ከማዳጋስካር ናቸው፣ 56 ዝርያዎች ከደቡባዊ ወይም ምሥራቅ አፍሪካ ናቸው፤ አንድ ዝርያ ብቻ ከአሜሪካዎች ነው።  
ብዙ አይነቶች በኢትዮጵያ አሉ፣ አንዳንድ በደረቅ ድንጋያማ፣ ለሎችም በፈሳሽ ዳር ወይም በጫካ ዳር ይበቅላሉ። 

## የተክሉ ጥቅም
በዋናነት ለቤት ማገጫ ይታደጋል። 
በኢትዮጵያ ባህላዊ መድሃኒት፣ የእንዳሁላ ቅጠሎች ለቁስል፣ ለብጉንጅ፣ ለእባጭ፣ ለቆዳ ችግሮች ለማከም ተጠቅመዋል። እንዲሁም የበሬ ቀንበር ቁስል ለማከም ተጠቅመዋል። 
ትኩስ ሥሮቹ ለጨብጡ፣ ለሆድ ትል ሕክምና ተጠቅመዋል። ይህ ሥር እንደ ሻይ ይጠመቃል፣ በጣም ሃይለኛ ሲሆን ጉዳት እንዳያደርግ በአነስተኛ መጠን ብቻ ይጠጣል።
በሌላ ጥናቶች ዘንድ፣ የK. petitiana (የአንጩራ) አገዳ መረቅ ለኪንታሮት፣ የቅጠሉም ጭማቂ በቅቤ ለጥፍ ለተሰበረ አጥንት ያክማል። ወይም ለማበጥ፣ ሥሩ በቀጥታ ማስገባት ይደረጋል።
ብዙ ዝርያዎች፣ በተለይ ለከብት፣ ለልብ መርዛም ናቸው።
በሌሎች አገራት በህላዊ ሕክምናዎች፣ ለቁርጥማት፣ ለማበጥ፣ ለልክፈቶች ተጠቅመዋል።  በትሪኒዳድ ባህላዊ ሕክምና፣ K. pinnata ለደም ግፊት እንዲሰጥ ይዘገባል።
1. ↑  አማራ ጌታሁን - SOME COMMON MEDICINAL AND POISONOUS PLANTS USED IN ETHIOPIAN FOLK MEDICINE Archived ጁላይ 31, 2017 at the Wayback Machine March 1976 እ.ኤ.አ.
2. ↑  የፍቼ፣ ኦሮሚያ ባህላዊ መድሃኒት ጥናት 2006 ዓም ከዓቢዩ እኒየው እና ሌሎች፣ ጎንደርና አዲስ አበባ ኡኒቨርሲቲዎች ሥነ ፍጥረት ኮሌጆች
3. ↑  የዘጌ ልሳነ ምድር ባህላዊ መድሃኒት ጥናት 1999 ዓም ከጥላሁን ተክለሃይማኖት፣ ሚሩጸ ጊዳይ፣ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ
4. ↑  McKenzie, RA; Dunster PJ. (July 1986). "Hearts and flowers: Bryophyllum poisoning of cattle". Australian Veterinary Journal 63 (7):  222–7. doi:10.1111/j.1751-0813.1986.tb03000.x. PMID 3778371.
5. ↑  McKenzie, RA; Franke FP; Dunster PJ. (October 1987). "The toxicity to cattle and bufadienolide content of six Bryophyllum species". Australian Veterinary Journal 64 (10):  298–301. doi:10.1111/j.1751-0813.1987.tb07330.x. PMID 3439945.
6. ↑  Lans, CA (2006-10-13). "Ethnomedicines used in Trinidad and Tobago for urinary problems and diabetes mellitus". Journal of ethnobiology and ethnomedicine 2:  45. doi:10.1186/1746-4269-2-45. PMID 17040567.


እንዳሁላ
[[ስዕል:Kalanchoe.blossfeldiana.jpg|300px|thumb|አንድ የእንዳሁላ አይነት ዝርያ]]
'''እንዳሁላ'''፣ '''እንዳሆህላ'''፣ '''እንዶሃህላ''' (''Kalanchoe'') [[ኢትዮጵያ]] ውስጥ የሚገኝ ተክል ወገን ነው።

እነዚህ የእንዳሁላ አይነቶች ናቸው፦ 

*[[አንጩራ]] K. petitiana
*[[ሽልቀቅ]] ?
*[[የቆላ እንዳሁላ]] K. deficiens

==የተክሉ ሳይንሳዊ ጸባይ ==
እንዳሁላ ውሀማ የተባሉ ተክሎች ናቸው። የተላያዩ ዝርያዎች አበቦችም ልዩ ልዩ መልኮች አላቸው።  

== አስተዳደግ ==
[[ስዕል:Kalanchoe veg.jpg|280px|thumb|left|K. pinnata፦ ይህ ዝርያ በ[[እፃዊ ተዋልዶ]] በጫፉ ላይ ሕጻናት ይወልዳል።]]

ብዙ ውሃ አይፈልጉም፣ በቀላሉ ይስፋፋል። 

አንዱ ዝርያ K. pinnata በ[[እፃዊ ተዋልዶ]] ብቻ ራሱን ያበዛል። 

== በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር==
ከአለሙ 125 የእንዳሁላ ዝርያዎች፣ 60 ዝርያዎች በዱር ከ[[ማዳጋስካር]] ናቸው፣ 56 ዝርያዎች ከደቡባዊ ወይም ምሥራቅ አፍሪካ ናቸው፤ አንድ ዝርያ ብቻ ከአሜሪካዎች ነው።  

ብዙ አይነቶች በኢትዮጵያ አሉ፣ አንዳንድ በደረቅ ድንጋያማ፣ ለሎችም በፈሳሽ ዳር ወይም በጫካ ዳር ይበቅላሉ። 

==የተክሉ ጥቅም ==

በዋናነት ለቤት ማገጫ ይታደጋል። 

በኢትዮጵያ ባህላዊ መድሃኒት፣ የእንዳሁላ ቅጠሎች ለቁስል፣ ለብጉንጅ፣ ለእባጭ፣ ለቆዳ ችግሮች ለማከም ተጠቅመዋል። እንዲሁም የበሬ ቀንበር ቁስል ለማከም ተጠቅመዋል። 

ትኩስ ሥሮቹ ለ[[ጨብጡ]]፣ ለሆድ ትል ሕክምና ተጠቅመዋል። ይህ ሥር እንደ ሻይ ይጠመቃል፣ በጣም ሃይለኛ ሲሆን ጉዳት እንዳያደርግ በአነስተኛ መጠን ብቻ ይጠጣል።<ref>[http://www.ethnopharmacologia.org/prelude2016/pdf/biblio-hg-07-getahun.pdf አማራ ጌታሁን - SOME COMMON MEDICINAL AND POISONOUS PLANTS USED IN ETHIOPIAN FOLK MEDICINE] {{Wayback|url=http://www.ethnopharmacologia.org/prelude2016/pdf/biblio-hg-07-getahun.pdf |date=20170731133747 }} March 1976 እ.ኤ.አ.</ref>

በሌላ ጥናቶች ዘንድ፣ የK. petitiana (የአንጩራ) አገዳ መረቅ ለ[[ኪንታሮት]]፣ የቅጠሉም ጭማቂ በቅቤ ለጥፍ ለተሰበረ አጥንት ያክማል።<ref>[http://maxwellsci.com/print/crjbs/v6-154-167.pdf የፍቼ፣ ኦሮሚያ ባህላዊ መድሃኒት ጥናት] 2006 ዓም ከዓቢዩ እኒየው እና ሌሎች፣ ጎንደርና አዲስ አበባ ኡኒቨርሲቲዎች ሥነ ፍጥረት ኮሌጆች</ref> ወይም ለማበጥ፣ ሥሩ በቀጥታ ማስገባት ይደረጋል።<ref>[https://ethnobiomed.biomedcentral.com/articles/10.1186/1746-4269-3-12 የዘጌ ልሳነ ምድር ባህላዊ መድሃኒት ጥናት] 1999 ዓም ከጥላሁን ተክለሃይማኖት፣ ሚሩጸ ጊዳይ፣ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ</ref>

ብዙ ዝርያዎች፣ በተለይ ለከብት፣ ለልብ መርዛም ናቸው።<ref>{{cite journal
  | last = McKenzie
  | first = RA
  |author2=Dunster PJ.
  | title = Hearts and flowers: Bryophyllum poisoning of cattle
  |date=July 1986
  | url = | pmid =  3778371
  | volume = 63
  | issue = 7
  | pages = 222–7
  | journal = Australian Veterinary Journal
  | doi = 10.1111/j.1751-0813.1986.tb03000.x}}
</ref><ref>{{cite journal
  | last = McKenzie
  | first = RA
  |author2=Franke FP |author3=Dunster PJ.
   | title = The toxicity to cattle and bufadienolide content of six Bryophyllum species
  |date=October 1987
  | url = | pmid =  3439945
  | volume = 64
  | issue = 10
  | pages = 298–301
  | journal = Australian Veterinary Journal
  | doi = 10.1111/j.1751-0813.1987.tb07330.x}}
</ref>

በሌሎች አገራት በህላዊ ሕክምናዎች፣ ለ[[ቁርጥማት]]፣ ለማበጥ፣ ለልክፈቶች ተጠቅመዋል።  በ[[ትሪኒዳድ]] ባህላዊ ሕክምና፣ K. pinnata ለደም ግፊት እንዲሰጥ ይዘገባል።<ref>{{cite journal
  | last = Lans
  | first = CA
  | title = Ethnomedicines used in Trinidad and Tobago for urinary problems and diabetes mellitus
  | date = 2006-10-13
  | url = | pmid =  17040567
  | volume = 2
  | pages = 45
  | doi = 10.1186/1746-4269-2-45
  | pmc = 1624823
  | journal = Journal of ethnobiology and ethnomedicine}}
</ref>


{{መዋቅር}}

[[መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት]]
[[መደብ:አትክልት]]