# ኒው ዚላንድ
ኒው ዚላንድ በደቡብ ምዕራብ ፓሲፊክ ውቅያኖስ የምትገኝ የደሴት ሀገር ናት።

## ቋንቋዎች
በኒው ዚላንድ በዋንነት የሚነገረው መደበኛ ቋንቋ እንግሊዝኛ ነው። ማዖሪኛ በተለይ በማዖሪ ብሔር ይነገራል፣ በ1979 ዓ.ም. ደግሞ ይፋዊ ቋንቋ ሆነ። ከ1998 ዓ.ም. ጀምሮ የአገሩ ሦስተኛው ይፋዊ ቋንቋ የኒው ዚላንድ እጅ ምልክት ቋንቋ ሆኗል።

## ባህል
ከኒው ዚላንድ ሕዝቦች መካከል የማዖሪ ብሔር ከሁሉ ይልቅ ለረጅም ዘመን በደሴቶቹ ላይ ኑረዋል። ማዖሪዎች «ሃካ» ስለ ተባለው ባህላዊ የውግያ ጭፈራ ታውቀዋል። በኒው ዚላንድ ባሕል ደግሞ የአገሩ ስፖርት (በተለይ የራግቢ) ቡድኖች ጨዋታ ሳይጀምሩ ሁልጊዜ «ሃካ» ይጨፍራሉ። 
አንዳንዴ በቀልድ የኒው ዚላንድ ባህል ዓምዶች «ሦስቱ Rዎች» ይባላሉ - እነሱም «Rugby Racing እና beeR» (ራግቢ፥ እሽቅድድምና ቢራ) ናቸው። እንዲያውም የፈረስ እሽቅድድም አሁን እንደ ቀድሞ ደረጃ የተወደደ አልቆየም፣ ራግቢ እና ቢራ ግን ዛሬውንም በኒው ዚላንድ ሕዝብ በኩል በጣም የሚወደዱ ሆነው ቀርተዋል።
የኒው ዚላንድ ሰዎች አንዳንዴ በመጫወት ሲሆን በራሳቸውም ሆነ በሌሎች ዘንድ «ኪዊዎች» ይባላሉ። «ኪዊዎች» በተለመደው (በጅምላ አመለካከት) ተጨባጭ ያልሆነ ኀልዮ ወይም አሣብ ሳይሆን ተግባራዊ ጉብዝና እና ሙያ ይመርጣሉ። ኒው ዚላንድ ለረጅም ዘመን በክፍሎች ያልተመደበ ሕብረተሰብ ይቆጠር ነበር - ከሃብታሞችና ደሃዎች ኒው ዚላንድ ኗሪዎች መካከል የነበረው ልዩነት ያንስ ነበር ማለት ነው። በቅርቡ ባለፉት አሥርታት ግን ይሄው ሁናቴ ተቀይሯል። 
ብዙ የዚው ዚላንድ ኗሪዎች አድገው ወደ ውጭ አገሮች ይጎበኛሉ፣ ብዙዎቹም የባህላዊ ልውውጥ ፕሮግራሞች ይጠቅማሉ፣ ስለዚህ በዓለም ዙሪያ ይገኛሉ፣ በተለይም በአውስትራሊያ፣ ብሪታንያ፣ አውሮፓና እስያ ይጓዛሉ።

ኒው ዚላንድ
{{የሀገር መረጃ
|ስም = ኒው ዚላንድ
|ሙሉ_ስም = ኒው ዚላንድ<br>New Zealand<br>Aotearoa
|ማኅተም_ሥዕል = Coat of arms of New Zealand.svg
|ባንዲራ_ሥዕል = Flag_of_New_Zealand.svg
|ባንዲራ_ስፋት = 
|መዝሙር =
|ካርታ_ሥዕል = New Zealand in its region.svg
|ካርታ_መግለጫ_ፅሁፍ = ኒው ዚላንድ በአረንጓዴ ቀለም
|ዋና_ከተማ = [[ዌሊንግተን]]
|ብሔራዊ_ቋንቋ = [[እንግሊዝኛ]]፣ [[ማዖሪ ቋንቋ|ማዎሪ]]፣ የምልክት ቋንቋ
|የመንግስት_አይነት = የፓርላማ ዴሞክራሲ እና ሕገ መንግሥታዊ ንጉሳዊ መንግሥት
|የመሪዎች_ማዕረግ =<br><br> ንግሥት <br><br /> ጠቅላይ ሚኒስትር 
|የመሪዎች_ስም = [[ንግሥት ኤልሣቤጥ (ዳግማዊት)|ግርማዊት ንግሥት ኤልሳቤጥ ፪ኛ]] <br /> [[ጆን ኪይ]]
|ታሪካዊ_ቀናት =
|ታሪካዊ_ክስተቶች =
|የመሬት_ስፋት = 268,021
|የመሬት_ስፋት_ከዓለም =74
|ውሀ_ከመቶ = <br>2.1
|የሕዝብ_ብዛት_ግምት_ዓመት = 2010 እ.ኤ.አ.
|የሕዝብ_ብዛት_ቆጠራ_ዓመት = 2006 እ.ኤ.አ.
|የሕዝብ_ብዛት_ግምት = 4,367,700
|የሕዝብ_ብዛት_ቆጠራ = <br>4,027,947
|የሕዝብ_ብዛት_ከዓለም = 123
|የገንዘብ_ስም = [[የኒው ዚላንድ ዶላር]]
|ሰዓት_ክልል = +12
|የስልክ_መግቢያ = +64
|ከፍተኛ_ደረጃ_ከባቢ = .nz
|የግርጌ_ማስታወሻ =
}}
'''ኒው ዚላንድ''' በደቡብ ምዕራብ [[ፓሲፊክ ውቅያኖስ]] የምትገኝ የደሴት ሀገር ናት።

== ቋንቋዎች ==

በኒው ዚላንድ በዋንነት የሚነገረው መደበኛ ቋንቋ [[እንግሊዝኛ]] ነው። [[ማዖሪኛ]] በተለይ በ[[ማዖሪ]] ብሔር ይነገራል፣ በ[[1979]] ዓ.ም. ደግሞ ይፋዊ ቋንቋ ሆነ። ከ[[1998]] ዓ.ም. ጀምሮ የአገሩ ሦስተኛው ይፋዊ ቋንቋ [[የኒው ዚላንድ እጅ ምልክት ቋንቋ]] ሆኗል።

== ባህል ==

ከኒው ዚላንድ ሕዝቦች መካከል የማዖሪ ብሔር ከሁሉ ይልቅ ለረጅም ዘመን በደሴቶቹ ላይ ኑረዋል። ማዖሪዎች «[[ሃካ]]» ስለ ተባለው ባህላዊ የውግያ ጭፈራ ታውቀዋል። በኒው ዚላንድ ባሕል ደግሞ የአገሩ [[ስፖርት]] (በተለይ የ[[ራግቢ]]) ቡድኖች ጨዋታ ሳይጀምሩ ሁልጊዜ «[[ሃካ]]» ይጨፍራሉ። 

አንዳንዴ በቀልድ የኒው ዚላንድ ባህል ዓምዶች «ሦስቱ Rዎች» ይባላሉ - እነሱም «Rugby Racing እና beeR» (ራግቢ፥ እሽቅድድምና [[ቢራ]]) ናቸው። እንዲያውም [[የፈረስ እሽቅድድም]] አሁን እንደ ቀድሞ ደረጃ የተወደደ አልቆየም፣ ራግቢ እና ቢራ ግን ዛሬውንም በኒው ዚላንድ ሕዝብ በኩል በጣም የሚወደዱ ሆነው ቀርተዋል።

የኒው ዚላንድ ሰዎች አንዳንዴ በመጫወት ሲሆን በራሳቸውም ሆነ በሌሎች ዘንድ «ኪዊዎች» ይባላሉ። «ኪዊዎች» በተለመደው (በጅምላ አመለካከት) ተጨባጭ ያልሆነ ኀልዮ ወይም አሣብ ሳይሆን ተግባራዊ ጉብዝና እና ሙያ ይመርጣሉ። ኒው ዚላንድ ለረጅም ዘመን በክፍሎች ያልተመደበ ሕብረተሰብ ይቆጠር ነበር - ከሃብታሞችና ደሃዎች ኒው ዚላንድ ኗሪዎች መካከል የነበረው ልዩነት ያንስ ነበር ማለት ነው። በቅርቡ ባለፉት አሥርታት ግን ይሄው ሁናቴ ተቀይሯል። 

ብዙ የዚው ዚላንድ ኗሪዎች አድገው ወደ ውጭ አገሮች ይጎበኛሉ፣ ብዙዎቹም የባህላዊ ልውውጥ ፕሮግራሞች ይጠቅማሉ፣ ስለዚህ በዓለም ዙሪያ ይገኛሉ፣ በተለይም በ[[አውስትራሊያ]]፣ [[ብሪታንያ]]፣ [[አውሮፓ]]ና [[እስያ]] ይጓዛሉ።

{{በኦሺያኒያ ውስጥ የሚገኙ አገሮች}}
{{መዋቅር-መልክዐምድር}}

[[መደብ:ኒው ዚላንድ|*]]