# የፈጠራዎች ታሪክ

## ከክርስቶስ ልደት በፊት
- 3125 ዓክልበ. ግድም፦ መኮትኮቻ፣ የኩል መኳያ፣ ናስ (በግብፅ)
- 2960 ዓክልበ. ግድም፦ መርከብ (ግብጽ)
- 2395 ዓክልበ. ግድም፦ ሠረገላ (በእስኩቴስ)
- 2350 ዓክልበ ግድም፦ ሐር (ቻይና)
- 2175 ዓክልበ. ግድም፦ ማረሻ (በሱመር)
- 1900 ዓክልበ. ግድም፦ የፈተና ድንጋይ (ሕንዱስ ሸለቆ ሥልጣኔ)፤ ብርሌ (ፊንቄ)፣ የብረት ቀለጣ (ሐቲ)
- 1520 ዓክልበ. ግድም፦ የውሃ ሰዓት (ግብፅ)
- 660 ዓክልበ. ግድም፦ መሀለቅ (ልድያ)
- 500 ዓክልበ. ግድም.፦ ሻማ (ሮሜ)
- 432 ዓክልበ.፦ እሳት ጣይ (ግሪክ)
- 300 ዓክልበ. ግድም፦ ዓረብ ብረት (ሕንድ)
- 214 ዓክልበ.፦ ጠድከል (ቻይና)
- 200 ዓክልበ. ግድም፦ እርካብ (በሕንድ)፤ ወረቀት (ቻይና)


## ከክርስቶስ ልደት በኋላ
- 134 ዓ.ም.፦ ጨው ባሩድ (በቻይና)
- 650 ዓ.ም. ግድም፤- የዕንጨት ማተሚያ (ቻይና)
- 664 ዓ.ም.፦ ግሪክ እሳት (ግሪክ)
- 700 ዓም ግድም፦ ርችት (ቻይና)
- 850 ዓም ግድም ፦ ባሩድ (ቻይና)
- 896 ዓ.ም. ፦ የባሩድ ፍላጻ (ቻይና)
- 950 ዓ.ም ግድም.፦ የነበልባል ጦር (ቻይና)
- 1016 ዓ.ም.፦ የወረቀት ገንዘብ (ቻይና)
- 1120 ዓ.ም ግድም፦ የእጅ መድፍ (ቻይና)


## 16ኛው መቶ ክፍለ-ዘመንዓ.ም.
- 1502 ዓ.ም.፦ የኪስ ሰአት በፒተር ሀንላይን
- 1573 ዓ.ም.፦ ፔንዱለም በጋሊልዮ ጋሊሌ
- 1585 ዓ.ም.፦ ቴርሞሜትር በጋሊልዮ ጋሊሌ


## 17ኛው መቶ ክፍለ-ዘመን
- 1664 ዓ.ም.፦ ትንሽ የእንፋሎት ተሽከርካሪ በፈርዲናንድ ፈርቢስት


## 18ኛው መቶ ክፍለ-ዘመን
- 1761 ዓ.ም.፦ የእንፋሎት ጋሪ በኒኮላ-ዦሴፍ ኩንዮ
- 1770 ዓ.ም.፦ ክትባት በኤድዋርድ ጄነር
- 1776 ዓ.ም.፦ የእንፋሎት ሠረገላ በዊልያም ሙርዶክ
- 1796 ዓ.ም.፦ ባቡር በሪቻርድ ትሬቪሲክ
- 1797 ዓ.ም.፦ ማቀዝቀዣ በኦሊቨር ኤቫንስ
- 1797 ዓ.ም.፦ ክብሪት
- 1799 ዓ.ም.፦ የሃይድሮጅን ውስጣዊ ፈነዳ ኤንጂን


## 19ኛው መቶ ክፍለ-ዘመን

### 1800ዎቹ
- 1804 ዓ.ም.፦ ተግባራዊ የእንፋሎት ባቡር
- 1808 ዓ.ም.፦ ኤሌክትሪክ ቴሌግራፍ በፍራንሲስ ሮናልድ


### 1810ዎቹ
- 1818 ዓ.ም.፦ ፎቶግራፍ በኒሰፎር ኒየፕስ
- 1818 ዓ.ም.፦ የሃይድሮጅን ውስጣዊ ፈነዳ ኤንጂን ጋሪ በሳሙኤል ብራውን


### 1820ዎቹ
- 1820 ዓ.ም.፦ የኤሌክትሪክ ሞቶር ተሽከርካሪ በአንዮስ የድሊክ
- 1822 ዓ.ም.፦ ሳር መቁረጫ በኤድዊን ቢርድ በዲንግ
- 1825 ዓ.ም.፦ ተግባራዊ ኤሌክትሪክ ቴሌግራፍ በባሮን ሺሊንግ
- 1827 ዓ.ም.፦ ሞርስ ኮድ በሳሙኤል ሞርስ
- 1828 ዓ.ም.፦ ስፌት መኪና በጆሴፍ ማደርስበርገር


### 1830ዎቹ
- 1834 ዓ.ም.፦ አንሰቴዢያ በክሮውፎርድ ሎንግ


### 1850ዎቹ
- 1854 ዓ.ም.፦ ፋክስ ማሽን
- 1855 ዓ.ም.፦ «ሂፖሞቢል» የሃይድሮጅን ጋዝ ጋሪ በኤትየን ለኗር
- 1855 ዓ.ም. ግድም፦ ብስክሌት


### 1860ዎቹ
- 1862 ዓ.ም.፦ የቤንዚን ኤንጂን ጋሪ በሲግፍሪድ ማርኩስ
- 1868 ዓ.ም. - ስልክ በአሌክሳንደር ግራም በል


### 1870ዎቹ
- 1871 ዓ.ም.፦ መጀመርያ ተግባራዊ አምፑል በቶማስ ኤዲሶን
- 1876 ዓ.ም.፦ መትረየስ
- 1877 ዓ.ም.፦ «ቤንዝ ሞቶር-ጋሪ»፣ መጀመርያው ተግባራዊ መኪና በካርል ቤንዝ


### 1880ዎቹ
- 1880 ዓ.ም.፦ ሲኒማ (ተንቀሳቃሽ ፊልም) በሉዊ ለ ፕረንስ
- 1889 ዓ.ም.፦  ራዲዮን


### 1890ዎቹ
- 1895 ዓ.ም.፦ አውሮፕላን


## 20ኛው መቶ ክፍለ-ዘመን
- 1907 ዓ.ም.፦ ታንክ
- 1918 ዓ.ም.፦ ቴሌቪዥን
- 1928 ዓ.ም.፦ መጀመርያ ተግባራዊ ሄሊኮፕተር
- 1937 ዓ.ም.፦ ኑክሌያር ቦምብ
- 1965 ዓ.ም.፦ ነፋስ ስልክ
- 1973 ዓ.ም.፦ ኢ-ሜል፣ ኢንተርኔት
- 1983 ዓ.ም.፦ ድረ ገጽ


የፈጠራዎች ታሪክ
==ከክርስቶስ ልደት በፊት==

* 3125 ዓክልበ. ግድም፦ [[መኮትኮቻ]]፣ የ[[ኩል]] መኳያ፣ [[ናስ]] (በ[[ግብፅ]])
*2960 ዓክልበ. ግድም፦ [[መርከብ]] (ግብጽ)
* 2395 ዓክልበ. ግድም፦ [[ሠረገላ]] (በ[[እስኩቴስ]])
*2350 ዓክልበ ግድም፦ [[ሐር]] ([[ቻይና]])
* 2175 ዓክልበ. ግድም፦ [[ማረሻ]] (በ[[ሱመር]])
*1900 ዓክልበ. ግድም፦ [[የፈተና ድንጋይ]] ([[ሕንዱስ ሸለቆ ሥልጣኔ]])፤ [[ብርሌ]] ([[ፊንቄ]])፣ የ[[ብረት]] ቀለጣ ([[ሐቲ]]) 
*1520 ዓክልበ. ግድም፦ [[የውሃ ሰዓት]] (ግብፅ)
*660 ዓክልበ. ግድም፦ [[መሀለቅ]] ([[ልድያ]]) 
*500 ዓክልበ. ግድም.፦ [[ሻማ]] ([[ሮሜ]])
*432 ዓክልበ.፦ [[እሳት ጣይ]] ([[ግሪክ (አገር)|ግሪክ]])
*300 ዓክልበ. ግድም፦ [[ዓረብ ብረት]] ([[ሕንድ]])
*214 ዓክልበ.፦ [[ጠድከል]] (ቻይና)
*200 ዓክልበ. ግድም፦ [[እርካብ]] (በሕንድ)፤ [[ወረቀት]] (ቻይና)

==ከክርስቶስ ልደት በኋላ==

*[[134]] ዓ.ም.፦ [[ጨው ባሩድ]] (በ[[ቻይና]])
*650 ዓ.ም. ግድም፤- [[የዕንጨት ማተሚያ]] (ቻይና)
*[[664]] ዓ.ም.፦ [[ግሪክ እሳት]] (ግሪክ)
*700 ዓም ግድም፦ [[ርችት]] (ቻይና)
*850 ዓም ግድም ፦ [[ባሩድ]] (ቻይና)
*[[896]] ዓ.ም. ፦ [[የባሩድ ፍላጻ]] (ቻይና)
*950 ዓ.ም ግድም.፦ [[የነበልባል ጦር]] (ቻይና)
*[[1016]] ዓ.ም.፦ [[የወረቀት ገንዘብ]] (ቻይና)
*1120 ዓ.ም ግድም፦ [[የእጅ መድፍ]] (ቻይና)

== [[16ኛው መቶ ክፍለ-ዘመን]] ዓ.ም.==

* [[1502]] ዓ.ም.፦ የኪስ [[ሰአት (መሳሪያ)|ሰአት]] በ[[ፒተር ሀንላይን]]
* [[1573]] ዓ.ም.፦ [[ፔንዱለም]] በ[[ጋሊልዮ ጋሊሌ]]
* [[1585]] ዓ.ም.፦ [[ቴርሞሜትር]] በ[[ጋሊልዮ ጋሊሌ]]

== [[17ኛው መቶ ክፍለ-ዘመን]] ==

* [[1664]] ዓ.ም.፦ [[መኪና|ትንሽ የእንፋሎት ተሽከርካሪ]] በ[[ፈርዲናንድ ፈርቢስት]]

== [[18ኛው መቶ ክፍለ-ዘመን]] ==

* [[1761]] ዓ.ም.፦ [[መኪና|የእንፋሎት ጋሪ]] በ[[ኒኮላ-ዦሴፍ ኩንዮ]]
* [[1770]] ዓ.ም.፦ [[ክትባት]] በ[[ኤድዋርድ ጄነር]]
* [[1776]] ዓ.ም.፦ የእንፋሎት ሠረገላ በ[[ዊልያም ሙርዶክ]]
* [[1796]] ዓ.ም.፦ [[ባቡር]] በ[[ሪቻርድ ትሬቪሲክ]]
* [[1797]] ዓ.ም.፦ [[ማቀዝቀዣ]] በ[[ኦሊቨር ኤቫንስ]]
* 1797 ዓ.ም.፦ [[ክብሪት]]
* [[1799]] ዓ.ም.፦ የ[[ሃይድሮጅን]] [[ውስጣዊ ፈነዳ ኤንጂን]]

== [[19ኛው መቶ ክፍለ-ዘመን]] ==

=== 1800ዎቹ ===

* [[1804]] ዓ.ም.፦ ተግባራዊ [[የእንፋሎት ባቡር]]
* [[1808]] ዓ.ም.፦ ኤሌክትሪክ [[ቴሌግራፍ]] በ[[ፍራንሲስ ሮናልድ]]

=== 1810ዎቹ ===

* [[1818]] ዓ.ም.፦ [[ፎቶግራፍ]] በ[[ኒሰፎር ኒየፕስ]]
* 1818 ዓ.ም.፦ የሃይድሮጅን ውስጣዊ ፈነዳ ኤንጂን ጋሪ በ[[ሳሙኤል ብራውን]]

=== 1820ዎቹ ===

* [[1820]] ዓ.ም.፦ የኤሌክትሪክ ሞቶር ተሽከርካሪ በ[[አንዮስ የድሊክ]]
* [[1822]] ዓ.ም.፦ [[ሳር መቁረጫ]] በ[[ኤድዊን ቢርድ በዲንግ]]
* [[1825]] ዓ.ም.፦ ተግባራዊ ኤሌክትሪክ ቴሌግራፍ በ[[ባሮን ሺሊንግ]]
* [[1827]] ዓ.ም.፦ [[ሞርስ ኮድ]] በ[[ሳሙኤል ሞርስ]]
* [[1828]] ዓ.ም.፦ [[ስፌት መኪና]] በ[[ጆሴፍ ማደርስበርገር]]

=== 1830ዎቹ ===

* [[1834]] ዓ.ም.፦ [[አንሰቴዢያ]] በ[[ክሮውፎርድ ሎንግ]]

=== 1840ዎቹ ===
=== 1850ዎቹ === 

* [[1854]] ዓ.ም.፦ [[ፋክስ]] ማሽን
* [[1855]] ዓ.ም.፦ «[[ሂፖሞቢል]]» የሃይድሮጅን ጋዝ ጋሪ በ[[ኤትየን ለኗር]]
* 1855 ዓ.ም. ግድም፦ [[ብስክሌት]]

=== 1860ዎቹ ===

* [[1862]] ዓ.ም.፦ የ[[ቤንዚን]] ኤንጂን ጋሪ በ[[ሲግፍሪድ ማርኩስ]]
* [[1868]] ዓ.ም. - [[ስልክ]] በ[[አሌክሳንደር ግራም በል]]

===1870ዎቹ===

* [[1871]] ዓ.ም.፦ መጀመርያ ተግባራዊ [[አምፑል]] በ[[ቶማስ ኤዲሶን]]
* [[1876]] ዓ.ም.፦ [[መትረየስ]]
* [[1877]] ዓ.ም.፦ «[[ቤንዝ ሞቶር-ጋሪ]]»፣ መጀመርያው ተግባራዊ [[መኪና]] በ[[ካርል ቤንዝ]]

=== 1880ዎቹ ===

* [[1880]] ዓ.ም.፦ [[ሲኒማ]] (ተንቀሳቃሽ [[ፊልም]]) በ[[ሉዊ ለ ፕረንስ]]
* [[1889]] ዓ.ም.፦  [[ራዲዮን]]

=== 1890ዎቹ ===

* [[1895]] ዓ.ም.፦ [[አውሮፕላን]]

== [[20ኛው መቶ ክፍለ-ዘመን]] ==

* [[1907]] ዓ.ም.፦ [[ታንክ]]
* [[1918]] ዓ.ም.፦ [[ቴሌቪዥን]]
* [[1928]] ዓ.ም.፦ መጀመርያ ተግባራዊ [[ሄሊኮፕተር]]
* [[1937]] ዓ.ም.፦ [[ኑክሌያር ቦምብ]]
* [[1965]] ዓ.ም.፦ [[ነፋስ ስልክ]]
* [[1973]] ዓ.ም.፦ [[ኢ-ሜል]]፣ [[ኢንተርኔት]]
* [[1983]] ዓ.ም.፦ [[ድረ ገጽ]]

{{መዋቅር}}

[[መደብ:ታሪክ]]
[[መደብ:ፈጠራዎች]]