# የኖርተን እርግጥ
 የኖርተን እርጉጥ  የተወሳሰቡ የኤሌክትሪክ ኡደቶችን ለማቃለል የሚረዳ ስሌት ነው።  እርግጡ እንደሚለው፣ ማናቸውም የምንጮች፣  ኤኤክትሪክ ጅረት ምንጮች እና ኤሌክትሪክ ተቃውሞወች ጥምረት፣  በተመጣጣኝ ሁኔታ በአንድ የኤሌክትሪክ ጅረት ምንጭ እና ከርሱ ትይዩ ባለ የኤሌክትሪክ ተቃዋሚ ሊተካ ይችላል። 
በአንድ አይነት ብቻ  የሚደጋገም ተለዋዋጭ የኤሌክትሪክ ስርዓት እንዲሁ በኖርተን እርጉጥ መሰረት በተመጣጣኝና ቀላል የኤሌክትሪክ ዑደት ሊተካ ይችላልል።  በዚህ ወቅት እርጉጡ ለኤሌክትሪክ ተቃዋሚዎች ብቻ ሳይሆን እንደ ካፓሲተር እና ኢንደክተር ላሉ የኢምፒደንስ አይነቶችም ይሰራል። 

## የኖርተን እርጉጥ ስሌት
1. መጀመሪያ የኖርተን ኤሌክትሪክ ጅረትን  INo አግኝ።
ይህን ለማድረግ  አንድ የኤሌክትሪክ ስርዓት  እጫፎቹ  A እና B  ላይ ጭነት ቢደረግበት ያን ጭነት ማውረድና በምትኩ ዑደቱን  እዚያ ቦታ ላይ መዝጋት ያስፈልጋል። ከዚያ በተዘጋው መስመር ላይ የሚፈሰውን የኤሌክትሪክ ጅረት IAB ማስላት የኖርተን ጅረት  INo ን ይሰጣል።
2.  ቀጥሎ የስርዓቱን ኖርተን ቅዋሜውን  RNo አግኝ። 
ኢ-ጥገኛ ምንጮች ብቻ ላሉዋቸው  ዑደቶች የሚሰራ
በAB መካከል ያለውን ቮልቴጅ መጀመሪያ ማግኘት። ይሄውም የሚሆነው በAB ላይ  ያለን ጭነት በማውረድና ዑደቱን በመክፍተ በሁለቱ ጫፎች መካከል ያለውን ቮልቴጅ AB በመለካት ነው።  RNo  እንግዲህ  VAB ለ  INo. ሲካፈል ነው ማለት ነው።
ወይንም እንዲህ ማስላት ይቻላል፦
ኢጥገኛ የሆኑ የቮልቴጅ ምንጮችን በዝግ ዑደት መተካት እና  የኤሌክትሪክ ጅረት ምንጮችን በክፍት ዑደት መተካት። ክAB አንጻር የሚሰላው አጠቃላይ ኤሌክትሪክ ቅዋሜ የኖርተን ቅዋሜ RNo. ነው ማለት ነው።
ወይንም
የየቴቭኒን ተቃውሞው ክተሰጠ ከኖርተን ተቃውሞ ጋር እኩል ስለሆነ የቴቭኒኑን ቅዋሜ መውሰድ።
ጥገኛም ሆነ ኢጥገኛ ምንጮች ላሉዋቸው ዑደቶች የሚሰራ አጠቃላይ ስሌት
AB ላይ ቋሚ የሆነ የጅረት ምንጭ ይሰካል።  ይህ ምንጭ  1 Ampere  ጅረት ያመነጫል። ይህ ከሆነ በኋላ በAB  መካከል ያለው ቮልቴጅ ይለካል።  ቮልቴጁ ለ1 Ampere  ሲካፈል የኖርተን ቅዋሜው RNo ተገኘ ይባላል።

## ምሳሌ
|  |  |
|  |  |

በምሳሌው ላይ አጠቃላይ ጅረት Itotal እንዲህ ይሰላል
{\displaystyle I_{\mathrm {total} }={15\mathrm {V}  \over 2\,\mathrm {k} \Omega +1\,\mathrm {k} \Omega \|(1\,\mathrm {k} \Omega +1\,\mathrm {k} \Omega )}=5.625\mathrm {mA} }
በጭነቱ ውስጥ ሊያልፍ የሚችለው ጅረት  በጅረት ማካፈያ ህግ መሰረት እንዲህ ይሰላል:
{\displaystyle I={1\,\mathrm {k} \Omega +1\,\mathrm {k} \Omega  \over (2\,\mathrm {k} \Omega +1\,\mathrm {k} \Omega )}\cdot I_{\mathrm {total} }}
{\displaystyle =2/3\cdot 5.625\mathrm {mA} =3.75\mathrm {mA} }
ከክፍቱ የጭነት ማስቀመጫ ወደ ኋላ ስንመለከት የሚገኘው ተመጣጣኝ ቅዋሜው እንዲህ ይሰላል:
{\displaystyle R_{\mathrm {eq} }=1\,\mathrm {k} \Omega +2\,\mathrm {k} \Omega \|(1\,\mathrm {k} \Omega +1\,\mathrm {k} \Omega )=2\,\mathrm {k} \Omega }
ስለሆነም  ተመጣጣኙ የኖርተን  ዑደት   3.75 mA  ጅረትና ከርሱ ትይዩ  2 kΩ ቅዋሜ አለው ማለት ነው።
የኖርተን ተመጣጣኝ ኡደት ከ የቴቭኒን ተመጣጣ ዑደት ጋር እንዲህ ይዛመዳሉ፡
{\displaystyle R_{Th}=R_{No}\!}
{\displaystyle V_{Th}=I_{No}R_{No}\!}
{\displaystyle V_{Th}/R_{Th}=I_{No}\!}

## የውጭ ማያያዣ
- http://tcts.fpms.ac.be/cours/1005-01/equiv.pdf Archived ሴፕቴምበር 27, 2007 at the Wayback Machine
- የኖርተን እርግጥ (እንግሊዝኛ)


የኖርተን እርግጥ
[[ስዕል:Norton equivelant.png|frame|በጥቁሩ ሳጥን ውስጥ የሚታዩት የተወሳሰቡ የጅረት ምንጮች፣ የቮልቴጅ ምንጮች እና የቅዋሜዎች ቅንብር በኖርተን እርግጥ መሰረት እቀኝ በሚታየው መልኩ በአንድ ቅዋሜና ከርሱ ትይዩ ባለ በአንድ የጅረት ምንጭ ይተካሉ]]
{{ሊኒያር መረብ ትንታኔ}}
''' የኖርተን እርጉጥ'''  የተወሳሰቡ [[ኤሌክትሪክ ዑደት|የኤሌክትሪክ ኡደቶችን]] ለማቃለል የሚረዳ ስሌት ነው።  እርግጡ እንደሚለው፣ ማናቸውም የ[[ቮልቴጅ ምንጭ|ምንጮች]]፣ [[ኤሌክትሪክ ጅረት ምንጭ| ኤኤክትሪክ ጅረት ምንጮች]] እና [[ተቃውሞ|ኤሌክትሪክ ተቃውሞወች]] ጥምረት፣  በተመጣጣኝ ሁኔታ በአንድ [[የኤሌክትሪክ ጅረት ምንጭ]] እና ከርሱ [[ትይዩ]] ባለ [[የኤሌክትሪክ ተቃዋሚ]] ሊተካ ይችላል። 

በአንድ አይነት ብቻ  [[ድግግም|የሚደጋገም]]  [[ተለዋዋጭ የኤሌክትሪክ ስርዓት]] እንዲሁ በኖርተን እርጉጥ መሰረት በተመጣጣኝና ቀላል [[የኤሌክትሪክ ዑደት]] ሊተካ ይችላልል።  በዚህ ወቅት እርጉጡ ለኤሌክትሪክ ተቃዋሚዎች ብቻ ሳይሆን እንደ [[ካፓሲተር]] እና [[ኢንደክተር]] ላሉ የ[[ኢምፒደንስ]] አይነቶችም ይሰራል። 

== የኖርተን እርጉጥ ስሌት ==

'''1.''' መጀመሪያ የኖርተን ኤሌክትሪክ ጅረትን  ''I''<sub>No</sub> አግኝ።
:ይህን ለማድረግ  አንድ የኤሌክትሪክ ስርዓት  እጫፎቹ  A እና B  ላይ ጭነት ቢደረግበት ያን ጭነት ማውረድና በምትኩ ዑደቱን  እዚያ ቦታ ላይ መዝጋት ያስፈልጋል። ከዚያ በተዘጋው መስመር ላይ የሚፈሰውን የኤሌክትሪክ ጅረት ''I''<sub>AB</sub> ማስላት የኖርተን ጅረት  I<sub>No</sub> ን ይሰጣል።
'''2.'''  ቀጥሎ የስርዓቱን ኖርተን ቅዋሜውን  ''R''<sub>No</sub> አግኝ። 
:ኢ-ጥገኛ ምንጮች ብቻ ላሉዋቸው  ዑደቶች የሚሰራ
:: በAB መካከል ያለውን [[ቮልቴጅ]] መጀመሪያ ማግኘት። ይሄውም የሚሆነው በAB ላይ  ያለን ጭነት በማውረድና ዑደቱን በመክፍተ በሁለቱ ጫፎች መካከል ያለውን ቮልቴጅ AB በመለካት ነው።  ''R''<sub>No</sub>  እንግዲህ  V<sub>AB</sub> ለ  I<sub>No</sub>. ሲካፈል ነው ማለት ነው። 
:: ወይንም እንዲህ ማስላት ይቻላል፦
::: ኢጥገኛ የሆኑ የቮልቴጅ ምንጮችን በዝግ ዑደት መተካት እና  የኤሌክትሪክ ጅረት ምንጮችን በክፍት ዑደት መተካት። ክAB አንጻር የሚሰላው አጠቃላይ [[ኤሌክትሪክ ቅዋሜ]] የኖርተን ቅዋሜ ''R''<sub>No</sub>. ነው ማለት ነው። 
:: ወይንም
::የ[[የቴቭኒን እርግጥ|የቴቭኒን ተቃውሞው]] ክተሰጠ ከኖርተን ተቃውሞ ጋር እኩል ስለሆነ የቴቭኒኑን ቅዋሜ መውሰድ።
:ጥገኛም ሆነ ኢጥገኛ ምንጮች ላሉዋቸው ዑደቶች የሚሰራ አጠቃላይ ስሌት
: AB ላይ ቋሚ የሆነ የጅረት ምንጭ ይሰካል።  ይህ ምንጭ  1 Ampere  ጅረት ያመነጫል። ይህ ከሆነ በኋላ በAB  መካከል ያለው ቮልቴጅ ይለካል።  ቮልቴጁ ለ1 Ampere  ሲካፈል የኖርተን ቅዋሜው ''R''<sub>No</sub> ተገኘ ይባላል።

== ምሳሌ ==
{|
|[[Image:Thevenin and norton step 1.png|framed|መፍትሄ ደረጃ 0: የመጀመሪያ የተሰጠ ውስብስብ ዑደት ]] || [[Image:Norton step 2.png|framed|መፍትሄ ደረጃ 1: ተመጣጣኝ ወጭ የኤሌክትሪክ ጅረት ስሌት]] 
|-
|[[Image:Thevenin and norton step 3.png|framed| መፍትሄ ደረጃ 2: ተመጣጣኝ ቅዋሜ ስሌት ]] || [[Image:Norton step 4.png|framed|right|መፍትሄ ደረጃ 3: ተመጣጣኝ የኖርተን ዑደት]]
|}

በምሳሌው ላይ አጠቃላይ ጅረት ''I''<sub>total</sub> እንዲህ ይሰላል

:<math>
I_\mathrm{total} = {15 \mathrm{V} \over 2\,\mathrm{k}\Omega + 1\,\mathrm{k}\Omega \| (1\,\mathrm{k}\Omega + 1\,\mathrm{k}\Omega)} = 5.625 \mathrm{mA}
</math>

በጭነቱ ውስጥ ሊያልፍ የሚችለው ጅረት  በ[[ጅረት ማካፈያ ህግ]] መሰረት እንዲህ ይሰላል:

:<math>
I = {1\,\mathrm{k}\Omega + 1\,\mathrm{k}\Omega \over (2\,\mathrm{k}\Omega + 1\,\mathrm{k}\Omega)} \cdot I_\mathrm{total} 
</math>
:<math>
= 2/3 \cdot 5.625 \mathrm{mA} = 3.75 \mathrm{mA}
</math>

ከክፍቱ የጭነት ማስቀመጫ ወደ ኋላ ስንመለከት የሚገኘው ተመጣጣኝ ቅዋሜው እንዲህ ይሰላል:

:<math>
R_\mathrm{eq} = 1\,\mathrm{k}\Omega + 2\,\mathrm{k}\Omega \| (1\,\mathrm{k}\Omega + 1\,\mathrm{k}\Omega) = 2\,\mathrm{k}\Omega
</math>

ስለሆነም  ተመጣጣኙ የኖርተን  ዑደት   3.75 mA  ጅረትና ከርሱ ትይዩ  2 kΩ ቅዋሜ አለው ማለት ነው።

= ከቴቭኒን ወደ ኖርተን አቀያየር ዘዴ=

[[Image:Thevenin to Norton2.PNG|right]]

የኖርተን ተመጣጣኝ ኡደት ከ [[የቴቭኒን እርግጥ|የቴቭኒን ተመጣጣ ዑደት]] ጋር እንዲህ ይዛመዳሉ፡
:<math>R_{Th} = R_{No} \!</math>
:<math>V_{Th} = I_{No} R_{No} \!</math>
:<math>V_{Th} / R_{Th} = I_{No}\!</math>

== ደግሞ ይዩ ==
* [[የቴቭኒን እርግጥ]]

== ማጣቀሻ==
{{reflist}}

==  የውጭ ማያያዣ  ==
* http://tcts.fpms.ac.be/cours/1005-01/equiv.pdf {{Wayback|url=http://tcts.fpms.ac.be/cours/1005-01/equiv.pdf |date=20070927185110 }}
* [http://www.allaboutcircuits.com/vol_1/chpt_10/9.html የኖርተን እርግጥ {{en}}]

[[መደብ:ኤሌክትሪክ ዑደት]]