# ያኽዱን-ሊም
ያኽዱን-ሊም የማሪ ንጉሥ  ነበረ።  ይህ ከ1723 እስከ 1707 ዓክልበ. ግድም ድረስ ነበር። የያጊት-ሊም ልጅና ተከታይ ነበር። 
አሞራዊው ያኽዱን-ሊም ግዛቱን እስከ ሜድትራኒያን ባሕር ድረስ በዘመቻ አስፋፋ።  ይህን አገር የያዘው ከጠላቶቹ «የያሚና ልጆች» (አካድኛ፦ በን-ያሚና) ነበር። ያሕዱን-ሊም ደግሞ ከያምኻድ ንጉሥ ሱሙ-ኤፑኽ እና ከኤካላቱም ንጉሥ ከ1 ሻምሺ-አዳድ ጋር ይታገል ነበር። በ1720 ዓክልበ. ሻምሺ-አዳድ የአሦር ንጉሥ ሆነ። 
ከዓመት ስሞቹ 15 ያህል ታውቀዋል፤ ቀደም-ተከተላቸው ግን ምንም አይታወቅም፦
a - ያህዱን-ሊም ፓሁዳርን የያዘበት ዓመት
b - ያህዱን-ሊም ዛልፓን የያዘበትና የአባቱምን እህል ያቃጠለበት ዓመት
c - ያህዱን-ሊም በያሚና ልጆችና በኢማር በአባቱም በር ፊት ያሸነፋቸውበት ዓመት
d - ያህዱን-ሊም የ<...>ን ሥራዊት በተርቃ ያሸነፈበት ዓመት
e - ያህዱን-ሊም ወደ ሄን ሂዶ የያሚና ልጆች ሜዳ ወደ እጁ ያደረሰበት ዓመት።
f - ያህዱን-ሊም የሻምሺ-አዳድ ምድር ሰብል ያቃጠለበት ዓምት
g - ያህዱን-ሊም በያሚና ልጆች በቱቱል በር ፊት ያሸነፋቸውበት ዓመት
h - ያህዱን-ሊም በያሚና ልጆች ያሸነፋቸውበት ዓመት
i - ያህዱን-ሊም የሻማሽ (ጣኦት) ቤተ መቅደስ የሠራበት ዓመት
j - ሁለተኛው ያህዱን-ሊም የሻማሽ ቤተ መቅደስ የሠራበት ዓመት
k - ያህዱን-ሊም በሻምሺ-አዳድ ሥራዊት በናጋር በር ፊት ያሸነፈበት ዓመት
l - ያህዱን-ሊም የፑዙራንን መስኖ የከፈተበት ዓመት
m - ያህዱን-ሊም ወደ ኤካላቱም ምድር የሔደበት ዓመት
n - ያህዱን-ሊም የማሪና የተርቃ ግድግዳዎች የሠራበት ዓመት
o - ያህዱን-ሊም የሑቡር መስኖ የሠራበት ዓመት
በዓመት 'b' የተጠቀሰው «ዛልፓ» በጥቁር ባሕር ላይ በሐቲ የተገኘው ዛልፓ ከሆነ፣ በጥልቅ ወዸ ትንሹ እስያ ገብቶ ነበር ማለት ነው። 
በ1707 ዓክልበ. ያኽዱን-ሊም ሻምሺ-አዳድን ሊመታ ሲል በሎሌዎቹ ተገደለ። ሤረኞቹ ሱሙ-ያማንን እየሾሙ የያሕዱን-ሊም ወራሽ ዝምሪ-ሊም ወደ ያምኻድ መንግሥት (አሌፖ) ለጊዤው ሸሸ። ከ፪ ዓመት በኋላ ሻምሺ-አዳድ ማሪን ያዘ፣ በ1694 ዓክልበ. ልጁን ያስማህ-አዳድ የማሪ ንጉሥ አደረገው። ሻምሺ-አዳድ ከሞተ በኋላ ግን በ1687  ዓክልበ. ዝምሪ-ልም ተመልሶ ያስማህ-አዳድን አሸንፎ ወደ ዙፋኑ ተመለሠ። 
| ቀዳሚው ያጊት-ሊም | የማሪ ንጉሥ 1723-1707 ዓክልበ. | ተከታይ ሱሙ-ያማን |


ያኽዱን-ሊም
[[ስዕል:Disk_Yahdun-Lim_Louvre_AO18236.jpg|300px|thumbnail|የያህዱን-ሊም ጽላት]]
'''ያኽዱን-ሊም''' የ[[ማሪ]] ንጉሥ  ነበረ።  ይህ ከ1723 እስከ 1707 ዓክልበ. ግድም ድረስ ነበር። የ[[ያጊት-ሊም]] ልጅና ተከታይ ነበር። 

[[አሞራውያን|አሞራዊው]] ያኽዱን-ሊም ግዛቱን እስከ [[ሜድትራኒያን ባሕር]] ድረስ በዘመቻ አስፋፋ።  ይህን አገር የያዘው ከጠላቶቹ «[[የያሚና ልጆች]]» ([[አካድኛ]]፦ በን-ያሚና) ነበር። ያሕዱን-ሊም ደግሞ ከ[[ያምኻድ]] ንጉሥ [[ሱሙ-ኤፑኽ]] እና ከ[[ኤካላቱም]] ንጉሥ ከ[[1 ሻምሺ-አዳድ]] ጋር ይታገል ነበር። በ1720 ዓክልበ. ሻምሺ-አዳድ የ[[አሦር]] ንጉሥ ሆነ። 

ከዓመት ስሞቹ 15 ያህል ታውቀዋል፤ ቀደም-ተከተላቸው ግን ምንም አይታወቅም፦

:a - ያህዱን-ሊም [[ፓሁዳር]]ን የያዘበት ዓመት
:b - ያህዱን-ሊም [[ዛልፓ]]ን የያዘበትና የ[[አባቱም]]ን እህል ያቃጠለበት ዓመት
:c - ያህዱን-ሊም በያሚና ልጆችና በ[[ኢማር]] በ''አባቱም'' በር ፊት ያሸነፋቸውበት ዓመት
:d - ያህዱን-ሊም የ<...>ን ሥራዊት በ[[ተርቃ]] ያሸነፈበት ዓመት
:e - ያህዱን-ሊም ወደ ሄን ሂዶ የያሚና ልጆች ሜዳ ወደ እጁ ያደረሰበት ዓመት።
:f - ያህዱን-ሊም የሻምሺ-አዳድ ምድር ሰብል ያቃጠለበት ዓምት
:g - ያህዱን-ሊም በያሚና ልጆች በ[[ቱቱል]] በር ፊት ያሸነፋቸውበት ዓመት
:h - ያህዱን-ሊም በያሚና ልጆች ያሸነፋቸውበት ዓመት
:i - ያህዱን-ሊም የ[[ሻማሽ]] (ጣኦት) ቤተ መቅደስ የሠራበት ዓመት
:j - ሁለተኛው ያህዱን-ሊም የሻማሽ ቤተ መቅደስ የሠራበት ዓመት
:k - ያህዱን-ሊም በሻምሺ-አዳድ ሥራዊት በ[[ናጋር]] በር ፊት ያሸነፈበት ዓመት
:l - ያህዱን-ሊም የ[[ፑዙራን]]ን መስኖ የከፈተበት ዓመት
:m - ያህዱን-ሊም ወደ ኤካላቱም ምድር የሔደበት ዓመት
:n - ያህዱን-ሊም የማሪና የተርቃ ግድግዳዎች የሠራበት ዓመት 
:o - ያህዱን-ሊም የሑቡር መስኖ የሠራበት ዓመት

በዓመት 'b' የተጠቀሰው «ዛልፓ» በ[[ጥቁር ባሕር]] ላይ በ[[ሐቲ]] የተገኘው [[ዛልፓ]] ከሆነ፣ በጥልቅ ወዸ [[ትንሹ እስያ]] ገብቶ ነበር ማለት ነው። 
 
በ1707 ዓክልበ. ያኽዱን-ሊም ሻምሺ-አዳድን ሊመታ ሲል በሎሌዎቹ ተገደለ። ሤረኞቹ [[ሱሙ-ያማን]]ን እየሾሙ የያሕዱን-ሊም ወራሽ [[ዝምሪ-ሊም]] ወደ [[ያምኻድ መንግሥት]] ([[አሌፖ]]) ለጊዤው ሸሸ። ከ፪ ዓመት በኋላ ሻምሺ-አዳድ ማሪን ያዘ፣ በ1694 ዓክልበ. ልጁን [[ያስማህ-አዳድ]] የማሪ ንጉሥ አደረገው። ሻምሺ-አዳድ ከሞተ በኋላ ግን በ1687  ዓክልበ. ዝምሪ-ልም ተመልሶ ያስማህ-አዳድን አሸንፎ ወደ ዙፋኑ ተመለሠ። 

{{S-start}}
{{S-bef | before= ያጊት-ሊም}}
{{S-ttl | title=የ[[ማሪ]] ንጉሥ | years=1723-1707 ዓክልበ.}}
{{S-aft | after=ሱሙ-ያማን}}
{{End}}

[[መደብ:የማሪ ነገሥታት]]