# ወይራ
ወይራ (Olea europaea) በአለም ዙሪያ የሚገኝ ዛፍ ተክል ነው።
በግዕዝ እንዲሁም በአረብኛ እና በእብራይስጥ ዛፉ «ዘይት» ተብሏል፤ ይህም በአማርኛ «ዘይት» የሚለው ቃል መነሻ ነው። 

## በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር
ከቅድመ-ታሪክ ጀምሮ በሜድትራኔያን ባህር ዙሪያ ታርሷል፤ አሁንም በብዙ አገራት ይታድጋል። በተለይ በሞቀ አገር  ለባህር ወይም ውቅያኖስ  ቅርብ በሆነ ቦታ ይበቅላል። 

## የተክሉ ጥቅም
ከፍራፍሬው ጭምር የወይራ ምርቶች የወይራ ዘይትና እንጨት ናቸው። የወይራ ቅጠልም በአንዳንድ ባሕላዊ መድሃኒት ውስጥ ይጠቀማል። 
በባሕል መድሃኒት፣ የወይራ ዘይት መረቅ ጠብታ በጆሮ ለጆሮ ሕመም ተዘግቧል።

## አስተዳደግ
አደገኛ ዝርዮች፦
- የወይራ ትንኝ - ዕንቁላል በፍሬው ታስቀምጣለች
- Cycloconium oleaginum ፈንገስ
- Pseudomonas savastanoi ባክቴሪያ
- አንዳንድ አባጨጓሬ ቅጠሉን አባባንም ይበላል
- ጥቁሩ የቅርፊት ሦስት አጽቄ
- የእንኮይ ነቀዝ ቅጠሉን ይበላል
- ጥንቸል ልጡን ይበላል።
- ትንሽ አይጥ ወይም ትንንሽ ዘራይጥ ሥሩን ይበላል።

1. ↑  በደብረ ሊባኖስ ዙሪያ ያለው ሕዝብ መድሃኒታዊ እጾች እውቀናና ጥቅም 1998 ዓም ከጥላሁን ተክለሃይማኖት፣ ሚሩጸ ጊዳይ፣ ግርማይ መድኅን፣ ያለም መኮነን፣ አዲስ አበባ ዩኒቬርሲቴ፣ አክሊሉ ለማ ተቋም


ወይራ
[[ስዕል:Olivesfromjordan.jpg|300px|thumb|ወይራ]]
'''ወይራ''' (''Olea europaea'') በአለም ዙሪያ የሚገኝ [[ዛፍ]] ተክል ነው።

በ[[ግዕዝ]] እንዲሁም በ[[አረብኛ]] እና በ[[እብራይስጥ]] ዛፉ «ዘይት» ተብሏል፤ ይህም በ[[አማርኛ]] «[[ዘይት]]» የሚለው ቃል መነሻ ነው። 

== በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር==
ከ[[ቅድመ-ታሪክ]] ጀምሮ በ[[ሜድትራኔያን ባህር]] ዙሪያ ታርሷል፤ አሁንም በብዙ አገራት ይታድጋል። በተለይ በሞቀ አገር  ለባህር ወይም ውቅያኖስ  ቅርብ በሆነ ቦታ ይበቅላል። 

==የተክሉ ጥቅም ==
ከፍራፍሬው ጭምር የወይራ ምርቶች [[የወይራ ዘይት]]ና እንጨት ናቸው። [[የወይራ ቅጠል]]ም በአንዳንድ [[ባሕላዊ መድሃኒት]] ውስጥ ይጠቀማል። 

በባሕል መድሃኒት፣ የወይራ ዘይት መረቅ ጠብታ በ[[ጆሮ]] ለጆሮ ሕመም ተዘግቧል።<ref>[https://www.researchgate.net/publication/6612429_Knowledge_and_use_of_medicinal_plants_by_people_around_Debre_Libanos_Monastery_in_Ethiopia በደብረ ሊባኖስ ዙሪያ ያለው ሕዝብ መድሃኒታዊ እጾች እውቀናና ጥቅም] 1998 ዓም ከጥላሁን ተክለሃይማኖት፣ ሚሩጸ ጊዳይ፣ ግርማይ መድኅን፣ ያለም መኮነን፣ አዲስ አበባ ዩኒቬርሲቴ፣ አክሊሉ ለማ ተቋም</ref>

==የተክሉ ሳይንሳዊ ጸባይ ==
== አስተዳደግ ==

አደገኛ ዝርዮች፦

* [[የወይራ ትንኝ]] - ዕንቁላል በፍሬው ታስቀምጣለች
* Cycloconium oleaginum [[ፈንገስ]]
* Pseudomonas savastanoi [[ባክቴሪያ]]
* አንዳንድ [[አባጨጓሬ]] ቅጠሉን አባባንም ይበላል
* ጥቁሩ [[የቅርፊት ሦስት አጽቄ]]
* [[የእንኮይ ነቀዝ]] ቅጠሉን ይበላል
* [[ጥንቸል]] ልጡን ይበላል።
* [[ትንሽ አይጥ]] ወይም ትንንሽ [[ዘራይጥ]] ሥሩን ይበላል።

{{መዋቅር}}

[[መደብ:አትክልት]]