# ቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት
ለአለም ጽሕፈቶች ወላጅ ሆነው የሚታስቡ 2 ተመሳሳይ ጽሕፈቶች ተገኝተዋል፣ እነሱም «ጥንታዊ የሲና ጽሕፈት»ና «የዋዲ ኤል ሖል ጽሕፈት» ይባላሉ።  «ዋዲ ኤል ሖል» በ1999 እ.ኤ.አ. በግብፅ ተገኝቶ ዕድሜው ከክ.በ. 1800 ዓመት የሚገመት ሲሆን፣ የጥንታዊ ሲና ጽሕፈት በ1904 እ.ኤ.ኣ. በደብረ ሲና በኩል ተገኝቶ ከክ.በ. 1500 ዓመት የተጻፈ ይታመናል። 

## ጥንታዊ የሲና ጽሕፈት
ከሲና ልሣነ ምድር በላይ አሁን ለዚህ ጽሕፈት በርካታ ምሳሌዎች በከነዓን (የዛሬው እስራኤል) ደግሞ ተገኝተዋል። በተለይ የሚታወቀው ደብረ ሲና አጠገብ ካለ አረንጓዴ ፈርጥ ማዕድን ቦታ ነው። ነገር ግን አሁን ከተገኘ ከ100 አመት በኋላ የቋንቋ ሊቃውንት ስለ ተቀረጹት ቃላት ትርጉም በሙሉ እርግጠኛ አይደሉም።

## የዋዲ ኤል ሖል ጽሕፈት
ይህ ጽሕፈት በግብጽ ውስጥ ተግኝቶ በሴማዊ ሠራተኞች እንደ ተቀረጸ ይታሰባል። የፊደሎቹ ቅርጽ ከግብጽኛ ስዕል ጽሕፈት (ሀይሮግሊፍ) ጋር ተመሳሳይ ነው። እንዲሁም ከጥንታዊ የሲና ጽሕፈት ጋርም ይመሳሰላል።  ስለዚህ ሰራተኞቹ ስእሎቹን ተበድረው ከቋንቋቸው ጋር የሚስማማ ድምጽ እንደሰጡት ይታመናል።
ለምሳሌ በጥንታዊ ግብጽኛ ቋንቋ እባብ ማለት «ጀት» ነበር። ስለዚህ በግብጽ ጽሕፈት «ጀ»ን ለማመልከት የእባብ ስዐል ጠቀመ። ነገር ግን በግብጽ ለኖሩት ሴማዊ ሰራተኞችና አገልጋዮች በቋንቋቸው የእባብ ስም በ «ነ» ስለሚጀምር የእባብ ምልክት ከ«ጀ» ወደ «ነ» ተቀየረ። 
እንዲሁም ውሃ በግብጽኛ «ነት» ስለነበር የውሃ ምልክት በድምጹ «ነ» ለመጻፍ ስራ ላይ ይውል ነበር። ደግሞ ለሴማውያን የውሀ ስም በ «መ» ስለሚጀምር (ማይ) የውሀ ምልክት በጽህፈታቸው «ነ» ሳይሆን «መ» እንዲሆን ተደረገ።
| F1 |

| F1 |

| O1 |

| O1 |

| T14 |

| T14 |

| O31 |

| O31 |

| A28 |

| A28 |

| T3 |

| T3 |

| U7 |

| U7 |

| N24 |

| N24 |

| O49 |

| O49 |

| D36 |

| D36 |

| D46 |

| D46 |

| S39 |

| S39 |

| N35 |

| N35 |

| I10 |

| I10 |

| R11 |

| R11 |

| D4 |

| D4 |

| D21 |

| D21 |

| M22 |

| M22 |

| V24 |

| V24 |

| D1 |

| D1 |

| D279 |

| D279 |

| Z9 |

| Z9 |


ቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት
ለ[[አለም ጽሕፈቶች]] ወላጅ ሆነው የሚታስቡ 2 ተመሳሳይ ጽሕፈቶች ተገኝተዋል፣ እነሱም «ጥንታዊ የሲና ጽሕፈት»ና «የዋዲ ኤል ሖል ጽሕፈት» ይባላሉ።  «ዋዲ ኤል ሖል» በ[[1991|1999 እ.ኤ.አ.]] በ[[ግብፅ]] ተገኝቶ ዕድሜው ከክ.በ. 1800 ዓመት የሚገመት ሲሆን፣ የጥንታዊ ሲና ጽሕፈት በ[[1904 እ.ኤ.ኣ.]] በ[[ደብረ ሲና]] በኩል ተገኝቶ ከክ.በ. 1500 ዓመት የተጻፈ ይታመናል። 

==ጥንታዊ የሲና ጽሕፈት==
ከሲና ልሣነ ምድር በላይ አሁን ለዚህ ጽሕፈት በርካታ ምሳሌዎች በ[[ከነዓን (ጥንታዊ አገር)|ከነዓን]] (የዛሬው [[እስራኤል]]) ደግሞ ተገኝተዋል። በተለይ የሚታወቀው ደብረ ሲና አጠገብ ካለ አረንጓዴ ፈርጥ ማዕድን ቦታ ነው። ነገር ግን አሁን ከተገኘ ከ100 አመት በኋላ የቋንቋ ሊቃውንት ስለ ተቀረጹት ቃላት ትርጉም በሙሉ እርግጠኛ አይደሉም።

==የዋዲ ኤል ሖል ጽሕፈት==
[[Image:Wadi el-Hol inscriptions drawing.jpg|thumb|200px|የዋዲ ኤል ሖል ጽሕፈት]]
ይህ ጽሕፈት በግብጽ ውስጥ ተግኝቶ በሴማዊ ሠራተኞች እንደ ተቀረጸ ይታሰባል። የፊደሎቹ ቅርጽ ከግብጽኛ ስዕል ጽሕፈት ([[ሀይሮግሊፍ]]) ጋር ተመሳሳይ ነው። እንዲሁም ከጥንታዊ የሲና ጽሕፈት ጋርም ይመሳሰላል።  ስለዚህ ሰራተኞቹ ስእሎቹን ተበድረው ከቋንቋቸው ጋር የሚስማማ ድምጽ እንደሰጡት ይታመናል።

ለምሳሌ በ[[ጥንታዊ ግብጽኛ]] ቋንቋ እባብ ማለት «ጀት» ነበር። ስለዚህ በግብጽ ጽሕፈት «ጀ»ን ለማመልከት የእባብ ስዐል ጠቀመ። ነገር ግን በግብጽ ለኖሩት ሴማዊ ሰራተኞችና አገልጋዮች በቋንቋቸው የእባብ ስም በ «ነ» ስለሚጀምር የእባብ ምልክት ከ«ጀ» ወደ «ነ» ተቀየረ። 

እንዲሁም ውሃ በግብጽኛ «ነት» ስለነበር የውሃ ምልክት በድምጹ «ነ» ለመጻፍ ስራ ላይ ይውል ነበር። ደግሞ ለ[[ሴማውያን]] የውሀ ስም በ «መ» ስለሚጀምር (ማይ) የውሀ ምልክት በጽህፈታቸው «ነ» ሳይሆን «መ» እንዲሆን ተደረገ።

{| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse;text-align:center;"
|-  bgcolor="#EEEEEE"
! <big>ተመሳሳይ ግብፃዊ ስዕል
! <big>ቅድመ-ሴማዊ
! <big>[[ሣባ (የአረቢያ ግዛት)|ሣባ]]
! colspan = "2" | <big>[[ግዕዝ]] 
|-----
|<hiero>F1</hiero> 
|[[Image:Proto-semiticA-01.svg]]
|[[Image:Himjar alif.PNG]]
|style="font-size:200%"| አ 
| [[አልፍ]]
|-----
|<hiero>O1</hiero> 
|[[Image:Proto-semiticB-01.png]]
|style="font-size:200%"|&Pi;
|style="font-size:200%"| በ 
| [[ቤት (ፊደል)|ቤት]]
|-----
|<hiero>T14</hiero> 
|[[Image:Proto-semiticG-01.png]]
|[[Image:Himjar djim.PNG]]
|style="font-size:200%"| ገ 
| [[ገምል]]
|-----
|<hiero>O31</hiero>
|[[Image:Proto-semiticD-01.png]][[Image:Proto-semiticD-02.png]]
|[[Image:Himjar dal.PNG]]
|style="font-size:200%"| ደ 
| [[ድንት]] (ድልት)
|-----
|<hiero>A28</hiero> 
|[[Image:Proto-semiticE-01.svg]]
|[[Image:Himjar ha.PNG]]
|style="font-size:200%"| ሀ 
| [[ሆይ]]
|-----
|<hiero>T3</hiero>
|[[Image:Proto-semiticW-01.png]]
|[[Image:Himjar wa.PNG]]
|style="font-size:200%"| ወ 
| [[ዋዌ]] (ወዌ)
|-----
|<hiero>U7</hiero>
|[[Image:Proto-semiticZ-01.png]]
|[[Image:Himjar tha.PNG]]
|style="font-size:200%"| ዘ 
| [[ዘይ]]
|-----
|<hiero>N24</hiero>
|[[Image:Proto-semiticH-01.png]]
|[[Image:Himjar ha2.PNG]]
|style="font-size:200%"| ሐ 
| [[ሐውት]]
|-----
|<hiero>O49</hiero>
|&nbsp;
|[[Image:Himjar ta1.PNG]]
|style="font-size:200%"| ጠ 
| [[ጠይት]]
|-----
|<hiero>D36</hiero> ("ዐ")
|[[Image:Proto-semiticI-02.png]]
|[[Image:Himjar ja.PNG]]
|style="font-size:200%"| የ 
| [[የመን (ፊደል)|የመን]] (የማን)
|-----
|<hiero>D46</hiero> ("ደ")
|[[Image:Proto-semiticK-01.png]]
|[[Image:Himjar kaf.PNG]]
|style="font-size:200%"| ከ 
| [[ካፍ]]
|-----
|<hiero>S39</hiero> 
|[[Image:Proto-semiticL-01.png]]
|[[Image:Himjar lam.PNG]]
|style="font-size:200%"| ለ 
| [[ላዊ]]
|-----
|<hiero>N35</hiero> ("ነ")
|[[Image:Proto-semiticM-01.png]]
|[[Image:Himjar mim.PNG]]
|style="font-size:200%"| መ 
| [[ማይ]]
|-----
|<hiero>I10</hiero> ("ጀ")
|[[Image:Proto-semiticN-01.png]]
|[[Image:Himjar nun.PNG]]
|style="font-size:200%"| ነ 
| [[ነሐስ (ፊደል)|ነሐስ]]
|-----
|<hiero>R11</hiero> 
|&nbsp;
|[[Image:Himjar sin.PNG]]
|style="font-size:200%"| ሰ 
| [[ሳት]]
|-----
|<hiero>D4</hiero> 
|[[Image:Proto-semiticO-01.png]]
|[[Image:Himjar ajin.PNG]]
|style="font-size:200%"| ዐ 
| [[ዐይን (ፊደል)|ዐይን]]
|-----
|<hiero>D21</hiero> ("ረ")
|[[Image:Proto-semiticP-01.png]]
|[[Image:Himjar fa.PNG]]
|style="font-size:200%"| ፈ 
| [[ፈፍ]] (አፍ)
|-----
|<hiero>M22</hiero>
|&nbsp;
|[[Image:Himjar sad.PNG]]
|style="font-size:200%"| ጸ 
| [[ጸደይ]]
|-----
|<hiero>V24</hiero> 
|[[Image:Proto-semiticQ-01.png]]
|[[Image:Himjar qaf.PNG]]
|style="font-size:200%"| ቀ 
| [[ቆፍ]] (ቃፍ)
|-----
|<hiero>D1</hiero> 
|[[Image:Proto-semiticR-01.png]]
|[[Image:Himjar ra.PNG]]
|style="font-size:200%"| ረ 
| [[ርእስ]]
|-----
|<hiero>D279</hiero>
|[[Image:Proto-semiticS-01.png]]
|[[Image:Himjar shin.PNG]]
|style="font-size:200%"| ሠ 
| [[ሠውት]]
|-----
|<hiero>Z9</hiero>
|[[Image:Proto-semiticT-01.png]]
|[[Image:Himjar-ta2.svg]]
|style="font-size:200%"| ተ 
| [[ታው]]
|}

[[መደብ:ጽሕፈቶች]]
[[መደብ:ጥንታዊ ግብፅ]]
[[መደብ:ከነዓን]]