text: # Nĭk-buōng
  Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。
  Nĭk-buōng (日本) sê Ā-ciŭ dĕ̤ng buô Tái-bìng-iòng lā̤ gì dō̤-guók, diŏh Dṳ̆ng-guók, Dièu-siēng gâe̤ng Ngò̤-lò̤-sṳ̆ dĕ̤ng sié. Ĭ sê sié-gái siông gĭng-cá̤ dâ̤ nê giòng gì guók-gă.
  
  ## Lĭk-sṳ̄
  
  ### Gê̤ṳng-dâi
  1854 nièng, Mī-guók hāi-gŭng ciéng iàng Nĭk-buōng, páh kŭi lāu Nĭk-buōng hióng Să̤-huŏng gì duâi-muòng. Cĭng sâ̤ Nĭk-buōng-nè̤ng kăi-sṳ̄ chĭng-chāng, nêng-ùi Nĭk-buōng gì giòng-sêng sṳ̆-iéu "liê-kŭi Ā-ciŭ" ciék-sêu Să̤-huŏng-huá. Iù-sê, Nĭk-buōng cāi-năk lāu Să̤-huŏng céng-dê gâe̤ng huák-lŭk tā̤-cié. Cī kuŏ lĭk-sṳ̄ cêu hô̤ lā̤ "Mìng-dê Mì-sĭng" (明治維新).
  Mìng-dê Mì-sĭng cĭ-hâiu, Nĭk-buōng sìng-ùi sié-gái có̤i giòng gì guók-gă cĭ ék, páh bâi Dṳ̆ng-guók (1894 - 1895 nièng gì Gák-ngū Hāi-ciéng) gâe̤ng Ngò̤-lò̤-sṳ̆ (1904 - 1905 nièng gì Nĭk-Ngò̤ ciéng-cĕng). Gáu Nê Ciéng sèng-hâiu, Nĭk-buōng gióng-lĭk "Dâi Dĕ̤ng-ā Gê̤ṳng-ìng-kuŏng" (大東亞共榮圈), liāng-tū bău-guák Nĭk-buōng buōng-tū, Kó-hiĕk Dō̤ nàng buô, Dṳ̆ng-guók dĕ̤ng-buô, Dièu-siēng, Dài-uàng, Nàng-iòng gâe̤ng Tái-bìng-iòng gì cĭng sâ̤ dê-kṳ̆.
  Nĭk-buōng gì gê̤ṳng-dâi lĭk-sṳ̄ dŭ sê ké̤ṳk Gŭng-guók-cuō-ngiê sū tūng-dê gì, ék-dĭk gáu Nê Ciéng giék-sók: 1945 nièng Mī-guók hióng Nĭk-buōng gì Guōng-dō̤ gâe̤ng Diòng-gì dàu-bóng 2 lăk nguòng-cṳ̄-dâng, tài sī chiĕu-guó 21 uâng nè̤ng. 8 nguŏk 15 hô̤, Nĭk-buōng dàu-hòng, Nê Ciéng iù-sê giék-sók.
  
  ## Ùng-huá
  Dioh gū-cā, Nĭk-buōng gì ùng-huá sêu Dṳ̆ng-guók īng-hiōng cĭng duâi, cāi-ê̤ṳng Háng-cê, séng-hông Hŭk-gáu gâe̤ng Ṳ̀-gáu.
  Nĭk-buōng hiêng-dâi gì ùng-huá sê Dĕ̤ng-huŏng gâe̤ng Să̤-huŏng gì ṳ̀ng-hăk.
  Nĭk-buōng-nè̤ng ó̤i siăh ngṳ̀, nṳ̆k gâe̤ng sŭ-chái, bī-gáu chók-miàng gì ĭng-sĭk chiông "sêu-sṳ̆" (壽司) gâe̤ng "lăk-miêng" (拉麵).
  Nĭk-buōng gì tā̤-ṳ̆k bī-gáu chók-miàng gì ô "iù-dô̤" (柔道), "kŭng-chiū-dô̤" (空手道) gâe̤ng "giéng-dô̤" (劍道). "Siŏng-páuk" (相撲) ék-buăng ké̤ṳk nè̤ng nêng-ùi sê Nĭk-buōng tā̤-ṳ̆k gì dâi-biēu.
  
title: Nĭk-buōng
wikitext: {{twinLAT|日本}}
  {{Infobox country
  |conventional_long_name =  Nĭk-buōng-guók
  |native_name =  {{ja-textonly|日本国}}
  |common_name =   
       
  |image_flag         = Flag of Japan.svg
  |image_coat         = Imperial Seal of Japan.svg 
  |flag_type = guók-gì
  |symbol_type = guók-hŭi
  
  |national_motto =   
  |national_anthem =  {{ja-textonly|君が代}}<br/>"[[Gŭng cī dâi]]"<br/><div class="center" style="margin-top:0.4em;">[[File:Kimi ga Yo instrumental.ogg]]</div>  
     
  |image_map = Japan (orthographic projection).svg   
  |map_caption =      
  
  |capital = [[Dŭng-gĭng]]
  |largest_city = [[Dŭng-gĭng]]
  
  |official_languages =  ''mò̤''
  |national_languages = [[Nĭk-buōng-ngṳ̄]] 
  |regional_languages = 
  
  |ethnic_groups =     
  |ethnic_groups_year =  
  |ethnic_groups_ref = 
  |religion =          
  |religion_year =    
  |religion_ref =      
  
  |government_type = [[dăng-ék-cié]], [[ngiê-huôi-cié]], [[gŭng-ciō lĭk-hiēng-cié]]  
  |leader_title1 = tiĕng-huòng
  |leader_name1 = [[Naruhito]] 
  |leader_title2 = siū-sióng
  |leader_name2   = [[Kishida Fumio]]
  
  |legislature = Guók-huôi  
  |upper_house = Chăng-ngiê-iêng
  |lower_house = Cé̤ṳng-ngiê-iêng
  |sovereignty_type =  
  |sovereignty_note = 
     
  |area_km2 =  377,975    
  |area_rank = 62
  |area_footnote =      
  |percent_water = 1.4
      
  |population_estimate = {{decreaseNeutral}} 125,360,000
  |population_estimate_rank = 11
  |population_estimate_year = 2021
  |population_census = 126,226,568
  |population_census_rank = 
  |population_census_year = 2020
  |population_density_km2 = 334
  |population_density_rank = 24
      
  |GDP_PPP = {{increase}} $5.586 uâng-é    
  |GDP_PPP_rank = 4
  |GDP_PPP_year = 2021
  |GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $44,585
  |GDP_PPP_per_capita_rank = 27
  
  |GDP_nominal = {{increase}} $5.378 uâng-é
  |GDP_nominal_rank = 3
  |GDP_nominal_year = 2021
  |GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $42,928
  |GDP_nominal_per_capita_rank = 23
  
  |Gini =  33.4   
  |Gini_change  = increase           
  |Gini_rank = 78
  |Gini_year = 2018
  |Gini_ref =  
     
  |HDI = 0.919              
  |HDI_change = increase       
  |HDI_rank = 19
  |HDI_year = 2019
  |HDI_ref =  
             
  |currency = [[Nĭk-buōng yen]] (¥)          
  |currency_code = JPY
      
  |time_zone = [[Nĭk-buōng Biĕu-cūng-sì|JST]]      
  |utc_offset = [[UTC+09:00|+9]]         
  |time_zone_DST =      
  |utc_offset_DST =  
  |DST_note =       
   
  |date_format =  
  |electricity =     
  |drives_on = cō̤ 
  |cctld = [[.jp]]  
  |iso3166code = JP   
  |calling_code = +81    
  
  }}
  '''Nĭk-buōng''' (日本) sê [[Ā-ciŭ]] dĕ̤ng buô [[Tái-bìng-iòng]] lā̤ gì dō̤-[[Guók-gă|guók]], diŏh [[Dṳ̆ng-guók]], [[Dièu-siēng]] gâe̤ng [[Ngò̤-lò̤-sṳ̆]] dĕ̤ng sié. Ĭ sê sié-gái siông [[gĭng-cá̤]] dâ̤ nê giòng gì guók-gă.
  
  == Lĭk-sṳ̄ ==
  === Gū-dâi ===
  
  === Gê̤ṳng-dâi ===
  1854 nièng, [[Mī-guók]] hāi-gŭng ciéng iàng Nĭk-buōng, páh kŭi lāu Nĭk-buōng hióng [[Să̤-huŏng]] gì duâi-muòng. Cĭng sâ̤ Nĭk-buōng-nè̤ng kăi-sṳ̄ chĭng-chāng, nêng-ùi Nĭk-buōng gì giòng-sêng sṳ̆-iéu "liê-kŭi Ā-ciŭ" ciék-sêu Să̤-huŏng-huá. Iù-sê, Nĭk-buōng cāi-năk lāu Să̤-huŏng [[céng-dê]] gâe̤ng [[huák-lŭk]] tā̤-cié. Cī kuŏ lĭk-sṳ̄ cêu hô̤ lā̤ "'''Mìng-dê Mì-sĭng'''" (明治維新).
  
  Mìng-dê Mì-sĭng cĭ-hâiu, Nĭk-buōng sìng-ùi sié-gái có̤i giòng gì guók-gă cĭ ék, páh bâi Dṳ̆ng-guók (1894 - 1895 nièng gì [[Gák-ngū Hāi-ciéng]]) gâe̤ng Ngò̤-lò̤-sṳ̆ (1904 - 1905 nièng gì [[Nĭk-Ngò̤ ciéng-cĕng]]). Gáu [[Dâ̤-nê-huòi Sié-gái Duâi-ciéng|Nê Ciéng]] sèng-hâiu, Nĭk-buōng gióng-lĭk "Dâi Dĕ̤ng-ā Gê̤ṳng-ìng-kuŏng" (大東亞共榮圈), liāng-tū bău-guák Nĭk-buōng buōng-tū, [[Kó-hiĕk Dō̤]] nàng buô, Dṳ̆ng-guók dĕ̤ng-buô, Dièu-siēng, [[Dài-uàng]], [[Nàng-iòng]] gâe̤ng Tái-bìng-iòng gì cĭng sâ̤ dê-kṳ̆.
  [[File:AtomicEffects-p4.jpg|thumb|250px|Diòng-gì diŏh nguòng-cṳ̄-dâng dàu-bóng hâiu.|left]]
  Nĭk-buōng gì gê̤ṳng-dâi lĭk-sṳ̄ dŭ sê ké̤ṳk [[Gŭng-guók-ciō-ngiê|Gŭng-guók-cuō-ngiê]] sū tūng-dê gì, ék-dĭk gáu Nê Ciéng giék-sók: [[1945 nièng]] Mī-guók hióng Nĭk-buōng gì [[Guōng-dō̤]] gâe̤ng [[Diòng-gì]] dàu-bóng 2 lăk [[nguòng-cṳ̄-dâng]], tài sī chiĕu-guó 21 uâng nè̤ng. 8 nguŏk 15 hô̤, Nĭk-buōng dàu-hòng, Nê Ciéng iù-sê giék-sók.
  
  === Hiêng-dâi ===
  
  == Ùng-huá ==
  [[File:Kendo target areas.png|thumb|150px|Nĭk-buōng Giéng-dô̤|right]]
  Dioh gū-cā, Nĭk-buōng gì [[ùng-huá]] sêu Dṳ̆ng-guók īng-hiōng cĭng duâi, cāi-ê̤ṳng [[Háng-cê]], séng-hông [[Hŭk-gáu]] gâe̤ng [[Ṳ̀-gáu]].
  
  Nĭk-buōng hiêng-dâi gì ùng-huá sê [[Dĕ̤ng-huŏng]] gâe̤ng Să̤-huŏng gì ṳ̀ng-hăk.
  
  Nĭk-buōng-nè̤ng ó̤i siăh [[ngṳ̀]], nṳ̆k gâe̤ng sŭ-chái, bī-gáu chók-miàng gì ĭng-sĭk chiông "'''sêu-sṳ̆'''" (壽司) gâe̤ng "'''lăk-miêng'''" (拉麵).
  
  Nĭk-buōng gì tā̤-ṳ̆k bī-gáu chók-miàng gì ô "'''iù-dô̤'''" (柔道), "'''kŭng-chiū-dô̤'''" (空手道) gâe̤ng "'''giéng-dô̤'''" (劍道). "'''Siŏng-páuk'''" (相撲) ék-buăng ké̤ṳk nè̤ng nêng-ùi sê Nĭk-buōng tā̤-ṳ̆k gì dâi-biēu.
  
  {{Buáng-nàng-hâ}}
  {{Ā-ciŭ}}
  {{Authority control}}
  [[分類:Ā-ciŭ guók-gă]]
  [[分類:Nĭk-buōng]]