text: # Ái
  Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。
  Ái (愛) sê gâe̤ng iū-cìng, chĭng-cìng, ái-cìng dēng-dēng siŏng-guăng gì siŏh piĕ giòng-liĕk gāng-cìng gì tūng-chĭng. Gŏng-gé̤ṳ mâ̤ dè̤ng gì siông-hâ-ùng, ái â̤-sāi ô cĭng kuák gì é-sé̤ṳ.
  
  ## Dêng-ngiê
  Ék-buăng gōng, ái sê bī nè̤ng gâe̤ng nè̤ng cĭ-găng gì gāng-cìng, sêng-cé bău-guák dó̤i cê-gă (bī-ṳ̀-gōng: ĭ iā dé̤ṳng-é ciā cṳ̆-niòng-giāng; ĭ nòng-nā̤ cĭng tiáng ĭ); ô sèng-âu iâ â̤-sāi bī dó̤i siŏh iông nó̤h hĕ̤k-ciā siŏh iông dâi-gié gì gāng-cìng (bī-ṳ̀-gōng: ĭ iā siê siăh-hŏng). Cê-diēng sèu-sèu ciŏng ái dêng-ngiê có̤ cêng-go̤ chĭng gì liông-cìng gâe̤ng hī-ái. Găk kēu-ngṳ̄ diē-sié, ái iâ bău-guák lê-tă, ù-sṳ̆, iū-cìng, chĭng-cìng, dēng-dēng.
  Ái bà̤-lēng-bĕng gì gāng-cìng â̤-sāi sê hâung (恨), nô (怒), hĕ̤k-ciā sê hièng (嫌); ái ô-sì dĕk-biék bī mò̤ séng-ṳ̆k gì "sùng" gì ái-cìng, ciā sèng-âu ái gì huāng-méng é-sé̤ṳ cêu-sê sáik-ṳ̆k.
  
  ## Guăng-diēng
  
  ### Sĕng-ŭk-hŏk guăng-diēng
  Sĕng-ŭk-hŏk-gă sŏng-séng, ái sê nè̤ng gì buōng-nèng cĭ-ék, chiông bók-lō̤ ĕu hĕ̤k-ciā sê chói kák. Ái gì guó-tiàng â̤ buŏng có̤ săng kuŏ: sáik-ṳ̆k (lust, sê séng gì iū-hĕk, sê gău-puói có̤i chĕ̤ gì dông-lĭk), ngék-īng-lĭk (attraction, gū-lâ̤ nè̤ng cĭk-dṳ̆ng nèng-liông diŏh gău-puói ciā dâi lā̤), gâe̤ng ái-luông (attachment, niông nè̤ng ṳ̄ng-nâi dó̤i-huŏng gáu òng gì sì-găng lì huáng giāng).
  
  ### Sĭng-lī-hŏk guăng-diēng
  Sĭng-lī-hŏk nêng-ùi, ái ô săng cṳ̄ng sìng-hông: chĭng-mĭk (intimacy), sìng-nŏk (commitment) gâe̤ng iĕk-cìng (passion). Chĭng-mĭk sê bī lâng ciáh nè̤ng hŭng-hiōng nguòng-buōng sṳ̆k diŏh cê-gă gì bé-mĭk ī-gĭk sṳ̆-sĕng-uăk gì sá̤-ciék; Sìng-nŏk sê hĭ-uông ciā guăng-hiê â̤ īng-còng; Iĕk-cìng sê dék bàng-siòng gì, sâ sāng-sĕng ái gì gĭ-buōng chṳ̆ng-dông.
  
  ### Diék-hŏk guăng-diēng
  Téng gū-cā gáu gĭng-dáng, nè̤ng dŭ siŏng-séng "ék-giéng-cṳ̆ng-cìng" sê ái-cìng mâ̤ káung-gê̤ṳ gì lĭk-liông. Có̤i cā tō̤-lâung cuòi gì hŏk-ciā sê sèng 4 sié-gī gì gū Hĭ-lé-nà̤ diék-hŏk-gă Ĕng-pé-dŏ̤-káik-lĕk (Ĭng-ngṳ̄: Empedocles, Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄: Ἐμπεδοκλῆς). Ĭ nêng-ùi còng-câi lâng cṳ̄ng lĭk: ái (philia) gâe̤ng dáu-cĕng (neikos). Cī lâng cṳ̄ng lĭk-liông iâ â̤-sāi dò̤ lì gāi-sék ṳ̄-dêu diē-sié sū-iū gì ông-dông.
  Cĭ hâiu gì Báik-lăk-dù gâe̤ng Ĕng-pé-dŏ̤-káik-lĕk gì cī lâng cṳ̄ng lĭk gāi-sék có̤ ngék-īng-lĭk (attraction) gâe̤ng bà̤-chék-lĭk (repulsion). Báik-lăk-dù nêng-ùi séng-cék chă-bók-dŏ̤ gì ŭk-cék hô-siŏng ngék-īng, pī-ṳ̀-gòng, tù ngék-īng tù, cūi ngék-īng cūi, huōi ngék-īng huōi, dēng-dēng.
  
  ### Cŭng-gáu guăng-diēng
  «Séng-gĭng» tì gáu gì ái bī ék-buăng ái gì kái-niêng kuák cêng sâ̤. Ái ké̤ṳk nêng-ùi sê siŏh cṳ̄ng sṳ̆-iéu gū-lâ̤ gì hèng-dông. Gĭ-dók-gáu gū-lâ̤ nè̤ng kó̤ ái bĕk-nè̤ng, ng-nié cê-gă gì puói-ngēu, iâ bău-guák bèng-iū, sêng-cé sê siù-ìng. Găk «Gŏ̤-lìng-dŏ̤ Cièng-cṳ̆» dâ̤ 13 ciŏng diē-sié ô siŏh dâung guăng-ṳ̀ ái gì uâ:
  4 Ìng-ái ô kuăng-ṳ̀ng, cṳ̀-pĭ; ìng-ái mò̤ dó-gê; ìng-ái mò̤ cê̤ṳ-kuă, mò̤ giĕu-ngô̤, 5 mò̤ hèng hĭ lā̤, mò̤ giù iáh cê-gă, mò̤ gék-ké, mò̤ gié-sáung nè̤ng gì ngài; 6 ng huăng-hī bók-ngiê, nâ huăng-hī cĭng-lī; 7 huàng sê̤ṳ bău-hàng, huàng sê̤ṳ sŏng-séng, huàng sê̤ṳ āi-uông, huàng sê̤ṳ ṳ̄ng-nâi. 8 Ìng-ái táu-dā̤ mâ̤ hié-chiē: nâ gōng muôi lì gì dâi, ciā cài-nèng buóh hié kó̤; gōng gáuk-guók gì uâ, ciā cài-nèng buóh sák; dĭk-sék iâ buóh hié kó̤.
  Lâung-mâng gì ái-cìng diŏh «Séng-gĭng» diē-sié iâ ô chók-hiêng, dĕk-biék găk «Ngā-gŏ̤ Cṳ̆» diē-sié. Diòng-tūng siông, «Ngā-gŏ̤ Cṳ̆» ké̤ṳk nêng-ùi sê biēu-dăk Siông-dá̤ dó̤i Ī-sáik-liĕk-nè̤ng ī-gĭk gáu-huôi gì ái. Chiông «Ngā-gŏ̤ Cṳ̆» dâ̤ 8 ciŏng:
  6 Nguông nṳ̄ ciŏng nguāi gé lŏ̤h nṳ̄ gì sĭng gâe̤ng éng siŏh-iông, bóng lŏ̤h nṳ̄ gì chiū-bié gâe̤ng éng siŏh-iông; ĭng ciā ái-cìng sê giòng, chiông sī-uòng; páik-chiék gì ái-cìng sê giĕng-gó, chiông ĭng-găng. Bô sê dīng iĕk, chiông táng siĕu gì huōi, chiông Ià-huò-huà chók gì huōi-iêng. 7 Duâi cūi mò̤ dăng-dŏng miĕk ciā ái-cìng; gĕ̤ng-ò̤ iâ mâ̤ hók-mŭk ĭ. Nè̤ng chŭi-iòng găng-nguông ciŏng ék-chiék gă-cài uâng ciā ái-cìng, ciā cài iâ dék-dék ké̤ṳk nè̤ng duâi káng-kĭng.
  «Séng-gĭng» nêng-ùi ái sê Siông-dá̤ gì dĕk-séng. «Iók-hâng Ék-cṳ̆» 4:8 ô gōng gáu "Siông-dá̤ sê ìng-ái". Gŏng-buōng siông, Siông-dá̤ cêu sê ái gì huá-sĭng.
  
  ### Ùng-huá guăng-diēng
  
  #### Hĭ-lé-nà̤ ùng-huá
  Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄ ô cī piĕ sṳ̀ biēu-dăk ái: philia, eros, agape, storge gâe̤ng xenia. Chŭi-iòng cī piĕ sṳ̀ é-sé̤ṳ dŭ ô kṳ̆-biék, dáng-sê buóh uòng-ciòng hŭng-biék ĭ-că̤ mâ̤ ṳ̀ng-ê.
  Agape (ἀγάπη) cêu sê hiêng-dâi Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄ diē-sié gì ái. Cī guó uâ "s'agapo" é-sé̤ṳ cêu sê "nguāi ái nṳ̄". Ciā sṳ̀ "agapo" sê dông-sṳ̀ "nguāi ái". Cuòi sê siŏh cṳ̄ng sùng-cĭng gì, lī-siōng gì ái, ng sê sĭng-tā̤ gì sáik-ṳ̆k. Gó-chṳ̄, "agape" â̤ káng có̤ sê "dó̤i lìng-hùng gì ái".
  Eros (ἔρως) sê siŏh cṳ̄ng iĕk-liĕk gì ái, ék-buăng gâe̤ng ṳ̆k-uông ô guăng-hiê, ék-buăng ké̤ṳk káng có̤ sê "dó̤i sĭng-tā̤ gì ái". Ciā sṳ̀ "erota" é-sé̤ṳ sê "lā̤ dàng liông-ái". Báik-lăk-dù cê-gă dêng-ngiê lāu "eros" gì é-sé̤ṳ. Chŭi-iòng eros có̤i chĕ̤ sê dó̤i siŏh ciáh nè̤ng nguôi-câi mī gì ái, dáng-sê puâng lā̤ tèng-sṳ̆, ĭ mâing-mâing â̤ biéng có̤ dó̤i ĭ nô̤i-câi mī gì ái, hĕ̤k-ciā sêng-cé sê dó̤i mī gì ái. Eros bŏng-câe̤ lìng-hùng siōng kī mī gì dĭ-sék, iâ bŏng-câe̤ ĭ lī-gāi cĭng-sìng cĭng-lī. Ái-ìng gâe̤ng diék-hŏk-gă dŭ găk eros gì gū-ū â-dā̤ sìng-tō̤ cĭng-lī.
  Philia (φιλία) găk hiêng-dâi Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄ sê bī iū-cìng, sê siŏh cṳ̄ng lēng-cêng gì, liòng-siêng gì ái. Ciā kái-niêng có̤i cā sê Ā-lī-sê̤ṳ-dŏ̤-dáik tì chók gì. Philia bău-guák dó̤i bèng-iū, dó̤i gă-dìng, dó̤i chĭng-chék dēng-dēng gì ái, sṳ̆-iéu mī-dáik, bìng-dēng gâe̤ng sṳ̆k-sék. Philia sê lī-séng gì, sĕ̤ng-huŏng dŭ tŭng-guó cī cṳ̄ng guăng-hiê sêu-iáh.
  Storge (στοργή) sê siŏh cṳ̄ng cê̤ṳ-iòng gì ái, cêu chiông bâ-nā̤ tiáng cê-gă gì giāng siŏh iông.
  Xenia (ξενία) sê gōng ciō-nè̤ng gâe̤ng nè̤ng-káh cĭ-găng gì iū-cìng. Cī cṳ̄ng cìng-ngiê diŏh gū Hĭ-lé-nà̤ ùng-huá diē-sié cĭng dê̤ṳng-iéu.
  
  #### Lá-dĭng ùng-huá
  Lá-dĭng-ngṳ̄ diē-sié iâ ô siŏh piĕ biēu-dăk "ái" gì sṳ̀.
  Amare sê "ái" dék gĭ-buōng gì sṳ̀, găk gĭng-dáng-nĭk gì É-dâi-lé-ngṳ̄ diē-sié gó lā̤ sāi-ê̤ṳng. Lò̤-mā-nè̤ng kĕk ciā sṳ̀ lì biēu-dăk gáuk-cṳ̄ng lôi-hìng gì ái-cìng, câi ĭ sê cìng-gāng gì, lâung-mâng gì, gó sê séng-ṳ̆k gì.
  Diligere gâe̤ng observare sê géng-ài gì é-sé̤ṳ, táu-dā̤ mò̤ dò̤ lì biēu-dăk nàng nṳ̄ cĭ-găng gì lâung-mâng ái-cìng.
  Caritas sê bī ìng-cṳ̀ gì ái, ék-buăng sāi-ê̤ṳng diŏh cŭng-gáu sŏng-guăng gì siông-hâ-ùng.
  
title: Ái
wikitext: {{twinLAT|愛}}
  [[File:Crystal Clear app package favourite.png|thumb|250px|Dâi-biēu ái-cìng gì [[Sĭng-câung|sĭng]]-hìng hù-hô̤|right]]
  '''Ái''' (愛) sê gâe̤ng iū-cìng, chĭng-cìng, ái-cìng dēng-dēng siŏng-guăng gì siŏh piĕ giòng-liĕk gāng-cìng gì tūng-chĭng. Gŏng-gé̤ṳ mâ̤ dè̤ng gì siông-hâ-ùng, ái â̤-sāi ô cĭng kuák gì é-sé̤ṳ.
  
  == Dêng-ngiê ==
  Ék-buăng gōng, ''ái'' sê bī nè̤ng gâe̤ng nè̤ng cĭ-găng gì gāng-cìng, sêng-cé bău-guák dó̤i [[Cê̤ṳ-liông|cê-gă]] (bī-ṳ̀-gōng: ĭ iā '''dé̤ṳng-é''' ciā cṳ̆-niòng-giāng; ĭ nòng-nā̤ cĭng '''tiáng''' ĭ); ô sèng-âu iâ â̤-sāi bī dó̤i siŏh iông nó̤h hĕ̤k-ciā siŏh iông dâi-gié gì gāng-cìng (bī-ṳ̀-gōng: ĭ iā '''siê''' siăh-hŏng). Cê-diēng sèu-sèu ciŏng ''ái'' dêng-ngiê có̤ cêng-go̤ chĭng gì liông-cìng gâe̤ng hī-ái. Găk kēu-ngṳ̄ diē-sié, ''ái'' iâ bău-guák [[Lê-tă ciō-ngiê|lê-tă]], ù-sṳ̆, iū-cìng, chĭng-cìng, dēng-dēng.
  
  ''Ái'' bà̤-lēng-bĕng gì gāng-cìng â̤-sāi sê ''[[hâung]]'' (恨), ''nô'' (怒), hĕ̤k-ciā sê ''hièng'' (嫌); ''ái'' ô-sì dĕk-biék bī mò̤ séng-ṳ̆k gì "sùng" gì ái-cìng, ciā sèng-âu ''ái'' gì huāng-méng é-sé̤ṳ cêu-sê [[sáik-ṳ̆k]].
  
  == Guăng-diēng ==
  === Sĕng-ŭk-hŏk guăng-diēng ===
  [[File:Beijo.jpg|thumb|200px|[[Cṳ̆ng-chói]] sê biēu-dăk ái-cìng gì dâe̤ng-cáuk.|left]]
  [[Sĕng-ŭk-hŏk|Sĕng-ŭk-hŏk-gă]] sŏng-séng, ái sê nè̤ng gì buōng-nèng cĭ-ék, chiông bók-lō̤ ĕu hĕ̤k-ciā sê chói kák. Ái gì guó-tiàng â̤ buŏng có̤ săng kuŏ: '''[[sáik-ṳ̆k]]''' (''lust'', sê séng gì iū-hĕk, sê gău-puói có̤i chĕ̤ gì dông-lĭk), '''ngék-īng-lĭk''' (''attraction'', gū-lâ̤ nè̤ng cĭk-dṳ̆ng nèng-liông diŏh gău-puói ciā dâi lā̤), gâe̤ng '''ái-luông''' (''attachment'', niông nè̤ng ṳ̄ng-nâi dó̤i-huŏng gáu òng gì sì-găng lì huáng giāng).
  
  === Sĭng-lī-hŏk guăng-diēng ===
  [[Sĭng-lī-hŏk]] nêng-ùi, ái ô săng cṳ̄ng sìng-hông: '''chĭng-mĭk''' (''intimacy''), '''sìng-nŏk''' (''commitment'') gâe̤ng '''iĕk-cìng''' (''passion''). ''Chĭng-mĭk'' sê bī lâng ciáh nè̤ng hŭng-hiōng nguòng-buōng sṳ̆k diŏh cê-gă gì bé-mĭk ī-gĭk sṳ̆-sĕng-uăk gì sá̤-ciék; ''Sìng-nŏk'' sê hĭ-uông ciā guăng-hiê â̤ īng-còng; ''Iĕk-cìng'' sê dék bàng-siòng gì, sâ sāng-sĕng ái gì gĭ-buōng chṳ̆ng-dông.
  
  === Diék-hŏk guăng-diēng ===
  Téng gū-cā gáu gĭng-dáng, nè̤ng dŭ siŏng-séng "'''ék-giéng-cṳ̆ng-cìng'''" sê ái-cìng mâ̤ káung-gê̤ṳ gì lĭk-liông. Có̤i cā tō̤-lâung cuòi gì hŏk-ciā sê sèng 4 sié-gī gì [[gū Hĭ-lé-nà̤]] [[Diék-hŏk|diék-hŏk-gă]] [[Ĕng-pé-dŏ̤-káik-lĕk]] ([[Ĭng-ngṳ̄]]: ''Empedocles'', [[Gū Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄|Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄]]: ''Ἐμπεδοκλῆς''). Ĭ nêng-ùi còng-câi lâng cṳ̄ng lĭk: '''ái''' (''philia'') gâe̤ng '''dáu-cĕng''' (''neikos''). Cī lâng cṳ̄ng lĭk-liông iâ â̤-sāi dò̤ lì gāi-sék ṳ̄-dêu diē-sié sū-iū gì ông-dông.
  
  Cĭ hâiu gì [[Báik-lăk-dù]] gâe̤ng Ĕng-pé-dŏ̤-káik-lĕk gì cī lâng cṳ̄ng lĭk gāi-sék có̤ '''ngék-īng-lĭk''' (''attraction'') gâe̤ng '''bà̤-chék-lĭk''' (''repulsion''). Báik-lăk-dù nêng-ùi séng-cék chă-bók-dŏ̤ gì ŭk-cék hô-siŏng ngék-īng, pī-ṳ̀-gòng, tù ngék-īng tù, cūi ngék-īng cūi, huōi ngék-īng huōi, dēng-dēng.
  
  === Cŭng-gáu guăng-diēng ===
  «[[Séng-gĭng]]» tì gáu gì ái bī ék-buăng ái gì kái-niêng kuák cêng sâ̤. Ái ké̤ṳk nêng-ùi sê siŏh cṳ̄ng sṳ̆-iéu gū-lâ̤ gì hèng-dông. [[Gĭ-dók-gáu]] gū-lâ̤ nè̤ng kó̤ ái bĕk-nè̤ng, ng-nié cê-gă gì puói-ngēu, iâ bău-guák bèng-iū, sêng-cé sê siù-ìng. Găk «[[Gŏ̤-lìng-dŏ̤ Cièng-cṳ̆]]» dâ̤ 13 ciŏng diē-sié ô siŏh dâung guăng-ṳ̀ ái gì uâ:
  <blockquote>''<small style="color:#0000ff;">4</small> Ìng-ái ô kuăng-ṳ̀ng, cṳ̀-pĭ; ìng-ái mò̤ dó-gê; ìng-ái mò̤ cê̤ṳ-kuă, mò̤ giĕu-ngô̤, <small style="color:#0000ff;">5</small> mò̤ hèng hĭ lā̤, mò̤ giù iáh cê-gă, mò̤ gék-ké, mò̤ gié-sáung nè̤ng gì ngài; <small style="color:#0000ff;">6</small> ng huăng-hī bók-ngiê, nâ huăng-hī cĭng-lī; <small style="color:#0000ff;">7</small> huàng sê̤ṳ bău-hàng, huàng sê̤ṳ sŏng-séng, huàng sê̤ṳ āi-uông, huàng sê̤ṳ ṳ̄ng-nâi. <small style="color:#0000ff;">8</small> Ìng-ái táu-dā̤ mâ̤ hié-chiē: nâ gōng muôi lì gì dâi, ciā cài-nèng buóh hié kó̤; gōng gáuk-guók gì uâ, ciā cài-nèng buóh sák; dĭk-sék iâ buóh hié kó̤.''</blockquote>
  
  Lâung-mâng gì ái-cìng diŏh «Séng-gĭng» diē-sié iâ ô chók-hiêng, dĕk-biék găk «[[Ngā-gŏ̤ Cṳ̆]]» diē-sié. Diòng-tūng siông, «Ngā-gŏ̤ Cṳ̆» ké̤ṳk nêng-ùi sê biēu-dăk [[Siông-dá̤]] dó̤i [[Ī-sáik-liĕk]]-nè̤ng ī-gĭk gáu-huôi gì ái. Chiông «Ngā-gŏ̤ Cṳ̆» dâ̤ 8 ciŏng:
  <blockquote>''<small style="color:#0000ff;">6</small> Nguông nṳ̄ ciŏng nguāi gé lŏ̤h nṳ̄ gì sĭng gâe̤ng éng siŏh-iông, bóng lŏ̤h nṳ̄ gì chiū-bié gâe̤ng éng siŏh-iông; ĭng ciā ái-cìng sê giòng, chiông sī-uòng; páik-chiék gì ái-cìng sê giĕng-gó, chiông ĭng-găng. Bô sê dīng iĕk, chiông táng siĕu gì huōi, chiông Ià-huò-huà chók gì huōi-iêng. <small style="color:#0000ff;">7</small> Duâi cūi mò̤ dăng-dŏng miĕk ciā ái-cìng; gĕ̤ng-ò̤ iâ mâ̤ hók-mŭk ĭ. Nè̤ng chŭi-iòng găng-nguông ciŏng ék-chiék gă-cài uâng ciā ái-cìng, ciā cài iâ dék-dék ké̤ṳk nè̤ng duâi káng-kĭng.''</blockquote>
  
  «Séng-gĭng» nêng-ùi ái sê Siông-dá̤ gì dĕk-séng. «[[Iók-hâng Ék-cṳ̆]]» 4:8 ô gōng gáu "''Siông-dá̤ sê ìng-ái''". Gŏng-buōng siông, Siông-dá̤ cêu sê ái gì huá-sĭng.
  
  === Ùng-huá guăng-diēng ===
  ==== Hĭ-lé-nà̤ ùng-huá ====
  [[File:Emil Wolff-Eros-Mutter Erde fec.jpg|thumb|200px|[[Ĭ-lò̤-sṳ̆]] (''Eros'') sê [[Hĭ-lé-nà̤ sìng-uâ]] diē-sié gì ái-sìng.|right]]
  [[Gū Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄|Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄]] ô cī piĕ sṳ̀ biēu-dăk ái: ''philia'', ''eros'', ''agape'', ''storge'' gâe̤ng ''xenia''. Chŭi-iòng cī piĕ sṳ̀ é-sé̤ṳ dŭ ô kṳ̆-biék, dáng-sê buóh uòng-ciòng hŭng-biék ĭ-că̤ mâ̤ ṳ̀ng-ê.
  
  '''''Agape''''' (''ἀγάπη'') cêu sê hiêng-dâi Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄ diē-sié gì ''ái''. Cī guó uâ "''s'agapo''" é-sé̤ṳ cêu sê "''nguāi ái nṳ̄''". Ciā sṳ̀ "''agapo''" sê dông-sṳ̀ "''nguāi ái''". Cuòi sê siŏh cṳ̄ng sùng-cĭng gì, lī-siōng gì ái, ng sê sĭng-tā̤ gì sáik-ṳ̆k. Gó-chṳ̄, "''agape''" â̤ káng có̤ sê "dó̤i [[lìng-hùng]] gì ái".
  
  '''''Eros''''' (''ἔρως'') sê siŏh cṳ̄ng iĕk-liĕk gì ái, ék-buăng gâe̤ng ṳ̆k-uông ô guăng-hiê, ék-buăng ké̤ṳk káng có̤ sê "dó̤i sĭng-tā̤ gì ái". Ciā sṳ̀ "''erota''" é-sé̤ṳ sê "''lā̤ dàng liông-ái''". [[Báik-lăk-dù]] cê-gă dêng-ngiê lāu "''eros''" gì é-sé̤ṳ. Chŭi-iòng ''eros'' có̤i chĕ̤ sê dó̤i siŏh ciáh nè̤ng nguôi-câi mī gì ái, dáng-sê puâng lā̤ tèng-sṳ̆, ĭ mâing-mâing â̤ biéng có̤ dó̤i ĭ nô̤i-câi mī gì ái, hĕ̤k-ciā sêng-cé sê dó̤i [[mī]] gì ái. ''Eros'' bŏng-câe̤ [[lìng-hùng]] siōng kī mī gì dĭ-sék, iâ bŏng-câe̤ ĭ lī-gāi cĭng-sìng [[cĭng-lī]]. Ái-ìng gâe̤ng diék-hŏk-gă dŭ găk ''eros'' gì gū-ū â-dā̤ sìng-tō̤ cĭng-lī.
  
  '''''Philia''''' (''φιλία'') găk hiêng-dâi Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄ sê bī iū-cìng, sê siŏh cṳ̄ng lēng-cêng gì, liòng-siêng gì ái. Ciā kái-niêng có̤i cā sê [[Ā-lī-sê̤ṳ-dŏ̤-dáik]] tì chók gì. ''Philia'' bău-guák dó̤i bèng-iū, dó̤i gă-dìng, dó̤i chĭng-chék dēng-dēng gì ái, sṳ̆-iéu mī-dáik, bìng-dēng gâe̤ng sṳ̆k-sék. ''Philia'' sê lī-séng gì, sĕ̤ng-huŏng dŭ tŭng-guó cī cṳ̄ng guăng-hiê sêu-iáh.
  
  '''''Storge''''' (''στοργή'') sê siŏh cṳ̄ng cê̤ṳ-iòng gì ái, cêu chiông bâ-nā̤ tiáng cê-gă gì giāng siŏh iông.
  
  '''''Xenia''''' (''ξενία'') sê gōng ciō-nè̤ng gâe̤ng nè̤ng-káh cĭ-găng gì iū-cìng. Cī cṳ̄ng cìng-ngiê diŏh gū Hĭ-lé-nà̤ ùng-huá diē-sié cĭng dê̤ṳng-iéu.
  
  ==== Lá-dĭng ùng-huá ====
  [[File:William-Adolphe Bouguereau (1825–1905) - L'amour mouillé (1891).jpg|thumb|200px|[[Kiŭ-pī-dáik]] (''Cupid'') sê [[Lò̤-mā sìng-uâ]] diē-sié gì ái-sìng.|right]]
  [[Lá-dĭng-ngṳ̄]] diē-sié iâ ô siŏh piĕ biēu-dăk "''ái''" gì sṳ̀.
  
  '''''Amare''''' sê "ái" dék gĭ-buōng gì sṳ̀, găk gĭng-dáng-nĭk gì [[É-dâi-lé-ngṳ̄]] diē-sié gó lā̤ sāi-ê̤ṳng. [[Gū Lò̤-mā|Lò̤-mā]]-nè̤ng kĕk ciā sṳ̀ lì biēu-dăk gáuk-cṳ̄ng lôi-hìng gì ái-cìng, câi ĭ sê cìng-gāng gì, lâung-mâng gì, gó sê séng-ṳ̆k gì.
  
  '''''Diligere''''' gâe̤ng '''''observare''''' sê géng-ài gì é-sé̤ṳ, táu-dā̤ mò̤ dò̤ lì biēu-dăk nàng nṳ̄ cĭ-găng gì lâung-mâng ái-cìng.
  
  '''''Caritas''''' sê bī ìng-cṳ̀ gì ái, ék-buăng sāi-ê̤ṳng diŏh cŭng-gáu sŏng-guăng gì siông-hâ-ùng.
  
  [[分類:Gāng-cìng|A]]