text: # Â-muòng
  Â-muòng ( 廈門 Bŏng-cô/Séng-sék; Â-muòng-uâ: Ē-bn̂g; Dài-uăng-uâ: Ē-mn̂g; Ĭng-ngṳ̄: Xiamen, Amoy) sê  Dṳ̆ng-guók Hók-gióng-sēng iòng-hāi gì hó-sēng-ngék siàng-chê. Ĭ diŏh Ciòng-ciŭ gâe̤ng Ciŏng-ciŭ dài-dŏng, sê Mìng-nàng dê-kṳ̆ gì dṳ̆ng-sĭng siàng-chê.
  Gê̤ṳng-dâi, Să̤-huŏng chĭng Â-muòng có̤ "Amoy", ciā miàng gì kī-nguòng ô 2 cṳ̄ng gōng-huák. 1 cṳ̄ng nêng-ùi sê sêu Ciŏng-ciŭ-kiŏng (漳州腔) gì īng-hiōng, áng Ciŏng-ciŭ-kiŏng, "Â-muòng" tĕ̤k có̤ "Ē-mûi"; iâ ô 1 piĕ nè̤ng nêng-ùi sê gŏng-gé̤ṳ Hók-ciŭ-uâ huák-ĭng huăng-ĭk lì gì.
  
  ## Hèng-céng dăng-ôi
  Ciòng Â-muòng buŏng có̤ Hāi-chŏng (海滄), Hù-lī (湖里), Cĭk-mī (集美), Sṳ̆-mìng (思明), Dùng-ăng (同安), Siòng-ăng (翔安) 6 bĭk kṳ̆, dài-dŏng Sṳ̆-mìng gâe̤ng Hù-lī cū siàng Gĭng-cá̤ dĕk-kṳ̆.
  
  ## Lĭk-sṳ̄
  282 nièng, Háng-dièu găk gĭng-dáng-nĭk Â-muòng gì dê-buàng siék-lĭk Dùng-ăng-gâing (同安縣), sṳ̆k Céng-ăng-gông (晉安郡). 1650 nièng, Dâng Sìng-gŭng (鄭成功) báik-cèng dái-liāng gŭng-dôi lì gáu Â-muòng, ké̤ṳk cī-bĕng kī-miàng "Sṳ̆-mìng-ciŭ" (思明洲, é-sé̤ṳ sê "sṳ̆-niêng Mìng-dièu"). Muāng-chĭng miĕk-uòng Mìng-dièu hâiu, gāi "Sṳ̆-mìng" có̤ "Â-muòng", mâing-mâing huák-diēng siàng Mìng-nàng dê-kṳ̆ dê̤ṳng-iéu gì hāi-gē̤ng. 1842 nièng, Dṳ̆ng-guók găk Ă-piéng Ciéng-cĕng siŏ ké̤ṳk Ĭng-guók, chiĕng-dêng Nàng-gĭng Dèu-iók. Gŏng-gé̤ṳ dèu-iók, Â-muòng ké̤ṳk kŭi-huóng có̤ tŭng-siŏng kēu-ngiâng (通商口岸). 1949 nièng, Dṳ̆ng-gê̤ṳng siék Â-muòng có̤ "Sēng-hăk-chê" (省辖市), cĭ-hâiu bô ké̤ṳk ĭ siék có̤ "Hó-sēng-gék-chê" (副省級市). 1980 nièng, Â-muòng ké̤ṳk siék có̤ "Gĭng-cá̤ Dĕk-kṳ̆" (經濟特區). Gĭng-guó cī sâ̤ nièng gì huák-diēng, Â-muòng ī-gĭng sê gĭng-dáng Dṳ̆ng-guók gĭng-cá̤ dék huák-dăk gì siàng-chê cĭ-ék.
  
title: Â-muòng
wikitext: {{Infobox Settlement
  |name		     = Â-muòng-chê
  |official_name       = 厦门市
  |settlement_type     = [[Hó-sēng-ngék siàng-chê]]
  |image_skyline = Xiamen newmontage.png
  |image_caption = Â-muòng
  |image_map		= Locator map Xiamen in Fujian.svg
  |map_caption = Â-muòng găk Hók-gióng gì sū-câi.
  |pushpin_map = China
  |pushpin_label_position = right
  |pushpin_map_caption = Â-muòng găk Dṳ̆ng-guók gì sū-câi.
  |pushpin_mapsize =
  |subdivision_type		= Guók-gă
  |subdivision_name		= {{flag|Dṳ̆ng-guók}}
  |subdivision_type1              = Sēng
  |subdivision_name1              = [[Hók-gióng]]
  |seat_type                       = Céng-hū sū-câi
  |seat                            = [[Hāi-chŏng|Hāi-chŏng-kṳ̆]]
  |leader_title		= 
  |leader_name		= 
  |area_total_km2		= 1699.39
  |area_land_km2 	= 
  |area_water_km2	= 
  |population_as_of		= 2020 puō-chă
  |population_total		= 5163970
  |population_density_km2	= auto
  | population_footnotes     = <ref>{{Cite web |title=厦门市第七次全国人口普查公报 |url=http://tjj.xm.gov.cn/tjzl/ndgb/202105/t20210527_2554550.htm |accessdate=2023-09-23 |archive-date=2021-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602215013/http://tjj.xm.gov.cn/tjzl/ndgb/202105/t20210527_2554550.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/china/fujian/admin/|title = China: Fújiàn (Prefectures, Cities, Districts and Counties) - Population Statistics, Charts and Map}}</ref>
  |timezone		= [[Báe̤k-gĭng Sì-găng|CST]]
  |utc_offset		= +8
  |timezone_DST		= 
  |utc_offset_DST		= 
  | coordinates       = {{coord|24.4796|N|118.0889|E|type:adm2nd_region:CN-35_source:Gaode|format=dms|display=it}}
  |blank_name_sec1 = Chiă-bà̤ hô̤-mā
  |blank_info_sec1 = 闽D
  |website		= {{URL|www.xm.gov.cn}}
  }}
  '''Â-muòng''' ({{Siăng|Cdo Â-muòng.ogg|廈門}}; [[Mìng-nàng-uâ|Â-muòng-uâ]]: ''Ē-bn̂g''; [[Dài-uăng-uâ]]: ''Ē-mn̂g''; [[Ĭng-ngṳ̄]]: ''Xiamen'', ''Amoy'') sê  [[Dṳ̆ng-guók]] [[Hók-gióng-sēng]] iòng-hāi gì hó-sēng-ngék siàng-chê. Ĭ diŏh [[Ciòng-ciŭ]] gâe̤ng [[Ciŏng-ciŭ]] dài-dŏng, sê [[Mìng-nàng]] dê-kṳ̆ gì dṳ̆ng-sĭng siàng-chê.
  
  Gê̤ṳng-dâi, Să̤-huŏng chĭng Â-muòng có̤ "'''Amoy'''", ciā miàng gì kī-nguòng ô 2 cṳ̄ng gōng-huák. 1 cṳ̄ng nêng-ùi sê sêu Ciŏng-ciŭ-kiŏng (漳州腔) gì īng-hiōng, áng Ciŏng-ciŭ-kiŏng, "Â-muòng" tĕ̤k có̤ "''Ē-mûi''"; iâ ô 1 piĕ nè̤ng nêng-ùi sê gŏng-gé̤ṳ [[Hók-ciŭ-uâ]] huák-ĭng huăng-ĭk lì gì.
  
  == Hèng-céng dăng-ôi ==
  Ciòng Â-muòng buŏng có̤ [[Hāi-chŏng]] (海滄), [[Hù-lī]] (湖里), [[Cĭk-mī]] (集美), [[Sṳ̆-mìng]] (思明), [[Dùng-ăng]] (同安), [[Siòng-ăng]] (翔安) 6 bĭk kṳ̆, dài-dŏng Sṳ̆-mìng gâe̤ng Hù-lī cū siàng [[Gĭng-cá̤ dĕk-kṳ̆]].
  
  == Lĭk-sṳ̄ ==
  282 nièng, [[Háng-dièu]] găk gĭng-dáng-nĭk Â-muòng gì dê-buàng siék-lĭk Dùng-ăng-gâing (同安縣), sṳ̆k Céng-ăng-gông (晉安郡). 1650 nièng, [[Dâng Sìng-gŭng]] (鄭成功) báik-cèng dái-liāng gŭng-dôi lì gáu Â-muòng, ké̤ṳk cī-bĕng kī-miàng "Sṳ̆-mìng-ciŭ" (思明洲, é-sé̤ṳ sê "sṳ̆-niêng [[Mìng-dièu]]"). [[Muāng-chĭng]] miĕk-uòng Mìng-dièu hâiu, gāi "Sṳ̆-mìng" có̤ "Â-muòng", mâing-mâing huák-diēng siàng [[Mìng-nàng]] dê-kṳ̆ dê̤ṳng-iéu gì hāi-gē̤ng. 1842 nièng, [[Dṳ̆ng-guók]] găk [[Ă-piéng Ciéng-cĕng]] siŏ ké̤ṳk [[Ĭng-guók]], chiĕng-dêng [[Nàng-gĭng Dèu-iók]]. Gŏng-gé̤ṳ dèu-iók, Â-muòng ké̤ṳk kŭi-huóng có̤ tŭng-siŏng kēu-ngiâng (通商口岸). 1949 nièng, [[Dṳ̆ng-gê̤ṳng]] siék Â-muòng có̤ "Sēng-hăk-chê" (省辖市), cĭ-hâiu bô ké̤ṳk ĭ siék có̤ "Hó-sēng-gék-chê" (副省級市). 1980 nièng, Â-muòng ké̤ṳk siék có̤ "Gĭng-cá̤ Dĕk-kṳ̆" (經濟特區). Gĭng-guó cī sâ̤ nièng gì huák-diēng, Â-muòng ī-gĭng sê gĭng-dáng [[Dṳ̆ng-guók]] gĭng-cá̤ dék huák-dăk gì siàng-chê cĭ-ék.
  
  == Chăng-kō̤ ==
  {{reflist}}
  
  {{Hók-gióng}}
  {{Authority control}}
  [[分類:Siàng-chê|A]]
  [[分類:Mìng-nàng|A]]
  [[分類:Â-muòng]]