text: # Bô-uăk-cáik
  Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。
  Bô-uăk-cáik sê Gĭ-dók-gáu dék dê̤ṳng-iéu gì cáik-nĭk, nĭk-gĭ sê giĕng-dṳ̆k nièng Chŭng-hŭng nguŏk-ièng cĭ hâiu gì tàu bĭk Lā̤-buái. Hông gáu gì nè̤ng găk cī sŏ̤h gĕ̤ng kéng-cé̤ṳk Ià-sŭ gì bô-uăk (dâi-kái huák-sĕng diŏh gŭng-nguòng 27 gáu 33 nièng, Ià-sŭ ké̤ṳk déng sī diŏh sĕk-cê-gá gà̤-dēng hâiu gì dâ̤ 3 nĭk).
  
  ## Mìng-chĭng lài-lĭk
  Găk cuō-iéu gì Gĭ-dók-gáu siâ-huôi gì Să̤-huŏng ngṳ̄-ngiòng (dṳ̀ kī Ĭng-ngṳ̄, Dáik-ngṳ̄ gâe̤ng siŏh piĕ Sṳ̆-lá-hŭ ngṳ̄-ngiòng) diē-lié, ciā cáik-nĭk gì miàng-chĭng sê téng „Pesach“ lì gì, sê Hĭ-báik-lài-ngṳ̄ „Uŏk guó“ (Pass over) gì é-sé̤ṳ.
  Ĭng-ngṳ̄ gâe̤ng Dáik-ngṳ̄ gì miàng-chĭng „Easter“ gâe̤ng „Ostern“ sê téng siŏh ciáh Ăng-gáh-lò̤ Sák-sŏng nṳ̄-sìng gì miàng „Eostre“ lì gì. Gŏng-gé̤ṳ 8 sié-gī Ĭng-guók gì Gĭ-dók siŭ-dô̤-sê̤ṳ gâe̤ng lĭk-sṳ̄ hŏk-gă Bī-dáik (Bede) sāi Lá-dĭng-ngṳ̄ sū gé-cái gì:
  Eosturmonath, qui nunc paschalis mensis interpretatur, quondam a dea illorum quae Eostre vocabatur et cui in illo festa celebrabant nomen habuit.
  Huăng-ĭk: „Eosturmonath, hiêng-câi ké̤ṳk ĭk có̤ bô-uăk nguŏk (paschal month), nguòng-lài sê gŏng-gé̤ṳ nṳ̄-sìng Eostre sū kī gì, hiêng-câi ī-gĭng sê ciā cáik-nĭk gì miàng-chĭng lāu.“
  
  ## É-ngiê
  Bô-uăk-cáik chiông-cĭng Ià-sŭ iù sī diē bô-uăk. Dâ̤ ék, ĭ kēng-diâng Ià-sŭ gì sĭng-hông sê bô-uăk gì Géu-cuō. Găk Dĕ̤ng-céng-gáu gì duòng-tūng diē-sié, cuòi sê ciâ gáu-dòng diē gì séng-chiông biēu-hiêng chók gì, ĭ biēu-hiêng chók sŏ̤h ciáh dáik-séng gì, bô-uăk gì Gĭ-dók. Dâ̤ nê, ĭ bô sŏ̤h huòi kēng-diâng Gĭ-dók-dù gì āi-uông, cêu sê Gĭ-dók-dù iâ ciŏng iù sī diē bô-uăk, gó-chṳ̄ ng-sāi gái giăng sī-uòng. Cī lâng huŏng-miêng gì cuō-dà̤ cuō-dô̤ lāu Bô-uăk-cáik gì séng-gŏ̤ gâe̤ng lā̤-ngì.
  18 sié-gī cā-gĭ gì séng-gŏ̤-cĭk «Dâi-bĭk gì Séng-īng» (Lá-dĭng-ùng: Lyra Davidica) sê cĭng hō̤ gì ùng-hŏk huâng-liê. «Dâi-bĭk gì Séng-īng» có̤i-cā chók-bēng diŏh 1708 nièng, gì-dṳ̆ng ô siŭ-luŏh sŏ̤h dà̤ séng-gŏ̤, iā sèu éng-ê̤ṳng diŏh Bô-uăk-cáik. Ciā séng-gŏ̤ gê̤ṳng-cūng 4 ciék, muōi ciék 4 hòng, muōi hòng ī "Ă-lī-lô-iā" sák-muōi. Chiāng cé̤ṳ-é, cī dà̤ séng-gŏ̤ giòng-diêu lāu Ià-sŭ ṳ̄ng-sêu sĕk-cê-gá gà̤-dēng gì tiáng sê ôi-lāu cīng-géu sié-gái, ī-gĭk báik-duòng Ià-sŭ iù muó diē sĭng tiĕng hâiu sū gāng-gáuk gì tióng-lŏk.
  Ĭng-guók sĭ-ìng Gièu-dê Háik-báik (George Herbert, 1593 - 1633) gì sĭ-guó iâ biēu-dăk chók séng-ngiōng-ciā dó̤i ĭ-gáuk-nè̤ng gâe̤ng Gĭ-dók cà̤-cà̤ bô-uăk gì āi-uông.
  Găk Hĭ-lé-nà̤ Dĕ̤ng-céng-gáu gáu-huôi, â-dā̤ duòng-tūng gì Bô-uăk-cáik uâ-ngṳ̄ iâ cĭng sèu sāi-ê̤ṳng:
  "Gĭ-dók bô-uăk lāu" (Hĭ-lé-nà̤-ùng: Christos anestos).
  "Ĭ káuk-sĭk bô-uăk lāu" (Hĭ-lé-nà̤-ùng: Alethos anestos).
  
  ## Kéng-cé̤ṳk
  Bô-uăk-cáik găk Gĭ-dók-gáu sié-gái ô cêng sâ̤ mâ̤-siông gì kéng-cé̤ṳk huŏng-sék. Găk Tiĕng-cuō-gáu gâe̤ng Dĕ̤ng-céng-gáu dṳ̆ng-găng, séng-dù dĕk-biék guăng-cé̤ṳ guŏng-mìng gâe̤ng ŭ-áng gì chiông-cĭng gì dê̤ṳng-iéu-séng. Găk gū-cā gáu-huôi, céng-lā̤ ké̤ṳk ăng-bà̤ diŏh Bô-uăk-cáik cī sŏ̤h g̤ĕ̤ng, biēu-mìng séng-ngiōng-ciā ī-gĭng téng ŭ-áng giàng diē guŏng-mìng, téng sī-uòng giàng diē sĕng-mêng.
  Găk Să̤-huŏng, gâe̤ng Bô-uăk-cáik ô-guăng gì nó̤h ô Bô-uăk-cáik-tó gâe̤ng Bô-uăk-cáik-lâung. Gé̤ṳ-suók, Bô-uăk-cáik-tó sê sáe̤ng ké̤ṳk niāng-gŏ̤ Bô-uăk-cáik-lâung gì sé̤ṳ-ciā. Bô-uăk-cáik-lâung sê kéng-cé̤ṳk Bô-uăk-cáik sèng-âu sāi gì ciŏng-sék-séng gì lâung, chiông-cĭng sĭng gì sĕng-mêng. Duòng-tūng siông ék-buăng dŭ sê sāi-ê̤ṳng niēng-sáik guó gì Lâung, dáng hiêng-dâi iâ sĭk-guáng sāi-ê̤ṳng lâung-hìng gì kiēu-káik-lĭk. Duâi-nè̤ng sĕng gâe̤ng Bô-uăk-cáik-lâung káung kī lì, niông niāng-gŏ̤ kó̤ tō̤.
  
title: Bô-uăk-cáik
wikitext: {{twinLAT|復活節}}
  [[File:Resurrection.JPG|thumb|[[Ià-sŭ Gĭ-dók]] gì bô-uăk|right]]
  '''Bô-uăk-cáik''' sê [[Gĭ-dók-gáu]] dék dê̤ṳng-iéu gì [[cáik-nĭk]], nĭk-gĭ sê giĕng-dṳ̆k nièng [[Chŭng-hŭng]] nguŏk-ièng cĭ hâiu gì tàu bĭk [[Lā̤-buái]]. Hông gáu gì nè̤ng găk cī sŏ̤h gĕ̤ng kéng-cé̤ṳk [[Ià-sŭ]] gì bô-uăk (dâi-kái huák-sĕng diŏh gŭng-nguòng 27 gáu 33 nièng, Ià-sŭ ké̤ṳk déng sī diŏh [[sĕk-cê-gá]] gà̤-dēng hâiu gì dâ̤ 3 nĭk).
  
  == Mìng-chĭng lài-lĭk ==
  Găk cuō-iéu gì Gĭ-dók-gáu siâ-huôi gì [[Să̤-huŏng]] [[ngṳ̄-ngiòng]] (dṳ̀ kī [[Ĭng-ngṳ̄]], [[Dáik-ngṳ̄]] gâe̤ng siŏh piĕ [[Sṳ̆-lá-hŭ ngṳ̄-ngiòng]]) diē-lié, ciā cáik-nĭk gì miàng-chĭng sê téng „''Pesach''“ lì gì, sê [[Hĭ-báik-lài-ngṳ̄]] „Uŏk guó“ (''Pass over'') gì é-sé̤ṳ.
  
  Ĭng-ngṳ̄ gâe̤ng Dáik-ngṳ̄ gì miàng-chĭng „''Easter''“ gâe̤ng „''Ostern''“ sê téng siŏh ciáh [[Ăng-gáh-lò̤ Sák-sŏng]] nṳ̄-sìng gì miàng „''Eostre''“ lì gì. Gŏng-gé̤ṳ 8 sié-gī [[Ĭng-guók]] gì Gĭ-dók [[siŭ-dô̤-sê̤ṳ]] gâe̤ng [[Lĭk-sṳ̄|lĭk-sṳ̄ hŏk-gă]] [[Bī-dáik]] (''Bede'') sāi [[Lá-dĭng-ngṳ̄]] sū gé-cái gì:
  
  <blockquote>Eosturmonath, qui nunc paschalis mensis interpretatur, quondam a dea illorum quae Eostre vocabatur et cui in illo festa celebrabant nomen habuit.</blockquote>
  
  Huăng-ĭk: „Eosturmonath, hiêng-câi ké̤ṳk ĭk có̤ bô-uăk nguŏk (''paschal month''), nguòng-lài sê gŏng-gé̤ṳ nṳ̄-sìng Eostre sū kī gì, hiêng-câi ī-gĭng sê ciā cáik-nĭk gì miàng-chĭng lāu.“
  
  == É-ngiê ==
  Bô-uăk-cáik chiông-cĭng Ià-sŭ iù sī diē bô-uăk. Dâ̤ ék, ĭ kēng-diâng Ià-sŭ gì sĭng-hông sê bô-uăk gì Géu-cuō. Găk [[Dĕ̤ng-céng-gáu]] gì duòng-tūng diē-sié, cuòi sê ciâ [[gáu-dòng]] diē gì [[séng-chiông]] biēu-hiêng chók gì, ĭ biēu-hiêng chók sŏ̤h ciáh dáik-séng gì, bô-uăk gì Gĭ-dók. Dâ̤ nê, ĭ bô sŏ̤h huòi kēng-diâng Gĭ-dók-dù gì āi-uông, cêu sê Gĭ-dók-dù iâ ciŏng iù sī diē bô-uăk, gó-chṳ̄ ng-sāi gái giăng sī-uòng. Cī lâng huŏng-miêng gì cuō-dà̤ cuō-dô̤ lāu Bô-uăk-cáik gì séng-gŏ̤ gâe̤ng lā̤-ngì.
  
  18 sié-gī cā-gĭ gì séng-gŏ̤-cĭk «Dâi-bĭk gì Séng-īng» ([[Lá-dĭng-ùng]]: ''Lyra Davidica'') sê cĭng hō̤ gì ùng-hŏk huâng-liê. «Dâi-bĭk gì Séng-īng» có̤i-cā chók-bēng diŏh 1708 nièng, gì-dṳ̆ng ô siŭ-luŏh sŏ̤h dà̤ séng-gŏ̤, iā sèu éng-ê̤ṳng diŏh Bô-uăk-cáik. Ciā séng-gŏ̤ gê̤ṳng-cūng 4 ciék, muōi ciék 4 hòng, muōi hòng ī "Ă-lī-lô-iā" sák-muōi. Chiāng cé̤ṳ-é, cī dà̤ séng-gŏ̤ giòng-diêu lāu Ià-sŭ ṳ̄ng-sêu [[sĕk-cê-gá]] gà̤-dēng gì tiáng sê ôi-lāu cīng-géu sié-gái, ī-gĭk báik-duòng Ià-sŭ iù muó diē sĭng tiĕng hâiu sū gāng-gáuk gì tióng-lŏk.
  
  <blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;">
  Ià-sŭ Gĭ-dók gĭng-dáng sĭng tiĕng, Ă-lī-lô-iā!<br />
  Nguāi-nè̤ng kāi-suòng gì séng-nĭk, Ă-lī-lô-iā!<br />
  Ĭ báik-cèng găk sĕk-cê-gá gà̤-dēng sī siŏh huòi, Ă-lī-lô-iā!<br />
  Ôi cīng-géu nguāi-nè̤ng sêu nâng. Ă-lī-lô-iā!<br />
  <br />
  Niông nguāi-nè̤ng chióng-gŏ̤ cáng-mī, Ă-lī-lô-iā!<br />
  Hióng Gĭ-dók nguāi-nè̤ng tiĕng-siông gì uòng, Ă-lī-lô-iā!<br />
  Ĭ báik-cèng mâi sĕk-cê-gá gâe̤ng sī-uòng, Ă-lī-lô-iā!<br />
  Ôi hāu cô̤i-nè̤ng dáik géu-sṳ̆k. Ă-lī-lô-iā!<br />
  <br />
  Ĭng Ĭ sū sêu gì cṳ̆ iông tóng-kū, Ă-lī-lô-iā!<br />
  Nguāi-nè̤ng gì géu-ŏng ī dáik siàng-cêu. Ă-lī-lô-iā!<br />
  Dăng găk tiĕng-dīng Ĭ có̤ Uòng, Ă-lī-lô-iā!<br />
  Hē̤-nē̤ tiĕng-sé̤ṳ īng-uōng gŏ̤-chióng. Ă-lī-lô-iā!<br />
  <br />
  Nguāi-nè̤ng hióng Siông-dá̤ gŏ̤-chióng, Ă-lī-lô-iā!<br />
  Chiông Ĭ gì ìng-ái īng-uōng cáng-mī. Ă-lī-lô-iā!<br />
  Cáng-mī Ĭ, nṳ̄-nè̤ng tiĕng-siông gì Cuō, Ă-lī-lô-iā!<br />
  Séng-hô, Séng-cṳ̄, gâe̤ng Séng-sìng. Ă-lī-lô-iā!
  </blockquote>
  
  [[Ĭng-guók]] [[Sĭ-gŏ̤|sĭ-ìng]] [[Gièu-dê Háik-báik]] (''George Herbert'', 1593 - 1633) gì sĭ-guó iâ biēu-dăk chók séng-ngiōng-ciā dó̤i ĭ-gáuk-nè̤ng gâe̤ng Gĭ-dók cà̤-cà̤ bô-uăk gì āi-uông.
  
  <blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;">
  Kī-lì, sĭng-lìng, nṳ̄ gì Cuō ī-gĭng bô-uăk. Chióng cáng-mī gì g̤ŏ̤,<br />
  Ng-sāi ă̤-iòng,<br />
  Ĭ â̤ sāi chiū iĕu nṳ̄, nṳ̄ â̤ gâe̤ng Ĭ siŏh-iông,<br />
  Cà̤-cà̤ bô-uăk.
  </blockquote>
  
  Găk [[Hĭ-lé-nà̤]] [[Dĕ̤ng-céng-gáu]] gáu-huôi, â-dā̤ duòng-tūng gì Bô-uăk-cáik uâ-ngṳ̄ iâ cĭng sèu sāi-ê̤ṳng:
  
  :"'''Gĭ-dók bô-uăk lāu'''" ([[Hĭ-lé-nà̤-ùng]]: ''Christos anestos'').
  :"'''Ĭ káuk-sĭk bô-uăk lāu'''" (Hĭ-lé-nà̤-ùng: ''Alethos anestos'').
  
  == Kéng-cé̤ṳk ==
  [[File:Sorbische Ostereier.jpg|thumb|250px|Bô-uăk-cáik-lâung|right]]
  Bô-uăk-cáik găk [[Gĭ-dók-gáu]] sié-gái ô cêng sâ̤ mâ̤-siông gì kéng-cé̤ṳk huŏng-sék. Găk [[Tiĕng-cuō-gáu]] gâe̤ng [[Dĕ̤ng-céng-gáu]] dṳ̆ng-găng, séng-dù dĕk-biék guăng-cé̤ṳ guŏng-mìng gâe̤ng ŭ-áng gì chiông-cĭng gì dê̤ṳng-iéu-séng. Găk gū-cā gáu-huôi, [[céng-lā̤]] ké̤ṳk ăng-bà̤ diŏh Bô-uăk-cáik cī sŏ̤h g̤ĕ̤ng, biēu-mìng séng-ngiōng-ciā ī-gĭng téng ŭ-áng giàng diē guŏng-mìng, téng sī-uòng giàng diē sĕng-mêng.
  
  Găk Să̤-huŏng, gâe̤ng Bô-uăk-cáik ô-guăng gì nó̤h ô Bô-uăk-cáik-tó gâe̤ng Bô-uăk-cáik-lâung. Gé̤ṳ-suók, Bô-uăk-cáik-tó sê sáe̤ng ké̤ṳk niāng-gŏ̤ Bô-uăk-cáik-lâung gì sé̤ṳ-ciā. Bô-uăk-cáik-lâung sê kéng-cé̤ṳk Bô-uăk-cáik sèng-âu sāi gì ciŏng-sék-séng gì [[lâung]], chiông-cĭng sĭng gì sĕng-mêng. Duòng-tūng siông ék-buăng dŭ sê sāi-ê̤ṳng niēng-[[ngàng-sáik|sáik]] guó gì Lâung, dáng hiêng-dâi iâ sĭk-guáng sāi-ê̤ṳng lâung-hìng gì [[kiēu-káik-lĭk]]. Duâi-nè̤ng sĕng gâe̤ng Bô-uăk-cáik-lâung káung kī lì, niông niāng-gŏ̤ kó̤ tō̤.
  
  {{Commons|Easter|Bô-uăk-cáik}}
  {{Authority control}}
  [[分類:Gĭ-dók-gáu]]
  [[分類:Cáik-nĭk]]