text: # Ó̤-muòng
  Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。
  Ciā ùng-ciŏng gó muôi wiki-huá!
  
  Kī-dâe̤ng nṳ̄ dó̤i-chiū siŭ-gāi lâ, niông ĭ hù-hăk Wikipedia gì biĕu-cūng.
  Ó̤-muòng ( 澳門; Uŏk-ngṳ̄: ou3 mun4*2; Buò-dò̤-ngà-ngṳ̄: Macau) sê Dṳ̆ng-guók nàng-huong gì sioh bih dek-biék hèng-céng-kṳ, ciòng miàng hāu lā̤ „Ó̤-muòng Dek-biék Hèng-céng-kṳ“, sê Dṳ̆ng-guók lâng bih Dek-biék hèng-céng-kṳ ci-ék.
  
  ## Miàng-ching gì Lài-iù
  Ó̤-muòng gah Mìng-dièu lik-sṳ̄-cṳ gà̤-dēng gé ô, hiā sì-hâiu Ó̤-muòng géu lă̤ „Hò̤-giáng“, sê Buò-dò̤-ngà gâe̤ng Dṳ̆ng-guók có̤-seng-é gì cuō-iéu ka-nó̤h-gē̤ng. Buò-dò̤-ngà nè̤ng gah Ó̤-muòng siông-ngiâng âiu, cêu hióng dong-dê nè̤ng cia ciā ôi-dó̤I gì miàng cê, ing-dioh cia-muóng gì ôi-dé gah sioh gang Mā-cū miêu bòng-bieng, dong-dê-nèng gó-háng lă̤ Buò-nè̤ng cia gì sê ciā miêu gì miàng cê, cêu éng gōng „Mā gó̤h“, iù sê Ó̤-muòng gì nguôi-ùng miâng cê cêu hāu lă̤ „Macau“.
  
  ## Lik-sṳ̄
  1623 nièng Buò-dò̤-ngà céng-hū gah Ó̤-muòng kiū siék cūng-dók. 1999 nièng Buò-dò̤-ngà ciong Ó̤-muòng gì guāng-lī guòng iè-dèng ké̤ṳk Dṳ̆ng-guók, iòng-hâiu Dṳ̆ng-guók gah cī siék lik Ó̤-muòng Dek-biék Hèng-céng-kṳ
  
  ### 20 sié-gī Sèng
  Ó̤-muòng nguòng-lā̤ sê Guōng-de̤ng Sēng Hiong-sang Gâing (dāng hāu lā̤ „Dṳng-sang Chê“) guāng lī. 1557 nièng, Buò-nè̤ng buóh dih kók Ó̤-muòng dêu-làu gì guòng-lik (dêu-làu-guòng), hiā sì-hâiu gì Mìng-dièu céng-hū pie-cūng i-cà̤ gì chiāng-giù. Buò-nè̤ng cêu siàng có̤ tàu-tàu pie â̤ gah Dṳ̆ng-guók dêu-làu gì Eu-ciu guók ga gì nè̤ng. Ó̤-muòng dék che̤ sê Goa ching-uòng guāng-lī gì, 1623 nièng Buò-dò̤-ngà céng-hū ciáh gah Ó̤-muòng siék lik Ó̤-muòng cūng-dók, Mā-sê̤ṳ-ga-lô-iā siàng có̤ tàu-êng cūng-dók. 
  1844 nièng 9 nguok 20 hô̤, Buò-dò̤-ngà Nṳ̄-uòng Mā-lé-ā Nê-sié song buó Ó̤-muòng sê „Cê̤ṳ-iù gē̤ng“, 5 nièng ī hâiu, Buò-dò̤-ngà mò̤ hióng Dṳ̆ng-guók giēu cu-ging. 1851 nièng, Buò-dò̤-ngà chók bing iéng ô Tàng-giāng dō̤. 1864 nièng gái chók-bing iéng dioh Lô-kuàng dō̤. 1883 nièng Buò-dò̤-ngà bô chók-bing iéng Uông-hâ gâe̤ng Ching-ciu. 
  1887 nièng, Buò-dò̤-ngà céng-hū ang Ching-guók céng hū chieng hiek ngiê «Dṳ̆ng-Buò Huôi-ngiê cā-iók» gâe̤ng «Dṳ̆ng-Buò iū-hō̤ tung-siong dèu-iók». Dèu-iók gie diâng „ Buò-dò̤-ngà īng uōng guāng lī Ó̤-muòng gâe̤ng sū-ī sṳk Ó̤-muòng gì dê huong, cing chiông Buò-dò̤-ngà gì ṳ̀ ôi-dó̤i siong-iông“. 1896 nièng, Buò-dò̤-ngà buóh-āi gái iéng hó-gê̤ṳng gì Duâi Huàng-kìng do̤ gâe̤ng Nâṳng Huàng-kìng dō̤, ng-guó mò̤ iéng ô. 
  
  ### 20 sié-gī hâiu
  1908 nièng, Buò-dò̤-ngà buóh-āi kuók gái, ciā uak diâng Ó̤-muòng gì bieng-gái. 1961 nièng Buò-dò̤-ngà song buó Ó̤-muòng sê lṳ̄-iù-kṳ, ṳ̄ng-hṳ̄ Gung-kui-dṳ̄-cièng, gô song buó gong-kui dū-cièng huák-luk. 1974 nièng 4 nguok 25 hô̤, Buò-dò̤-ngà gáik-mêng sìng-gong, sing gì céng-hū song buó sie-hèng „Hi sik-mìng-huá céng cáik“, sìng-nêng Ó̤-muòng ng-sê sik-mìng-dê, sê Dṳ̆ng-guók gì guók-tū. 
  1986 nièng, Dṳ̆ng-guók gâe̤ng Buò-dò̤-ngà kui-huôi 4 lùng, dàng-puáng Ó̤-muòng cuō-guòng iè-dèng gì ông-dà̤. 1987 nièng 4 nguok 13 hô̤ cieng ô «Ô guang Ó̤-muòng ông-dà̤ gì lièng hak sing-mìng» gâe̤ng lâng bih hó-ga ùng-giông.  
  «Lièng-hak sing-mìng» diē-sié gōng Ó̤-muòng dê-kṳ sê Dṳ̆ng-guók gì guók-tū, Buò-dò̤-ngà céng-hū gah 1999 nièng 12 nguok 20 hô̤ ciong Ó̤-muòng gì guāng-lī guòng iè-dèng ké̤ṳk Dṳ̆ng-guók. 1993 nièng Dṳ̆ng-guók song buó «Ó̤-muòng Dek-biék Hèng-céng-kṳ Gi-buōng huák», ciā «Gi-buōng huák» â-nik cêu siàng có̤ Ó̤-muòng gì hiêng-huák.
  1999 nièng 12 nguok 20 hô̤ buáng-màng 0 diēng, lâng guók céng-hū gah Ó̤-muòng iè-gau cuō-guòng, dâ̤ nê cā, Dṳ̆ng-guók Gāi-huóng-gung kui diē Ó̤-muòng, Dṳ̆ng-guók ciáng-sék guāng-lī Ó̤-muòng.
  
  ## Dê-lī gâe̤ng Ké-hâiu
  Ó̤-muòng gah Dṳ̆ng-guók nàng buô hāi-gièng, sê Hâ-gié duo-ṳ̄ gì nōng-ung ké-hâiu.
  
  ### Dê-lī
  Ó̤-muòng gah báe̤k-ūi 22° 11′ 47″, de̤ng-giang 113° 32′ 58″. Ó̤-muòng buong có̤ sang bih buó huông. Sioh bih sê Ó̤-muòng buáng-dō̤, Ó̤-muòng buáng-dō̤ gâe̤ng Dṳ̆ng-guók lièng sioh-do̤i, gái lì sê Tàng-giāng dō̤ gâe̤ng Lô-kuàng dō̤. Miêng-cék du-liāng ô 27.5 bìng-huong gung-lī, dioh uōng-bong muòi dèng-hāi sèng hâiu, miêng-cék gó mò̤ gáu 3 bìng-huong gong-lī. Dê-lī gà̤-dēng gì dék-gèng-diēng sê Lô-kuàng dō̤ gà̤-dēng gì Sioh-tàng-sang sang-dīng, ô 172.4 mī.
  
  ### Ké-hâiu
  Ô-muòng dioh gié-hung kṳ diē-sié, tieng-iek sèng hâiu cing sèu dâung-ṳ̄. 
  Ó̤-muòng Chung-gié ng mìng-hiēng, 5 nguók dā̤ tieng kiū iek ī-hâiu sê gáu sa̤-nàng hāi hung gì ī-hiōng̤ sèu sèu â̤ dâung hò̤-huô he̤k cia có̤ hung-tai. Téng 10 nguok tiāu gáu 12 nguok cī dâung sì-gang sê chiu-gié, cī dâung sì-gang gì tieng-ké dék ūng-dêng, gì hu ge̤ng-ge̤ng du ô nik tàu puoh, ng-guó nik tàu puoh lă̤ mâ̤ iek, sék-dô iâ mâ̤ gèng, sê sioh nèng dài-gong dék sōng-kuái gì sèng-hâiu. 11 nguok dā̤ tieng-ké kiū chéng, gáu 12 nguok téng báe̤k hung lì gì lēng ké-tuàng â̤ īng-hiōng Ó̤-muòng, sāi ciā ung-dô̤ dâung gáu 10 dô̤ â-dā̤.
  
  ## Nè̤ng-só gâe̤ng Ngṳ̄-ngiòng
  Ó̤-muòng ô 48 uâng nè̤ng, dong-dê gōng Uok-ngṳ̄ Guōng-ciu uâ.
  
  ### Nè̤ng-só
  Áng Ó̤-muòng Tūng-gé Puō-cha Guoh gì tūng-gé, gáu 2005 nièng 9 nguok 30 hô̤, Ó̤-muòng nè̤ng só du-liāng ô 48 uâng 2 chieng nè̤ng. Háng-nè̤ng ciéng 97%, Buò-nèng gâe̤ng gì-ṳ̀ huang-nè̤ng ciéng 3%. Háng-nè̤ng dài-dong cuō-iéu sê gōng Uok-ngṳ̄ gì Uok-nè̤ng, gó ô gô-dā̤ téng Hók-gióng lì gì iè-mìng.
  
  ### Ngṳ̄-ngiòng
  Áng Ó̤-muòng gì huák-luk, Dṳng-ùng gâe̤ng Buò-dò̤-ngà-ùng du sê guong-huong ngṳ̄-ngiòng. Dáng Ó̤-muòng nè̤ng bàng-siòng du sê gōng Uok-ngṳ̄ Guōng-ciu uâ. Gó ô nék giāng cū-cik dioh Hók-gióng gì Ó̤-muòng nè̤ng â̤ hiēu gōng Mìng-nàng uâ. 
  Dioh Ó̤-muòng gó ô sioh cṳ̄ng hāu lă̤ „Ó̤-muòng Ngṳ̄ (Macanese)“ gì ngū-ngiòng. Cī cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng sê Buò-dò̤-ngà ngṳ̄, Mā-lài ngṳ̄, Uok ngṳ̄, Ing ngṳ̄, Gô Buò-dò̤-ngà ngṳ̄ kiak sioh do̤i hâiu buóh chók gì. Gah Buò-dò̤-ngà ngṳ̄ diē-sié, cī cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng hāu lă̤ „Patuá“, cuō-iéu gah Ó̤-muòng buōng-iòng gì Buò-nè̤ng sāi. Ng guó, hiêng káik sì cī cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng ī ging ciók-gōng gŏ̤ lāu.
  
  ## Ging-cá̤
  ’50 gáu ’70 nièng-dâi, páu-diông, cê-lài-huōi gâe̤ng hiong-siáng sê Ó̤-muòng diòng-tūng gì chiu-gē̤ng hòng-ngiek. Céng gáu ’70 nièng dâi hâiu, có̤ i-siòng, hài-cié-pīng, diêng-cṳ̄, káh-dièu nó̤h gâe̤ng ìng-ge̤ng-hua dē̤ng siàng ôi cie puói Ó̤-muòng ging-cà̤ gì chiū-ge̤ng hòng-ngiek. Ó̤-muòng suói-siŭ cuō-iéu āi Gung-kui-dū-cièng ngiek gâe̤ng lṳ̄-iù ngiek. 2002 nièng Gk-dū-cièng ngiek tì gê̤ṳng 4 siàng gì suói-siŭ, gáu 2004 nièng dak gáu 7 siàng buáng. Ó̤-muòng gì cuō-iéu mâu-ik-buong sê Mī-guók, Eu-ciu lièng-hak, Dṳ̆ng-guók nô̤i-dê Hiong-gē̤ng gâe̤ng Nik-buōng.
  
  ## Cūng-gáu
  Ó̤-muòng nè̤ng cuō-iéu séng-iōng Huk-gáu gâe̤ng Mìng-gang séng-iōng (Guang-neng gâe̤ng Mā-cū gá sì-hèng gĭ).
  Tieng-cuō gáu Ó̤-muòng gáu-kṳ gah 1576 nièng 1 nguok 23 hô̤ kiū siék, tàu-tàu ôi cuō-gáu sê Ìng-cṳ̀-dòng gì cháung-sṳ̄ nè̤ng Gá-nà̤-lò̤. Tàu-tàu ôi Háng-nè̤ng cuō-gáu sê Lì Ga-cóng cuō-gáu. Hiêng káik sì gì cuō-gáu sê Là̤ Hùng-sing, i iâ sê tàu-tàu ciáh Ó̤-muòng buōng gē̤ng gì Háng-nè̤ng cuō-gáu. Ing dioh guāng-lī-guòng iè-dèng ci sèng cing sâ̤ Ô̤-muòng buōng-iòng Buò-nè̤ng duōng gáu Buò-dò̤-ngà, hiêng-sì câi gáu-iū ī Háng-nè̤ng ùi-cuō.  
  
  ## Ngiê-dāu lièng-giék
  - Ó̤-muòng duâi-muòng máe̤ng
  - Ó̤-muòng siàng-chê cī-īng 互聯網檔案館其存檔，存檔日期2009-04-26.
  - cuō-guòng iè-dèng lā̤-ngì 互聯網檔案館其存檔，存檔日期2012-11-17.
  - Ó̤-muòng lṳ̄-iù-guoh
  
  22°11′45″N 113°32′29″E﻿ / ﻿22.19583°N 113.54139°E  
  
title: Ó̤-muòng
wikitext: {{twinLAT|澳門}}
  {{Wiki-huá}}
  {{Infobox dependency
  |name = Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók Ó̤-muòng Dĕk-biék Hèng-céng-kṳ̆
  |native_name = {{lang|zh-mo|中華人民共和國澳門特別行政區}}<br />{{lang|pt|Região Administrativa Especial de Macau da República Popular da China}} 
  |common_name = Ó̤-muòng
  
  |settlement_type = [[Dṳ̆ng-guók]] gì [[dĕk-biék hèng-céng-kṳ̆]]
  
  |image_flag         = Flag of Macau.svg
  |image_seal          = Regional Emblem of Macau.svg
  | flag_size = 125px
  | seal_size = 85px
  |flag_type  = kṳ̆-gì
  |seal_type  = kṳ̆-hŭi
  
  |motto = 
  |anthem = 
     
  |image_map = Macau Location.svg
  |map_caption = 
  
  |admin_center     = [[Ó̤-muòng Buáng-dō̤]]
  |largest_settlement = 
  
  |official_languages = [[Háng-ngṳ̄]], [[Buò-dò̤-ngà-ngṳ̄]]
  |national_languages = 
  |regional_languages = [[Uŏk-ngṳ̄]]
  
  |ethnic_groups = 
  |ethnic_groups_year = 
  |ethnic_groups_ref = 
  |religion = 
  |religion_year = 
  |religion_ref = 
  
  | subdivision_type = [[Ciō-guòng guók-gă]]
  | subdivision_name = [[Dṳ̆ng-guók]]
  |government_type = [[siâ-huôi ciō-ngiê]] guók-gă gì hèng-céng [[guòng-lĭk bóng-hâ]] ([[ék-guók liōng-cié]])
  |leader_title1 = hèng-céng diōng-guăng
  |leader_name1 = [[Hô̤ Ék-sìng]] <!-- 賀一誠 -->
  |leader_title2 = hèng-céng huák-ô-sṳ̆-diōng
  |leader_name2 = [[Diŏng Īng-chŭng]] <!-- 張永春, Cheong Weng-chon -->
  |leader_title3 = Lĭk-huák-huôi ciō-sĭk
  |leader_name3 = [[Gŏ̤ Kăi-hièng]] <!-- 高開賢, Kou Hoi-in -->
  |leader_title4 = Có̤i-gŏ̤ huák-guăng
  |leader_name4 = [[Kièng Hô̤-hŭi]] <!-- 岑浩輝, Sam Hou Fai -->
  
  |legislature = Lĭk-huák-huôi
  |upper_house = 
  |lower_house = 
  |sovereignty_type = 
  |sovereignty_note = 
  
  | national_representation_type1 = [[Ciòng-guók Ìng-mìng Dâi-biēu Dâi-huôi|Ciòng-guók Ìng Dâi]]
  | national_representation1 = 12
  | national_representation_type2 = [[Dṳ̆ng-guók Ìng-mìng Céng-dê Hiĕk-siŏng Huôi-ngiê|Ciòng-guók Céng Hiĕk]]
  | national_representation2 = 29
     
  |area_km2 = 115.3
  |area_rank = 
  |area_footnote = 
  |percent_water = 73.7
      
  |population_estimate = 682,800
  |population_estimate_rank = 166
  |population_estimate_year = 2020
  |population_census = 
  |population_census_rank = 
  |population_census_year = 
  |population_density_km2 = 21,340
  |population_density_rank = 1
      
  |GDP_PPP = {{decrease}}$40 sĕk-é
  |GDP_PPP_rank = 115
  |GDP_PPP_year = 2020
  |GDP_PPP_per_capita = {{decrease}}$58,931
  |GDP_PPP_per_capita_rank = 9
  
  |GDP_nominal = {{decrease}}$26 sĕk-é
  |GDP_nominal_rank = 100
  |GDP_nominal_year = 2020
  |GDP_nominal_per_capita = {{decrease}}$38,769
  |GDP_nominal_per_capita_rank = 23
  
  |Gini = 35
  |Gini_change  = 
  |Gini_rank = 
  |Gini_year = 2013
  |Gini_ref = 
     
  |HDI = 0.922
  |HDI_change = increase
  |HDI_rank = 17
  |HDI_year = 2019
  |HDI_ref = 
             
  |currency = [[Ó̤-muòng pataca]]
  |currency_code = MOP
      
  |timezone = [[Ó̤-muòng Sì-găng|MST]]
  |utc_offset = +8
  |timezone_DST = 
  |utc_offset_DST = 
  |DST_note = 
   
  |date_format = dd-mm-yyyy<br>yyyy{{lang|zh-mo|年}}mm{{lang|zh-mo|月}}dd{{lang|zh-mo|日}}
  |electricity = 220 V–50 Hz
  |drives_on = cō̤
  |cctld = [[.mo]]<br>[[.澳門]]<br>[[.澳门]]
  |iso3166code = MO
  |calling_code = +853
  
  }}
  '''Ó̤-muòng''' ({{Siăng|Cdo Ó̤-muòng.oga|澳門|help=no}}; [[Uŏk-ngṳ̄]]: ou<sup>3</sup> mun<sup>4*2</sup>; [[Buò-dò̤-ngà-ngṳ̄]]: {{lang|pt|Macau}}) sê [[Dṳ̆ng-guók]] nàng-huong gì sioh bih dek-biék hèng-céng-kṳ, ciòng miàng hāu lā̤ „Ó̤-muòng Dek-biék Hèng-céng-kṳ“, sê Dṳ̆ng-guók lâng bih Dek-biék hèng-céng-kṳ ci-ék.
  
  == Miàng-ching gì Lài-iù ==
  Ó̤-muòng gah Mìng-dièu lik-sṳ̄-cṳ gà̤-dēng gé ô, hiā sì-hâiu Ó̤-muòng géu lă̤ „Hò̤-giáng“, sê Buò-dò̤-ngà gâe̤ng Dṳ̆ng-guók có̤-seng-é gì cuō-iéu ka-nó̤h-gē̤ng. Buò-dò̤-ngà nè̤ng gah Ó̤-muòng siông-ngiâng âiu, cêu hióng dong-dê nè̤ng cia ciā ôi-dó̤I gì miàng cê, ing-dioh cia-muóng gì ôi-dé gah sioh gang Mā-cū miêu bòng-bieng, dong-dê-nèng gó-háng lă̤ Buò-nè̤ng cia gì sê ciā miêu gì miàng cê, cêu éng gōng „Mā gó̤h“, iù sê Ó̤-muòng gì nguôi-ùng miâng cê cêu hāu lă̤ „Macau“.
  
  == Lik-sṳ̄ ==
  1623 nièng Buò-dò̤-ngà céng-hū gah Ó̤-muòng kiū siék cūng-dók. 1999 nièng Buò-dò̤-ngà ciong Ó̤-muòng gì guāng-lī guòng iè-dèng ké̤ṳk Dṳ̆ng-guók, iòng-hâiu Dṳ̆ng-guók gah cī siék lik Ó̤-muòng Dek-biék Hèng-céng-kṳ
   
  === 20 sié-gī Sèng ===
  Ó̤-muòng nguòng-lā̤ sê Guōng-de̤ng Sēng Hiong-sang Gâing (dāng hāu lā̤ „Dṳng-sang Chê“) guāng lī. 1557 nièng, Buò-nè̤ng buóh dih kók Ó̤-muòng dêu-làu gì guòng-lik (dêu-làu-guòng), hiā sì-hâiu gì Mìng-dièu céng-hū pie-cūng i-cà̤ gì chiāng-giù. Buò-nè̤ng cêu siàng có̤ tàu-tàu pie â̤ gah Dṳ̆ng-guók dêu-làu gì Eu-ciu guók ga gì nè̤ng. Ó̤-muòng dék che̤ sê Goa ching-uòng guāng-lī gì, 1623 nièng Buò-dò̤-ngà céng-hū ciáh gah Ó̤-muòng siék lik Ó̤-muòng cūng-dók, Mā-sê̤ṳ-ga-lô-iā siàng có̤ tàu-êng cūng-dók. 
  
  1844 nièng 9 nguok 20 hô̤, Buò-dò̤-ngà Nṳ̄-uòng Mā-lé-ā Nê-sié song buó Ó̤-muòng sê „Cê̤ṳ-iù gē̤ng“, 5 nièng ī hâiu, Buò-dò̤-ngà mò̤ hióng Dṳ̆ng-guók giēu cu-ging. 1851 nièng, Buò-dò̤-ngà chók bing iéng ô Tàng-giāng dō̤. 1864 nièng gái chók-bing iéng dioh Lô-kuàng dō̤. 1883 nièng Buò-dò̤-ngà bô chók-bing iéng Uông-hâ gâe̤ng Ching-ciu. 
  
  1887 nièng, Buò-dò̤-ngà céng-hū ang Ching-guók céng hū chieng hiek ngiê «Dṳ̆ng-Buò Huôi-ngiê cā-iók» gâe̤ng «Dṳ̆ng-Buò iū-hō̤ tung-siong dèu-iók». Dèu-iók gie diâng „ Buò-dò̤-ngà īng uōng guāng lī Ó̤-muòng gâe̤ng sū-ī sṳk Ó̤-muòng gì dê huong, cing chiông Buò-dò̤-ngà gì ṳ̀ ôi-dó̤i siong-iông“. 1896 nièng, Buò-dò̤-ngà buóh-āi gái iéng hó-gê̤ṳng gì Duâi Huàng-kìng do̤ gâe̤ng Nâṳng Huàng-kìng dō̤, ng-guó mò̤ iéng ô. 
  
  === 20 sié-gī hâiu ===
  1908 nièng, Buò-dò̤-ngà buóh-āi kuók gái, ciā uak diâng Ó̤-muòng gì bieng-gái. 1961 nièng Buò-dò̤-ngà song buó Ó̤-muòng sê lṳ̄-iù-kṳ, ṳ̄ng-hṳ̄ Gung-kui-dṳ̄-cièng, gô song buó gong-kui dū-cièng huák-luk. 1974 nièng 4 nguok 25 hô̤, Buò-dò̤-ngà gáik-mêng sìng-gong, sing gì céng-hū song buó sie-hèng „Hi sik-mìng-huá céng cáik“, sìng-nêng Ó̤-muòng ng-sê sik-mìng-dê, sê Dṳ̆ng-guók gì guók-tū. 
  
  1986 nièng, Dṳ̆ng-guók gâe̤ng Buò-dò̤-ngà kui-huôi 4 lùng, dàng-puáng Ó̤-muòng cuō-guòng iè-dèng gì ông-dà̤. 1987 nièng 4 nguok 13 hô̤ cieng ô «Ô guang Ó̤-muòng ông-dà̤ gì lièng hak sing-mìng» gâe̤ng lâng bih hó-ga ùng-giông.  
  
  «Lièng-hak sing-mìng» diē-sié gōng Ó̤-muòng dê-kṳ sê Dṳ̆ng-guók gì guók-tū, Buò-dò̤-ngà céng-hū gah 1999 nièng 12 nguok 20 hô̤ ciong Ó̤-muòng gì guāng-lī guòng iè-dèng ké̤ṳk Dṳ̆ng-guók. 1993 nièng Dṳ̆ng-guók song buó «Ó̤-muòng Dek-biék Hèng-céng-kṳ Gi-buōng huák», ciā «Gi-buōng huák» â-nik cêu siàng có̤ Ó̤-muòng gì hiêng-huák.
  
  1999 nièng 12 nguok 20 hô̤ buáng-màng 0 diēng, lâng guók céng-hū gah Ó̤-muòng iè-gau cuō-guòng, dâ̤ nê cā, Dṳ̆ng-guók Gāi-huóng-gung kui diē Ó̤-muòng, Dṳ̆ng-guók ciáng-sék guāng-lī Ó̤-muòng.
  
  == Dê-lī gâe̤ng Ké-hâiu ==
  [[File:AdministrativeDivisionOfMacao-Chinese.png|300px|right|thumb|Ó̤-muòng dê-dù]]
  Ó̤-muòng gah Dṳ̆ng-guók nàng buô hāi-gièng, sê Hâ-gié duo-ṳ̄ gì nōng-ung ké-hâiu.
  
  === Dê-lī ===
  Ó̤-muòng gah báe̤k-ūi 22° 11′ 47″, de̤ng-giang 113° 32′ 58″. Ó̤-muòng buong có̤ sang bih buó huông. Sioh bih sê Ó̤-muòng buáng-dō̤, Ó̤-muòng buáng-dō̤ gâe̤ng Dṳ̆ng-guók lièng sioh-do̤i, gái lì sê Tàng-giāng dō̤ gâe̤ng Lô-kuàng dō̤. Miêng-cék du-liāng ô 27.5 bìng-huong gung-lī, dioh uōng-bong muòi dèng-hāi sèng hâiu, miêng-cék gó mò̤ gáu 3 bìng-huong gong-lī. Dê-lī gà̤-dēng gì dék-gèng-diēng sê Lô-kuàng dō̤ gà̤-dēng gì Sioh-tàng-sang sang-dīng, ô 172.4 mī.
  
  === Ké-hâiu ===
  Ô-muòng dioh gié-hung kṳ diē-sié, tieng-iek sèng hâiu cing sèu dâung-ṳ̄. 
  
  Ó̤-muòng Chung-gié ng mìng-hiēng, 5 nguók dā̤ tieng kiū iek ī-hâiu sê gáu sa̤-nàng hāi hung gì ī-hiōng̤ sèu sèu â̤ dâung hò̤-huô he̤k cia có̤ hung-tai. Téng 10 nguok tiāu gáu 12 nguok cī dâung sì-gang sê chiu-gié, cī dâung sì-gang gì tieng-ké dék ūng-dêng, gì hu ge̤ng-ge̤ng du ô nik tàu puoh, ng-guó nik tàu puoh lă̤ mâ̤ iek, sék-dô iâ mâ̤ gèng, sê sioh nèng dài-gong dék sōng-kuái gì sèng-hâiu. 11 nguok dā̤ tieng-ké kiū chéng, gáu 12 nguok téng báe̤k hung lì gì lēng ké-tuàng â̤ īng-hiōng Ó̤-muòng, sāi ciā ung-dô̤ dâung gáu 10 dô̤ â-dā̤.
  
  == Nè̤ng-só gâe̤ng Ngṳ̄-ngiòng ==
  Ó̤-muòng ô 48 uâng nè̤ng, dong-dê gōng Uok-ngṳ̄ Guōng-ciu uâ.
  
  === Nè̤ng-só ===
  Áng Ó̤-muòng Tūng-gé Puō-cha Guoh gì tūng-gé, gáu 2005 nièng 9 nguok 30 hô̤, Ó̤-muòng nè̤ng só du-liāng ô 48 uâng 2 chieng nè̤ng. Háng-nè̤ng ciéng 97%, Buò-nèng gâe̤ng gì-ṳ̀ huang-nè̤ng ciéng 3%. Háng-nè̤ng dài-dong cuō-iéu sê gōng Uok-ngṳ̄ gì Uok-nè̤ng, gó ô gô-dā̤ téng Hók-gióng lì gì iè-mìng.
  
  === Ngṳ̄-ngiòng ===
  Áng Ó̤-muòng gì huák-luk, Dṳng-ùng gâe̤ng Buò-dò̤-ngà-ùng du sê guong-huong ngṳ̄-ngiòng. Dáng Ó̤-muòng nè̤ng bàng-siòng du sê gōng Uok-ngṳ̄ Guōng-ciu uâ. Gó ô nék giāng cū-cik dioh Hók-gióng gì Ó̤-muòng nè̤ng â̤ hiēu gōng Mìng-nàng uâ. 
  
  Dioh Ó̤-muòng gó ô sioh cṳ̄ng hāu lă̤ „Ó̤-muòng Ngṳ̄ (Macanese)“ gì ngū-ngiòng. Cī cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng sê Buò-dò̤-ngà ngṳ̄, Mā-lài ngṳ̄, Uok ngṳ̄, Ing ngṳ̄, Gô Buò-dò̤-ngà ngṳ̄ kiak sioh do̤i hâiu buóh chók gì. Gah Buò-dò̤-ngà ngṳ̄ diē-sié, cī cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng hāu lă̤ „Patuá“, cuō-iéu gah Ó̤-muòng buōng-iòng gì Buò-nè̤ng sāi. Ng guó, hiêng káik sì cī cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng ī ging ciók-gōng gŏ̤ lāu.
  
  == Ging-cá̤ ==
  ’50 gáu ’70 nièng-dâi, [[páu-diông]], cê-lài-huōi gâe̤ng hiong-siáng sê Ó̤-muòng diòng-tūng gì chiu-gē̤ng hòng-ngiek. Céng gáu ’70 nièng dâi hâiu, có̤ i-siòng, hài-cié-pīng, diêng-cṳ̄, káh-dièu nó̤h gâe̤ng ìng-ge̤ng-hua dē̤ng siàng ôi cie puói Ó̤-muòng ging-cà̤ gì chiū-ge̤ng hòng-ngiek. Ó̤-muòng suói-siŭ cuō-iéu āi Gung-kui-dū-cièng ngiek gâe̤ng lṳ̄-iù ngiek. 2002 nièng Gk-dū-cièng ngiek tì gê̤ṳng 4 siàng gì suói-siŭ, gáu 2004 nièng dak gáu 7 siàng buáng. Ó̤-muòng gì cuō-iéu mâu-ik-buong sê Mī-guók, Eu-ciu lièng-hak, Dṳ̆ng-guók nô̤i-dê Hiong-gē̤ng gâe̤ng Nik-buōng.
  
  == Cūng-gáu ==
  [[File:Ruinas de Sao Paulo.jpg|thumb|Dâi-săng-bă bà̤-huŏng]]
  Ó̤-muòng nè̤ng cuō-iéu séng-iōng Huk-gáu gâe̤ng Mìng-gang séng-iōng (Guang-neng gâe̤ng Mā-cū gá sì-hèng gĭ).
  
  Tieng-cuō gáu Ó̤-muòng gáu-kṳ gah 1576 nièng 1 nguok 23 hô̤ kiū siék, tàu-tàu ôi cuō-gáu sê Ìng-cṳ̀-dòng gì cháung-sṳ̄ nè̤ng Gá-nà̤-lò̤. Tàu-tàu ôi Háng-nè̤ng cuō-gáu sê Lì Ga-cóng cuō-gáu. Hiêng káik sì gì cuō-gáu sê Là̤ Hùng-sing, i iâ sê tàu-tàu ciáh Ó̤-muòng buōng gē̤ng gì Háng-nè̤ng cuō-gáu. Ing dioh guāng-lī-guòng iè-dèng ci sèng cing sâ̤ Ô̤-muòng buōng-iòng Buò-nè̤ng duōng gáu Buò-dò̤-ngà, hiêng-sì câi gáu-iū ī Háng-nè̤ng ùi-cuō.  
  
  == Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu==
  {{reflist}}
  
  == Ngiê-dāu lièng-giék ==
  * [http://www.gov.mo/ Ó̤-muòng duâi-muòng máe̤ng ]
  * [http://www.cityguide.gov.mo/ Ó̤-muòng siàng-chê cī-īng] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090426182230/http://www.cityguide.gov.mo/ |date=2009-04-26 }}
  * [http://www.macau99.org.mo/ cuō-guòng iè-dèng lā̤-ngì] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121117032621/http://www.macau99.org.mo/ |date=2012-11-17 }}
  * [http://www.macautourism.gov.mo/ Ó̤-muòng lṳ̄-iù-guoh]
  {{Ā-ciŭ}}
  {{Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók Hèng-céng-kṳ̆-uă}}
  {{Authority control}}
  {{Coord|22|11|45|N|113|32|29|E|region:MO_type:city_scale:100000|display=title}}
  [[分類:Siàng-chê|Ö]]
  [[分類:Dṳ̆ng-guók|Ö]]