text: # SQL
  SQL (IPA: [ˈɛsˈkjuˈɛl] hĕ̤k-ciā [ˈsiːkwəl]), Ĭng-ùng ciòng-chĭng sê "Structured Query Language" (é-sé̤ṳ sê "Giék-gáiu-huá Că-sùng Ngṳ̄-ngiòng") sê siŏh cṳ̄ng iā giàng-sì gì diêng-nō̤ ngṳ̄-ngiòng, ké̤ṳk dò̤ lì găk guăng-hiê-hìng só-gé̤ṳk-kó guāng-lī hiê-tūng (relational database management systems) diē-sié cháung-gióng (create), hĕk-dáik (retrieve), huăng-sĭng (update) gâe̤ng tài-lâi (delete) só-gé̤ṳ. Ĭ chók-sié diŏh 1974 nièng, kăi-huák gŭng-sĭ sê IBM. Téng ĭ dék cā gì bēng-buōng gáu hiêng-câi, SQL ô gĭng-lĭk siŏh piĕ biéng-huá: ĭ ké̤ṳk ANSI gâe̤ng ISO biĕu-cūng-huá, bêng-chiā, gĭng-dáng-nĭk gì SQL ī-gĭng ciĕ-tì dó̤i-chiông-guăng-hiê-hìng só-gé̤ṳ-kó guāng-lī hiê-tūng (object-relational database management systems).
  Ciĕ-tì SQL gì só-gé̤ṳ-kó hiê-tūng cuō-iéu ô: Oracle, SQL Server, DB2 gâe̤ng MySQL.
  
  ## SQL ngṳ̄-guó
  
  ### Că-sùng ngṳ̄-guó
  Că-sùng ngṳ̄-guó ké̤ṳk dò̤ lì sìng-tō̤ só-gé̤ṳ-kó biēu diē-sié gì gé-liŏh, sāi SELECT ngṳ̄-guó.
  
  ### Só-gé̤ṳ Chŏ̤-cé̤ṳng Ngṳ̄-ngiòng (DML) ngṳ̄-guó
  Só-gé̤ṳ Chŏ̤-cé̤ṳng Ngṳ̄-ngiòng ngṳ̄-guó ké̤ṳk dò̤ lì siŭ-gāi biēu gì nô̤i-ṳ̀ng, ô 3 cṳ̄ng:
  - INSERT: hióng biēu gă-tiĕng gé-liŏh.
  - UPDATE: siŭ-gāi gé-liŏh gì nô̤i-ṳ̀ng.
  - DELETE: tài lâi gé-liŏh.
  
  
  ### Só-gé̤ṳ Dêng-ngiê Ngṳ̄-ngiòng (DDL) ngṳ̄-guó
  Só-gé̤ṳ Dêng-ngiê Ngṳ̄-ngiòng ngṳ̄-guó ké̤ṳk dò̤ lì dêng-ngiê só-gé̤ṳ-kó diē-lié só-gé̤ṳ gì cū-hăk huŏng-sék, ô 5 cṳ̄ng:
  - CREATE: cháung-gióng só-gé̤ṳ-kó giék-gáiu, pī-ṳ̀-gōng, CREATE TABLE cháung-gióng biēu, CREATE USER cháung-gióng só-gé̤ṳ-kó ê̤ṳng-hô.
  - ALTER: siŭ-gāi só-gé̤ṳ-kó giék-gáiu.
  - DROP: chēng lâi só-gé̤ṳ-kó giék-gáiu.
  - RENAME: gāi-biéng biēu-miàng.
  - TRUNCATE: chēng lâi biēu diē-lié gì sū-iū nô̤i-ṳ̀ng.
  
  
  ### Sê̤ṳ-ô Kóng-cié (TC) ngṳ̄-guó
  Sê̤ṳ-ô Kóng-cié ngṳ̄-guó ké̤ṳk dò̤ lì ciŏng dó̤i só-gé̤ṳ-kó gé-liŏh sū có̤ gì siŭ-gāi īng-uōng bō̤-còng kī-lì, hĕ̤k-ciā sê chṳ̄-siĕu cī piĕ chŏ̤-cáuk. Sê̤ṳ-ô Kóng-cié ô 3 cṳ̄ng:
  - COMMIT: â̤ īng-uōng bō̤-còng dó̤i gé-liŏh sū có̤ gì siŭ-gāi.
  - ROLLBACK: chṳ̄-siĕu gé-liŏh sū có̤ gì siŭ-gāi.
  - SAVEPOINT: siék-dé siŏh bĭk bō̤-còng-diēng, â-nĭk sū có̤ gì siŭ-gāi â̤-sāi duōng kó̤ huāi-nē̤.
  
  
  ### Só-gé̤ṳ Kóng-cié Ngṳ̄-ngiòng (DCL) ngṳ̄-guó
  Só-gé̤ṳ Kóng-cié Ngṳ̄-ngiòng ngṳ̄-guó ké̤ṳk dò̤ lì siŭ-gāi só-gé̤ṳ-kó giék-gáiu gì chŏ̤-cáuk guòng-âing, ô 2 cṳ̄ng:
  - GRANT: dò̤ ké̤ṳk bĕk-nè̤ng huōng-ông só-gé̤ṳ-kó gì guòng-âing.
  - REVOKE: dò̤ diōng bĕk-nè̤ng huōng-ông só-gé̤ṳ-kó gì guòng-âing.
  
  
  ## Liê
  Â-dā̤ sê 1 guó gāng-dăng gì SQL ngṳ̄-guó, gŭng-nèng sê téng 1 tiŏng hô̤ lō̤ "books" gì biēu diē-sié că-sùng gá-gáh bī 100.00 gói gì sū-iū cṳ̆ gì gé-liŏh, bêng áng cṳ̆-miàng bà̤ ché̤ṳ-sê̤ṳ.
  ```
    SELECT * FROM books
    WHERE price > 100.00
    ORDER BY title
  ```
  
  
title: SQL
wikitext: '''SQL''' ([[IPA]]: [ˈɛsˈkjuˈɛl] hĕ̤k-ciā [ˈsiːkwəl]), [[Ĭng-ùng]] ciòng-chĭng sê "'''''S'''tructured '''Q'''uery '''L'''anguage''" (é-sé̤ṳ sê "Giék-gáiu-huá Că-sùng Ngṳ̄-ngiòng") sê siŏh cṳ̄ng iā giàng-sì gì [[diêng-nō̤ ngṳ̄-ngiòng]], ké̤ṳk dò̤ lì găk [[guăng-hiê-hìng só-gé̤ṳk-kó guāng-lī hiê-tūng]] (''relational database management systems'') diē-sié cháung-gióng (''create''), hĕk-dáik (''retrieve''), huăng-sĭng (''update'') gâe̤ng tài-lâi (''delete'') [[só-gé̤ṳ]]. Ĭ chók-sié diŏh 1974 nièng, kăi-huák gŭng-sĭ sê [[IBM]]. Téng ĭ dék cā gì bēng-buōng gáu hiêng-câi, SQL ô gĭng-lĭk siŏh piĕ biéng-huá: ĭ ké̤ṳk [[ANSI]] gâe̤ng [[ISO]] biĕu-cūng-huá, bêng-chiā, gĭng-dáng-nĭk gì SQL ī-gĭng ciĕ-tì [[dó̤i-chiông-guăng-hiê-hìng só-gé̤ṳ-kó guāng-lī hiê-tūng]] (''object-relational database management systems'').
  
  Ciĕ-tì SQL gì só-gé̤ṳ-kó hiê-tūng cuō-iéu ô: [[Oracle]], [[SQL Server]], [[DB2]] gâe̤ng [[MySQL]].
  
  == SQL ngṳ̄-guó ==
  === Că-sùng ngṳ̄-guó ===
  '''Că-sùng ngṳ̄-guó''' ké̤ṳk dò̤ lì sìng-tō̤ só-gé̤ṳ-kó biēu diē-sié gì gé-liŏh, sāi '''SELECT''' ngṳ̄-guó.
  
  === Só-gé̤ṳ Chŏ̤-cé̤ṳng Ngṳ̄-ngiòng (''DML'') ngṳ̄-guó ===
  '''Só-gé̤ṳ Chŏ̤-cé̤ṳng Ngṳ̄-ngiòng ngṳ̄-guó''' ké̤ṳk dò̤ lì siŭ-gāi biēu gì nô̤i-ṳ̀ng, ô 3 cṳ̄ng:
  * '''INSERT''': hióng biēu gă-tiĕng gé-liŏh.
  * '''UPDATE''': siŭ-gāi gé-liŏh gì nô̤i-ṳ̀ng.
  * '''DELETE''': tài lâi gé-liŏh.
  
  === Só-gé̤ṳ Dêng-ngiê Ngṳ̄-ngiòng (''DDL'') ngṳ̄-guó ===
  '''Só-gé̤ṳ Dêng-ngiê Ngṳ̄-ngiòng ngṳ̄-guó''' ké̤ṳk dò̤ lì dêng-ngiê só-gé̤ṳ-kó diē-lié só-gé̤ṳ gì cū-hăk huŏng-sék, ô 5 cṳ̄ng:
  * '''CREATE''': cháung-gióng só-gé̤ṳ-kó giék-gáiu, pī-ṳ̀-gōng, '''CREATE TABLE''' cháung-gióng biēu, '''CREATE USER''' cháung-gióng só-gé̤ṳ-kó ê̤ṳng-hô.
  * '''ALTER''': siŭ-gāi só-gé̤ṳ-kó giék-gáiu.
  * '''DROP''': chēng lâi só-gé̤ṳ-kó giék-gáiu.
  * '''RENAME''': gāi-biéng biēu-miàng.
  * '''TRUNCATE''': chēng lâi biēu diē-lié gì sū-iū nô̤i-ṳ̀ng.
  
  === Sê̤ṳ-ô Kóng-cié (''TC'') ngṳ̄-guó ===
  '''Sê̤ṳ-ô Kóng-cié ngṳ̄-guó''' ké̤ṳk dò̤ lì ciŏng dó̤i só-gé̤ṳ-kó gé-liŏh sū có̤ gì siŭ-gāi īng-uōng bō̤-còng kī-lì, hĕ̤k-ciā sê chṳ̄-siĕu cī piĕ chŏ̤-cáuk. Sê̤ṳ-ô Kóng-cié ô 3 cṳ̄ng:
  * '''COMMIT''': â̤ īng-uōng bō̤-còng dó̤i gé-liŏh sū có̤ gì siŭ-gāi.
  * '''ROLLBACK''': chṳ̄-siĕu gé-liŏh sū có̤ gì siŭ-gāi.
  * '''SAVEPOINT''': siék-dé siŏh bĭk bō̤-còng-diēng, â-nĭk sū có̤ gì siŭ-gāi â̤-sāi duōng kó̤ huāi-nē̤.
  
  === Só-gé̤ṳ Kóng-cié Ngṳ̄-ngiòng (''DCL'') ngṳ̄-guó ===
  '''Só-gé̤ṳ Kóng-cié Ngṳ̄-ngiòng ngṳ̄-guó''' ké̤ṳk dò̤ lì siŭ-gāi só-gé̤ṳ-kó giék-gáiu gì chŏ̤-cáuk guòng-âing, ô 2 cṳ̄ng:
  * '''GRANT''': dò̤ ké̤ṳk bĕk-nè̤ng huōng-ông só-gé̤ṳ-kó gì guòng-âing.
  * '''REVOKE''': dò̤ diōng bĕk-nè̤ng huōng-ông só-gé̤ṳ-kó gì guòng-âing.
  
  == Liê ==
  Â-dā̤ sê 1 guó gāng-dăng gì SQL ngṳ̄-guó, gŭng-nèng sê téng 1 tiŏng hô̤ lō̤ "''books''" gì biēu diē-sié că-sùng gá-gáh bī 100.00 gói gì sū-iū cṳ̆ gì gé-liŏh, bêng áng cṳ̆-miàng bà̤ ché̤ṳ-sê̤ṳ.
     SELECT * FROM books
     WHERE price > 100.00
     ORDER BY title
  
  [[分類:Piĕng-tiàng ngṳ̄-ngiòng]]
  [[分類:Só-gé̤ṳ-kó]]