text: # Ngṳ̄-ngiòng
  Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。
  Ngṳ̄-ngiòng (語言) sê ìng-lôi dò̤ lì gău-liù gì siŏh tó̤ hiê-tūng. Chŭi-iòng mūi ciáh ciáng-siòng gì duâi-nè̤ng dŭ â̤ gōng uâ, dáng-sê nè̤ng nâ ô tŭng-guó có̤-sá̤ sèng-âu gì hŏk-sĭk ciáh â̤ dáik diŏh ngṳ̄-ngiòng nèng-lĭk. Ngiēng-géu ngṳ̄-ngiòng gì kuŏ-hŏk giéu lō̤ ngṳ̄-ngiòng-hŏk.
  
  ## Gĭ-buōng kái-niêng
  Ĭng-ôi ngiēng-géu huŏng-huák gâe̤ng gáe̤k-dô mâ̤ dè̤ng, "ngṳ̄-ngiòng" gì kái-niêng iâ ô cêng sâ̤ bēng-buōng. Ék-buăng gōng, ngṳ̄-ngiòng sê mì-dŭk ìng-lôi ciáh ô gì dĕk-sṳ̀ gì hù-hô̤ hiê-tūng: dŏng cáuk-ê̤ṳng diŏh nè̤ng gâe̤ng nè̤ng gì guăng-hiê sèng-âu, ĭ sê gău-liù sṳ̆-siōng gì mùi-tā̤; dŏng cáuk-ê̤ṳng diŏh nè̤ng gâ̤eng káh-guăng sié-gái gì sèng-âu, sê nêng-sék sié-gái gì gĕ̤ng-gê̤ṳ; dŏng cáuk-ê̤ṳng diŏh ùng-huá gì sèng-âu, sê ùng-huá gì cái-tā̤.
  Ngṳ̄-ngiòng hù-hô̤ gâe̤ng sê̤ṳ-ŭk cĭ-găng gì guăng-hiê sê êng-é gì, sê cī cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng găk iēng-huá gì guó-tiàng dṳ̆ng-găng giĕ-diâng hō̤ gì. Chiông Mìng-ngṳ̄ gì „Nĭk-tàu“ (日頭), găk Ĭng-ngṳ̄ sê „Sun“, găk Să̤-băng-ngà-ngṳ̄ sê „Sol“, mò̤ sié-nó̤h giĕ-lŭk.
  Găk dè̤ng siŏh cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng gì nô̤i-buô, ék-buăng dŭ ô gáuk cṳ̄ng biéng-tā̤ còng-câi, cuòi cêu hô̤ lō̤ huŏng-ngiòng.
  
  ## Ngṳ̄-ngiòng gì kī-nguòng
  Ô-guăng ngṳ̄-ngiòng kī-nguòng gì ông-dà̤ gó ng-sê cĭng chĭng-chū. Ìng-lôi-hŏk-gă gū-liông, ngṳ̄-ngiòng kī-nguòng gì nièng-dô̤i dâi-kái sê tèng 2 báh-uâng nièng cĭ-sèng gáu 4 uâng nièng cō̤-êu. Gé-iòng sié-gái siông gì sū-iū cŭk-gùng dŭ ô ngṳ̄-ngiòng, cuòi cêu sê gōng, ìng-lôi liê-kŭi Hĭ-ciŭ buăng gáu sié-gái gáuk ôi-ché̤ṳ cĭ-sèng, ngṳ̄-ngiòng cêu ī-gĭng sāng-sĕng go̤ lāu.
  
  ## Sié-gái gì ngṳ̄-ngiòng
  Gŏng-gé̤ṳ Ethnologue gì tūng-gié, gáu 2007 nièng sèng buáng nièng, ciòng sié-gái dŭ-liāng ô 6,912 cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng. Áng ngṳ̄-ngiòng-hŏk-gă gâe̤ng ìng-lôi-hŏk-gă gì é-giéng, sié-gái gì ngṳ̄-ngiòng ciō-iéu â̤ buŏng có̤ â-dā̤ gūi lôi.
  - Ă-ī-tái ngṳ̄-hiê
  
  1. Ăi-nù-ngṳ̄
  2. Dièu-siēng-ngṳ̄
  3. Nĭk-ngṳ̄
  4. Mūng-gū ngṳ̄-cŭk
  5. Tŭk-kuŏk ngṳ̄-cŭk
  6. Tŭng-gū-sṳ̆ ngṳ̄-cŭk
  
  - Dū-lá-mì-dăk ngṳ̄-hiê
  - Éng-Ĕu ngṳ̄-hiê
  
  1. Ă-ī-bă-nà̤-ā-ngṳ̄
  2. Ă-ná-tŏ̤-lé-ā ngṳ̄-cŭk
  3. Bă-lò̤-dék ngṳ̄-cŭk
  4. Éng-dô-Ĭ-lāng ngṳ̄-cŭk
  5. Gé-ī-màng ngṳ̄-cŭk
  6. Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄
  7. Lò̤-màng ngṳ̄-cŭk
  8. Kāi-ī-táik ngṳ̄-cŭk
  9. Sṳ̆-lá-hù ngṳ̄-cŭk
  10. Tū-huō-lò̤ ngṳ̄-cŭk
  
  - Háng-Câung ngṳ̄-hiê
  
  1. Háng-ngṳ̄
  2. Câung-Miēng ngṳ̄-cŭk
  
  - Hĭ-ā ngṳ̄-hiê (iâ giéu lō̤ „Siēng-Hàng ngṳ̄-hiê“)
  
  1. Ăi-gĭk ngṳ̄-cŭk
  2. Bĕ̤-bĕ̤ ngṳ̄-cŭk
  3. Chă-dáik ngṳ̄-cŭk
  4. Kó-sṳ̆ ngṳ̄-cŭk
  5. Ó̤-mò̤-dék ngṳ̄-cŭk
  6. Siēng ngṳ̄-cŭk
  
  - Kău-kă-só̤h ngṳ̄-hiê
  - Nàng-ā ngṳ̄-hiê
  - Nàng-dō̤ ngṳ̄-hiê
  - Ŭ-lá-lĭk ngṳ̄-hiê
  
  1. Hŭng-làng-Ŭ-gū-lĭk ngṳ̄-cŭk
  2. Sák-mò̤-ià-dáik ngṳ̄-cŭk
  
  
  ## Nguôi-buô lièng-giék
  - Ethnologue, Sié-gái gì Ngṳ̄-ngiòng
  
  | commons:Tàu-hiĕk | Wikimedia Commons diē-sié ô gâe̤ng Ngṳ̄-ngiòng dê-dù ô-găng-guó gì nô̤i-ṳ̀ng. |
  
  
title: Ngṳ̄-ngiòng
wikitext: {{twinLAT|語言}}
  {{Dablink|Cī piĕng ùng ciō-iéu tō̤-lâung '''ìng-lôi cê̤ṳ-iòng gì ngṳ̄-ngiòng'''. Buóh liēu-gāi gì-tă lôi-biék gì ngṳ̄-ngiòng, chiāng chăng-kō̤ '''[[ìng-cô̤ ngṳ̄-ngiòng]]''', '''[[gé-sáung-gĭ ngṳ̄-ngiòng]]''' hĕ̤k-ciā '''[[piĕng-tiàng ngṳ̄-ngiòng]]'''.}}
  
  [[文件:Gianne Albertoni 02.jpg|縮圖|gĕu-tŭng]]
  '''Ngṳ̄-ngiòng''' (語言) sê [[ìng-lôi]] dò̤ lì gău-liù gì siŏh tó̤ hiê-tūng. Chŭi-iòng mūi ciáh ciáng-siòng gì duâi-nè̤ng dŭ â̤ gōng uâ, dáng-sê nè̤ng nâ ô tŭng-guó có̤-sá̤ sèng-âu gì hŏk-sĭk ciáh â̤ dáik diŏh ngṳ̄-ngiòng nèng-lĭk. Ngiēng-géu ngṳ̄-ngiòng gì [[kuŏ-hŏk]] giéu lō̤ [[ngṳ̄-ngiòng-hŏk]].
  
  == Gĭ-buōng kái-niêng ==
  Ĭng-ôi ngiēng-géu huŏng-huák gâe̤ng gáe̤k-dô mâ̤ dè̤ng, "ngṳ̄-ngiòng" gì kái-niêng iâ ô cêng sâ̤ bēng-buōng. Ék-buăng gōng, ngṳ̄-ngiòng sê mì-dŭk ìng-lôi ciáh ô gì dĕk-sṳ̀ gì hù-hô̤ hiê-tūng: dŏng cáuk-ê̤ṳng diŏh nè̤ng gâe̤ng nè̤ng gì guăng-hiê sèng-âu, ĭ sê gău-liù sṳ̆-siōng gì mùi-tā̤; dŏng cáuk-ê̤ṳng diŏh nè̤ng gâ̤eng káh-guăng sié-gái gì sèng-âu, sê nêng-sék sié-gái gì gĕ̤ng-gê̤ṳ; dŏng cáuk-ê̤ṳng diŏh [[ùng-huá]] gì sèng-âu, sê ùng-huá gì cái-tā̤.
  
  Ngṳ̄-ngiòng hù-hô̤ gâe̤ng sê̤ṳ-ŭk cĭ-găng gì guăng-hiê sê êng-é gì, sê cī cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng găk iēng-huá gì guó-tiàng dṳ̆ng-găng giĕ-diâng hō̤ gì. Chiông [[Mìng-ngṳ̄]] gì „[[Nĭk-tàu]]“ (日頭), găk [[Ĭng-ngṳ̄]] sê „''Sun''“, găk [[Să̤-băng-ngà-ngṳ̄]] sê „''Sol''“, mò̤ sié-nó̤h giĕ-lŭk.
  
  Găk dè̤ng siŏh cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng gì nô̤i-buô, ék-buăng dŭ ô gáuk cṳ̄ng biéng-tā̤ còng-câi, cuòi cêu hô̤ lō̤ [[huŏng-ngiòng]].
  
  == Ngṳ̄-ngiòng gì kī-nguòng ==
  Ô-guăng ngṳ̄-ngiòng kī-nguòng gì ông-dà̤ gó ng-sê cĭng chĭng-chū. [[Ìng-lôi-hŏk|Ìng-lôi-hŏk-gă]] gū-liông, ngṳ̄-ngiòng kī-nguòng gì nièng-dô̤i dâi-kái sê tèng 2 báh-uâng nièng cĭ-sèng gáu 4 uâng nièng cō̤-êu. Gé-iòng sié-gái siông gì sū-iū cŭk-gùng dŭ ô ngṳ̄-ngiòng, cuòi cêu sê gōng, ìng-lôi liê-kŭi [[Hĭ-ciŭ]] buăng gáu sié-gái gáuk ôi-ché̤ṳ cĭ-sèng, ngṳ̄-ngiòng cêu ī-gĭng sāng-sĕng go̤ lāu.
  
  == Sié-gái gì ngṳ̄-ngiòng ==
  Gŏng-gé̤ṳ [[Ethnologue]] gì tūng-gié, gáu 2007 nièng sèng buáng nièng, ciòng sié-gái dŭ-liāng ô 6,912 cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng. Áng [[Ngṳ̄-ngiòng-hŏk|ngṳ̄-ngiòng-hŏk-gă]] gâe̤ng [[Ìng-lôi-hŏk|ìng-lôi-hŏk-gă]] gì é-giéng, sié-gái gì ngṳ̄-ngiòng ciō-iéu â̤ buŏng có̤ â-dā̤ gūi lôi.
  
  * [[Ă-ī-tái ngṳ̄-hiê]]
  :# [[Ăi-nù-ngṳ̄]]
  :# [[Dièu-siēng-ngṳ̄]]
  :# [[Nĭk-ngṳ̄]]
  :# [[Mūng-gū ngṳ̄-cŭk]]
  :# [[Tŭk-kuŏk ngṳ̄-cŭk]]
  :# [[Tŭng-gū-sṳ̆ ngṳ̄-cŭk]]
  * [[Dū-lá-mì-dăk ngṳ̄-hiê]]
  * [[Éng-Ĕu ngṳ̄-hiê]]
  :# [[Ă-ī-bă-nà̤-ā-ngṳ̄]]
  :# [[Ă-ná-tŏ̤-lé-ā ngṳ̄-cŭk]]
  :# [[Bă-lò̤-dék ngṳ̄-cŭk]]
  :# [[Éng-dô-Ĭ-lāng ngṳ̄-cŭk]]
  :# [[Gé-ī-màng ngṳ̄-cŭk]]
  :# [[Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄]]
  :# [[Lò̤-màng ngṳ̄-cŭk]]
  :# [[Kāi-ī-táik ngṳ̄-cŭk]]
  :# [[Sṳ̆-lá-hù ngṳ̄-cŭk]]
  :# [[Tū-huō-lò̤ ngṳ̄-cŭk]]
  * [[Háng-Câung ngṳ̄-hiê]]
  :# [[Háng-ngṳ̄]]
  :# [[Câung-Miēng ngṳ̄-cŭk]]
  * [[Hĭ-ā ngṳ̄-hiê]] (iâ giéu lō̤ „Siēng-Hàng ngṳ̄-hiê“)
  :# [[Ăi-gĭk ngṳ̄-cŭk]]
  :# [[Bĕ̤-bĕ̤ ngṳ̄-cŭk]]
  :# [[Chă-dáik ngṳ̄-cŭk]]
  :# [[Kó-sṳ̆ ngṳ̄-cŭk]]
  :# [[Ó̤-mò̤-dék ngṳ̄-cŭk]]
  :# [[Siēng ngṳ̄-cŭk]]
  * [[Kău-kă-só̤h ngṳ̄-hiê]]
  * [[Nàng-ā ngṳ̄-hiê]]
  * [[Nàng-dō̤ ngṳ̄-hiê]]
  * [[Ŭ-lá-lĭk ngṳ̄-hiê]]
  :# [[Hŭng-làng-Ŭ-gū-lĭk ngṳ̄-cŭk]]
  :# [[Sák-mò̤-ià-dáik ngṳ̄-cŭk]]
  
  == Nguôi-buô lièng-giék ==
  * [http://www.ethnologue.com/ Ethnologue, Sié-gái gì Ngṳ̄-ngiòng]
  {{Wikinewscat|ngṳ̄-ngiòng}}
  {{Wiki Gê̤ṳng-hiōng|Atlas of languages|Ngṳ̄-ngiòng dê-dù}}
  
  [[分類:Ùng-huá|Ŋ]]