text: # Isaac Newton
  Isaac Newton (1643 nièng 1 nguŏk 4 hô̤ – 1727 nièng 3 nguŏk 31 hô̤), iâ â̤ ĭng-ĭk có̤ Ngiù-dóng (牛頓), sê Ĭng-guók ŭk-lī-hŏk-gă, só-hŏk-gă, tiĕng-ùng-hŏk-gă, cê̤ṳ-iòng diék-hŏk-gă, liêng-gĭng-sŭk-sê̤ṳ gâe̤ng sìng-hŏk-gă. Ĭ găk 1687 nièng huák-biēu gì «Cê̤ṳ-iòng Diék-hŏk gì Só-hŏk Nguòng-lī» (Lá-dĭng-ngṳ̄: Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica), ké̤ṳk nêng-ùi sê kuŏ-hŏk-sṳ̄ siông dék ūi-dâi gì cáuk-pīng. Găk cṳ̆ diē, Newton gōng-gāi lāu uâng-iū īng-lĭk gâe̤ng ông-dông-hŏk săng duâi dêng-lŭk. Cī piĕ kái-niêng dŭ sê gĭng-diēng lĭk-hŏk gì gĭ-chū, găk ê-lài săng-báh nièng ék-dĭk tūng-dê kuŏ-hŏk gì ṳ̄-dêu-guăng, iâ sê hiêng-dâi gĕ̤ng-tiàng-hŏk gì gĭ-chū. Newton céng-mìng, dê-giù gà̤-dēng gì ŭk-cék ông-dông gâe̤ng ṳ̄-dêu sĭng-tā̤ gì ông-dông dŭ sê cŏng-sùng dè̤ng-kuāng gì cê̤ṳ-iòng huák-cáik, ŏ̤h ciŏng-uâng ĭ tiék-dā̤ chēng lâi kuŏ-hŏk-gái dó̤i nĭk-sĭng-suók gì huài-ngì.
  Diŏh lĭk-hŏk huŏng-miêng, Newton ngiēng-géu lāu dông-liông gâe̤ng gáe̤k-dông-liông gì nguòng-lī. Diŏh guŏng-hŏk huŏng-miêng, ĭ huák-mìng siŏh cṳ̄ng â̤ huāng guŏng gì uông-uōng-giáng; ĭ ciŏng băh guŏng buŏng có̤ chāi-sáik gì guŏng-puō, huák-diēng lāu ngàng-sáik gì lī-lâung. Diŏh só-hŏk huŏng-miêng, ĭ gâe̤ng Gottfried Leibniz dùng-sì huák-mìng mì-cék-hŭng. Ĭ iâ céng-mìng lāu nê-hâung-sék dêng-lī, dēng-dēng.
  | commons:Tàu-hiĕk | Wikimedia Commons diē-sié ô gâe̤ng Isaac Newton ô-găng-guó gì nô̤i-ṳ̀ng. |
  
  
title: Isaac Newton
wikitext: {{Ô-lī-kó̤}}
  [[File:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|thumb|Isaac Newton, 1689]]
  '''Isaac Newton''' ({{bd|1643 nièng|1 nguŏk 4 hô̤|1727 nièng|3 nguŏk 31 hô̤}}), iâ â̤ ĭng-ĭk có̤ '''Ngiù-dóng''' (牛頓), sê [[Ĭng-guók]] [[Ŭk-lī|ŭk-lī-hŏk-gă]], [[Só-hŏk|só-hŏk-gă]], [[Tiĕng-ùng|tiĕng-ùng-hŏk-gă]], [[Cê̤ṳ-iòng diék-hŏk|cê̤ṳ-iòng diék-hŏk-gă]], [[Liêng-gĭng-sŭk|liêng-gĭng-sŭk-sê̤ṳ]] gâe̤ng [[Sìng-hŏk|sìng-hŏk-gă]]. Ĭ găk 1687 nièng huák-biēu gì «Cê̤ṳ-iòng Diék-hŏk gì Só-hŏk Nguòng-lī» ([[Lá-dĭng-ngṳ̄]]: ''Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica''), ké̤ṳk nêng-ùi sê kuŏ-hŏk-sṳ̄ siông dék ūi-dâi gì cáuk-pīng. Găk cṳ̆ diē, Newton gōng-gāi lāu [[uâng-iū īng-lĭk]] gâe̤ng [[Newton ông-dông-hŏk dêng-lŭk|ông-dông-hŏk săng duâi dêng-lŭk]]. Cī piĕ kái-niêng dŭ sê [[gĭng-diēng lĭk-hŏk]] gì gĭ-chū, găk ê-lài săng-báh nièng ék-dĭk tūng-dê kuŏ-hŏk gì ṳ̄-dêu-guăng, iâ sê hiêng-dâi gĕ̤ng-tiàng-hŏk gì gĭ-chū. Newton céng-mìng, [[dê-giù]] gà̤-dēng gì ŭk-cék ông-dông gâe̤ng ṳ̄-dêu sĭng-tā̤ gì ông-dông dŭ sê cŏng-sùng dè̤ng-kuāng gì cê̤ṳ-iòng huák-cáik, ŏ̤h ciŏng-uâng ĭ tiék-dā̤ chēng lâi kuŏ-hŏk-gái dó̤i [[nĭk-sĭng-suók]] gì huài-ngì.
  
  Diŏh [[lĭk-hŏk]] huŏng-miêng, Newton ngiēng-géu lāu [[dông-liông]] gâe̤ng [[gáe̤k-dông-liông]] gì nguòng-lī. Diŏh [[guŏng-hŏk]] huŏng-miêng, ĭ huák-mìng siŏh cṳ̄ng â̤ huāng guŏng gì [[uông-uōng-giáng]]; ĭ ciŏng [[băh]] [[guŏng]] buŏng có̤ chāi-sáik gì [[guŏng-puō]], huák-diēng lāu [[ngàng-sáik]] gì lī-lâung. Diŏh [[só-hŏk]] huŏng-miêng, ĭ gâe̤ng [[Gottfried Leibniz]] dùng-sì huák-mìng [[mì-cék-hŭng]]. Ĭ iâ céng-mìng lāu [[nê-hâung-sék dêng-lī]], dēng-dēng.
  
  {{Wiki Gê̤ṳng-hiōng|Isaac Newton}}
  
  [[分類:Ĭng-guók ìng-ŭk|I]]
  [[分類:Ĕu-ciŭ|I]]
  [[分類:Só-hŏk|I]]
  [[分類:Ŭk-lī|I]]
  [[分類:Tiĕng-ùng|I]]