text: # Hók-ciŭ
  Hók-ciŭ ( 福州 Bŏng-cô/Séng-sék), bô hô̤ Ṳ̀ng-siàng (榕城), Săng-săng (三山), Cō̤-hāi (左海), Mìng-dŭ (閩都), gāng-chĭng Ṳ̀ng, sê Dṳ̆ng-guók Hók-gióng-sēng gì sēng-huôi, găk Hók-gióng-sēng dĕ̤ng-buô gì Mìng-gĕ̤ng â-iù gâe̤ng iòng-hāi dê-kṳ̆, hiêng-câi ô 7 bĭh kṳ̆, 1 bĭh gâing-ngék-chê (縣級市), 6 bĭh gâing, ciòng-chê siòng-cê̤ṳ (常住) cūng-ìng-kēu ô 720 uâng, gì-dṳ̆ng chê-kṳ̆ siòng-cê̤ṳ ìng-kēu 296.3 uâng. Dŏng-dê gṳ̆-mìng ī Háng-cŭk gì Hók-ciŭ Cŭk-gùng (福州族群) ôi ciō, mū-ngṳ̄ sê Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Hók-ciŭ-uâ. Hók-ciŭ găk gŭng-nguòng-cièng 202 nièng gióng-siàng (建城), gáu gĭng-dáng ô 2200 gūi nièng, sê Dṳ̆ng-guók gì lĭk-sṳ̄ ùng-huá mìng-sìng (名城), lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng dòng-gĭ (長期) cáuk-ôi Hók-gióng gì céng-dê dṳ̆ng-sĭng , sê Dṳ̆ng-guók dĕ̤ng-nàng iòng-hāi dáe̤ng-iéu gì mâiu-ĭk (貿易) gē̤ng-kāu gâe̤ng Hāi-siông Sĭ-diù cĭ Lô (海上絲綢之路) gì muòng-hô, dùng-sì bô sê dáe̤ng-iéu gì ùng-huá dṳ̆ng-sĭng, téng Sóng-dièu kăi-sṳ̄, ùng-huá gáu-ṳ̆k cêu iā huák-dăk, sê sāng-sĕng céng-sê̤ṳ (進士) câung-nguòng (狀元), liōng-iêng iêng-sê̤ṳ (兩院院士) dâ̤-ék sâ̤ gì siàng-chê dâi-dŏng gì siŏh bĭh. Găk gê̤ṳng-hiêng-dô̤i-sṳ̄ siông, Hók-ciŭ sê Dṳ̆ng-guók dâ̤-ék cā kŭi-bóng tŭng-siŏng (通商) gì 5 bĭh siàng-chê cĭ-ék , gó-sê Dṳ̆ng-guók gê̤ṳng-dâi hāi-gŭng gì ièu-làng, iâ-sê Dṳ̆ng-guók gĕ̤ng-ngiĕk, kuŏ-gé huák-nguòng-dê cĭ-ék. Cŭ-uái gì sĭk-sṳ̆k, ùng-huá, diòng-tūng ngiê-sŭk, gióng-dé̤ṳk hìng-sék dŭ cê̤ṳ-sìng hŭng-gáik, ô iā giòng-liĕk gì dê-kṳ̆ dĕk-dĭng. Hók-ciŭ gó sê 300 gūi uâng hāi-nguôi huà-ìng gì cū-gék-dê, sê Hók-gióng dâ̤-ék duâi gì gièu-hiŏng. 
  
  ## Hèng-céng dăng-ôi
  - Chê-kṳ̆: Gū-làu, Dài-gĕ̤ng, Chŏng-săng, Mā-muōi, Céng-ăng, Diòng-lŏ̤h.
  - Gâing-gék chê: Hók-chiăng.
  - Gâing: Mìng-âu, Mìng-chiăng, Īng-tái, Lièng-gŏng, Lò̤-nguòng, Bìng-tàng.
  
  
  ## Lĭk-sṳ̄
  Hók-ciŭ gì lĭk-sṳ̄ chiĕu-guó 2200 nièng. 7,000 nièng sèng, gū-cā-nè̤ng cêu ī-gĭng diŏh Hók-ciŭ sĕng̤-uăk. Gáu Hâ-dièu, Hók-ciŭ gì buōng-iòng buô-lŏk ī kăi-sṳ̄ ké̤ṳk Dṳ̆ng-nguòng dê-kṳ̆ gì Huà-hâ-cŭk ô lāu lièng-hiê; gáu Ciŭ-dièu, cī cṳ̄ng guăng-hiê gâing-gă mĭk-chiék.
  Sèng 334 nièng, Chū-guók miĕk-uòng Uŏk-guók, Uŏk-guók uòng-cŭk hióng nàng cāu diē Hók-gióng, gâe̤ng Hók-gióng buōng-iòng buô-lŏk ṳ̀ng-hăk siàng Mìng-uŏk-cŭk. Sèng 221 nièng, Cìng-dièu siék-dé Mìng-dṳ̆ng-gông (閩中郡).
  Hók-ciŭ có̤i cā gì siàng-chiòng găh Sèng 202 nièng gióng siàng. Dŏng-sì Háng-dièu uòng-dá̤ Làu Băng (劉邦) ṳ̀ng-hṳ̄ Mìng-uŏk-uòng Ù-cṳ̆ (無諸) gióng-cô̤ Mìng-uŏk-guók cê-gă gì siū-dŭ, bêng chĭng ĭ có̤ Iā (冶, é-sé̤ṳ sê „cáuk-gă“). Cièng 110 nièng, Mìng-uŏk-guók ké̤ṳk Háng-dièu miĕk-uòng. Iù-sê, Hók-ciŭ biéng-siàng Dṳ̆ng-guók gì siŏh cô̤ siàng-chê, hô̤ lā̤ Iā-gông (冶郡). Diŏh Dòng-dièu, Iā-gông kăi-sṳ̄ chĭng có̤ Hók-ciŭ.
  Ngô-dô̤i sì-hâiu, Mìng-uòng Uòng Sīng-dĭ (王審知) kuóng-gióng Hók-ciŭ, ciŏng Ŭ-săng, Ṳ̀-săng, Bìng-săng bêng diē siàng-diē, gó-chṳ̄ Hók-ciŭ iâ miàng „Săng-săng“ (三山). Báe̤k-sáe̤ng tái-siū Diŏng Báik-ngṳ̆k (張伯玉) dái-liāng ciòng siàng Báh-sáng căi Sṳ̀ng-chéu,  iù-sê Hók-ciŭ iâ giéu có̤ Ṳ̀ng-siàng (榕城).
  Sóng Nguòng nièng găng, Hók-ciŭ ī-gĭng huák-diēng siàng siŏng-dŏng huák-dăk gì iòng-hāi siàng-chê. Dŏng-sì ô cĭng sâ̤ gì hŏk-ciā, iù-káh lì gáu Hók-ciŭ, pī-ṳ̀-gōng, Ciŏ Hĭ (朱熹), Sĭng Ké-cĭk (辛棄疾) gâe̤ng É-dâi-lé lṳ̄-hèng-gă Marco Polo. Diŏh Mā-kō̤-pō̤-lò̤ gì iù-gé diē-sié, ĭ chĭng Hók-ciŭ có̤ „Fugiu“.
  Mìng-dièu 1405 nièng gáu 1433 nièng, Dâng Huò (鄭和) dái-liāng Dṳ̆ng-guók hāi-gŭng 7 hùi hâ Să̤-iòng, ék-dĭk hòng-hèng gáu Nàng-iòng, Hĭ-ciŭ dēng iā sâ̤ guók-gă gâe̤ng dê-kṳ̆.
  1842 nièng, Dṳ̆ng-guók găh Ă-piéng Ciéng-cĕng dṳ̆ng sék-bâi, Chĭng-céng-hū gâe̤ng Ĭng-guók chiĕng-déng Nàng-gĭng Dèu-iók. Gŏng-gé̤ṳ dèu-iók, Hók-ciŭ ké̤ṳk kŭi-huóng có̤ tŭng-siŏng kēu-ngiâng (通商口岸).
  1911 nièng 11 nguŏk 8 hô̤, Hók-ciŭ huák-sĕng káung Chĭng gáik-mêng. Siŏh buŏ hâiu kī-ngiê-gŭng ciéng-liāng Hók-ciŭ. 1933 nièng 11 guŏk 22 hô̤, 19-lô-gŭng huák-dông Hók-gióng Sê̤ṳ-biéng (福建事變), dŭk-lĭk Hók-gióng gióng-lĭk Dṳ̆ng-huà Gê̤ṳng-huò-guók, Hók-ciŭ ùi siū-dŭ. Dáng-sê lâng gá nguŏk-nĭk hâiu, Guók-mìng-dōng gŭng-dôi miĕk-uòng Dṳ̆ng-huà Gê̤ṳng-huò-guók, dṳ̀ng-sĭng ciéng-liāng Hók-ciŭ.
  1949 nièng 8 nguŏk 17 hô̤, Dṳ̆ng-guók Ìng-mìng Gāi-huóng-gŭng ciéng-liāng Hók-ciŭ. Dṳ̆ng-gê̤ṳng céng-hū ciŏng hī siŏh nĭk dêng có̤ Hók-ciŭ gì gāi-huóng-nĭk.
  
  ## Dê-lī
  
  ### Ôi-dé
  Hók-ciŭ găh Hók-gióng Sēng dĕ̤ng-buô Mìng-gĕ̤ng kāu hô-gê̤ṳng, dĕ̤ng-gĭng 118°08' - 120°31', báe̤k-ūi 25°15' - 26°29' cĭ-găng. Hók-ciŭ dĕ̤ng lìng Dài-hāi, nàng-buô, să̤-buô, báe̤k-buô hŭng-biék sê Può-dièng, Săng-mìng, Nàng-bìng, gâe̤ng Nìng-dáik.
  
  ### Ké-hâiu
  Hók-ciŭ sṳ̆k hāi-iòng-séng ā-iĕk-dái gié-hŭng ké-hâiu, nièng gáung-ṳ̄-liông sâ̤, 7 gáu 9 nguŏk ô hŭng-tăi.
  | Fuzhou (1991–2020 normals, extremes 1951–present)      | Fuzhou (1991–2020 normals, extremes 1951–present) | Fuzhou (1991–2020 normals, extremes 1951–present) | Fuzhou (1991–2020 normals, extremes 1951–present) | Fuzhou (1991–2020 normals, extremes 1951–present) | Fuzhou (1991–2020 normals, extremes 1951–present) | Fuzhou (1991–2020 normals, extremes 1951–present) | Fuzhou (1991–2020 normals, extremes 1951–present) | Fuzhou (1991–2020 normals, extremes 1951–present) | Fuzhou (1991–2020 normals, extremes 1951–present) | Fuzhou (1991–2020 normals, extremes 1951–present) | Fuzhou (1991–2020 normals, extremes 1951–present) | Fuzhou (1991–2020 normals, extremes 1951–present) | Fuzhou (1991–2020 normals, extremes 1951–present) |
  | Nguŏk-hông                                             | 1                                                 | 2                                                 | 3                                                 | 4                                                 | 5                                                 | 6                                                 | 7                                                 | 8                                                 | 9                                                 | 10                                                | 11                                                | 12                                                | gò̤-lòng nièng                                     |
  | ------------------------------------------------------ | ------------------------------------------------- | ------------------------------------------------- | ------------------------------------------------- | ------------------------------------------------- | ------------------------------------------------- | ------------------------------------------------- | ------------------------------------------------- | ------------------------------------------------- | ------------------------------------------------- | ------------------------------------------------- | ------------------------------------------------- | ------------------------------------------------- | ------------------------------------------------- |
  | Lĭk-sṳ̄ có̤i iĕk °C (°F)                                 | 23.6 (74.5)                                       | 28.5 (83.3)                                       | 30.3 (86.5)                                       | 36.2 (97.2)                                       | 37.5 (99.5)                                       | 39.1 (102.4)                                      | 41.7 (107.1)                                      | 40.6 (105.1)                                      | 39.3 (102.7)                                      | 36.7 (98.1)                                       | 33.4 (92.1)                                       | 26.5 (79.7)                                       | 41.7 (107.1)                                      |
  | Bìng-gĭng có̤i iĕk °C (°F)                              | 15.5 (59.9)                                       | 16.6 (61.9)                                       | 19.3 (66.7)                                       | 24.1 (75.4)                                       | 27.8 (82.0)                                       | 31.2 (88.2)                                       | 34.6 (94.3)                                       | 33.8 (92.8)                                       | 31.1 (88.0)                                       | 26.9 (80.4)                                       | 22.6 (72.7)                                       | 17.8 (64.0)                                       | 25.1 (77.2)                                       |
  | Gĕ̤ng bìng-gĭng ké-ŭng °C (°F)                          | 11.4 (52.5)                                       | 12.0 (53.6)                                       | 14.4 (57.9)                                       | 19.0 (66.2)                                       | 23.1 (73.6)                                       | 26.6 (79.9)                                       | 29.4 (84.9)                                       | 28.9 (84.0)                                       | 26.7 (80.1)                                       | 22.7 (72.9)                                       | 18.6 (65.5)                                       | 13.7 (56.7)                                       | 20.5 (69.0)                                       |
  | Bìng-gĭng có̤i chéng °C (°F)                            | 8.8 (47.8)                                        | 9.3 (48.7)                                        | 11.3 (52.3)                                       | 15.7 (60.3)                                       | 20.0 (68.0)                                       | 23.7 (74.7)                                       | 26.0 (78.8)                                       | 25.7 (78.3)                                       | 23.8 (74.8)                                       | 19.7 (67.5)                                       | 15.8 (60.4)                                       | 10.9 (51.6)                                       | 17.6 (63.6)                                       |
  | Lĭk-sṳ̄ có̤i chéng °C (°F)                               | −1.9 (28.6)                                       | −0.8 (30.6)                                       | 0.3 (32.5)                                        | 6.2 (43.2)                                        | 10.9 (51.6)                                       | 18.9 (66.0)                                       | 20.7 (69.3)                                       | 20.3 (68.5)                                       | 18.3 (64.9)                                       | 12.2 (54.0)                                       | 4.6 (40.3)                                        | −1.7 (28.9)                                       | −1.9 (28.6)                                       |
  | Bìng-gĭng gáung-cūi-liông mm (inch)                    | 56.3 (2.22)                                       | 78.6 (3.09)                                       | 129.9 (5.11)                                      | 139.8 (5.50)                                      | 189.3 (7.45)                                      | 228.7 (9.00)                                      | 150.1 (5.91)                                      | 193.4 (7.61)                                      | 133.0 (5.24)                                      | 48.7 (1.92)                                       | 51.0 (2.01)                                       | 43.3 (1.70)                                       | 1,442.1 (56.76)                                   |
  | Bìng-gĭng gáung-cūi gĕ̤ng só (≥ 0.1 mm)                 | 10.0                                              | 13.1                                              | 16.3                                              | 15.3                                              | 16.9                                              | 15.9                                              | 10.3                                              | 13.4                                              | 10.4                                              | 6.2                                               | 7.7                                               | 8.8                                               | 144.3                                             |
  | Bìng-gĭng dâung-siók gĕ̤ng só                           | 0                                                 | 0.2                                               | 0.1                                               | 0                                                 | 0                                                 | 0                                                 | 0                                                 | 0                                                 | 0                                                 | 0                                                 | 0                                                 | 0.1                                               | 0.4                                               |
  | Bìng-gĭng siŏng-dó̤i sék-dô (%)                         | 73                                                | 75                                                | 76                                                | 75                                                | 77                                                | 80                                                | 73                                                | 75                                                | 72                                                | 67                                                | 70                                                | 70                                                | 74                                                |
  | Nguŏk bìng-gĭng puŏh nĭk-tàu dēng-cṳ̆ng só              | 91.4                                              | 82.3                                              | 96.7                                              | 112.8                                             | 119.5                                             | 132                                               | 215.6                                             | 182.4                                             | 145.1                                             | 142.2                                             | 105.3                                             | 101.8                                             | 1,527.1                                           |
  | Â̤ puŏh diŏh báh-hŭng-bī                                | 27                                                | 26                                                | 26                                                | 29                                                | 29                                                | 32                                                | 51                                                | 45                                                | 40                                                | 40                                                | 33                                                | 31                                                | 34                                                |
  | Cṳ̆-lâiu lài-nguòng:China Meteorological Administration |                                                   |                                                   |                                                   |                                                   |                                                   |                                                   |                                                   |                                                   |                                                   |                                                   |                                                   |                                                   |                                                   |
  
  
  ## Ùng-huá
  Dṳ̀ kó̤ guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng Pū-tŭng-uâ, Hók-ciŭ-nè̤ng gì mū-ngṳ̄ sê Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Hók-ciŭ-uâ.
  Mìng-kiŏk sê hók-ciŭ gì hié-kiŏk, ĭ ô chiĕu guó 1,000 cṳ̄ng kiŏk-buōng, nô̤i-ṳ̀ng duâi buô-hông nguòng-lài dŭ sê iù mìng-găng gó-sê̤ṳ, lĭk-sṳ̄ gĭng-diēng hĕ̤k-ciā gô-dā̤ gì diòng-siók lì gì.
  Tái-bìng-miêng (太平麵) sê siŏh cṳ̄ng Hók-ciŭ-nè̤ng ĕng lā̤ giù bìng-ăng gì miêng. Ĭ ék-buăng â̤ kiăh siông ák-lâung cà̤ siăh, dâi-biēu sĕng-uăk bìng-ăng, sông-lé. Ĭng-ôi ák-lâung găk Hók-ciŭ-uâ lā̤ gâe̤ng ák láung; ák luâng hài-ĭng (諧音).
  
  ## Ngiê-sŭk
  - Mìng-kiŏk
  - Bìng-uâ
  
  
  ## Lṳ̄-iù
  Hók-ciŭ bī-gáu chók-miàng gì lṳ̄-lù hŭng-gīng-kṳ̆ ô: Să̤-hù, Huà-lìng-sê, Dê-câung-sê, Să̤-sièng-sê, Gĭng-săng-sê, Kăi-nguòng-sê, Ŭ-ták, Băh-ták, É̤ṳng-ciòng-sê, Gū-săng, Gì-săng, dēng-dēng.
  
  ## Īng-sĭk
  Hók-ciŭ-chái sê Mìng-chái gì dâi-biēu. Hók-ciŭ-chái cĭng gōng chĭng-ké, cṳ̄ gì sèng-âu mâ̤ ó̤i gă cĭng sâ̤ gì iù gâe̤ng sièng, iâ mò̤ ĕng lăk, gó-chṳ̄ ê bī-gáu ciāng. Dáng-sê ĭng diŏh ké-hâiu gì ĭng-só, Hók-ciŭ-nè̤ng gă ó̤i siăh diĕng, cṳ̄ chái sèng-hâiu ó̤i ĕng dòng, cuòi iâ niông nguôi-dê-nè̤ng cái mâ̤ kī.
  - Siēu-siăh: Ngṳ̀-uòng, Biēng-nṳ̆k, Nṳ̆k-ṳ̀ng, Diê-biāng, Guŏng-biāng, Só̤h-miêng, dēng-dēng.
  - Cūi-guō: Gāng-lāng, Hók-gék, Lèng-gēng, Liĕk-chiĕ, Mĕ̤k-lê-huă Dà, Lī-gèng, dēng-dēng.
  - Miàng-chái: Hŭk-tiéu-chiòng, dēng-dēng.
  
  
  ## Cŭng-gáu
  Găh Hók-ciŭ, īng-hiōng-lĭk bī-gáu duâi gì cŭng-gáu ciō-iéu ô Ià-sŭ-gáu (iâ miàng „Gĭ-dók-gáu“ hĕ̤k „Sĭng-gáu“), Tiĕng-ciō-gáu, Hŭk-gáu, Dô̤-gáu gâe̤ng Ĭ-sṳ̆-làng-gáu.
  
title: Hók-ciŭ
wikitext: {{twin|0|福州}}
  {{Infobox Settlement
  |name		     = Hók-ciŭ-chê
  |official_name       = 福州市
  |settlement_type     = [[Dê-ngék-chê]]
  |image_skyline =
  |image_caption = Hók-ciŭ-chê
  |image_map		= Locator map Fuzhou in Fujian (claimed hatched).svg
  |map_caption = Hók-ciŭ-chê găk Hók-gióng-sēng gì sū-câi.
  |pushpin_map = China
  |pushpin_label_position = right
  |pushpin_map_caption = Hók-ciŭ găk Dṳ̆ng-guók gì sū-câi.
  |pushpin_mapsize =
  |subdivision_type		= Guók-gă
  |subdivision_name		= {{flag|Dṳ̆ng-guók}}
  |subdivision_type1              = Sēng
  |subdivision_name1              = [[Hók-gióng]]
  |seat_type                       = Céng-hū sū-câi
  |seat                            = [[Gū-làu|Gū-làu-kṳ̆]]
  |leader_title		= 
  |leader_name		= 
  |area_total_km2		= 12177
  |area_land_km2 	= 
  |area_water_km2	= 
  |population_as_of		= 2020 puō-chă
  |population_total		=  8291268
  |population_density_km2	= auto
  | population_footnotes     = <ref name="tjj.fuzhou.gov.cn">{{Cite web |title=福州市统计局-福州市第七次全国人口普查公报（第二号） |url=http://tjj.fuzhou.gov.cn/zz/zwgk/tjzl/ndbg/202105/t20210524_4105019.htm |accessdate=2023-09-23 |archive-date=2021-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210525040249/http://tjj.fuzhou.gov.cn/zz/zwgk/tjzl/ndbg/202105/t20210524_4105019.htm |deadurl=yes }}</ref><ref name="popstats">{{Cite web |title=China: Fújiàn (Prefectures, Cities, Districts and Counties) - Population Statistics, Charts and Map |url=https://www.citypopulation.de/en/china/fujian/admin/}}</ref>
  |timezone		= [[Báe̤k-gĭng Sì-găng|CST]]
  |utc_offset		= +8
  |timezone_DST		= 
  |utc_offset_DST		= 
  | coordinates              = {{coord|26.0743|N|119.2964|E|format=dms|type:adm2nd_region:CN-35_source:Gaode|display=it}}
  |blank_name   =Biék-chĭng
  |blank_info =Ṳ̀ng-siàng, [[Săng-săng]]
  |blank2_name = [[Mìng-cŭk]]
  |blank2_info = [[Háng-cŭk|Háng]], [[Muāng-cŭk|Muāng]], [[Siă-cŭk|Siă]], [[Huòi-cŭk|Huòi]]
  |blank3_name_sec1 = [[Ngṳ̄-ngiòng]]
  |blank3_info_sec1 = [[Hók-ciŭ-uâ]] gâe̤ng [[Pū-tŭng-uâ]]
  |blank4_name_sec1 = Chê-chéu
  |blank4_info_sec1 = [[Sṳ̀ng-chéu (Hók-ciŭ chê-chéu)|Sṳ̀ng-chéu]]
  |blank5_name_sec1 = Chê-huă
  |blank5_info_sec1 = [[Mĕ̤k-lê-huă]]
  |blank6_name_sec1 = Chê-guō
  |blank6_info_sec1 = [[Hók-gék]]
  |blank7_name_sec1 = Chiă-bà̤ hô̤-mā
  |blank7_info_sec1 = 闽A
  |website		= {{URL|www.fuzhou.gov.cn}}
  }}
  '''Hók-ciŭ''' ({{Siăng|Hokchew.ogg|福州}}), bô hô̤ '''Ṳ̀ng-siàng''' (榕城), '''Săng-săng''' (三山), '''Cō̤-hāi''' (左海), '''Mìng-dŭ''' (閩都), gāng-chĭng '''Ṳ̀ng''', sê [[Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók|Dṳ̆ng-guók]] [[Hók-gióng-sēng]] gì sēng-huôi, găk Hók-gióng-sēng dĕ̤ng-buô gì Mìng-gĕ̤ng â-iù gâe̤ng iòng-hāi dê-kṳ̆, hiêng-câi ô 7 bĭh [[kṳ̆]], 1 bĭh gâing-ngék-chê (縣級市), 6 bĭh [[gâing]], ciòng-chê siòng-cê̤ṳ (常住) cūng-ìng-kēu ô 720 uâng, gì-dṳ̆ng chê-kṳ̆ siòng-cê̤ṳ ìng-kēu 296.3 uâng. Dŏng-dê gṳ̆-mìng ī Háng-cŭk gì Hók-ciŭ Cŭk-gùng (福州族群) ôi ciō, mū-ngṳ̄ sê [[Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄]] [[Hók-ciŭ-uâ]]. Hók-ciŭ găk gŭng-nguòng-cièng 202 nièng gióng-siàng (建城), gáu gĭng-dáng ô 2200 gūi nièng, sê Dṳ̆ng-guók gì lĭk-sṳ̄ ùng-huá mìng-sìng (名城), lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng dòng-gĭ (長期) cáuk-ôi Hók-gióng gì céng-dê dṳ̆ng-sĭng , sê Dṳ̆ng-guók dĕ̤ng-nàng iòng-hāi dáe̤ng-iéu gì mâiu-ĭk (貿易) gē̤ng-kāu gâe̤ng [[Hāi-siông Sĭ-diù cĭ Lô]] (海上絲綢之路) gì muòng-hô, dùng-sì bô sê dáe̤ng-iéu gì ùng-huá dṳ̆ng-sĭng, téng [[Sóng-dièu]] kăi-sṳ̄, ùng-huá gáu-ṳ̆k cêu iā huák-dăk, sê sāng-sĕng [[céng-sê̤ṳ]] (進士) [[câung-nguòng]] (狀元), liōng-iêng iêng-sê̤ṳ (兩院院士) dâ̤-ék sâ̤ gì siàng-chê dâi-dŏng gì siŏh bĭh. Găk gê̤ṳng-hiêng-dô̤i-sṳ̄ siông, Hók-ciŭ sê Dṳ̆ng-guók dâ̤-ék cā kŭi-bóng tŭng-siŏng (通商) gì 5 bĭh siàng-chê cĭ-ék , gó-sê Dṳ̆ng-guók gê̤ṳng-dâi hāi-gŭng gì ièu-làng, iâ-sê Dṳ̆ng-guók gĕ̤ng-ngiĕk, kuŏ-gé huák-nguòng-dê cĭ-ék. Cŭ-uái gì sĭk-sṳ̆k, ùng-huá, diòng-tūng ngiê-sŭk, gióng-dé̤ṳk hìng-sék dŭ cê̤ṳ-sìng hŭng-gáik, ô iā giòng-liĕk gì dê-kṳ̆ dĕk-dĭng. Hók-ciŭ gó sê 300 gūi uâng [[hāi-nguôi huà-ìng]] gì cū-gék-dê, sê Hók-gióng dâ̤-ék duâi gì gièu-hiŏng. 
  {{Spoken Wikipedia LAT|Cdo-福州-article.ogg|2017 nièng |11 nguŏk 28 hô̤ |Hók-ciŭ-uâ }}
  
  == Hèng-céng dăng-ôi ==
  [[File:Fuzhou Districts Map.png|thumb|Hók-ciŭ hèng-céng dăng-ôi dê-dù|left]]
  [[File:Hok-ciu-che de-du.png|thumb|Hók-ciŭ chê-kṳ̆ dê-dù|left]]
  * Chê-kṳ̆: [[Gū-làu]], [[Dài-gĕ̤ng]], [[Chŏng-săng]], [[Mā-muōi]], [[Céng-ăng]], [[Diòng-lŏ̤h]].
  * Gâing-gék chê: [[Hók-chiăng]].
  * Gâing: [[Mìng-âu]], [[Mìng-chiăng]], [[Īng-tái]], [[Lièng-gŏng]], [[Lò̤-nguòng]], [[Bìng-tàng]].
  
  == Lĭk-sṳ̄ ==
  Hók-ciŭ gì lĭk-sṳ̄ chiĕu-guó 2200 nièng. 7,000 nièng sèng, gū-cā-nè̤ng cêu ī-gĭng diŏh Hók-ciŭ sĕng̤-uăk. Gáu [[Hâ-dièu]], Hók-ciŭ gì buōng-iòng buô-lŏk ī kăi-sṳ̄ ké̤ṳk [[Dṳ̆ng-nguòng]] dê-kṳ̆ gì [[Huà-hâ-cŭk]] ô lāu lièng-hiê; gáu [[Ciŭ-dièu]], cī cṳ̄ng guăng-hiê gâing-gă mĭk-chiék.
  
  Sèng 334 nièng, [[Chū-guók]] miĕk-uòng Uŏk-guók, Uŏk-guók uòng-cŭk hióng nàng cāu diē Hók-gióng, gâe̤ng Hók-gióng buōng-iòng buô-lŏk ṳ̀ng-hăk siàng [[Mìng-uŏk-cŭk]]. Sèng 221 nièng, [[Cìng-dièu]] siék-dé '''Mìng-dṳ̆ng-gông''' (閩中郡).
  
  Hók-ciŭ có̤i cā gì siàng-chiòng găh Sèng 202 nièng gióng siàng. Dŏng-sì [[Háng-dièu]] uòng-dá̤ [[Làu Băng]] (劉邦) ṳ̀ng-hṳ̄ Mìng-uŏk-uòng [[Ù-cṳ̆]] (無諸) gióng-cô̤ [[Mìng-uŏk-guók]] cê-gă gì siū-dŭ, bêng chĭng ĭ có̤ '''Iā''' (冶, é-sé̤ṳ sê „cáuk-gă“). [[Cièng 110 nièng]], Mìng-uŏk-guók ké̤ṳk Háng-dièu miĕk-uòng. Iù-sê, Hók-ciŭ biéng-siàng [[Dṳ̆ng-guók]] gì siŏh cô̤ siàng-chê, hô̤ lā̤ '''Iā-gông''' (冶郡). Diŏh [[Dòng-dièu]], Iā-gông kăi-sṳ̄ chĭng có̤ Hók-ciŭ.
  
  [[Ngô-dô̤i]] sì-hâiu, Mìng-uòng [[Uòng Sīng-dĭ]] (王審知) kuóng-gióng Hók-ciŭ, ciŏng [[Ŭ-săng]], [[Ṳ̀-săng]], [[Bìng-săng]] bêng diē siàng-diē, gó-chṳ̄ Hók-ciŭ iâ miàng „'''[[Săng-săng]]'''“ (三山). [[Báe̤k-sáe̤ng]] tái-siū [[Diŏng Báik-ngṳ̆k]] (張伯玉) dái-liāng ciòng siàng Báh-sáng căi [[Sṳ̀ng-chéu]],  iù-sê Hók-ciŭ iâ giéu có̤ '''Ṳ̀ng-siàng''' (榕城).
  
  [[Sóng-dièu|Sóng]] [[Nguòng-dièu|Nguòng]] nièng găng, Hók-ciŭ ī-gĭng huák-diēng siàng siŏng-dŏng huák-dăk gì iòng-hāi siàng-chê. Dŏng-sì ô cĭng sâ̤ gì hŏk-ciā, iù-káh lì gáu Hók-ciŭ, pī-ṳ̀-gōng, [[Ciŏ Hĭ]] (朱熹), [[Sĭng Ké-cĭk]] (辛棄疾) gâe̤ng [[É-dâi-lé]] lṳ̄-hèng-gă [[Marco Polo]]. Diŏh Mā-kō̤-pō̤-lò̤ gì iù-gé diē-sié, ĭ chĭng Hók-ciŭ có̤ „'''Fugiu'''“.
  [[File:Zhongzhoudao.jpg|thumb|200px|300 nièng sèng uâ gì '''[[Dŏng-ciŭ-dō̤]]''', dŏng-sì gó sê siŏh cô̤ páu-dài.|right]]
  
  [[Mìng-dièu]] 1405 nièng gáu 1433 nièng, [[Dâng Huò]] (鄭和) dái-liāng Dṳ̆ng-guók hāi-gŭng 7 hùi hâ Să̤-iòng, ék-dĭk hòng-hèng gáu [[Nàng-iòng]], [[Hĭ-ciŭ]] dēng iā sâ̤ [[guók-gă]] gâe̤ng dê-kṳ̆.
  
  1842 nièng, Dṳ̆ng-guók găh [[Ă-piéng Ciéng-cĕng]] dṳ̆ng sék-bâi, [[Chĭng-dièu|Chĭng]]-céng-hū gâe̤ng [[Ĭng-guók]] chiĕng-déng [[Nàng-gĭng Dèu-iók]]. Gŏng-gé̤ṳ dèu-iók, Hók-ciŭ ké̤ṳk kŭi-huóng có̤ tŭng-siŏng kēu-ngiâng (通商口岸).
  [[File:BattleFoochow.jpg|thumb|200px|[[1884 nièng]], Dṳ̆ng-guók gâe̤ng [[Huák-guók]] hāi-gŭng găh Mìng-gĕ̤ng diē-hāi-kāu diēng-kŭi '''[[Mā-gĕ̤ng Hāi-ciéng]]''', [[Să̤-huŏng]] iâ chĭng có̤ „'''Battle of Foochow'''“.|left]]
  
  1911 nièng 11 nguŏk 8 hô̤, Hók-ciŭ huák-sĕng káung Chĭng gáik-mêng. Siŏh buŏ hâiu kī-ngiê-gŭng ciéng-liāng Hók-ciŭ. 1933 nièng 11 guŏk 22 hô̤, [[19-lô-gŭng]] huák-dông [[Hók-gióng Sê̤ṳ-biéng]] (福建事變), dŭk-lĭk Hók-gióng gióng-lĭk [[Dṳ̆ng-huà Gê̤ṳng-huò-guók]], Hók-ciŭ ùi siū-dŭ. Dáng-sê lâng gá nguŏk-nĭk hâiu, [[Dṳ̆ng-guók Guók-mìng-dōng|Guók-mìng-dōng]] gŭng-dôi miĕk-uòng Dṳ̆ng-huà Gê̤ṳng-huò-guók, dṳ̀ng-sĭng ciéng-liāng Hók-ciŭ.
  
  1949 nièng 8 nguŏk 17 hô̤, [[Dṳ̆ng-guók Ìng-mìng Gāi-huóng-gŭng]] ciéng-liāng Hók-ciŭ. [[Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng|Dṳ̆ng-gê̤ṳng]] céng-hū ciŏng hī siŏh nĭk dêng có̤ Hók-ciŭ gì gāi-huóng-nĭk.
  
  == Dê-lī ==
  === Ôi-dé ===
  Hók-ciŭ găh Hók-gióng Sēng dĕ̤ng-buô [[Mìng-gĕ̤ng]] kāu hô-gê̤ṳng, dĕ̤ng-gĭng 118°08' - 120°31', báe̤k-ūi 25°15' - 26°29' cĭ-găng. Hók-ciŭ dĕ̤ng lìng [[Dài-hāi]], nàng-buô, să̤-buô, báe̤k-buô hŭng-biék sê [[Può-dièng]], [[Săng-mìng]], [[Nàng-bìng]], gâe̤ng [[Nìng-dáik]].
  
  === Ké-hâiu ===
  Hók-ciŭ sṳ̆k hāi-iòng-séng ā-iĕk-dái gié-hŭng ké-hâiu, nièng gáung-ṳ̄-liông sâ̤, 7 gáu 9 nguŏk ô [[hŭng-tăi]].
  
  {{Weather box
  |width = auto
  |location = Fuzhou (1991–2020 normals, extremes 1951–present)
  |metric first = Y
  |single line = Y
  | Jan record high C = 23.6
  | Feb record high C = 28.5
  | Mar record high C = 30.3
  | Apr record high C = 36.2
  | May record high C = 37.5
  | Jun record high C = 39.1
  | Jul record high C = 41.7
  | Aug record high C = 40.6
  | Sep record high C = 39.3
  | Oct record high C = 36.7
  | Nov record high C = 33.4
  | Dec record high C = 26.5
  |year record high C=
  | Jan mean C = 11.4
  | Feb mean C = 12.0
  | Mar mean C = 14.4
  | Apr mean C = 19.0
  | May mean C = 23.1
  | Jun mean C = 26.6
  | Jul mean C = 29.4
  | Aug mean C = 28.9
  | Sep mean C = 26.7
  | Oct mean C = 22.7
  | Nov mean C = 18.6
  | Dec mean C = 13.7
  
  | Jan high C = 15.5
  | Feb high C = 16.6
  | Mar high C = 19.3
  | Apr high C = 24.1
  | May high C = 27.8
  | Jun high C = 31.2
  | Jul high C = 34.6
  | Aug high C = 33.8
  | Sep high C = 31.1
  | Oct high C = 26.9
  | Nov high C = 22.6
  | Dec high C = 17.8
  
  | Jan low C =  8.8
  | Feb low C =  9.3
  | Mar low C = 11.3
  | Apr low C = 15.7
  | May low C = 20.0
  | Jun low C = 23.7
  | Jul low C = 26.0
  | Aug low C = 25.7
  | Sep low C = 23.8
  | Oct low C = 19.7
  | Nov low C = 15.8
  | Dec low C = 10.9
  
  | Jan record low C = −1.9
  | Feb record low C = −0.8
  | Mar record low C =  0.3
  | Apr record low C =  6.2
  | May record low C = 10.9
  | Jun record low C = 18.9
  | Jul record low C = 20.7
  | Aug record low C = 20.3
  | Sep record low C = 18.3
  | Oct record low C = 12.2
  | Nov record low C =  4.6
  | Dec record low C = −1.7
  |year record low C =
  |precipitation colour = green
  | Jan precipitation mm = 56.3
  | Feb precipitation mm = 78.6
  | Mar precipitation mm =129.9
  | Apr precipitation mm =139.8
  | May precipitation mm =189.3
  | Jun precipitation mm =228.7
  | Jul precipitation mm =150.1
  | Aug precipitation mm =193.4
  | Sep precipitation mm =133.0
  | Oct precipitation mm = 48.7
  | Nov precipitation mm = 51.0
  | Dec precipitation mm = 43.3
  
  | Jan humidity = 73
  | Feb humidity = 75
  | Mar humidity = 76
  | Apr humidity = 75
  | May humidity = 77
  | Jun humidity = 80
  | Jul humidity = 73
  | Aug humidity = 75
  | Sep humidity = 72
  | Oct humidity = 67
  | Nov humidity = 70
  | Dec humidity = 70
  |unit precipitation days = 0.1 mm
  | Jan precipitation days =  10.0
  | Feb precipitation days = 13.1
  | Mar precipitation days = 16.3
  | Apr precipitation days = 15.3
  | May precipitation days = 16.9
  | Jun precipitation days = 15.9
  | Jul precipitation days = 10.3
  | Aug precipitation days = 13.4
  | Sep precipitation days = 10.4
  | Oct precipitation days =  6.2
  | Nov precipitation days =  7.7
  | Dec precipitation days = 8.8
  |year precipitation days=144.3
  
  | Jan sun = 91.4 | Jan percentsun = 27
  | Feb sun =  82.3 | Feb percentsun = 26
  | Mar sun =  96.7 | Mar percentsun = 26
  | Apr sun = 112.8 | Apr percentsun = 29
  | May sun = 119.5 | May percentsun = 29
  | Jun sun = 132 | Jun percentsun = 32
  | Jul sun = 215.6 | Jul percentsun = 51
  | Aug sun = 182.4 | Aug percentsun = 45
  | Sep sun = 145.1 | Sep percentsun = 40
  | Oct sun = 142.2 | Oct percentsun = 40
  | Nov sun = 105.3 | Nov percentsun = 33
  | Dec sun = 101.8 | Dec percentsun = 31
  |Jan snow days = 0
  |Feb snow days = 0.2
  |Mar snow days = 0.1
  |Apr snow days = 0
  |May snow days = 0
  |Jun snow days = 0
  |Jul snow days = 0
  |Aug snow days = 0
  |Sep snow days = 0
  |Oct snow days = 0
  |Nov snow days = 0
  |Dec snow days = 0.1
  |year snow days = 	
  |source 1 = China Meteorological Administration<ref name="cma graphical">{{cite web|url=http://data.cma.cn/data/weatherBk.html |title=中国气象数据网 – WeatherBk Data |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language = zh-cn |access-date=}}</ref><ref> {{cite web
  |url=https://experience.arcgis.com/template/e724038fda394e9d9b7921f10fd1aa55/page/%E7%BA%AF%E8%A1%A8%E6%A0%BC%E7%BB%9F%E8%AE%A1-(%E5%AF%B9%E6%AF%948110%E5%8F%98%E5%8C%96)/?org=UQmaps
  |title = CMA台站气候标准值(1991-2020)
  |publisher =  [[China Meteorological Administration]]
   | language = zh | access-date = }}</ref><ref name="CMA old">{{Cite web |title=中国地面国际交换站气候标准值月值数据集（1971–2000年） |url=http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055035/http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |archive-date=2013-09-21 |access-date= |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh-hans}}</ref>
  }}
  
  == Ùng-huá ==
  Dṳ̀ kó̤ guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng [[Pū-tŭng-uâ]], Hók-ciŭ-nè̤ng gì mū-ngṳ̄ sê [[Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄]] [[Hók-ciŭ-uâ]].
  
  [[Mìng-kiŏk]] sê hók-ciŭ gì hié-kiŏk, ĭ ô chiĕu guó 1,000 cṳ̄ng kiŏk-buōng, nô̤i-ṳ̀ng duâi buô-hông nguòng-lài dŭ sê iù mìng-găng gó-sê̤ṳ, lĭk-sṳ̄ gĭng-diēng hĕ̤k-ciā gô-dā̤ gì diòng-siók lì gì.
  
  [[Tái-bìng-miêng]] (太平麵) sê siŏh cṳ̄ng Hók-ciŭ-nè̤ng ĕng lā̤ giù bìng-ăng gì [[miêng]]. Ĭ ék-buăng â̤ kiăh siông ák-lâung cà̤ siăh, dâi-biēu sĕng-uăk bìng-ăng, sông-lé. Ĭng-ôi ák-lâung găk Hók-ciŭ-uâ lā̤ gâe̤ng ák láung; ák luâng hài-ĭng (諧音).
  
  ==Ngiê-sŭk==
  * [[Mìng-kiŏk]]
  * [[Bìng-uâ]]
  
  == Lṳ̄-iù ==
  [[File:BanyanFuzhou.jpg|thumb|192px|Hók-ciŭ gì chê-chéu: '''[[Sṳ̀ng-chéu (Hók-ciŭ chê-chéu)|Sṳ̀ng-chéu]]'''|left]]
  Hók-ciŭ bī-gáu chók-miàng gì lṳ̄-lù hŭng-gīng-kṳ̆ ô: [[Să̤-hù]], [[Huà-lìng-sê]], [[Dê-cáung-sê|Dê-câung-sê]], [[Să̤-sièng-sê]], [[Gĭng-săng-sê]], [[Kăi-nguòng-sê]], [[Ŭ-ták]], [[Băh-ták]], [[É̤ṳng-ciòng-sê]], [[Gū-săng]], [[Gì-săng]], dēng-dēng.
  
  == Īng-sĭk ==
  [[Hók-ciŭ-chái]] sê [[Mìng-chái]] gì dâi-biēu. Hók-ciŭ-chái cĭng gōng chĭng-ké, cṳ̄ gì sèng-âu mâ̤ ó̤i gă cĭng sâ̤ gì iù gâe̤ng sièng, iâ mò̤ ĕng lăk, gó-chṳ̄ ê bī-gáu ciāng. Dáng-sê ĭng diŏh ké-hâiu gì ĭng-só, Hók-ciŭ-nè̤ng gă ó̤i siăh diĕng, cṳ̄ chái sèng-hâiu ó̤i ĕng [[dòng]], cuòi iâ niông nguôi-dê-nè̤ng cái mâ̤ kī.
  
  * Siēu-siăh: [[Ngṳ̀-uòng]], [[Biēng-nṳ̆k]], [[Nṳ̆k-ṳ̀ng]], [[Diê-biāng]], [[Guŏng-biāng]], [[Só̤h-miêng]], dēng-dēng.
  * Cūi-guō: [[Gāng-lāng]], [[Hók-gék]], [[Lèng-gēng]], [[Liĕk-chiĕ]], [[Mĕ̤k-lê-huă Dà]], [[Lī-gèng]], dēng-dēng.
  * Miàng-chái: [[Hŭk-tiéu-chiòng]], dēng-dēng.
  
  == Cŭng-gáu ==
  Găh Hók-ciŭ, īng-hiōng-lĭk bī-gáu duâi gì cŭng-gáu ciō-iéu ô [[Ià-sŭ-gáu]] (iâ miàng „Gĭ-dók-gáu“ hĕ̤k „Sĭng-gáu“), [[Tiĕng-ciō-gáu]], [[Hŭk-gáu]], [[Dô̤-gáu]] gâe̤ng [[Ĭ-sṳ̆-làng-gáu]].
  
  == Chăng-kō̤ ==
  {{reflist}}
  
  {{wikinewscat|Hók-ciŭ}}
  {{Mìng-dṳ̆ng sĕk ék}}
  {{Hók-gióng}}
  {{Authority control}}
  
  [[分類:Siàng-chê]]
  [[分類:Hók-ciŭ]]
  [[分類:Hók-gióng]]