# Зороастрын шажан
Зороастрын шажан болбол Зороастр гэжэ лүндэншэнэй Эртын Иранай зүүн талада байгуулһан Иранай шажан мүргэл юм.
Зороастризмын бусад нэрэнүүдынь маздаизм ба парсизм юм. Зороастрын шажан хадаа персүүдэй уг гарбалай шажан юм. 
Зороастризм монотеис шажан мүн. Зороастрын шажантанай бурханиие Хурмаста гэжэ нэрлэдэг. Зороастризмын нангин ном хадаа Авеста болоно.
Зороастрын шажан дуалис юм. Зороастрын шажантан Хурмаста һайн сабдагуудые (Спента Майню) бүтөөһэн, тиигээд Ангра Майню гэжэ нэрэтэй шүдхэрнүүд баһал бии гэжэ этигэдэг. Зороастрын шажантай хүнүүд һайн муу хоёрой хоорондо шэлэхэ эрхэтэй гэжэ этигэдэг. Һайн юумэ шэлэхэдэ, жаргал, мууе шэлэхэдэ, жаргалгүй байдалда хүргэхэ гэжэ этигэдэг. Тиимэһээ һайниие шэлэхэ гээшэ эгээл һайн. Тиимэhээ тэдэнэй шажанай уряаниинь «Һайн hанал, hайн үгэ, hайн хэрэг» гэнэ.
Зороастрын шажан МЭҮ VI зуунһаа эхилээд Персиин (тэрэ тоодо Сасанидуудай) гүрэнэй шажан байгаа. МЭҮ VII зуун жэлдэ лалын арабууд Персиие эзэлжэ, ехэнхи персүүд лалын шажантан болобо. Зороастризмда хүбүүнэй бэлгээ отолуулха ёһон үгы байна.
Мүнөө үедэ дэлхэй дээрэ 2.6 оршом сая зороастрын шажантан ажа.
Тэдэнэй дунда ехэнхи хуби Иран, Пакистан ба Энэдхэг гэһэн оронуудта амидардаг. Пакистан болон Энэдхэгтэ тэдэниие парсис гэжэ нэрлэдэг. Олон зороастрын шажантан мүнөө АНУ-да амидардаг. Иранай Йезд хотодо зороастрын шажанай Гал Сүмэ бии.

## Юрэнхы этигэл үнэмшэл
Эдэ хадаа Зороастризмын үндэһэн этигэл үнэмшэлнүүд:
Хурмаста гэжэ нэрэтэй нэгэ Бурхан тэнгэридэ этигэдэг. Тэрэ хадаа Бүтөөгдөөгүй Бүтөөгшэ мүн гэжэ этигэдэг. Зороастрын шажантан гансал тэрээндэ шүтэдэг. Хурмаста бүхы юумые бүтөөгөө. Тэрэнэй бүтөөһэн эмхи журам ба эмхигүй байдалай хоорондо зүрилдөөн байна. Юртэмсэ огторгойн бүхы юумэн энэ зүрилдөөндэ хабаадалсадаг.

Зороастрын шажан
[[File:Faravahar.svg|thumb|right|200px|Зороастрын шажанай тэмдэг болохо Фархавар]]
[[Файл:Zoroastrian Fire Temple in Yazd.JPG|thumb|upright|[[Йезд]] хотодо байдаг мүнөө үеын Галай сүмэ, [[Иран]]]]

'''Зороастрын шажан''' болбол [[Зороастр]] гэжэ лүндэншэнэй [[Эртын Иран]]ай зүүн талада байгуулһан Иранай [[шажан мүргэл]] юм.
Зороастризмын бусад нэрэнүүдынь маздаизм ба парсизм юм. Зороастрын шажан хадаа персүүдэй уг гарбалай шажан юм. 

Зороастризм [[монотеизм|монотеис]] шажан мүн. Зороастрын шажантанай бурханиие [[Хурмаста]] гэжэ нэрлэдэг. Зороастризмын нангин ном хадаа [[Авеста]] болоно.

Зороастрын шажан дуалис юм. Зороастрын шажантан Хурмаста һайн сабдагуудые (Спента Майню) бүтөөһэн, тиигээд Ангра Майню гэжэ нэрэтэй шүдхэрнүүд баһал бии гэжэ этигэдэг. Зороастрын шажантай хүнүүд һайн муу хоёрой хоорондо шэлэхэ эрхэтэй гэжэ этигэдэг. Һайн юумэ шэлэхэдэ, жаргал, мууе шэлэхэдэ, жаргалгүй байдалда хүргэхэ гэжэ этигэдэг. Тиимэһээ һайниие шэлэхэ гээшэ эгээл һайн. Тиимэhээ тэдэнэй шажанай уряаниинь «Һайн hанал, hайн үгэ, hайн хэрэг» гэнэ.

Зороастрын шажан МЭҮ VI зуунһаа эхилээд Персиин (тэрэ тоодо Сасанидуудай) гүрэнэй шажан байгаа. МЭҮ VII зуун жэлдэ лалын арабууд Персиие эзэлжэ, ехэнхи персүүд лалын шажантан болобо. Зороастризмда хүбүүнэй [[бэлгээ отолуулха ёһон]] үгы байна.<ref>{{cite web | url=https://www.iranchamber.com/culture/articles/rituals_of_circumcision.php | title=Culture of Iran: Rituals of Circumcision }}</ref>

Мүнөө үедэ [[дэлхэй]] дээрэ 2.6 оршом сая зороастрын шажантан ажа.<ref>{{Cite web |url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major religions of the world ranked by number of adherents |access-date=2016-09-13 |archive-date=2013-06-22 |archive-url=https://www.webcitation.org/6HZF8Uaqj?url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |url-status=dead |accessdate=2024-06-29 |archivedate=2007-07-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070707044255/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html }}</ref>

Тэдэнэй дунда ехэнхи хуби [[Иран]], [[Пакистан]] ба [[Энэдхэг]] гэһэн оронуудта амидардаг. Пакистан болон Энэдхэгтэ тэдэниие парсис гэжэ нэрлэдэг. Олон зороастрын шажантан мүнөө [[АНУ]]-да амидардаг. Иранай [[Йезд]] хотодо зороастрын шажанай Гал Сүмэ бии.<ref>{{cite web | url=https://visitworldheritage.com/en/eu/zoroastrian-fire-temple-of-yazd/0940b5c2-d731-4b27-bd52-994902092c99 | title=Zoroastrian Fire Temple of Yazd &#124; World Heritage Journeys of Europe | access-date=2022-07-17 | archive-date=2022-07-17 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220717114708/https://visitworldheritage.com/en/eu/zoroastrian-fire-temple-of-yazd/0940b5c2-d731-4b27-bd52-994902092c99 | url-status=dead | accessdate=2024-06-29 | archivedate=2022-07-17 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220717114708/https://visitworldheritage.com/en/eu/zoroastrian-fire-temple-of-yazd/0940b5c2-d731-4b27-bd52-994902092c99 }}</ref>

== Юрэнхы этигэл үнэмшэл ==
Эдэ хадаа Зороастризмын үндэһэн этигэл үнэмшэлнүүд:

[[Хурмаста]] гэжэ нэрэтэй нэгэ [[Бурхан тэнгэри]]дэ этигэдэг. Тэрэ хадаа Бүтөөгдөөгүй [[Бүтөөгшэ]] мүн гэжэ этигэдэг. Зороастрын шажантан гансал тэрээндэ шүтэдэг. Хурмаста бүхы юумые бүтөөгөө. Тэрэнэй бүтөөһэн эмхи журам ба эмхигүй байдалай хоорондо зүрилдөөн байна. Юртэмсэ огторгойн бүхы юумэн энэ зүрилдөөндэ хабаадалсадаг.

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

{{1000 үгүүлэл}}

[[Категори:Шажан мүргэл]]