# Горлог мүрэн
Горлог мүрэнЗагбар:Цитата хэрэгтэй (ород: Енисе́й — Оротон: Ионесси «ехэ уһан») — Оросой холбоото уласай нютагаар урдадаг мүрэн юм. Хойто мүльһэн далайда шудхадаг хамагай томо уһанай системэ болоод дэлхэйдэ утаараа 5-да ороно. Монгол уласай Хүбсэгэл аймагай нютагһаа эхэ абажа, хойто зүгые шэглэн Шэбэрэй түб хэһэгые нэбтэлэн урдажа, Горлогой булангаар дамжан Хойто мүльһэн далайн Карын тэнгистэ шудхадаг. Горлог хэмээхэ нэрэнь эвэнк хэлэнэй "Иоанесси" гү, али ехэ мүрэн хэмээхэ үгэһээ гаралтай.
Эхин хэһэгтээ түргэн урдагалтай, ехэ үерлэдэг, ай һабаарань хүн зоной нягташал маша бага. Мүрэнэй дунда хэһэгтэ хэд хэдэн абарга томо уһан сахилгаан станциин далан байха болоод ОХУ-ай олборлохо ажа ахуйн амин шухал түшиг тулгуур боложо байдаг юм. Тэдыгээр далангын заримиинь Зүблэлтэ Холбооной үе дэхи албадан хүдэлмэринээр бии болоһон. Тайгын бүһээр урдаха замдаа олон шудхалуудые ниилүүлһэнэй дараа жэлэй хахадынь мүльһөөр хушагдаһан байдаг тундрагай бүһээр урдажа, эсэстэнь Карын тэнгистэ шудхана. Һүүлшын жэлүүдтэ дэлхэйн дулаарлгын уламһаа мүнхэ сэбдэг хайлжа байгааһаа мүрэнэй урдаса нэмэгдэхэ хандалгатай байгаа.
Горлог мүрэниинь 2 гол эхитэй, Ехэ Горлог гү, али Бий-Хем голынь Бүгэдэ Найрамдаха Тува Уласай зүүн хэһэгэй Саяан уулын урда һуга, Тагна уулын хойто хэһэгһээ эхэ абадаг боло Шэшгэд гол гү, али Каа-Хем голынь Хүбэсгэл аймагай Дархадын хотгорһоо эхэ абана. Дархадын хотгорын нариин амһарынь мүльһэн голоор хашагдаһан байһан болоод ойролсоо оршохо Хүбэсгэл нууртай хэмжээгээрээ зэрэгсэхүйсэ мүльһэн нуур байһан болоод тэрэнь хайлһанай уламһаа Шэшгэд гол үүдэһэн болохонь һүүлшын үеын судалгаагаар тодорхой болоо.

Горлог мүрэн
{{Сүнхэрэг
 | river_name = Горлог мүрэн
 | image = [[File:Beldir.jpg|250px]]
 | caption = [[Кызыл]] хотын Горлог мүрэнэй хэһэг
 | image2 = [[File:Enisey.png|250px]]
 | caption2 = Горлог мүрэн Сибириин хамагай шухал гол мүрэдэй нэгэ юм
 | rivers = [[Тува]], [[Шэшгэд гол]]
 | inflow = [[Ангар мүрэн|Ангар]], [[Абакан гол]], [[Турухан гол]]
 | outflow = [[Карын тэнгис]]
 | basin_countries = [[Монгол Улас]], [[ОХУ]]
 | length = 3487 км
 | elevation =  619,5 м (эхин) 
 | discharge = 19 800 м³/с
 | catchment = 2 580 000 км²
}}

'''Горлог мүрэн'''{{Цитата хэрэгтэй}} ({{lang-ru|Енисе́й}} — {{lang-evn|Ионесси}} «ехэ уһан») — Оросой холбоото уласай нютагаар урдадаг мүрэн юм. [[Хойто мүльһэн далай]]да шудхадаг хамагай томо уһанай системэ болоод дэлхэйдэ утаараа 5-да ороно. [[Монгол улас]]ай [[Хүбсэгэл аймаг]]ай нютагһаа эхэ абажа, хойто зүгые шэглэн [[Шэбэр]]эй түб хэһэгые нэбтэлэн урдажа, Горлогой булангаар дамжан [[Хойто мүльһэн далай]]н [[Карын тэнгис]]тэ шудхадаг. Горлог хэмээхэ нэрэнь [[эвэнк хэлэн]]эй "Иоанесси" гү, али ехэ мүрэн хэмээхэ үгэһээ гаралтай.

Эхин хэһэгтээ түргэн урдагалтай, ехэ үерлэдэг, ай һабаарань хүн зоной нягташал маша бага. Мүрэнэй дунда хэһэгтэ хэд хэдэн абарга томо уһан сахилгаан станциин далан байха болоод [[ОХУ]]-ай олборлохо ажа ахуйн амин шухал түшиг тулгуур боложо байдаг юм. Тэдыгээр далангын заримиинь [[Зүблэлтэ Холбоо]]ной үе дэхи албадан хүдэлмэринээр бии болоһон. [[Тайга|Тайгын]] бүһээр урдаха замдаа олон шудхалуудые ниилүүлһэнэй дараа жэлэй хахадынь мүльһөөр хушагдаһан байдаг [[тундра]]гай бүһээр урдажа, эсэстэнь Карын тэнгистэ шудхана. Һүүлшын жэлүүдтэ [[Дэлхэйн дулааралга|дэлхэйн дулаарлгын]] уламһаа [[мүнхэ сэбдэг]] хайлжа байгааһаа мүрэнэй урдаса нэмэгдэхэ хандалгатай байгаа.

Горлог мүрэниинь 2 гол эхитэй, Ехэ Горлог гү, али ''Бий-Хем'' голынь [[Бүгэдэ Найрамдаха Тува Улас]]ай зүүн хэһэгэй [[Саяан уула|Саяан уулын]] урда һуга, [[Тагна улла|Тагна уулын]] хойто хэһэгһээ эхэ абадаг боло [[Шэшгэд гол]] гү, али ''Каа-Хем'' голынь [[Хүбэсгэл аймаг]]ай [[Дархадын хотгор]]һоо эхэ абана. Дархадын хотгорын нариин амһарынь [[мүльһэн гол]]оор хашагдаһан байһан болоод ойролсоо оршохо [[Хүбэсгэл нуур]]тай хэмжээгээрээ зэрэгсэхүйсэ [[мүльһэн нуур]] байһан болоод тэрэнь хайлһанай уламһаа Шэшгэд гол үүдэһэн болохонь һүүлшын үеын судалгаагаар тодорхой болоо.

== Холбооһон ==
{{commonscat|Yenisei River}}
* [http://earthtrends.wri.org/maps_spatial/maps_detail_static.cfm?map_select=377&theme=2 Information and a Map of the Yenisei's Watershed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050406035713/http://earthtrends.wri.org/maps_spatial/maps_detail_static.cfm?map_select=377&theme=2 |date=2005-04-06 }}
* [http://lkirchner.de/kodar/kodar.html Bratsk Dam and Angara Photos]
* [http://sp.drbit.ru/gallery/albums/Sayan-1057%3B-1072%3B-1103%3B-1085%3B/13_G.jpg Sayano-Shushenskaya Dam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060220094016/http://sp.drbit.ru/gallery/albums/Sayan-1057%3B-1072%3B-1103%3B-1085%3B/13_G.jpg |date=2006-02-20 }}
* [http://www.millenniumadventure.com/content/photos/full/kras_4.jpg Krasnoyarsk Dam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080528135501/http://www.millenniumadventure.com/content/photos/full/kras_4.jpg |date=2008-05-28 }}
* [http://photo.efenstor.net Yenisei Nature Photos (Krasnoyarsk Area)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111119022251/http://photo.efenstor.net/ |date=2011-11-19 }}

[[Категори:Гол мүрэн]]