# Португал
Португал (португалаар Portugal), албан ёһоор Бүгэдэ Найрамдаха Португал Улас (португалаар República Portuguesa) болбол баруун урда Европын Ибериин хахад аралда Испанитай хилэ залгажа оршохо улас юм.
Баруун талаараа Атлантын далайгаар хүреэлэгдэдэг ба Атлантын далайдахи Азор, Мадейра ольтирогууд Португалиин нютаг болоно. Португал ороной 92,090 хабтагай дүрбэлжэн км нютагта 10 570 803 хүн зон ажаһуудаг. Хүн зониинь Атлантын далайн эрьеэр хоёр томо хото руугаа шахан нягтаран һуурижаһан байдаг. Хоёр томо хотынхи нэгэниинь 547 631 хүн зонтой ниислэл Лиссабон, нүгөө Порту юм. Хүн зоной үнэмлэхы олонхи португалшууд, диилэнхи олонхи христосой шажантан (тэрэнэй дотороо католигууд) юм.
15-16-р зуунай далайда гаража шэнэ газар нээхэ аянда португалиинхид оройлобо. Иигэһэнээр Португал Урда Америкэ, Африка, Ази, Номгон далайда нютагтай далайн гүрэн боложо байба. 19-р зуунда эгээн томо гадаада эзэмшэл Бразил орон тусгаар тогтоноһоноор Португалиин хүсэн буураһан. Эзэмшэлһээн эгээн һүүлдэ 1999 ондо Макаое Хитадта шэлжүүлжэ үгэһэн бэлэй.
Португал амидарха таатай оршон бүрилдэһэн, ХХИ-ээр дээдэ ангилалда багтаха, даяаршалагдаһан, дайнгүй, ЕХ, НҮБ, лата хэлэтэ оронуудай холбоо, ЭЗХАХБ, НАТО, Евробүс, Шенгенэй хэрээ зэргэ олон уласай байгуулга, хэрээе анха байгуулалсаһан, гэшүүн орон юм.

## Түүхэ
Европын эртын уласуудай нэгэн. 1143 ондо бэе даанги хаанта улас байгуулба. 15,16-р зуунда Африка, Ази, Америкэ түбидэ ехэ хэмжээнэй колониин нютагтай байжа, тэнгис дээрэхи хүсэрхэг орон болоһон байна. 1580 онһоо Испаниин хаанта харьяалагдажа, 1640 ондо Испаниин ноёрхолһоо зайлаба.
18-р зуунай һүүлшээр Наполеон Бонопартын сэрэг Португалида сүмрэлтэ хэхэ үедэ Португалиин хаанай угсаанайхи Бразилиин Рио-де-Жанейродо зугтан ошожо, 14 жэл орогножо, 1811 ондо Англиин туслалсаатайгаар Франциин сэрэгые хөөжэ гаргаба. 1820 – 1910 ондо Португали эзэн хаанта үндэһэн хуулиин тогтолсоо тогтообо. 1910 оной 10-р һарада бүгэдэ найрамдаха улас байгуулба. 1974 оной 4-р һараһаа арадшалалай үйлэ ябаса эхилүүлһэн болон Африкадахи колониин нютагаа орхижо, албан ёһоор баруунай арадшалһан тогтолсоото улас болобо. 1986 оной 1-р һарын 1-нэй үдэр Европын хамтын ниигэмлигтэ нэгэдэжэ, 1999 оной 1-р һарын 1-нэй үдэр еврогой һанаашалагша орон болобо.

### Португалиин түүхын шухала үйлэ ябадалнууд
- 1139/1143 — Португалиин хаанта улас байгуулагдаба (Кастилиин хаанта уласай хараата байба)
- 1385 — Кастилиин хаанта уласһаа тусгаарлаһан.
- 1415 — Мароккогой хойто хизгаарта оршохо Сеута бэхлэлтые эзэлбэ.
- 1488 — Бартоломей Диас Африкын урда үзүүр Һайн Найдалай хушууниие тойроһон.
- 1490 — Анголые колонизировалжа эхилбэ.
- 1494 — Тордесильясай хэрээе Испанитай байгуулжа, Европоһоо бусад газарые хубаажа абахаар тохирһон байна.
- 1498 — Васко да Гама Энэдхэгтэ хүрэһэн.
- 1500 — Бразилиие колонизировалжа, 1822 он хүрэтэр захирһан байна.
- 1557 — Минь уласһаа Макаода һуурижаха эрхэ оложо абаһан.
- 1580 — Испаниин хаанта уласта нэгэдхэгдэбэ.
- 1629 — Мозамбикые колонизировалһан.
- 1640 — Испаниһаа бэе даанги болоһон.
- 1755 — Лиссабоной ехэ газар хүдэлэлгэ болобо.
- 1807 — Наполеоной дайнаар хаанай гэр бүлэ Бразил руу дүрбэжэ, 1808-1821 ондо Рио-де-Жанейродо ниислэллэһэн.
- 1822 — VI Жуан хаан Португалдаа бусажа ерэн, үндэһэн хуулита хаанта засаглал руу шэлжэбэ.
- 1832 — 1834 он хүрэтэр Португалиин эрхэтэнэй дайн үргэлжэлһэн.
- 1887 — Макаое захирха эрхые Манжын Чин уласһаа абаба.
- 1910 — Хубисхал гаража, бүгэдэ найрамдаха засагта шэлжэһэн.
- 1926 — Түрын эрьелтэ гаража, сэрэгэй дарангылал (диктатура) тогтоһон.
- 1933 — Антонио Салазар шэнэ үндэһэн хуулиин ёһoop өөрын засагые тогтообо.
- 1961 — Энэдхэгэй арми Гоадахи Португалиин колониие добтолжо эзэлһэн. 1974 ондо Гоае Энэдхэгэйхи гэжэ хүлеэн зүбшөөрһэн ажа.
- 1974 — Гвоздикын хубисхалаар Европын түүхэдэ эгээн ута удаан хугасаанда тогтоһон, Салазарай дарангы дэглэмые түлхигдэжэ унаба.
- 1975 — Африка түбидэхи хоёр томо колониһоо Ангола, Мозамбик зэргэ 5 улас ээлжэ дараалан тусгаар тогтонолоо зарлаһан. Индонези улас Зүүн Тиморто халдаһанаар Макаоһаа бусад бүхы колонигоо алдаһан байна.
- 1986 — Европын холбоондо оролсоһон.
- 1999 — Макаое Бүгэдэ Найрамдаха Хитад Арад Уласта эрьюулэн үгэбэ.
- 2002 — Зүүн Тимор тусгаар тогтонолоо зарлаһан.


## Газар зүй
Португал 92,090 хабтагай дүрбэлжэн километр газар нютагтай дэлхэйн 109-дэхи томо орон юм.

### Байрлалга
Португал орон Евразиин эхэ газарай туйлай баруун заха, Ибериин хахад аралай баруун урда буланда зүүн талаараа Испани уластай хилэлжэ оршодог. Хоёр уласай хилын ута 214 км. Үндэһэн нютагһаа зайдуу Атлантын далайда Азорой, Мадейра гэһэн бага бэшэ хоёр ольтирогтой.

### Газар
Нютагай дундуур урдадаг Тежу голын хойто тала, илангаяа зүүн хойто хэһэгынь уулархаг, тэрэнһээ абаһан гол мүрэн ехэтэй бол Тежугэй урда талын газар нютаг (Алентежу) нам дооро тэгшэ тала юм. Тус урда үзүүрэй Алгервида уулын бага шэнги нюрга бии. Нютагай түб хэһэгтэ Эштрела (1993 м) гэжэ харисангы үндэр нюрга байдаг бол Азорой ольтирогто эгээн үндэр Пику уулань (2351 м) байдаг.
Гол мүрэнэй хүнды гадна ехэнхи хэһэгтээ хүсэллиг, галта уулын шороотой. Эндэхиин галта ууланууд эдибхитэй.

### Уһан
Португал нютагай хойто хилээр Минью, хойто талаар Дору (Порту хабида далайда шудхадаг) болон Мондегу, дундуур Тежу (Лиссабон оршом шудхана), зүүн урда хилээр Гвадиана зэргэ гол урдадаг. Томо нуургүйшье һаа УСС-иин cөөрэм, далан хэһэн нэлээд бии.

### Уларил
Эхэ газарай Португалда газарай дунда тэнгисэй уларил болон талын уларил зонхилдог. Аралнууд дээрэ тропигой уларилтай. Үбэлдөө  5—10 °C һэрюун, зундаа 20—27 °C халуун байна. Жэлдэ дундажаар  400 — 800 мм, уулархаг нютгаар 1000 — 2500 мм шииг нойтонтой.

### Амитан ургамал
Португалийн нютаг дэбисхэрэй 50 хубиие ой модон эзэлнэ. Ехэбшэлэн нарһан, баһа сарса ургадаг. 607 га үлүү сарса таряалжа, дэлхэй үйһэн бүглөөнэй талые Португал үйлэдбэрилдэг. Саарһан, илзамагай түүхэй эд ургадаг.
Европодо үргэн тарааһан шэлүүһэн, зэрлиг миисгэй, шоно, үнэгэн, бодон гахай, баабгайһаа гадна Африкада байдаг хамелеон зэргэ олон түрэл зүйлэй амитан Португалда бии. Нүүдэлэй шубуу дайран үнгэрдэг. Сардина, анчоус, тунец зэргэ 200 зүйлэй загаһан Атлантын далайһаа баридаг.
|                                          |
| Алгерви нютагай хадан сохёо, элһэтэ эрье |

|                                                  |
| Пенеда-Жереш гэһэн байгаалиин согсолборидо газар |

|                                                 |
| Эхэ газарай орьёл үндэр Эштрела нюрган (1993 м) |

|                                                  |
| Португалын эгээн үндэр Пику аралай уула (2351 м) |


## Түрэ засаг
Португал улас 1910 ондо хаанта засагаа халажа бүгэдэ найрамдаха засагтай болоо. 1976 ондо шэнэшэлжэ баталһан үндэһэн хууляа одоо мүрдэжэ байна. Үндэһэн хуулида хуули журам тогтоохо, тэрэниие хэрэгжүүлхэ, гэмтэй һаа шүүхэ түрын эрхэтэ байгуулгые илгажа һалгаба. Эндэ:
1. Уласай юрэнхылэгшэ (португалаар Presidente da República Portuguesa) — 5 жэл бүридэ бүхы арад түмэнэй һаналаар һунгагдадаг, түрын тэргүүн, зэбсэгтэ хүсэнэй юрэнхы командовалагша; юрэнхы сайд болон бусад сайдые томилхо, огсоруулха эрхэ мэдэлтэй;
2. Уласай хурал (Assembleia da República) — 4 жэл бүри бүхы арад түмэнэй һаналаар һунгагдадаг нэгэ танхимай 230 һуудалтай хуули тогтоохо уласай хурал; газар газарһаа харилсан адлигүй гэшүүн һунгагдана, Лиссабоной тойрогһоо 47, Порталегрын тойрогһоо 2 һуудал эзэнээ олодог. 2011 оной һунгууляар Социал Демократ Нам (47%), Социалис Нам (32%), Арадай Нам (10%) гурба бусад 14 намай хамтаар Сан-Бенту ордоноо һууха эрхэеэ абаа.
3. Засагай газар (Governo da República Portuguesa) — Уласай хуралай һунгуулиин үрэ дүнгээр һунгагдаһан намуудай һаналые юрэнхылэгшэ харгалзан засагай газарые бүридүүлжэ, тохирхо юрэнхы сайдые (primeiro-ministro) томилдог. Хуули тогтоомжо, түрын шиидбэри тушаалые хэрэгжүүлхэ үүргэтэй. Юрэнхы сайдһаа гадна шадар сайд, шэглэһэн яаманда сайднар, түрын нарин бэшэгэй дарганар түлөөлэн бүридүүлнэ. 1976 онһоо хойшо мүнөө 19-р ээлжын засагай газар ажаллажа байна.
4. Шүүхэ байгуулга — Португал уласай шүүхэ байгуулга юрэнхы, түрэ захиргаанай, санхүүгэй гэжэ һалбарилдаг. Эсэсэй шатын маргааниие Дээдэ шүүхэ (Supremo Tribunal de Justiça) шиидэдэг бол үндэһэн хуулиин манаанда 13 гэшүүнтэй Үндэһэн хуулиин сэсэ зогсожо байна. Гол хуулинуудһаа хэлэбэл 1976 ондо үндэһэн хуули, 1966 ондо эргэнэй хуули, 1982 ондо эргүүгэй хуули эсэслэн баталагдаба. Саазаар абаашаха илагүй, дээдэ талань 25 жэл хорижо шиидхэдэг ба 2010 ондо гомосексуальна гэрлэлгын эрхые зүбшөөрбэ.


### Орон нютаг
Португал уласай бүхэли нютаг дэбисхэр 308 һуурин газарта (португалаар município) хубаажа захирагдаад, сааша 4,260 хороо (freguesia) боложо задарна. Хэды албан ёһоной засаг захиргаанай хуваарь иимэ болобошье олон уласай жэшэгтэй ниисэжэ арай томо нэгэжэ болгон бүлэглэхэ хэрэгсээ гарадаг. Хоёр зүйлэй гурбан хэһэг нютаг болохые хэлэбэл үндэһэн Португал орон (Portugal Continental — Эхэ газрын Португал) болон Азор, Мадейра гэһэн автономито хоёр нютаг (regiões autónomas) байдаг юм.
Дээрэхи үндэһэн Португал орон дотороо тэнсүүхэн газар нютаг бүхы 18 тойрог (distrito) болодог. Дандаа түб хотынгоо нэрээр нэрлэгдэһэн.

### Сэрэгэй зэбсэг
Португал улас хуурай, тэнгисэй, агаарай замай сэрэгэй хүсэнтэй. Эдэ өөрын уласые гадна добтолгоһоо баталжа хамгаалха үүргэтэй. Баһа гадаада уласта хүнэй эрхые хамгаалха энэһээ туһалалсаа үзүүлдэг. 2008 ондо 39,200 сэрэг армиин (энэ тоондо 7,500 эхэнэр) хүнтэй байжа, 2009 ондо ДНБ-эй 2.1 хубитай тэнсэхэ 5.2 тэрбум америкын доллар энэ һалбарида зарахаар түсэблэжэ байба. Энэһээ армида 21 мянган, тэнгисэй зэбсэгтэ хүсэндэ 11 мянган, агаарай зэбсэгтэ хүсэндэ 7500 хүн оногдодог.
XX зуунда Португал Дэлхэйн нэгэдүгээр дайн, Португалиин колониин дайнда  (1961—1974) тэмсэлдэһэн. Колонито гүрэнээ байһан 1975 онһоо хойшо Зүүн Тимор, Босни, Косово, Афганистан, Сомали, Ирак, Ливанда энхые сахюулха ажаллалгада оролсожо, Ангола (1992), Гвиней-Биссауда (1998) ажаллаһан.

### Хотонууд
| Һүлдэ | Хото                       | Португал нэрэ              | Хун зон | Дата             |
| ----- | -------------------------- | -------------------------- | ------- | ---------------- |
|       | Абрантеш                   | Abrantes                   | 18,600  | 14 июнь 1916     |
|       | Агуалва-Касен              | Agualva-Cacém              | 121,000 | 12 июль 2001     |
|       | Агуеда                     | Águeda                     | 11,357  | 14 август 1985   |
|       | Албуфейра                  | Albufeira                  | 16,237  | 20 август 1986   |
|       | Алкасер ду Сал             | Alcácer do Sal             | 9,118   | 12 июль 1997     |
|       | Алкобаса                   | Alcobaça                   | 15,800  | 30 август 1995   |
|       | Алмада                     | Almada                     | 101,500 | 16 июнь 1973     |
|       | Алмейрим                   | Almeirim                   | 11,607  | 16 август 1991   |
|       | Алверка ду Рибатежу        | Alverca do Ribatejo        | 29,086  | 9 август 1990    |
|       | Амадора                    | Amadora                    | 151,500 | 17 сентябрь 1979 |
|       | Амаранте                   | Amarante                   | 11,000  | 14 август 1985   |
|       | Амора                      | Amora                      | 53,638  | 2 июль 1993      |
|       | Анадия                     | Anadia                     | 3,533   | 9 декабрь 2004   |
|       | Ангра ду Ероижму           | Angra do Heroísmo          | 21,200  | 21 август 1534   |
|       | Авейро                     | Aveiro                     | 67,003  | 11 апрель 1759   |
|       | Барселуш                   | Barcelos                   | 20,000  | 6 сентябрь 1928  |
|       | Барейру                    | Barreiro                   | 50,232  | 28 июнь 1984     |
|       | Бежа                       | Beja                       | 23,475  | 10 апрель 1521   |
|       | Брага                      | Braga                      | 170,250 | малум туш        |
|       | Браганса                   | Bragança                   | 19,998  | 23 февраль 1464  |
|       | Валбон                     | Valbom                     | 14,100  | 9 декабрь 2004   |
|       | Вале ди Камбра             | Vale de Cambra             | 4,200   | 2 июль 1993      |
|       | Валонгу                    | Valongo                    | 27,900  | 10 август 1990   |
|       | Валпасуш                   | Valpaços                   | 4,102   | 24 июнь 1999     |
|       | Вендаш Новаш               | Vendas Novas               | 10,103  | 2 июль 1993      |
|       | Виана-ду-Каштелу           | Viana do Castelo           | 36,750  | 20 январь 1848   |
|       | Визеу                      | Viseu                      | 50,583  | малум туш        |
|       | Визела                     | Vizela                     | 10,100  | 1 сентябрь 1998  |
|       | Вила Балейра               | Vila Baleira               | 4,475   | 2 август 1996    |
|       | Вила ду Конде              | Vila do Conde              | 32,257  | 1 февруари 1988  |
|       | Вила Нова ди Гая           | Vila Nova de Gaia          | 178,526 | 28 июнь 1984     |
|       | Вила Нова ди Санту Андре   | Vila Nova de Santo André   | 12,123  | 26 август 2003   |
|       | Вила Нова ди Фамилисан     | Vila Nova de Famalicão     | 30,100  | 14 август 1985   |
|       | Вила Нова ди Фож Коа       | Vila Nova de Foz Côa       | 3,303   | 12 июль 1997     |
|       | Вила Реал                  | Vila Real                  | 27,250  | 20 июль 1925     |
|       | Вила Реал ди Санту Антониу | Vila Real de Santo António | 11,000  | 19 апрель 1988   |
|       | Вила Франка ди Шира        | Vila Franca de Xira        | 19,000  | 28 июнь 1984     |
|       | Гандра                     | Gandra                     | 5,200   | 26 август 2003   |
|       | Гафанья-да-Назарэ          | Gafanha da Nazaré          | 14,021  | 21 июль 2001     |
|       | Гимараеш                   | Guimarães                  | 52,181  | 23 июнь 1853     |
|       | Говея                      | Gouveia                    | 3,500   | 1 февраль 1988   |
|       | Гондомар                   | Gondomar                   | 25,000  | 16 август 1991   |
|       | Гуарда                     | Guarda                     | 32,274  | 27 ноември 1199  |
|       | Иляву                      | Ílhavo                     | 17,200  | 9 август 1990    |
|       | Калдаш да Райня            | Caldas da Rainha           | 30,006  | 26 август 1927   |
|       | Камара ди Лобуш            | Câmara de Lobos            | 16,842  | 2 август 1996    |
|       | Канису                     | Caniço                     | 11,586  | 9 июнь 2005      |
|       | Кантаньеди                 | Cantanhede                 | 7,066   | 16 август 1991   |
|       | Карташу                    | Cartaxo                    | 10,115  | 30 август 1995   |
|       | Картейра                   | Quarteira                  | 21,000  | 24 юнь 1999      |
|       | Каштелу-Бранку             | Castelo Branco             | 34,525  | 20 март 1771     |
|       | Келуш                      | Queluz                     | 116,124 | 24 июль 1997     |
|       | Ковиля                     | Covilhã                    | 36,147  | 20 октябрь 1870  |
|       | Коимбра                    | Coimbra                    | 138,540 | малум туш        |
|       | Коща да Капарика           | Costa da Caparica          | 14,100  | 9 декабрь 2004   |
|       | Лагоа                      | Lagoa                      | 5,000   | 12 июль 2001     |
|       | Лагуш                      | Lagos                      | 20,000  | 27 январь 1573   |
|       | Ламегу                     | Lamego                     | 12,000  | малум туш        |
|       | Лейрия                     | Leiria                     | 50,264  | 13 июнь 1545     |
|       | Лиссабон                   | Lisboa                     | 508,209 | малу туш         |
|       | Лиша                       | Lixa                       | 5,500   | 30 август 1995   |
|       | Лоле                       | Loulé                      | 24,000  | 1 февраль 1988   |
|       | Лореш                      | Loures                     | 26,000  | 9 август 1990    |
|       | Лороза                     | Lourosa                    | 11,300  | 12 июль 2001     |
|       | Мая                        | Maia                       | 40,000  | 23 август 1986   |
|       | Мангуалде                  | Mangualde                  | 8,107   | 12 июль 2001     |
|       | Мариня Гранде              | Marinha Grande             | 29,100  | 19 апрель 1988   |
|       | Марку ди Канавезеш         | Marco de Canaveses         | 9,000   | 2 июль 1993      |
|       | Маседу ди Кавалейруш       | Macedo de Cavaleiros       | 7,800   | 24 июнь 1999     |
|       | Матузиньош                 | Matosinhos                 | 47,703  | 28 июнь 1984     |
|       | Машику                     | Machico                    | 13,700  | 2 август 1996    |
|       | Меаляда                    | Mealhada                   | 5,500   | 26 август 2003   |
|       | Меда                       | Mêda                       | 2,004   | 9 декабрь 2004   |
|       | Миранда ду Дору            | Miranda do Douro           | 2,000   | 10 июль 1545     |
|       | Мирандела                  | Mirandela                  | 11,000  | 28 июнь 1984     |
|       | Монтемор-у-Нову            | Montemor-o-Novo            | 14,000  | 18 апрель 1988   |
|       | Монтижу                    | Montijo                    | 30,486  | 14 август 1985   |
|       | Мора                       | Moura                      | 10,000  | 1 февраль 1988   |
|       | Овар                       | Ovar                       | 18,900  | 28 июнь 1984     |
|       | Одивелаш                   | Odivelas                   | 54,500  | 10 август 1990   |
|       | Оливейра ди Аземейш        | Oliveira de Azeméis        | 15,000  | 16 май 1984      |
|       | Оливейра ду Байру          | Oliveira do Bairro         | 5,005   | 26 август 2003   |
|       | Оливейра ду Оспитал        | Oliveira do Hospital       | 4,400   | 2 июль 1993      |
|       | Олян                       | Olhão                      | 31,100  | 14 август 1985   |
|       | Орен                       | Ourém                      | 11,100  | 16 август 1991   |
|       | Орта                       | Horta                      | 9,000   | 4 июль 1833      |
|       | Паредеш                    | Paredes                    | 12,500  | 16 август 1991   |
|       | Пасуш ди Ферейра           | Paços de Ferreira          | 9,000   | 2 июль 1993      |
|       | Пезу да Регуа              | Peso da Régua              | 10,000  | 14 август 1985   |
|       | Пенафиел                   | Penafiel                   | 10,000  | 3 март 1770      |
|       | Пенише                     | Peniche                    | 17,500  | 1 февраль 1988   |
|       | Пиньел                     | Pinhel                     | 3,500   | 25 август 1770   |
|       | Повуа ди Санта Ирия        | Póvoa de Santa Iria        | 28,000  | 24 июнь 1999     |
|       | Повуа ди Варшин            | Póvoa de Varzim            | 38,257  | 16 июнь 1973     |
|       | Помбал                     | Pombal                     | 18,500  | 16 август 1991   |
|       | Понта Делгада              | Ponta Delgada              | 46,102  | 2 апрель 1546    |
|       | Понте ди Сор               | Ponte de Sor               | 11,000  | 14 август 1985   |
|       | Порталегре                 | Portalegre                 | 15,700  | 23 май 1550      |
|       | Портиман                   | Portimão                   | 40,700  | 11 декабрь 1924  |
|       | Порту                      | Porto                      | 240,227 | малум туш        |
|       | Прая да Витория            | Praia da Vitória           | 6,500   | 20 июнь 1981     |
|       | Ребордоза                  | Rebordosa                  | 12,100  | 26 август 2003   |
|       | Регенгуш ди Монсараш       | Reguengos de Monsaraz      | 7,900   | 9 декабрь 2004   |
|       | Рибейра Гранде             | Ribeira Grande             | 6,350   | 29 июнь 1981     |
|       | Риу Майор                  | Rio Maior                  | 11,102  | 14 август 1985   |
|       | Риу Тинту                  | Rio Tinto                  | 61,227  | 30 август 1995   |
|       | Сабугал                    | Sabugal                    | 2,300   | 9 декабрь 2004   |
|       | Сакавен                    | Sacavém                    | 17,000  | 4 июнь 1997      |
|       | Санта Комба Дан            | Santa Comba Dão            | 3,200   | 24 июнь 1999     |
|       | Санта Круш                 | Santa Cruz                 | 6,500   | 2 август 1996    |
|       | Санта Мария да Фейра       | Santa Maria da Feira       | 16,900  | 14 август 1985   |
|       | Сантана                    | Santana                    | 3,300   | 1 январь 2001    |
|       | Сантарен                   | Santarém                   | 30,100  | 24 декабрь 1868  |
|       | Сантягу ду Касен           | Santiago do Cacém          | 7,753   | 16 август 1991   |
|       | Санту Тирсу                | Santo Tirso                | 14,100  | 14 август 1985   |
|       | Сан Жуан да Мадейра        | São João da Madeira        | 21,102  | 28 июнь 1984     |
|       | Сан Мамеде ди Инфеща       | São Mamede de Infesta      | 27,000  | 12 июль 2001     |
|       | Сан Салвадор ди Лорделу    | São Salvador de Lordelo    | 11,000  | 26 август 2003   |
|       | Сея                        | Seia                       | 7,000   | 23 август 1986   |
|       | Серпа                      | Serpa                      | 9,990   | 26 август 2003   |
|       | Сетубал                    | Setúbal                    | 120,636 | 19 апрель 1860   |
|       | Сейшал                     | Seixal                     | 31,101  | 2 июль 1993      |
|       | Силвеш                     | Silves                     | 11,000  | малум туш        |
|       | Синеш                      | Sines                      | 15,555  | 12 июль 1997     |
|       | Тарока                     | Tarouca                    | 3,200   | 9 декабрь 2004   |
|       | Тавира                     | Tavira                     | 13,300  | 16 март 1520     |
|       | Томар                      | Tomar                      | 20,000  | 12 февраль 1844  |
|       | Тондела                    | Tondela                    | 10,120  | 1 февраль 1988   |
|       | Ториш Ведраш               | Torres Vedras              | 27,200  | 3 февраль1979    |
|       | Ториш Новаш                | Torres Novas               | 14,900  | 14 август 1985   |
|       | Транкозу                   | Trancoso                   | 3,350   | 9 декабрь 2004   |
|       | Трофа                      | Trofa                      | 22,000  | 2 июль 1993      |
|       | Фаро                       | Faro                       | 43,757  | 7 сентябрь 1540  |
|       | Фатима                     | Fátima                     | 10,302  | 12 июль 1997     |
|       | Фафе                       | Fafe                       | 15,323  | 23 август 1986   |
|       | Фелгейраш                  | Felgueiras                 | 15,100  | 10 август 1990   |
|       | Фиаеш                      | Fiães                      | 13,100  | 12 июль 2001     |
|       | Фигейра да Фош             | Figueira da Foz            | 36,500  | 20 сентябрь 1882 |
|       | Фреамунде                  | Freamunde                  | 7,452   | 12 июль 2001     |
|       | Фундан                     | Fundão                     | 8,957   | 19 апрель 1988   |
|       | Фуншал                     | Funchal                    | 100,526 | 21 август 1508   |
|       | Шавеш                      | Chaves                     | 19,307  | 18 март 1929     |
|       | Эвора                      | Évora                      | 46,417  | малум туш        |
|       | Эзмуриш                    | Esmoriz                    | 11,200  | 2 юли 1993       |
|       | Элваш                      | Elvas                      | 28,106  | 3 апрель 1513    |
|       | Энтронкаменту              | Entroncamento              | 20,065  | 16 август 1991   |
|       | Эрмезинде                  | Ermesinde                  | 40,139  | 10 август 1990   |
|       | Эшпиньо                    | Espinho                    | 10,500  | 16 июнь 1973     |
|       | Эшпозенде                  | Esposende                  | 9,148   | 2 июль 1993      |
|       | Эштарежа                   | Estarreja                  | 7,000   | 9 декабрь 2004   |
|       | Эштремуш                   | Estremoz                   | 9,011   | 31 август 1926   |


Португал
{{Улас
|буряад_нэрэ         = '''Бүгэдэ Найрамдаха Португал Улас'''
|уугуул_нэрэ  =  República Portuguesa
|богони_нэрэ = Португал
|һүлдын_зураг                    = Coat of arms of Portugal.svg
|тугай_зураг = Flag of Portugal.svg
|түрын_уряа = 
|түрын_дуулал = {{lang-pt|A Portuguesa}}<br />«Португал хүн»<br /><center>[[Файл:A Portuguesa.ogg|noicon|center]]</center>
<!-- |Аудио=-->
|засаглалай_хэлбэри       = [[Холбооной улас]]
|газарай_зураг                   = EU-Portugal with islands circled.svg|200px|
|албан_ёһоной_хэлэн                    = [[Португал хэлэн]]
|үндэһэ_язгуур                  = [[Бүгэдэ найрамдаха улас|Бүгэдэ найрамдаха засаг]]
<small>
96.9% – португал үндэһэтэн <br> {{nbsp|2}} 3.1% – бусад арад түмэн
</small>
|ниислэл_хото            = [[Файл:LSB.png|20px]] [[Лиссабон]]
|хамагай_томо_хото = [[Лиссабон]], [[Порту]]
|тэргүүнэй_класс1          = Юрэнхылэгшэ
|тэргүүнэй_нэрэ1                = [[Анибал Каваку Силва]]
|тэргүүнэй_класс2          = Дэд Юрэнхылэгшэ
|тэргүүнэй_нэрэ2                = [[Педру Пасуш Коэлью]]
|хуули_тогтоогшо               = Уласай Хурал ''(Assembleia da República)'' 
|дээдэ_танхим                   = 
|доодо_танхим                   = 
|газар_нютаг_км2             =92 151
|уһанай_процент            = 0,5 %
|хүн_амай_тоосоо              = {{increase}}10 799 270<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/population/international/data/countryrank/rank.php|title=Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2013|author=Census.gov|date=2013|publisher=U.S. Department of Commerce|accessdate=2013-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130505020651/http://www.census.gov/population/international/data/countryrank/rank.php|archivedate=2013-05-05}}</ref>
|хүн_ам_тооцоолсон_он = 2013
|хүн_амай_нягтрал_нэгжэ_км2 = 114
|хүн_амын нягтрал_эрэмбэ_дэс   =
|ДНБ_ХАЧ                       =[[Америк доллар|$]]247.310 тэрбум<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2008&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=182&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=40&pr.y=5 |title=Portugal|publisher=International Monetary Fund|accessdate=6 May 2011}}</ref>
|ДНБ_ХАЧ_он                    =2011
|ДНБ_ХАЧ_эрэмбэ                =49
|ДНБ_ХАЧ_Нэг_хүнд              =$23,204<ref name=imf2/>
|ДНБ_ХАЧ_Нэг_хүнд_эрэмбэ       =42
|ДНБ_нэрлэсэн                  =$229.336 тэрбум<ref name=imf2/>
|ДНБ_нэрлэсэн_он               =2011
|ДНБ_нэрлэһэн_эрэмбэ           =38
|ДНБ_нэрлэсэн_нэг_хүнд         =$22,699<ref name=imf2/>
|ДНБ_нэрлэсэн_нэг_хүнд_эрэмбэ  =34
|ХТББИ                         =33.7<ref name="wb-gini">{{cite web |url=http://www.ine.pt/xportal/xmain?xpid=INE&xpgid=ine_destaques&DESTAQUESdest_boui=107634627&DESTAQUESmodo=2&xlang=en |title=Gini Index |author= |date= |work= |publisher=Instituto Nacional de Estatística |accessdate=14 July 2011}}</ref>
|Илтгэлцүүр_он                 =2009
|Илтгэлцүүр_ангилал            =
|Илтгэлцүүр_эрэмбэ             =
|ХХИ                           ={{increase}} 0.809<ref name="HDI">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf|title=Human Development Report 2010|year = 2010|publisher=United Nations|accessdate=5 November 2010}}</ref>
|ХХИ_он                        =2011
|ХХИ_ангилал                   =<span style="color:#090;">дээдэ</span>
|ХХИ_эрэмбэ                    =41
|мүнгэн_тэмдэгтэ                   = Евро
|мүнгэн_тэмдэгтэ_код    = EUR
|интернет_домэйн                   = [[.pt]]
|телефоной_код            = +351
|сагай_бүһэ               = +0
|зүүлтэ                   = 
}}
'''Португал''' ({{lang-pt|Portugal}}), албан ёһоор '''Бүгэдэ Найрамдаха Португал Улас''' ({{lang-pt|República Portuguesa}}) болбол баруун урда [[Европо|Европын]] [[Ибериин хахад арал]]да [[Испани]]тай хилэ залгажа оршохо [[улас]] юм.

Баруун талаараа [[Атлантын далай]]гаар хүреэлэгдэдэг ба Атлантын далайдахи [[Азорой аралнууд|Азор]], [[Мадейра]] ольтирогууд Португалиин нютаг болоно. Португал ороной 92,090 хабтагай дүрбэлжэн км нютагта 10 570 803 хүн зон ажаһуудаг. Хүн зониинь Атлантын далайн эрьеэр хоёр томо хото руугаа шахан нягтаран һуурижаһан байдаг. Хоёр томо хотынхи нэгэниинь 547 631 хүн зонтой ниислэл [[Лиссабон]], нүгөө [[Порту]] юм. Хүн зоной үнэмлэхы олонхи португалшууд, диилэнхи олонхи [[христосой шажан]]тан (тэрэнэй дотороо [[католик шажан|католигууд]]) юм.

15-16-р зуунай далайда гаража шэнэ газар нээхэ аянда португалиинхид оройлобо. Иигэһэнээр Португал [[Урда Америкэ]], [[Африка]], [[Ази]], [[Номгон далай]]да нютагтай далайн гүрэн боложо байба. 19-р зуунда эгээн томо гадаада эзэмшэл [[Бразил]] орон тусгаар тогтоноһоноор Португалиин хүсэн буураһан. Эзэмшэлһээн эгээн һүүлдэ 1999 ондо [[Макао]]е [[Бүгэдэ Найрамдаха Хитад Арад Улас|Хитадта]] шэлжүүлжэ үгэһэн бэлэй.

Португал амидарха таатай оршон бүрилдэһэн, [[ХХИ]]-ээр дээдэ ангилалда багтаха, даяаршалагдаһан, дайнгүй, [[Европын Холбоо|ЕХ]], [[НҮБ]], лата хэлэтэ оронуудай холбоо, [[ЭЗХАХБ]], [[НАТО]], [[Евробүс]], [[Шенгенэй хэрээ]] зэргэ олон уласай байгуулга, хэрээе анха байгуулалсаһан, гэшүүн орон юм.

== Түүхэ ==
Европын эртын уласуудай нэгэн. 1143 ондо бэе даанги хаанта улас байгуулба. 15,16-р зуунда Африка, Ази, Америкэ түбидэ ехэ хэмжээнэй колониин нютагтай байжа, тэнгис дээрэхи хүсэрхэг орон болоһон байна. 1580 онһоо Испаниин хаанта харьяалагдажа, 1640 ондо Испаниин ноёрхолһоо зайлаба.

18-р зуунай һүүлшээр [[Наполеон Бонопарт]]ын сэрэг Португалида сүмрэлтэ хэхэ үедэ Португалиин хаанай угсаанайхи [[Бразил]]иин [[Рио-де-Жанейро]]до зугтан ошожо, 14 жэл орогножо, 1811 ондо Англиин туслалсаатайгаар Франциин сэрэгые хөөжэ гаргаба. 1820 – 1910 ондо Португали эзэн хаанта үндэһэн хуулиин тогтолсоо тогтообо. 1910 оной 10-р һарада бүгэдэ найрамдаха улас байгуулба. 1974 оной 4-р һараһаа [[арадшалал]]ай үйлэ ябаса эхилүүлһэн болон Африкадахи колониин нютагаа орхижо, албан ёһоор баруунай арадшалһан тогтолсоото улас болобо. 1986 оной 1-р һарын 1-нэй үдэр Европын хамтын ниигэмлигтэ нэгэдэжэ, 1999 оной 1-р һарын 1-нэй үдэр [[евро]]гой һанаашалагша орон болобо.

=== Португалиин түүхын шухала үйлэ ябадалнууд ===
* [[1139]]/[[1143]] — [[Португалиин хаанта улас]] байгуулагдаба ([[Кастилиин хаанта улас]]ай хараата байба)
* [[1385]] — Кастилиин хаанта уласһаа тусгаарлаһан.
* [[1415]] — [[Марокко]]гой хойто хизгаарта оршохо [[Сеута]] бэхлэлтые эзэлбэ.
* [[1488]] — [[Бартоломей Диас]] [[Африка|Африкын]] урда үзүүр [[Һайн Найдалай хушуун]]иие тойроһон.
* [[1490]] — [[Ангола|Анголые]] [[колони]]зировалжа эхилбэ.
* [[1494]] — [[Тордесильясай хэрээ]]е Испанитай байгуулжа, Европоһоо бусад газарые хубаажа абахаар тохирһон байна.
* [[1498]] — [[Васко да Гама]] [[Энэдхэг]]тэ хүрэһэн.
* [[1500]] — [[Бразил]]иие колонизировалжа, [[1822]] он хүрэтэр захирһан байна.
* [[1557]] — [[Минь улас]]һаа [[Макао]]да һуурижаха эрхэ оложо абаһан.
* [[1580]] — [[Испани]]ин хаанта уласта нэгэдхэгдэбэ.
* [[1629]] — [[Мозамбик]]ые колонизировалһан.
* [[1640]] — Испаниһаа бэе даанги болоһон.
* [[1755]] — [[Лиссабоной ехэ газар хүдэлэлгэ]] болобо.
* [[1807]] — [[Наполеоной дайн]]аар хаанай гэр бүлэ Бразил руу дүрбэжэ, 1808-1821 ондо [[Рио-де-Жанейро]]до ниислэллэһэн.
* [[1822]] — [[VI Жуан]] хаан Португалдаа бусажа ерэн, [[үндэһэн хуулита хаанта засаглал]] руу шэлжэбэ.
* [[1832]] — 1834 он хүрэтэр [[Португалиин эрхэтэнэй дайн]] үргэлжэлһэн.
* [[1887]] — Макаое захирха эрхые [[Манжын Чин улас]]һаа абаба.
* [[1910]] — Хубисхал гаража, [[бүгэдэ найрамдаха улас|бүгэдэ найрамдаха засаг]]та шэлжэһэн.
* [[1926]] — [[Түрын эрьелтэ]] гаража, сэрэгэй дарангылал (диктатура) тогтоһон.
* [[1933]] — [[Антонио Салазар]] шэнэ үндэһэн хуулиин ёһoop өөрын засагые тогтообо.
* [[1961]] — [[Энэдхэг]]эй арми [[Гоа можо|Гоа]]дахи Португалиин колониие добтолжо эзэлһэн. 1974 ондо Гоае Энэдхэгэйхи гэжэ хүлеэн зүбшөөрһэн ажа.
* [[1974]] — [[Гвоздикын хубисхал]]аар Европын түүхэдэ эгээн ута удаан хугасаанда тогтоһон, Салазарай дарангы дэглэмые түлхигдэжэ унаба.
* [[1975]] — Африка түбидэхи хоёр томо колониһоо [[Ангола]], [[Мозамбик]] зэргэ 5 улас ээлжэ дараалан тусгаар тогтонолоо зарлаһан. [[Индонези]] улас [[Зүүн Тимор]]то халдаһанаар Макаоһаа бусад бүхы колонигоо алдаһан байна.
* [[1986]] — [[Европын холбоо]]ндо оролсоһон.
* [[1999]] — [[Макао]]е [[Бүгэдэ Найрамдаха Хитад Арад Улас]]та эрьюулэн үгэбэ.
* [[2002]] — [[Зүүн Тимор]] тусгаар тогтонолоо зарлаһан.

== Газар зүй ==
[[Файл:Portugal topographic map-pt.png|thumb|200px|right|Байра зүйн газарай зураг]]
Португал 92,090 хабтагай дүрбэлжэн километр газар нютагтай дэлхэйн 109-дэхи томо орон юм.

=== Байрлалга ===
Португал орон [[Еврази]]ин эхэ газарай туйлай баруун заха, [[Ибериин хахад арал]]ай баруун урда буланда зүүн талаараа [[Испани]] уластай хилэлжэ оршодог. Хоёр уласай хилын ута 214 км. Үндэһэн нютагһаа зайдуу [[Атлантын далай]]да [[Азорой аралнууд|Азорой]], [[Мадейра]] гэһэн бага бэшэ хоёр ольтирогтой.

=== Газар ===
Нютагай дундуур урдадаг Тежу голын хойто тала, илангаяа зүүн хойто хэһэгынь уулархаг, тэрэнһээ абаһан гол мүрэн ехэтэй бол Тежугэй урда талын газар нютаг ([[Алентежу]]) нам дооро тэгшэ [[тала]] юм. Тус урда үзүүрэй [[Алгерви]]да уулын бага шэнги нюрга бии. Нютагай түб хэһэгтэ [[Эштрела]] (1993 м) гэжэ харисангы үндэр нюрга байдаг бол Азорой ольтирогто эгээн үндэр [[Пику]] уулань (2351 м) байдаг.

Гол мүрэнэй хүнды гадна ехэнхи хэһэгтээ хүсэллиг, галта уулын шороотой. Эндэхиин галта ууланууд эдибхитэй.

=== Уһан ===
Португал нютагай хойто хилээр [[Минью]], хойто талаар [[Дору]] (Порту хабида далайда шудхадаг) болон [[Мондегу]], дундуур [[Тежу]] (Лиссабон оршом шудхана), зүүн урда хилээр [[Гвадиана]] зэргэ гол урдадаг. Томо нуургүйшье һаа [[Уһан сахилгаанай станци|УСС]]-иин cөөрэм, далан хэһэн нэлээд бии.

=== Уларил ===
Эхэ газарай Португалда [[газарай дунда тэнгис]]эй уларил болон талын уларил зонхилдог. Аралнууд дээрэ тропигой уларилтай. Үбэлдөө  5—10&nbsp;°C һэрюун, зундаа 20—27&nbsp;°C халуун байна. Жэлдэ дундажаар  400 — 800 мм, уулархаг нютгаар 1000 — 2500 мм шииг нойтонтой.

=== Амитан ургамал ===
Португалийн нютаг дэбисхэрэй 50 хубиие [[ой|ой модон]] эзэлнэ. Ехэбшэлэн [[нарһан]], баһа [[сарса]] ургадаг. 607 га үлүү сарса таряалжа, дэлхэй үйһэн бүглөөнэй талые Португал үйлэдбэрилдэг. Саарһан, илзамагай [[түүхэй эд]] ургадаг.

Европодо үргэн тарааһан [[шэлүүһэн]], [[зэрлиг миисгэй]], [[шоно]], [[үнэгэн]], [[бодон гахай]], [[баабгай]]һаа гадна Африкада байдаг [[хамелеон]] зэргэ олон түрэл зүйлэй амитан Португалда бии. Нүүдэлэй шубуу дайран үнгэрдэг. [[Сардина]], [[анчоус]], [[тунец]] зэргэ 200 зүйлэй [[загаһан]] Атлантын далайһаа баридаг.

{{Gallery 
| title = Португал ороной байгаалиин зурагай түүбэри
| width = 180
| height = 140
| lines = 2
| File:Dona Ana beach, Lagos.jpg|[[Алгерви]] нютагай хадан <br> сохёо, элһэтэ эрье
| File:Geres1_(cropped).jpg|[[Пенеда-Жереш]] гэһэн байгаалиин согсолборидо газар
| File:Estrela_Mar%C3%A7o_2010-16b.jpg|Эхэ газарай орьёл үндэр [[Эштрела]] нюрган  (1993 м)
| File:A%C3%A7ores_2010-07-19_(5046778098).jpg|Португалын эгээн үндэр [[Пику]] аралай уула (2351 м)
||[[Алгерви]] нютагай [[хамелеон]]
}}

== Түрэ засаг ==
[[Файл:Pedro_Passos_Coelho_1.jpg|thumb|150px|2011 ондо ажалаа абаһан 118-дахи юрэнхы сайд [[Педру Пасуш Коэлью]]]]
Португал улас 1910 ондо [[хаанта улас|хаанта засагаа]] халажа [[бүгэдэ найрамдаха улас|бүгэдэ найрамдаха засаг]]тай болоо. 1976 ондо шэнэшэлжэ баталһан [[Португал уласай үндэһэн хуули|үндэһэн хууляа]] одоо мүрдэжэ байна. Үндэһэн хуулида хуули журам тогтоохо, тэрэниие хэрэгжүүлхэ, гэмтэй һаа шүүхэ түрын эрхэтэ байгуулгые илгажа һалгаба. Эндэ:
# [[Португал уласай юрэнхылэгшэ|Уласай юрэнхылэгшэ]] ({{lang-pt|Presidente da República Portuguesa}}) — 5 жэл бүридэ бүхы арад түмэнэй һаналаар һунгагдадаг, түрын тэргүүн, [[зэбсэгтэ хүсэн]]эй юрэнхы командовалагша; юрэнхы сайд болон бусад сайдые томилхо, огсоруулха эрхэ мэдэлтэй;
# [[Португал уласай хурал|Уласай хурал]] (''Assembleia da República'') — 4 жэл бүри бүхы арад түмэнэй һаналаар һунгагдадаг нэгэ танхимай 230 һуудалтай хуули тогтоохо уласай хурал; газар газарһаа харилсан адлигүй гэшүүн һунгагдана, Лиссабоной тойрогһоо 47, Порталегрын тойрогһоо 2 һуудал эзэнээ олодог. 2011 оной һунгууляар [[Португалай Социал Демократ Нам|Социал Демократ Нам]] (47%), [[Португалай Социалис Нам|Социалис Нам]] (32%), [[Португалай Арадай Нам|Арадай Нам]] (10%) гурба бусад 14 намай хамтаар [[Сан-Бенту]] ордоноо һууха эрхэеэ абаа.
# [[Португал уласай засагай газар|Засагай газар]] (''Governo da República Portuguesa'') — Уласай хуралай һунгуулиин үрэ дүнгээр һунгагдаһан намуудай һаналые юрэнхылэгшэ харгалзан засагай газарые бүридүүлжэ, тохирхо [[Португал уласай юрэнхы сайд|юрэнхы сайдые]] (''primeiro-ministro'') томилдог. Хуули тогтоомжо, түрын шиидбэри тушаалые хэрэгжүүлхэ үүргэтэй. Юрэнхы сайдһаа гадна шадар сайд, шэглэһэн яаманда сайднар, түрын нарин бэшэгэй дарганар түлөөлэн бүридүүлнэ. 1976 онһоо хойшо мүнөө 19-р ээлжын засагай газар ажаллажа байна.
# [[Португал уласай хуули сааза|Шүүхэ байгуулга]] — Португал уласай шүүхэ байгуулга юрэнхы, түрэ захиргаанай, санхүүгэй гэжэ һалбарилдаг. Эсэсэй шатын маргааниие [[Португал уласай дээдэ шүүхэ|Дээдэ шүүхэ]] (''Supremo Tribunal de Justiça'') шиидэдэг бол үндэһэн хуулиин манаанда 13 гэшүүнтэй [[Португал уласай үндэһэн хуули|Үндэһэн хуулиин сэсэ]] зогсожо байна. Гол хуулинуудһаа хэлэбэл 1976 ондо үндэһэн хуули, 1966 ондо [[эргэнэй хуули]], 1982 ондо [[эргүүгэй хуули]] эсэслэн баталагдаба. Саазаар абаашаха илагүй, дээдэ талань 25 жэл хорижо шиидхэдэг ба 2010 ондо [[гомосексуал]]ьна гэрлэлгын эрхые зүбшөөрбэ.

=== Орон нютаг ===
Португал уласай бүхэли нютаг дэбисхэр 308 [[һуурин газар]]та ({{lang-pt|município}}) хубаажа захирагдаад, сааша 4,260 [[хороо]] (''freguesia'') боложо задарна. Хэды албан ёһоной засаг захиргаанай хуваарь иимэ болобошье олон уласай жэшэгтэй ниисэжэ арай томо нэгэжэ болгон бүлэглэхэ хэрэгсээ гарадаг. Хоёр зүйлэй гурбан хэһэг нютаг болохые хэлэбэл үндэһэн ''Португал орон'' (''Portugal Continental'' — ''Эхэ газрын Португал'') болон [[Азорой аралнууд|Азор]], [[Мадейра]] гэһэн [[Португал уласай хоёр автономито орон|автономито хоёр нютаг]] (''regiões autónomas'') байдаг юм.

Дээрэхи үндэһэн Португал орон дотороо тэнсүүхэн газар нютаг бүхы 18 [[тойрог (засаг захиргаанай нэгэжэ)|тойрог]] (''distrito'') болодог. Дандаа түб хотынгоо нэрээр нэрлэгдэһэн.

{| class="toccolours" cellpadding="1" cellspacing="0" style="width:100%; margin:auto; margin:1px; clear:right; text-align:center;"
|-
! colspan="8" style="text-align:left; background:lightgrey; padding-left:10px; font-size:110%;"| Эхэ газарай Португалиин 18 тойрог<ref>{{cite web|url=http://www.distritosdeportugal.com/ |title=Districts of Portugal |publisher=Distritosdeportugal.com |accessdate=22 August 2010}}</ref>
! style="text-align:right; background:lightgrey; padding-right:10px;"|
|- style="font-size:95%; width:15%; background:white; text-align:center;"
! style="border-bottom:1px solid black;"| &nbsp;
! style="border-bottom:1px solid black;"| Тойрогой нэрэ
! style="border-bottom:1px solid black;"| Нютаг дэбисхэр
! style="border-bottom:1px solid black;"| Хүн зон
! rowspan="10" style="text-align:center; background:white; text-align:center;"|[[File:PortugalNumbered.png|110px]]
! style="border-bottom:1px solid black;"| &nbsp;
! style="border-bottom:1px solid black;"| Тойрогой нэр
! style="border-bottom:1px solid black;"| Нютаг дэбисхэр
! style="border-bottom:1px solid black;"| Хүн зон
|- style="font-size:95%"
| style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white"       | 1
| style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Лиссабон]]
| style="text-align:center;"| 2,761 км²
|                                                          | 2,250,533
| style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white"       | 10
| style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Гуарда тойрог|Гуарда]]
| style="text-align:center;"| 5,518 км²
|                                                          | 160,939
|- style="font-size:95%"
| style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white"       | 2
| style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Лейрия тойрог|Лейрия]]
| style="text-align:center;"| 3,517 км²
|                                                          | 470,930
| style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white"       | 11
| style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Коимбра тойрог|Коимбра]]
| style="text-align:center;"| 3,947 км²
|                                                          | 430,104
|- style="font-size:95%"
| style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white"       | 3
| style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Сантарен тойрог|Сантарен]]
| style="text-align:center;"| 6,747 км²
|                                                          | 453,638
| style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white"       | 12
| style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Авейру тойрог|Авейру]]
| style="text-align:center;"| 2,808 км²
|                                                          | 714,200
|- style="font-size:95%"
| style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white"       | 4
| style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Сетубал тойрог|Сетубал]]
| style="text-align:center;"| 5,064 км²
|                                                          | 851,258
| style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white"       | 13
| style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Визеу тойрог|Визеу]]
| style="text-align:center;"| 5,007 км²
|                                                          | 377,653
|- style="font-size:95%"
| style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white"       | 5
| style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Бежа тойрог|Бежа]]
| style="text-align:center;"|10225 км²
|                                                          | 152,758
| style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white"       | 14
| style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Браганса тойрог|Браганса]]
| style="text-align:center;"| 6,608 км²
|                                                          | 136,252
|- style="font-size:95%"
| style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white"       | 6
| style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Фару тойрог|Фару]]
| style="text-align:center;"| 4,960 км²
|                                                          | 451,006
| style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white"       | 15
| style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Вила-Реал тойрог|Вила-Реал]]
| style="text-align:center;"| 4,328 км²
|                                                          | 206,661
|- style="font-size:95%"
| style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white"       | 7
| style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Эвора тойрог|Эвора]]
| style="text-align:center;"| 7,393 км²
|                                                          | 166,706
| style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white"       | 16
| style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Порту тойрог|Порту]]
| style="text-align:center;"| 2,395 км²
|                                                          | 1,817,117
|- style="font-size:95%"
| style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white"       | 8
| style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Порталегри тойрог|Порталегри]]
| style="text-align:center;"| 6,065 км²
|                                                          | 118,506
| style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white"       | 17
| style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Брага тойрог|Брага]]
| style="text-align:center;"| 2,673 км²
|                                                          | 848,185
|- style="font-size:95%"
| style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white"       | 9
| style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Каштелу-Бранку тойрог|Каштелу-Бранку]]
| style="text-align:center;"| 6,675 км²
|                                                          | 196,264
| style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white"       | 18
| style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Виана-ду-Каштелу тойрог|Виана-ду-Каштелу]]
| style="text-align:center;"| 2,255 км²
|                                                          | 244,836
|}
{{Clear}}

{{Clear}}
{| class="toccolours" cellpadding="1" cellspacing="0" style="width:100%; margin:auto; margin:1px; clear:right; text-align:center;"
|-
! colspan="5" style="text-align:left; background:lightgrey; padding-left:10px; font-size:110%;"| Далайн дундахи автономито нютагууд
|- style="font-size:95%"
! style="width:2.5%; background:white; text-align:center; border-bottom:1px solid black;"| 
! style="width:25%; background:white; text-align:center; border-bottom:1px solid black;"| Нютагай нэрэ
! style="width:25%; background:white; text-align:center; border-bottom:1px solid black;"| Нютаг дэбисхэр
! style="width:25%; background:white; text-align:center; border-bottom:1px solid black;"| Хүн зон
! style="width:25%; background:white; text-align:center; border-bottom:1px solid black;"| Олониитэ
|- style="font-size:95%"
| style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white"       | 1
| style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Aзорой аралнууд]]
| style="text-align:left; padding-left:5px;"| <div class="center">2,333 км²
| style="text-align:left;"                  | <div class="center">246,772</div>
|                                           | ''Азорынхид''
|- style="font-size:95%"
| style="width:2.5%; background:#f0f0f0; border:1px solid white"       | 2
| style="text-align:left; padding-left:5px;"| [[Мадейра]]
| style="text-align:left; padding-left:5px;"| <div class="center">801 км²
| style="text-align:left;"                  | <div class="center">267,785</div>
|                                           | ''Мадейрынхид''
|}

=== Сэрэгэй зэбсэг ===
{| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; border:1px #ddd solid;"
|+ '''Гурбан замай зэбсэгтэ хүсэнэй гол зэбсэг, техникэ'''
|- style="text-align:center;"
| style="width:120px;"|[[File:PoA Chaimite V-200 convoy DF-SD-04-08002.JPEG|border|x90px]]<br /><small>Португалиин армиин<br />[[хуягта тэргэ]]</small>
| style="width:120px;"|[[File:POS Corte Real (F 332).jpg|border|x90px]]<br /><small>Португалиин [[байлдаанай хүлэг онгосо|байлдаанай<br />хүлэг онгосо]]</small>
| style="width:120px;"|[[File:Lockheed Martin F-16 Fighting Falcon of Portuguese Air Force @ Porto Red Bull Air Race 2008 02.jpg|border|x90px]]<br /><small>Португалиин ''F-16''<br />[[һүнөөгшэ онгосо]]</small>
|}

Португал улас хуурай, тэнгисэй, агаарай замай сэрэгэй хүсэнтэй. Эдэ өөрын уласые гадна добтолгоһоо баталжа хамгаалха үүргэтэй. Баһа гадаада уласта хүнэй эрхые хамгаалха энэһээ туһалалсаа үзүүлдэг. 2008 ондо 39,200 сэрэг армиин (энэ тоондо 7,500 эхэнэр) хүнтэй байжа, 2009 ондо ДНБ-эй 2.1 хубитай тэнсэхэ 5.2 тэрбум америкын доллар энэ һалбарида зарахаар түсэблэжэ байба. Энэһээ армида 21 мянган, тэнгисэй зэбсэгтэ хүсэндэ 11 мянган, агаарай зэбсэгтэ хүсэндэ 7500 хүн оногдодог.

XX зуунда Португал [[Дэлхэйн нэгэдүгээр дайн]], [[Португалиин колониин дайн]]да  (1961—1974) тэмсэлдэһэн. Колонито гүрэнээ байһан 1975 онһоо хойшо [[Зүүн Тимор]], [[Босни]], [[Косово]], [[Афганистан]], [[Сомали]], [[Ирак]], [[Ливан]]да энхые сахюулха ажаллалгада оролсожо, [[Ангола]] (1992), [[Гвиней-Биссау]]да (1998) ажаллаһан.

=== Хотонууд ===
{| class="prettytable"
|-
! rowspan=1 width="6%"  |Һүлдэ
! rowspan=1 width="25%" |Хото
! rowspan=1 width="25%" |Португал нэрэ
! rowspan=1 width="20%" |Хун зон
! rowspan=1 width="20%" |Дата
|-
| [[Файл:ABT.png|35px]] || '''[[Абрантеш]] ||Abrantes ||18,600 ||14 июнь 1916
|-
| [[Файл:Agualva-Cacem.png|35px]] || '''[[Агуалва-Касен]]'''||Agualva-Cacém ||121,000 || 12 июль 2001
|-
| [[Файл:AGD1.png|35px]] || '''Агуеда''' ||Águeda ||11,357 ||14 август 1985
|-
| [[Файл:COA of Albufeira municipality (Portugal).png|35px]] || '''[[Албуфейра]]''' ||Albufeira ||16,237 || 20 август 1986
|-
| [[Файл:ASL1.png|35px]] || '''[[Алкасер ду Сал]]'''||Alcácer do Sal ||9,118 ||12 июль 1997
|-
| [[Файл:ACB1.png|35px]] || '''[[Алкобаса]]'''||Alcobaça ||15,800 ||30 август 1995
|-
| [[Файл:ALM1.png|35px]] || '''[[Алмада]]'''||Almada ||101,500 ||16 июнь 1973
|-
| [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]]|| '''[[Алмейрим]]'''||Almeirim ||11,607 || 16 август 1991
|-
| [[Файл:VFX-alverca1.png|35px]] || '''[[Алверка ду Рибатежу]]'''||Alverca do Ribatejo ||29,086 || 9 август 1990
|-
| [[Файл:Cidade_da_Amadora.png|35px]] || '''[[Амадора]]''' || Amadora||151,500 || 17 сентябрь 1979
|-
| [[Файл:AMT1.png|35px]] || '''[[Амаранте]]'''||Amarante ||11,000 || 14 август 1985
|-
| [[Файл:SXL-amora.png|35px]] || '''[[Амора]]'''||Amora ||53,638 || 2 июль 1993
|-
||| '''[[Анадия]]''' ||Anadia ||3,533 ||9 декабрь 2004
|-
| [[Файл:AGH.png|35px]] || '''[[Ангра ду Ероижму]]''' ||Angra do Heroísmo ||21,200 || 21 август 1534
|-
| [[Файл:AVR.png|35px]] || '''[[Авейро]]''' ||Aveiro ||67,003 || 11 апрель 1759
|-
| [[Файл:BCL.png|35px]] || '''[[Барселуш]]''' ||Barcelos ||20,000 || 6 сентябрь 1928
|-
| [[Файл:BRR1.png|35px]] || '''[[Барейру]]''' ||Barreiro ||50,232 || 28 июнь 1984
|-
| [[Файл:BJA.png|35px]] || '''[[Бежа]]''' ||Beja ||23,475 || 10 апрель 1521
|-
| [[Файл:BRG.png|35px]] || '''[[Брага]]''' ||Braga ||170,250 || малум туш
|-
| [[Файл:Brasão de Bragança.png|35px]] || '''[[Браганса]]''' ||Bragança ||19,998 || 23 февраль 1464
|-
| [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Валбон]]''' ||Valbom ||14,100 || 9 декабрь 2004
|-
| [[Файл:VAC1.png|35px]] || '''[[Вале ди Камбра]]''' ||Vale de Cambra ||4,200 || 2 июль 1993
|-
| [[Файл:VLG1.png|35px]] || '''[[Валонгу]]''' ||Valongo ||27,900 || 10 август 1990
|-
| [[Файл:VPC1.png|35px]] || '''[[Валпасуш]]''' ||Valpaços ||4,102 || 24 июнь 1999
|-
| [[Файл:VND1.png|35px]] || '''[[Вендаш Новаш]]''' ||Vendas Novas ||10,103 || 2 июль 1993
|-
| [[Файл:VCT.png|35px]] || '''[[Виана-ду-Каштелу]]''' ||Viana do Castelo ||36,750 || 20 январь 1848
|-
| [[Файл:VIS.png|35px]] || '''[[Визеу]]''' ||Viseu ||50,583 || малум туш
|-
| [[Файл:VIZ.png|35px]] || '''[[Визела]]''' ||Vizela ||10,100 || 1 сентябрь 1998
|-
| [[Файл:PST1.png|35px]] || '''[[Вила Балейра]]''' ||Vila Baleira ||4,475 || 2 август 1996
|-
| [[Файл:VCD1.png|35px]] || '''[[Вила ду Конде]]''' ||Vila do Conde ||32,257 || 1 февруари 1988
|-
| [[Файл:Vila Nova de Gaia COA.svg|35px]] || '''[[Вила Нова ди Гая]]''' ||Vila Nova de Gaia ||178,526 || 28 июнь 1984
|-
| [[Файл:STC-sandre.png|35px]] || '''[[Вила Нова ди Санту Андре]]''' ||Vila Nova de Santo André ||12,123 || 26 август 2003
|-
| [[Файл:VNF1.png|35px]] || '''[[Вила Нова ди Фамилисан]]''' ||Vila Nova de Famalicão ||30,100 || 14 август 1985
|-
| [[Файл:VLF1.png|35px]] || '''[[Вила Нова ди Фож Коа]]''' ||Vila Nova de Foz Côa ||3,303 || 12 июль 1997
|-
| [[Файл:VRL.png|35px]] || '''[[Вила Реал]]''' ||Vila Real ||27,250 || 20 июль 1925
|-
| [[Файл:VRS1.png|35px]] || '''[[Вила Реал ди Санту Антониу]]''' ||Vila Real de Santo António ||11,000 || 19 апрель 1988
|-
| [[Файл:VFX1.png|35px]] || '''[[Вила Франка ди Шира]]'''||Vila Franca de Xira ||19,000 || 28 июнь 1984
|-
| [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Гандра]]''' ||Gandra ||5,200 ||26 август 2003
|-
| [[Файл:ILH-gafanhanazare1.png|35px]] || '''[[Гафанья-да-Назарэ]]''' ||Gafanha da Nazaré ||14,021 ||21 июль 2001
|-
| [[Файл:GMR.png|35px]] || '''[[Гимараеш]]''' ||Guimarães ||52,181 ||23 июнь 1853
|-
| [[Файл:GVA1.png|35px]] || '''[[Говея]]''' ||Gouveia ||3,500 ||1 февраль 1988
|-
| [[Файл:GDM1.png|35px]] || '''[[Гондомар]]''' ||Gondomar ||25,000 ||16 август 1991
|-
| [[Файл:GRD.png|35px]] || '''[[Гуарда]]'''||Guarda ||32,274 || 27 ноември 1199
|-
| [[Файл:ILH1.png|35px]] || '''[[Иляву]]''' ||Ílhavo ||17,200 ||9 август 1990
|-
| [[Файл:CLD.png|35px]] || '''[[Калдаш да Райня]]''' ||Caldas da Rainha ||30,006 || 26 август 1927
|-
| [[Файл:CMT1.png|35px]] || '''[[Камара ди Лобуш]]''' ||Câmara de Lobos ||16,842 || 2 август 1996
|-
| [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Канису]]''' ||Caniço ||11,586 || 9 июнь 2005
|-
| [[Файл:CNT1.png|35px]] || '''[[Кантаньеди]]''' ||Cantanhede ||7,066 || 16 август 1991
|-
| [[Файл:CTX1.png|35px]] || '''[[Карташу]]''' ||Cartaxo ||10,115 || 30 август 1995
|-
| [[Файл:LLE-quarteira1.png|35px]] || '''[[Картейра]]''' ||Quarteira ||21,000 || 24 юнь 1999
|-
| [[Файл:CTB.png|35px]] || '''[[Каштелу-Бранку]]''' ||Castelo Branco||34,525 || 20 март 1771
|-
| [[Файл:SNT-queluz.png|35px]] || '''[[Келуш]]''' ||Queluz ||116,124|| 24 июль 1997
|-
| [[Файл:CVL.png|35px]] || '''[[Ковиля]]''' ||Covilhã ||36,147 || 20 октябрь 1870
|-
| [[Файл:CBR.png|35px]]|| '''[[Коимбра]]''' ||Coimbra ||138,540 ||малум туш
|-
| [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Коща да Капарика]]''' ||Costa da Caparica ||14,100 ||9 декабрь 2004
|-
| [[Файл:LGA1.png|35px]] || '''[[Лагоа]]''' ||Lagoa ||5,000 ||12 июль 2001
|-
| [[Файл:LGS.png|35px]] || '''[[Лагуш]]''' ||Lagos ||20,000|| 27 январь 1573
|-
| [[Файл:LMG.png|35px]] || '''[[Ламегу]]''' ||Lamego ||12,000 ||малум туш
|-
| [[Файл:LRA.png|35px]] || '''[[Лейрия]]''' ||Leiria ||50,264 ||13 июнь 1545
|-
| [[Файл:LSB.png|35px]] || '''[[Лиссабон]]''' ||Lisboa ||508,209 ||малу туш
|-
| [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Лиша]]''' ||Lixa ||5,500 || 30 август 1995
|-
| [[Файл:LLE1.png|35px]] || '''[[Лоле]]''' ||Loulé ||24,000|| 1 февраль 1988
|-
| [[Файл:LRS.png|35px]] || '''[[Лореш]]''' ||Loures ||26,000|| 9 август 1990
|-
| [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Лороза]]''' ||Lourosa ||11,300 || 12 июль 2001
|-
| [[Файл:MAI1.png|35px]] || '''[[Мая]]''' ||Maia ||40,000|| 23 август 1986
|-
| [[Файл:MGL1.png|35px]] || '''[[Мангуалде]]''' ||Mangualde ||8,107 || 12 июль 2001
|-
| [[Файл:MGR1.png|35px]] || '''[[Мариня Гранде]]''' ||Marinha Grande ||29,100 || 19 апрель 1988
|-
| [[Файл:MCN2.png|35px]] || '''[[Марку ди Канавезеш]]''' ||Marco de Canaveses ||9,000 || 2 июль 1993
|-
| [[Файл:MCD1.png|35px]] || '''[[Маседу ди Кавалейруш]]''' ||Macedo de Cavaleiros ||7,800 || 24 июнь 1999
|-
| [[Файл:MTS1.png|35px]] || '''[[Матузиньош]]''' ||Matosinhos ||47,703 || 28 июнь 1984
|-
| [[Файл:MCH1.png|35px]] || '''[[Машику]]''' ||Machico ||13,700|| 2 август 1996
|-
| [[Файл:MLD.png|35px]] || '''[[Меаляда]]''' ||Mealhada ||5,500 || 26 август 2003
|-
| [[Файл:MDA-mêda.JPG|35px]] || '''[[Меда]]''' ||Mêda ||2,004 || 9 декабрь 2004
|-
| [[Файл:MDR.png|35px]] ||'''[[Миранда ду Дору]]''' ||Miranda do Douro ||2,000 || 10 июль 1545
|-
| [[Файл:MDL1.png|35px]] || '''[[Мирандела]]''' ||Mirandela ||11,000 || 28 июнь 1984
|-
| [[Файл:MMN1.png|35px]] || '''[[Монтемор-у-Нову]]''' ||Montemor-o-Novo ||14,000 || 18 апрель 1988
|-
| [[Файл:MTJ.png|35px]] || '''[[Монтижу]]''' ||Montijo ||30,486 || 14 август 1985
|-
| [[Файл:MRA1.png|35px]] || '''[[Мора (Португалия)|Мора]]''' ||Moura ||10,000 || 1 февраль 1988
|-
| [[Файл:OVR.png|35px]] || '''[[Овар]]''' ||Ovar ||18,900 || 28 июнь 1984
|-
| [[Файл:ODV-odivelas.png|35px]] || '''[[Одивелаш]]''' ||Odivelas ||54,500 || 10 август 1990
|-
| [[Файл:OAZ.png|35px]] || '''[[Оливейра ди Аземейш]]''' ||Oliveira de Azeméis ||15,000 || 16 май 1984
|-
| [[Файл:OBR1.png|35px]] || '''[[Оливейра ду Байру]]''' ||Oliveira do Bairro ||5,005|| 26 август 2003
|-
| [[Файл:OHP1.png|35px]] || '''[[Оливейра ду Оспитал]]'''||Oliveira do Hospital ||4,400 || 2 июль 1993
|-
| [[Файл:OLH2.png|35px]] || '''[[Олян]]''' ||Olhão ||31,100 || 14 август 1985
|-
| [[Файл:VNO1.png|35px]] || '''[[Орен]]''' ||Ourém ||11,100 || 16 август 1991
|-
| [[Файл:HRT.png|35px]] || '''[[Орта]]''' ||Horta||9,000 ||4 июль 1833
|-
| [[Файл:PRD1.png|35px]] || '''[[Паредеш]]''' ||Paredes ||12,500 || 16 август 1991
|-
| [[Файл:PFR1.png|35px]] || '''[[Пасуш ди Ферейра]]''' ||Paços de Ferreira ||9,000 || 2 июль 1993
|-
| [[Файл:PRG.png|35px]] || '''[[Пезу да Регуа]]''' ||Peso da Régua ||10,000 || 14 август 1985
|-
| [[Файл:PNF.png|35px]] || '''[[Пенафиел]]''' ||Penafiel ||10,000 || 3 март 1770
|-
||| '''[[Пенише]]''' ||Peniche ||17,500 || 1 февраль 1988
|-
| [[Файл:PNH.png|35px]] || '''[[Пиньел]]''' ||Pinhel ||3,500 || 25 август 1770
|-
| [[Файл:VFX-povoasiria1.png|35px]] || '''[[Повуа ди Санта Ирия]]''' ||Póvoa de Santa Iria||28,000 || 24 июнь 1999
|-
| [[Файл:PVZ2.png|35px]] || '''[[Повуа ди Варшин]]''' ||Póvoa de Varzim ||38,257 || 16 июнь 1973
|-
| [[Файл:PBL1.png|35px]] || '''[[Помбал]]''' ||Pombal ||18,500 || 16 август 1991
|-
| [[Файл:PDL.png|35px]] || '''[[Понта Делгада]]''' ||Ponta Delgada ||46,102|| 2 апрель 1546
|-
| [[Файл:PSR.png|35px]] || '''[[Понте ди Сор]]''' ||Ponte de Sor ||11,000|| 14 август 1985
|-
| [[Файл:PTG.png|35px]] || '''[[Порталегре]]''' ||Portalegre ||15,700|| 23 май 1550
|-
| [[Файл:PTM.png|35px]] || '''[[Портиман]]''' ||Portimão ||40,700|| 11 декабрь 1924
|-
| [[Файл:PRT.png|35px]] || '''[[Порту]]''' ||Porto ||240,227||малум туш
|-
| [[Файл:VPV1.png|35px]] || '''[[Прая да Витория]]'''||Praia da Vitória ||6,500 || 20 июнь 1981
|-
| [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Ребордоза]]''' ||Rebordosa ||12,100 || 26 август 2003
|-
| [[Файл:RMZ.png|35px]] || '''[[Регенгуш ди Монсараш]]'''||Reguengos de Monsaraz ||7,900 || 9 декабрь 2004
|-
| [[Файл:RGR1.png|35px]] || '''[[Рибейра Гранде]]''' ||Ribeira Grande ||6,350 || 29 июнь 1981
|-
| [[Файл:RMR1.png|35px]] || '''[[Риу Майор]]''' ||Rio Maior ||11,102 || 14 август 1985
|-
| [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Риу Тинту]]''' ||Rio Tinto ||61,227 || 30 август 1995
|-
| [[Файл:SBG.png|35px]] || '''[[Сабугал]]''' ||Sabugal ||2,300 || 9 декабрь 2004
|-
| [[Файл:LRS-sacavem.png|35px]] || '''[[Сакавен]]''' ||Sacavém ||17,000 || 4 июнь 1997
|-
| [[Файл:SCD1.png|35px]] || '''[[Санта Комба Дан]]''' ||Santa Comba Dão ||3,200 || 24 июнь 1999
|-
| [[Файл:SCR1.png|35px]]|| '''[[Санта Круш]]''' ||Santa Cruz ||6,500 || 2 август 1996
|-
| [[Файл:VFR1.png|35px]] || '''[[Санта Мария да Фейра]]''' ||Santa Maria da Feira ||16,900 || 14 август 1985
|-
| [[Файл:STN1.png|35px]] || '''[[Сантана (Португалия)|Сантана]]''' ||Santana ||3,300 || 1 январь 2001
|-
| [[Файл:STR.png|35px]] || '''[[Сантарен]]''' ||Santarém ||30,100 || 24 декабрь 1868
|-
| [[Файл:STC1.png|35px]] || '''[[Сантягу ду Касен]]''' ||Santiago do Cacém ||7,753 || 16 август 1991
|-
| [[Файл:STS1.png|35px]] || '''[[Санту Тирсу]]''' ||Santo Tirso ||14,100 || 14 август 1985
|-
| [[Файл:SJM.png|35px]] || '''[[Сан Жуан да Мадейра]]''' ||São João da Madeira ||21,102 || 28 июнь 1984
|-
| [[Файл:MTS-smamedeinfesta1.png|35px]] || '''[[Сан Мамеде ди Инфеща]]''' ||São Mamede de Infesta ||27,000 || 12 июль 2001
|-
| [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Сан Салвадор ди Лорделу]]''' ||São Salvador de Lordelo||11,000 || 26 август 2003
|-
| [[Файл:SEI1.png|35px]] || '''[[Сея]]''' ||Seia ||7,000 || 23 август 1986
|-
| [[Файл:SRP.png|35px]] || '''[[Серпа]]''' ||Serpa ||9,990|| 26 август 2003
|-
| [[Файл:STB.png|35px]] || '''[[Сетубал]]'''||Setúbal ||120,636|| 19 апрель 1860
|-
| [[Файл:SXL1.png|35px]] || '''[[Сейшал]]''' ||Seixal ||31,101 || 2 июль 1993
|-
| [[Файл:SLV.png|35px]] || '''[[Силвеш]]''' ||Silves ||11,000 ||малум туш
|-
| [[Файл:SNS1.png|35px]] || '''[[Синеш]]''' ||Sines ||15,555 || 12 июль 1997
|-
| [[Файл:TRC.png|35px]] || '''[[Тарока]]''' ||Tarouca ||3,200 || 9 декабрь 2004
|-
| [[Файл:TVR.png|35px]] || '''[[Тавира]]''' ||Tavira ||13,300 || 16 март 1520
|-
| [[Файл:TMR.png|35px]] || '''[[Томар]]''' ||Tomar ||20,000 || 12 февраль 1844
|-
| [[Файл:TND1.png|35px]] || '''[[Тондела]]''' ||Tondela ||10,120 || 1 февраль 1988
|-
| [[Файл:TVD1.png|35px]] || '''[[Ториш Ведраш]]''' || Torres Vedras||27,200 || 3 февраль1979
|-
| [[Файл:TNV1.png|35px]] || '''[[Ториш Новаш]]''' ||Torres Novas ||14,900 || 14 август 1985
|-
| [[Файл:TCS.png|35px]] || '''[[Транкозу]]''' ||Trancoso||3,350 || 9 декабрь 2004
|-
| [[Файл:TRF.png|35px]] || '''[[Трофа]]''' ||Trofa ||22,000 || 2 июль 1993
|-
| [[Файл:Faroarms.svg|35px]] || '''[[Фаро]]''' ||Faro ||43,757 || 7 сентябрь 1540
|-
| [[Файл:VNO-fatima.png|35px]] || '''[[Фатима (град)|Фатима]]'''||Fátima ||10,302 || 12 июль 1997
|-
| [[Файл:FAF1.png|35px]] || '''[[Фафе]]''' ||Fafe ||15,323 || 23 август 1986
|-
| [[Файл:FLG1.png|35px]] || '''[[Фелгейраш]]''' ||Felgueiras ||15,100||10 август 1990
|-
| [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Фиаеш]]''' ||Fiães ||13,100 ||12 июль 2001
|-
| [[Файл:FIG.png|35px]] || '''[[Фигейра да Фош]]''' ||Figueira da Foz ||36,500 ||20 сентябрь 1882
|-
| [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Фреамунде]]''' ||Freamunde ||7,452 ||12 июль 2001
|-
| [[Файл:FND1.png|35px]] || '''[[Фундан]]''' ||Fundão ||8,957 ||19 апрель 1988
|-
| [[Файл:FNC.png|35px]] || '''[[Фуншал]]''' ||Funchal ||100,526 ||21 август 1508
|-
| [[Файл:CHV.png|35px]] || '''[[Шавеш]]''' ||Chaves ||19,307 || 18 март 1929
|-
| [[Файл:EVR.png|35px]] || '''[[Эвора]]''' ||Évora ||46,417 ||малум туш
|-
| [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Эзмуриш]]'''|| Esmoriz||11,200 || 2 юли 1993
|-
| [[Файл:ELV.png|35px]] || '''[[Элваш]]''' ||Elvas ||28,106 || 3 апрель 1513
|-
| [[Файл:ENT1.png|35px]] || '''[[Энтронкаменту]]''' ||Entroncamento ||20,065 || 16 август 1991
|-
| [[Файл:Blank pt CoA city.png|35px]] || '''[[Эрмезинде]]''' ||Ermesinde ||40,139 || 10 август 1990
|-
| [[Файл:ESP1.png|35px]] || '''[[Эшпиньо]]''' ||Espinho ||10,500 ||16 июнь 1973
|-
| [[Файл:EPS1.png|35px]] || '''[[Эшпозенде]]''' ||Esposende ||9,148 ||2 июль 1993
|-
| [[Файл:ETR.png|35px]] || '''[[Эштарежа]]''' ||Estarreja ||7,000 ||9 декабрь 2004
|-
| [[Файл:ETZ.png|35px]] || '''[[Эштремуш]]''' ||Estremoz ||9,011 || 31 август 1926
|}

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

== Холбооһон ==
{{commonscat|Portugal}}
<!-- Please discuss links on the talk page before adding them to this list, remember to read the WP:EL guidelines. -->
* [http://portuguese-american-journal.com/?s=portugal&x=0&y=0 News about Portugal] from the Portuguese American Journal
* [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/portugal.htm Portugal] at ''UCB Libraries GovPubs''
* [http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17758217 Portugal profile] from the [[BBC News]]
* [http://www.theportugalnews.com/ National English language newspaper]
* [http://www.viniportugal.pt/ National Wine Website]
* [http://www.loc.gov/rr/rarebook/coll/portpam.html Portuguese Pamphlets Collection] From the [http://www.loc.gov/rr/rarebook/ Rare Book and Special Collections Division at the Library of Congress]

; Засагай газар
* [http://www.portugal.gov.pt/en.aspx Official Portuguese Government website]
* [http://www.en.parlamento.pt/ Official Parliament website]
; Худалдаан
*[http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/PRT/Year/2012/Summary World Bank Summary Trade Statistics Portugal]
; Аян 
* [http://www.visitportugal.com Official Travel and Tourism office website]
* [http://www.insideportugaltravel.com/ Official Portuguese Government Travel/media website]
* [http://golfportugal.pt/ Official Portuguese Golf Travel/media website]

{{Европо}}
{{1000 үгүүлэл}}

[[Категори:Португал| ]]
[[Категори:Европын уласууд]]