# Итальян хэлэн
Итальян хэлэн (итальян: italiano, lingua italiana) гээшэ Энэдхэг-Европын хэлэнэй изагуурай итальян хэлэнэй бүлэгтэ багтадаг Флоренциин аялгууда һуурилһан романс хэлэн юм. Европын холбооной албан ёһоной 23 хэлэнэй нэгэ мүн. Мүнөөдэр итальян хэлээр наяад сая хүн хэлэнэ. Итальян хэлэн Итали, Сан Марино, Швейцари, Хорвати, Словени, Ватикан уласуудай албан ёһоной гүрэнэй хэлэн юм.
Итальян хэлэн манай эринэй 476—1000 оной хоорондо гү, али 500-аад жэлэй хугасаада Римэй эзэнтэ гүрэнэй үеын лата хэлэнһээ гараһан гэжэ хэлэ шудалаашад тодорхойлно. 1200—1300 оной үедэ Флоренци хото улас түрэ, эдэй засаг, соёлой хүгжэлөөрөө Италиин бусад хотонуудай түрүүлжэ хүн зоной тоо зуун мянган үлүү боложо байһан болон Италиин гэгээрүүлэгшэ, алдарта ирагуу найрагша Данте Алигьери, Франческо Петрарка, Джованни Боккаччо Флоренци аялгуугаар зохёол бүтээлээ бэшэжэ тэдэнэй шүлэг, ирагуу найраг Итали даяар тархан, олондо һайшаагдажа байгаа. Энэһээ ажаглан шэнэ залуу ирагуу найрагшад, шүүмжэлэгшэд өөһэдын бүтээлөө олонд хүргэхын тулада тухайн аялгуугаар бэшэхые эрхимлэхэ болоһон флоренци аялгуу итальян хэлэнэй үндэһэн аялгуу болоходо нүлөөлһэн юм. 1827 ондо Италиин һэргэн мандалтын үеын алдарта уран зохёолшо Алессандро Мандзони «Гэрлэхэ залуушуул» гэһэн романаа бэшэһэниинь жэнхэни уран зохёолой эхилэл юм.
- Италиин һургуулинуудта (20-21-дэхи зуун жэлнүүд) шэрүүн бэшэг заагдадаг
- Итальян хэлэнэй дэлгүүрэлгэ


Итальян хэлэн
{{Infobox language
|name=Итальян хэлэн
|boxsize=310px
|pronunciation=italiano, lingua italiana
|states=[[Итали]], [[Сан Марино]], [[Ватикан]], [[Швейцари]], [[Словени]], [[Хорвати]], [[Ливи]], [[Эритрей]], [[Мальта]], [[Сомали]], [[Франци]]
|speakers=Түрэлхи: 62 сая;<br/>Бүгэдэ: 80 сая<ref name="europa2006">{{PDFlink|[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_sum_en.pdf Eurobarometer – Europeans and their languages]|485&nbsp;KB}}, February 2006</ref>
|familycolor=Энэдхэг-Европо
|fam2=Итали
|fam3=Роман
|fam4=Итали-Далмаци
|script=[[Лата үзэг]] (Итали хубилбари)
|nation={{ITA}}<br />{{flagcountry|San Marino}}<br />{{flagcountry|Vatican City}}<br />{{flagcountry|Switzerland}} (дүрбэнэй нэгэ)
----
'''Уласхоорондын байгуулга''':<br />{{flagcountry|EU}}
|agency=[[Академия делла Круска]] 
|iso1=it|iso2=ita|iso3=ita|lingua=51-AAA-q
|map=
|notice=IPA
}}
'''Итальян хэлэн''' ({{lang-it|italiano, lingua italiana}}) гээшэ [[Энэдхэг-Европын хэлэнэй изагуур]]ай [[итальян хэлэнэй бүлэг]]тэ багтадаг [[Флоренци]]ин аялгууда һуурилһан [[романс хэлэнэй бүлэг|романс]] [[хэлэн]] юм. [[Европын холбоо]]ной албан ёһоной 23 хэлэнэй нэгэ мүн. Мүнөөдэр итальян хэлээр наяад сая хүн хэлэнэ. Итальян хэлэн [[Итали]], [[Сан Марино]], [[Швейцари]], [[Хорвати]], [[Словени]], [[Ватикан]] уласуудай албан ёһоной гүрэнэй хэлэн юм.<ref>[[#simone2010|Simone 2010]]</ref>

Итальян хэлэн манай эринэй 476—1000 оной хоорондо гү, али 500-аад жэлэй хугасаада [[Римэй эзэнтэ гүрэн]]эй үеын [[лата хэлэн]]һээ гараһан гэжэ хэлэ шудалаашад тодорхойлно. 1200—1300 оной үедэ Флоренци хото улас түрэ, эдэй засаг, соёлой хүгжэлөөрөө Италиин бусад хотонуудай түрүүлжэ хүн зоной тоо зуун мянган үлүү боложо байһан болон Италиин гэгээрүүлэгшэ, алдарта ирагуу найрагша [[Данте Алигьери]], [[Франческо Петрарка]], [[Джованни Боккаччо]] Флоренци аялгуугаар зохёол бүтээлээ бэшэжэ тэдэнэй шүлэг, ирагуу найраг Итали даяар тархан, олондо һайшаагдажа байгаа. Энэһээ ажаглан шэнэ залуу ирагуу найрагшад, шүүмжэлэгшэд өөһэдын бүтээлөө олонд хүргэхын тулада тухайн аялгуугаар бэшэхые эрхимлэхэ болоһон флоренци аялгуу итальян хэлэнэй үндэһэн аялгуу болоходо нүлөөлһэн юм. 1827 ондо Италиин [[Һэргэн мандалта|һэргэн мандалтын]] үеын алдарта уран зохёолшо [[Алессандро Мандзони]] «Гэрлэхэ залуушуул» гэһэн романаа бэшэһэниинь жэнхэни уран зохёолой эхилэл юм.
<gallery>Corsivo- come scriverlo a mano in italiano, schede didattiche con alcuni esempi di Paolo Villa (prima edizione commons wikimedia org)-Letters-characters in italics-cursive- how to write it by hand in Italian.pdf|Италиин һургуулинуудта (20-21-дэхи зуун жэлнүүд) шэрүүн бэшэг заагдадаг
Linguistic map of the Italian language.svg|Итальян хэлэнэй дэлгүүрэлгэ</gallery>
== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}
* {{cite book|last=Simone |first=Raffaele |year=2010 |title=Enciclopedia dell'italiano |publisher=Treccani |ISBN= |ref=simone2010}}
* {{cite book|last=Berloco |first=Fabrizio |year=2018 |title=The Big Book of Italian Verbs: 900 Fully Conjugated Verbs in All Tenses. With IPA Transcription, 2nd Edition |publisher=Lengu |ISBN=9788894034813 |url=https://books.google.ru/books?id=DYynDwAAQBAJ&pg=PA3#v=onepage&q&f=false |ref=berloco2018}}
* {{cite book|last=Palermo |first=Massimo |year=2015 |title=Linguistica italiana |publisher=Il Mulino |ISBN=9788815258847 |ref=palermo2015}}

[[Категори:Хэлэнүүд]]