# Хүгжэм
Хүгжэм гү, али ородоор музыка (грек: μουσική,  грек: μούσα — муза гэһэн үгын тэмдэгэй нэрэ) — сагта табиһан абяан болон аниргүй туһаар уран түхэлүүдые ухаарһан уран һайхан юм.
Дуу аялгае саг хугасаанай хэмэнэлтэйгээр зохёон байрлуулһан уралигые хүгжэм гэдэг. Хүгжэмэй үндэһэн элементүүдтэ үнгэ (аялгуу болон гармони), хэмнэл (темпо, метер) динамик, үтэгэн, шэнгэн гэһэн элементүүд багтадаг. Улас орон, соёлуудай хубида хүгжэмэй талаарха ойлголтонь илагаатай байдаг. Хүгжэмые түрэл, жанр болгон хубаан ангилжа болодог. Хүгжэмые олон иназаар тодорхойлдог. 20-р зуунай хүгжэмэй зохёолшо Жон Кейж (John Cage) "Шуугиан гэжэ байдаггүй, гагсахүү аялгуу лэ гэжэ бии" хэмээн тодорхойлһон байна.

## Хүгжэмэй жанрууд
- Классик хүгжэм
- Поп хүгжэм
- Рок хүгжэм
- Арадай хүгжэм
- Зэмсэгжүүлгын хүгжэм
- Вокалай хүгжэм
- Хип-хоп
- Электрон музыка
- Блюз
- Джаз г.м.


Хүгжэм
[[Файл:GClef.svg|thumb|100px|[[Соль түлхюур]] [[Ното тэмдэг]]дэ хэрэглэһэн]]
'''Хүгжэм''' гү, али ородоор '''музыка''' ({{lang-el|μουσική}},  {{lang-el|μούσα}} — ''[[муза]]'' гэһэн үгын тэмдэгэй нэрэ) — [[саг]]та табиһан [[Хүгжэмэй абяан|абяан]] болон [[аниргүй]] туһаар уран түхэлүүдые ухаарһан [[уран һайхан]] юм.

Дуу аялгае саг хугасаанай хэмэнэлтэйгээр зохёон байрлуулһан [[уралиг]]ые хүгжэм гэдэг. Хүгжэмэй үндэһэн элементүүдтэ үнгэ (аялгуу болон гармони), хэмнэл (темпо, метер) динамик, үтэгэн, шэнгэн гэһэн элементүүд багтадаг. Улас орон, соёлуудай хубида хүгжэмэй талаарха ойлголтонь илагаатай байдаг. Хүгжэмые түрэл, жанр болгон хубаан ангилжа болодог. Хүгжэмые олон иназаар тодорхойлдог. 20-р зуунай хүгжэмэй зохёолшо Жон Кейж (John Cage) "Шуугиан гэжэ байдаггүй, гагсахүү аялгуу лэ гэжэ бии" хэмээн тодорхойлһон байна.

== Хүгжэмэй жанрууд ==
* [[Классик хүгжэм]]
* [[Поп хүгжэм]]
* [[Рок хүгжэм]]
* [[Арадай хүгжэм]]
* [[Зэмсэгжүүлгын хүгжэм]]
* [[Вокалай хүгжэм]]
* [[Хип-хоп]]
* [[Электрон музыка]]
* [[Блюз]]
* [[Джаз]] г.м.

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

== Холбооһон ==
{{commonscat|Music}}
* [http://www.eventua.com.ua/slovar/muzikaliniy_slovari.html Музыкальный словарь] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206050203/http://www.eventua.com.ua/slovar/muzikaliniy_slovari.html |date=2016-02-06 }}
* [http://www.7not.ru/theory/ Лекции по теории музыки]
* С. В. Дамберг, В. Е. Семенков. [http://anthropology.ru/ru/texts/damberg/sound_09.html Музыка как феномен повседневности]
* [http://berkleeshares.com/ Berklee Shares]{{ref-en}} Уроки музыки
* Сергей Лебедев. [http://eremus.org Англо-русский словарь музыкальных терминов] Московская государственная консерватория
* Майковская Л. С., Ильясов Ф. Н. [https://archive.is/20121225082116/www.iliassovfn.narod.ru/article/music.html Влияние музыкальных предпочтений на коллективное поведение] // [[Вестник Российской академии наук]] 1997. Т. 67. № 3. С. 246—250.
* [[Брайнин, Валерий Борисович|Брайнин В. Б.]] [http://www.brainin.org/Method/method_pro_ru/Table_European_vs_Oriental.pdf Системы музыкальных языков, краткий экскурс: Европейская vs. Ориентальная. Ганновер, 2005]
* [http://ec-dejavu.net/m/Musical_instrument.html О. Величкина. Музыкальный инструмент и человеческое тело (на материале русского фольклора)] // Тело в русской культуре. — М.: НЛО, 2005, с. 161—176

[[Категори:Хүгжэм|*]]
[[Категори:Уран һайхан]]

{{1000 үгүүлэл}}