# Израилиин шэнэ шекель
Израилиин шэнэ шекель (иврит: שֶׁקֶל חָדָשׁ  sheqel ẖadash; Араб: شيكل جديد šēkal jadīd; тэмдэг: ₪; код: ILS), хилбараар Израилиин шекель (иврит: שקל ישראלי, Араб: شيكل إسرائيلي), болбол Израилиин мүнгэн тэмдэгтэ ба Палестинын газар нютагдахи Баруун эрье, Газын хэлтэһэндэ хуули ёһоной түлбэриин хэрэгсэл болгон ашаглагдадаг. Шэнэ шекель 100 агоротдо хубаагдадаг. Шэнэ шекелиие 1986 оной 1 һарын 1-һээ эхилэн 1000:1 харилсаанаар гиперинфляцитай хуушан шекелиие орложо ашаглагдажа эхилһэн.
Шэнэ шекелиин валютын тэмдэгиинь ⟨ ₪ ⟩ шекель (ש‎) ба хадаш (ח‎) (шэнэ) гэһэн үгэнүүдэй эхинэй Еврей үзэгнүүдэй тааралдал юм. Энэнь үмэниинь шэнэ Израилиин шекель гэжэ нэрлэгдэдэг байһан ба NIS (ש"ח‎ ба ش.ج‎) гэһэн албан ёһоной буһа хуряамжалагдаһан үгые дотоододоо үүные нэрлэхэ зорилгоор ашагладаг хэбээр байгаа ба Израилиин Банкын вебсайт дээри гарадаг. Гэбэшье Израилиин шэнэ шекелиин уласхоорондын албан ёһоной валютын кодиинь ISO 4217 стандартын дагуу Уласхоорондын Стандартизациин Байгуулгаһаа тогтооһониинь ILS юм.

## Түүхэ
"Шекель" (שֶׁקֶל‎) нэрэнь адли нэрэтэй эртэнэй Библиин мүнгэн тэмдэгтэһээ гаралтай. Авраамые Хеврон дахи Патриархуудай Агыда зорюулжа Хиттитын Ефрондо "дүрбэн зуун мүнгэн шекель" түлэһэн гэжэ Библиин эртын эшэдэ дурдаһан байдаг. Шекель болбол эртэнэй Израилиин шэгнүүри гү, али мүнгэн тэмдэгтиин хэдэ хэдэн единицын нэгэ ба еврей гаралтай ש-ק-ל (š-q-l) нь 'татаха' гэһэн удхатай (שָׁקַל šaqal 'шэгнэхэ', שֶׁקֶל šeqel 'нэгэ янзын шэгнүүри'), бусад Семит хэлэнүүдэй адлирхуу байдагиинь Аккади (тусх. šaqālu ба šiqlu) ба Арамей (тусх. תְּקַל teqal ба תִּקְלָא tiqla). Анха энэнь ешмээнэй шэгнүүритэй холбоотой байһан байжа магадгүй юм. Эртэнэй Израильда шекелиинь 180 оршон орооһон (11 грамм гү, али. 35 тройн унци) байһан гэдэг.
Мүнөөнэй Израиль улас байгуулагдаһанһаа хойшо 1948 оной 5 һарын 14-эй үдэрһээ 1952 он хүрэтэр Англи-Палестинын Банкһаа Британиин фунт стерлингтэй уягдаһан Палестинын фунт хэлбэрээр банкнотууд гаргагдажа байһан. 1952 ондо Англи-Палестинын Банк нэрээ Банк Леуми Ле-Исраэль (Израилиин Үндэһэнэй Банк) болгон хубилгажа, валютын нэрэнь Израилиин фунт болоһон.

### Израилиин фунт (1952–1980)
Израилиин фунт (לירה ישראלית‎, "лира исраэлит") нь 1952 оной 6 һараһаа 1980 оной 2 һарын 23 хүрэтэр Израилиин мүнгэн тэмдэгтэ байһан ба 1980 оной 2 һарын 24-дэ шекелиэр һолигдоһон. 1955 онһоо эхилэн Израилиин Банк байгуулагдажа, мүнгэн тэмдэгтэ гаргаха уялгые абаһанай дараа зүбхэн "I£" тэмдэгэй хамта зүбхэн еврей нэрые ашаглажа байһан. Британиин фунт стерлингтэй уялгые 1954 оной 1 һарын 1-дэ болюулжа, 1960 ондо Израилиин фунтын бутархай единицые 1000 прутотһоо 100 агорот болгон хубилгаһан.
1960-д оной үедэ Израилиин мүнгэн тэмдэгтын еврей бэшэ нэрын талаар үгэ буляалдаанай үрэ дүндэ Һангай министрдэ фунт гэдэг нэрые Еврей нэрээр, шекель (שקל), хубилгахые захирһан хуули гараһан. Хуулинь министрдэ хубилалга оруулха он һара үдэрые тодорхойлхо боломжые олгоһон. Хуулинь 1980 оной 2 һарада Израилиин засагай газар мүнгэнэй системые хубилгажа, 1 шекель = I£10 курсээр шекелиие нэбтэрүүлһэнһээ хойшо хүсэндэ ороһон юм.

### Шекель (1980–1985)
Шекель гү, али хуушан шекелиинь 1980 оной 2 һарын 24-һээ 1985 оной 12 һарын 31-эй хоорондо Израиль уласай мүнгэн тэмдэгтэ байба. Энэ болон энэнэй урдахи Израилиин фунт 1960-д ба 1970-д оной үедэ гадаада валютын девальвациие байнга хабаадуулагдажа байһан. Энэ тенденцинь 1980-д оной эхээр хуушан шекелиин гиперинфляциар түгэсэһэн юм. 1985 оной Эдэй засагай Тохонижуулга Планай үрэ дүндэ инфляциие тогтооһоной дараа 1986 оной 1 һарын 1-дэ хуушан шекелиие орлуулан шэнэ шекелиие нэбтэрүүлжэ IS 1,000-ые ₪1 сэнтэй һолиһон.

### Шэнэ шекель (1985–мүнөө үе)
1980-д оной эдэй засагай хёморол, удаахи 1985 ондо шэнэ шекелиие нэбтэрүүлһэнһээ хойшо Израилиин Банк болон Израилиин Засагай газар үлүү болгоомжотой, консерватив түсэб, мүнгэ-кредитэй политикые ябуулжа, заха зээлидэ һуурилһан эдэй засагай янза бүриин реформые аажамаар бэелүүлжэ эхилһэн. Тэрээнһээ гадна сүлөөтэ худалдаанай хэлсээндэ баталалһанаар Израилиин эдэй засаг тэмсэлдэхэ шадабаритай боложо, ажа үйлэдбэри ба научна базада ехэ хэмжээнэй зөөри оруулалга хииһэнээр туһа улас дэлхэйн мэдэлгын эдэй засаг үргэлгэтэй холбоотой боломжоо ашаглажа, уламаар экспорт нэмэгдэжэ, продукт ба хангалтада шэнэ заха зээли нээгдэһэн. Эдэгээр нүхэсэлүүдэй үрэ дүндэ инфляци нилээд бага байһан ба мүнөө үедэ уласиинь түлбэриин положительна балансые дэмжэжэ байгаа ба 2010 ондо ДНБ-ээ 3 оршон хубитай эквивалентнэ урдадаг счётой ашагтай гараһан юм. Тиимэһээ валютань евро, швейцари франкын тусхай ургалтаһаа багашье гэһэн шангарша 2001-2011 онуудта АНУ-ай доллартай зэргэсүүлхэдэ шэнээнэй 20%-иар дээшэлһэниинь урдахи арбан жэлдэ һуларһантай сасуулхада эсэргүү байба. 
2003 оной 1 һарын 1-һээ эхилэн шэнэ шекелиинь сүлөөтэ конверсидэ ородог валюта болоһон юм. 2006 оной 5 һарын 7-ой үдэрһээ эхилэн шекелиин гараһан мүнгэнэй зэбсэгэй шэнэ аралжааные Чикакогой Худалдаанай Биржэдэ хиихэ боломжотой болоһон. Энэнь шэнэ шекелиие гадаада валютын заха зээлидэ фьючерсын гэрээ байгуулха боломжотой дэлхэйн хорин тухай валютын нэгэ болгожо байна. Энэнь мүн дэлхэйн олон орондо хэрэглэгшэд андалдаха боломжотой валюта юм. 2008 оной 5 һарын 26-да Олон уласай CLS Банкиинь түлбэри тоосооные шэнэ шекелиие гүйсэдхэжэ, валютые бүрэн конверсидэ ородог валюта болгоһон юм.

## Зоос
1985 ондо 1 агора, 5 агорот, 10 агорот, ₪1/2, ₪1 гэһэн сэнтэй зооснууд нэбтэрүүлһэн. 1990 ондо ₪5 зооснууд, 1995 ондо ₪10 зоос эрьелтэдэ ороһон. 1 агорагай үйлэдбэрилгэ 1990 ондо зогсожо, 1991 оной 4 һарын 1-дэ эрьелтэһээ хуряагдаһан. 2 шекелиин зоос 2007 оной 12 һарын 9-дэ эрьелтэдэ ороһон. Хамагай һүүлдэ 2007 ондо сохигдоһон 5 агоротой зоосые 2008 оной 1 һарын 1-дэ эрьелтэһээ хуряагдаһан.
2011 оной 4 һарада металл бага ашагладаг, тиимэһээ үнэ сэн багатай шэнэ зооснууд сохигдохо болоно гэжэ мэдэгдэһэн. Хуурмаг зоос хиихэнь баһа хэсүү байха болоно. Израилиин Банк түсэблэгдэжэ буй зоосоной серидэ "шэнэ" гэһэн үгые хаһаха талаар хэлэлсэгдэжэ байна. Батажалгабал энэнь 1985 оной 9 һарада шэнэ шекелиин зоосые худалдаанда гараһанһаа хойшо бүхы зоосые анха һолиһон тохёолдол болохо юм. Зоосые Солонгосой Хэбтэ сохилго ба Аюулгүй Хэблэлэй Корпораци (KOMSCO) сохидог.
| Зураг | Үнэ сэн   | Техническэ тодорхойлолго | Техническэ тодорхойлолго | Техническэ тодорхойлолго | Техническэ тодорхойлолго                                                    | Бэшэжэ харуулга                                 | Бэшэжэ харуулга                                                                                                                                                | Бэшэжэ харуулга                                           | Һара үдэр            | Һара үдэр         |
| Зураг | Үнэ сэн   | Диаметр                  | Зузаан                   | Масса                    | Бүридэл                                                                     | Эрмэг                                           | Урда                                                                                                                                                           | Арын                                                      | гаргалга             | абалга            |
| ----- | --------- | ------------------------ | ------------------------ | ------------------------ | --------------------------------------------------------------------------- | ----------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------- | -------------------- | ----------------- |
|       | 1 агора   | 17 мм                    | 1.2 мм                   | 2 гр                     | Адюминиин бронзо 92% зэд 6% хүнгэн сагаан 2% никель                         | Хилбар                                          | Эртэнэй галера, гүрэнэй һүлдэ, "Израиль" Иврит, Араб ба Англи хэлээр                                                                                           | Үнэ сэн, һара үдэр                                        | 1985 оной 9 һарын 4  | 1991 он 4 һарын 1 |
|       | 5 агорот  | 19.5 мм                  | 1.3 мм                   | 3 гр                     | Адюминиин бронзо 92% зэд 6% хүнгэн сагаан 2% никель                         | Хилбар                                          | Еврейшүүдэй Ромын эсэргүү дайнай дүрбэдэхи жэлэй зоосой репликэ, хоёр этрогимэй хоорондохи лулавай дүрсэ, гүрэнэй һүлдэ, "Израиль" Иврит, Араб ба Англи хэлээр | Үнэ сэн, һара үдэр                                        | 1985 оной 9 һарын 4  | 2008 он 1 һарын 1 |
|       | 10 агорот | 22 мм                    | 1.5 мм                   | 4 гр                     | Адюминиин бронзо 92% зэд 6% хүнгэн сагаан 2% никель                         | Хилбар                                          | Долоо һалаатаһан дэнгэй һууритай II Антигоной гаргаһан зоосой репликэ, гүрэнэй һүлдэ, "Израиль" Иврит, Араб ба Англи хэлээр                                    | Үнэ сэн, һара үдэр                                        | 1985 оной 9 һарын 4  | Мүнөөнэй          |
|       | ₪0.5      | 26 мм                    | 1.6 мм                   | 6.5 гр                   | Адюминиин бронзо 92% зэд 6% хүнгэн сагаан 2% никель                         | Хилбар                                          | Лирэ, гүрэнэй һүлдэ                                                                                                                                            | Үнэ сэн, һара үдэр, "Израиль" Иврит, Араб ба Англи хэлээр | 1985 оной 9 һарын 4  | Мүнөөнэй          |
|       | ₪1        | 18 мм                    | 1.8 мм                   | 3.5 гр                   | Зэд-никель 75% зэд 25% никель (1985-1993) Никельдэһэн булад (1994–мүнөө үе) | Хилбар                                          | Сараана, "Йеһуд" эртэнэй Ивридээр, гүрэнэй һүлдэ                                                                                                               | Үнэ сэн, һара үдэр, "Израиль" Иврит, Араб ба Англи хэлээр | 1985 оной 9 һарын 4  | Мүнөөнэй          |
|       | ₪2        | 21.6 мм                  | 2.3 мм                   | 5.7 гр                   | Никельдэһэн булад                                                           | Сегментшэлһэн (Хилбар ба Бэржылгэһэн секцинүүд) | Хоёр элбэг дэлбэгэй эбэр, гүрэнэй һүлдэ                                                                                                                        | Үнэ сэн, һара үдэр, "Израиль" Иврит, Араб ба Англи хэлээр | 2007 оной 12 һарын 9 | Мүнөөнэй          |
|       | ₪5        | 24 мм                    | 2.4 мм                   | 8.2 гр                   | Зэд-никель 75% зэд 25% никель                                               | 12 таланууд                                     | Баханын ниислэл, гүрэнэй һүлдэ                                                                                                                                 | Үнэ сэн, һара үдэр, "Израиль" Иврит, Араб ба Англи хэлээр | 1990 оной 1 һарын 2  | Мүнөөнэй          |
|       | ₪10       | 23 мм Гол: 16 мм         | 2.2 мм                   | 7 гр                     | Сахариг: Никельтэй булад Түб: Алтариг уялаатай зэд                          | Бэржылгэһэн                                     | Долоон набшатай ба хоёр финиктэй корзинатай пальма, "Сионой гэмээ сагааруулгын түлөө" гэһэн үгэнүүд эртэнэй ба мүнөөнэй Еврей бэшэгээр                         | Үнэ сэн, һара үдэр, "Израиль" Иврит, Араб ба Англи хэлээр | 1995 оной 2 һарын 7  | Мүнөөнэй          |

- Израилиин зоос дээрхи бүхы һара үдэрые Еврейн литээр бэшэһэн ба Еврей тоогоор бэшэгдэһэные анхарагты.


## Банкнотууд

### A сери (1985–1999)
1985 оной 9 һарын 4-эй үдэрһээ эхилэн ₪5, ₪10, ба ₪50-иин банкнотууд эрьелтэдэ ороһон. 1986 оной 5 һарын 8-да ₪1 банкнот, 1986 оной 8 һарын 19-да ₪100-иин банкнот гараһан. 1988 оной 4 һарын 2-до ₪20-иин банкнот, 1992 оной 2 һарын 16-да ₪200-иин банкнот гаража энэ сериие дуусгаһан. ₪1, ₪5 ба ₪10 банкнотуудиинь үмэнэхи IS 1000, 5000, ба 10 000 банкнотуудай эжэл загбарые ашаглаһан болобошье номиналиинь ондоо байһан.
Хожомынь ₪1, ₪5 ба ₪10 банкнотуудые зоосоор һолигдоһон. Эдэгээр хэдэ хэдэн зоосые анханай хэблэлдэ банкнот дээрхи хүнүүдэй дүрсые һиилэһэн байһан.
| Зураг | Үнэ сэн | Хэмжээ     | Үнгэ       | Урда               | Арын                                                                                                                                     | Гаргалгын дата       | Гаралгын дата       |
| ----- | ------- | ---------- | ---------- | ------------------ | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | -------------------- | ------------------- |
|       | ₪1      | 76x 138 мм | ногоон     | Маймонид           | Маймонидай хүдөөлһэн Тибери; Эртэнэй шулуун зула                                                                                         | 1986 оной 5 һарын 8  | 1995                |
|       | ₪5      | 76x 138 мм | хүхэ       | Леви Эшколь        | Үндэһэнэй резервуар, таланууд ба үрэгүй газаруудые символизировалһан уһатай хоолой                                                       | 1985 оной 9 һарын 4  | 1995                |
|       | ₪10     | 76x 138 мм | шара улаан | Голда Меир         | Голда Меириин 1948 ондо Израилиин элшэн сайдай хубиар Москвада ерэхэдээ Москвагай хорой синагогын урада сугларһан хүнүүдэй дундахи зураг | 1985 оной 9 һарын 4  | 1995                |
|       | ₪20     | 76x 138 мм | хара боро  | Моше Шарет         | Герцлиягай Гимназиин анханай байшан, ара таладахи Жэжэг Тель-Авив                                                                        | 1988 оной 4 һарын 2  | 2000 оной 7 һарын 1 |
|       | ₪50     | 76x 138 мм | ягаан хүхэ | Шмуэль Йосеф Агнон | Иерусалимай горизонт, Зүүн Европодохи газар, Агноной түүхэй болодог ябадалай газар.                                                      | 1985 оной 9 һарын 4  | 2000 оной 7 һарын 1 |
|       | ₪100    | 76x 138 мм | хүрин      | Ицхак Бен-Цви      | Пкиинэй Синагого, Эртэнэй шулуун зула                                                                                                    | 1986 оной 8 һарын 19 | 2000 оной 7 һарын 1 |
|       | ₪200    | 76x 138 мм | улаан      | Залман Шазар       | Шазарай һанаашалһан Болбосоролой тухай хуулиин бэлгэдэл болгон шэрээ дээри бэшэжэ буй басаган, ба ара таладахи Еврей бараа үсэгнүүд      | 1992 оной 2 һарын 16 | 2000 оной 7 һарын 1 |


### B сери (1999–2017)
Хоёрдохи сериин банкнотуудые 1999 ондо гаргаһан ба 2005 он гэхэдэ анханай сериие орлоһон. Ицхак Рабинай хүрэгтэй ₪500 банкнот гаргаха план 1995 ондо Рабиные алагдаһанай дараахан зарлагдаһан. Гэбэшье инфляциин бага темптэй байһан тула энэ банкнот хиихэ зайлашагүй юумэнгүй байһан ба хэзээшье гаража байгаагүй.
| Зураг | Үнэ сэн | Хэмжээ     | Үнгэ       | Урда               | Ара                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   | Гаргалгын дата        |
| ----- | ------- | ---------- | ---------- | ------------------ | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------- |
|       | ₪20     | 71x 138 mm | Ногоон     | Моше Шарет         | Дэлхэйн 2-р дайндахи Еврей һайн дураараа ябагшад; харуулай башни, мүнхэлэлгын башни ба сэлеэнэй зоомол хашаа                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          | 1999 оной 1 һарын 3   |
|       | ₪20     | 71x 138 mm | Ногоон     | Моше Шарет         | Дэлхэйн 2-р дайндахи Еврей һайн дураараа ябагшад; харуулай башни, мүнхэлэлгын башни ба сэлеэнэй зоомол хашаа. Нэмэлтэ полипропилен банкнот дээрхи Ивридээр бэшэгдэһэн "Израиль уласай 60 жэл" гэһэн улаан текст. (Полипропилен, полимерэй субстратаар хиигдэһэн, ба эрьелтын хугасаа хэдэхэн сарын хугасаатай юрын B сериин банкнотһоо үлүү юм. Полимер банкнотые Швейцариин Цюрих хотын Orell Füssli Аюулгүй Принтингдэ хэблэгдэһэн) | 2008 оной 4 һарын 13  |
|       | ₪50     | 71x 138 mm | Ягаан хүхэ | Шмуэль Йосеф Агнон | Агноной блокнот ручка ба нюдэнэй шэл, Иерусалим ба Сүмын Уула                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         | 1999 оной 10 һарын 31 |
|       | ₪100    | 71x 138 mm | Хүрин      | Ицхак Бен-Цви      | Пкиинэй Синагого                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      | 1999 оной 1 һарын 3   |
|       | ₪200    | 71x 138 mm | Улаан      | Залман Шазар       | Цфатдахи гудамжа ба Цфатай тухай Шазарай эссегэй текст                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                | 1999 оной 10 һарын 31 |
|       | ₪500    | 71x 138 mm | Хүхэ       | Ицхак Рабин        | Наһа бараһан Юрэнхы Сайдай алагдахын урдахана хэлэһэн үгын нэгэ хэсэг                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 | Хэзээшье хэблэгдээгүй |


### C сери (2014–мүнөө үе)
The committee proposed that the new series would bear the portraits of prominent Hebrew poets, among them Rachel Bluwstein, Shaul Tchernichovsky, Leah Goldberg and Nathan Alterman. 2010 оной 12 һарада энэ серидэ Менахем Бегин, Ицхак Рабин, Рахель, Шмуэль Йосеф Агнон нарын хүрэгые оруулха болоно гэжэ мэдэгдэһэн. Бегинэй гэр бүлынхан энэ шиидхэбэриие эсэргүүсэхэдэ хорооной анханай һаналые дахин абаһан.
2012 оной 11 һарын 14-дэ, Израилиин Банк банкнотын шэжэ серинь бэлэдхэлгын эсэсэй шатада ороһоные зарлаһан. Шэнэ банкнотууд анха 2014 оной 9 һарын 16-да ₪50, дараань 2015 оной 12 һарын 23-да ₪200 эрьелтэдэ ороһон. Эсэсэй хоёр номиналууд, ₪20 ба ₪100, 2017 оной 11 һарын 23-да эрьелтэдэ орожо, "C сери" банктнотуудай сериие дүүргэһэн.
Гурбадахи сериие гаргаһанаар Израилиин Банк мүнгэн тэмдэгтынхээ англи хэлэнэй бэшэгэй стандартые шекель болгоһон. Үмэнэнь Банкиинь шекель ба шекалим (שְׁקָלִים) гэһэн Еврей транскрипциие албан ёһоор ашаглажа байһан.
Банкнотуудые Швейцариин Orell Füssli Аюулгүй Принтингын газар хэблэһэн.
| Шэнэ Шекелиин Гурбадахи Сери          | Шэнэ Шекелиин Гурбадахи Сери | Шэнэ Шекелиин Гурбадахи Сери | Шэнэ Шекелиин Гурбадахи Сери | Шэнэ Шекелиин Гурбадахи Сери | Шэнэ Шекелиин Гурбадахи Сери                                                                                                       | Шэнэ Шекелиин Гурбадахи Сери                                                                  | Шэнэ Шекелиин Гурбадахи Сери |
| Зураг                                 | Үнэ сэн                      | Хэмжээ                       | Үнгэ                         | Үнгэ                         | Бэшэжэ харуулга                                                                                                                    | Бэшэжэ харуулга                                                                               | Гаргалгын дата               |
| Зураг                                 | Үнэ сэн                      | Хэмжээ                       | Үнгэ                         | Үнгэ                         | Урда                                                                                                                               | Арын                                                                                          | Гаргалгын дата               |
| ------------------------------------- | ---------------------------- | ---------------------------- | ---------------------------- | ---------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------- |
|                                       | ₪20                          | 129 × 71 мм                  |                              | Улаан                        | Рахель Блувштейн; микрохэблэлдэхи Кинерет шүлэг; хойто таладахи Пальмын һалаа                                                      | Галилейн далайн эрьеын линиин үзэмжэ; Магадгүй энэнь юушье бэшэ байһан байха… шүлэгэй отрывок | 2017 оной 11 һарын 23        |
|                                       | ₪50                          | 136 × 71 мм                  |                              | Ногоон                       | Шаул Черниховский; микрохэблэлдэхи Оо, Газармни, Эхэ оромни шүлэг; Цитрусова модо ба хойто таладахи жэмэс                          | Коринфын баханын капитель; Би этихэжэ байна шүлэгэй отрывок                                   | 2014 оной 9 һарын 16         |
|                                       | ₪100                         | 143 × 71 мм                  |                              | Шара улаан                   | Леа Гольдберг; микрохэблэлдэхи Минии дуратай орондо бүйлсын модод сэсэглэжэ байна шүлэг; Хойто таладахи сэсэглэжэ буй Бүйлсын модо | Газелиин бүлэг; Сагаан үдэрнүүд шүлэгэй отрывок                                               | 2017 оной 11 һарын 23        |
|                                       | ₪200                         | 150 × 71 мм                  |                              | Хүхэ                         | Натан Альтерман; микрохэблэлдэхи Мүнхын Уулзалга шүлэг; Хойто таладахи Намарай набша                                               | Һарын флоро; Үглөөнэй Дуун шүлэгэй отрывок                                                    | 2015 оной 12 һарын 23        |
| Загбар:Standard banknote table notice |                              |                              |                              |                              |                                                                                                                                    |                                                                                               |                              |


## Мүнгэнэй сэн
| Валюта                                                                                                                                                               | ISO 4217 | Единицэ | 1986 | 1991 | 1996 | 2001 | 2006 | 2011 | 2016 |
| -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | -------- | ------- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- |
| АНУ-ай доллар                                                                                                                                                        | USD      | 1       | 1.36 | 2.59 | 3.36 | 4.22 | 4.47 | 3.46 | 3.77 |
| Зүблэлтэ Холбооной рубль                                                                                                                                             | SUR1     | 1       | 1.80 | 4.61 |      |      |      |      |      |
| Ородой рубль                                                                                                                                                         | RUB      | 1       |      |      | 0.62 | 0.14 | 0.16 | 0.12 | 0.05 |
| Японой иен                                                                                                                                                           | JPY      | 100     | 0.81 | 1.87 | 3.16 | 3.42 | 4.00 | 4.27 | 3.44 |
| Фунт стерлинг                                                                                                                                                        | GBP      | 1       | 2.07 | 4.47 | 5.16 | 6.10 | 8.36 | 5.53 | 5.15 |
| Германиин марк                                                                                                                                                       | DEM2     | 1       | 0.61 | 1.50 | 2.22 | 1.86 | 2.89 | 2.51 | 2.17 |
| Франци франк                                                                                                                                                         | FRF3     | 1       | 0.19 | 0.44 | 0.65 | 0.55 | 0.86 | 0.75 | 0.65 |
| Евро                                                                                                                                                                 | EUR      | 1       |      |      |      | 3.63 | 5.65 | 4.91 | 4.25 |
| Швейцариин франк                                                                                                                                                     | CHF      | 1       | 0.73 | 1.78 | 2.68 | 2.37 | 3.67 | 4.14 | 3.89 |
| Иорданиин динар                                                                                                                                                      | JOD      | 1       | 4.25 | 3.34 | 4.50 | 5.89 | 6.44 | 4.81 | 5.32 |
| Египетын фунт                                                                                                                                                        | EGP      | 1       | 2.12 | 0.72 | 0.94 | 1.07 | 0.77 | 0.57 | 0.42 |
| БНХАУ-ай юань                                                                                                                                                        | CNY      | 1       | 0.39 | 0.47 | 0.39 | 0.50 | 0.55 | 0.55 | 0.58 |
| *1 SUR 1993 ондо бии байха болижо, RUB-ээр орлогдоһон. *2 DEM 1999 ондо бии байха болижо, EUR-оор орлогдоһон. *3 FRF 1999 ондо бии байха болижо, EUR-оор орлогдоһон. |          |         |      |      |      |      |      |      |      |


Израилиин шэнэ шекель
{{Инфобокс мүнгэн тэмдэгтэ
| currency_name_in_local = {{Script/Hebrew|שקל חדש}} ([[Иврит]])</br>{{script/Arabic|شيكل جديد}} ([[Араб хэлэн|Араб]])
| image_1 = File:השטרות החדשים של ישראל.jpg
| image_title_1 = Шэнэ шекелиин банкнотууд (C сери)
| iso_code = ILS
| iso_number = 376
| subunit_name_1 = [[Израилиин агора|агора]]
| plural = {{plainlist|
*шекелиүд
*шекалим}}
| symbol = [[Шекелиин тэмдэг|₪]]
| frequently_used_banknotes = [[20 шэнэ шекелиин банкнот|₪20]], [[50 шэнэ шекелиин банкнот|₪50]], [[100 шэнэ шекелиин банкнот|₪100]], [[200 шэнэ шекелиин банкнот|₪200]]
| rarely_used_banknotes = [[5 шэнэ шекелиин банкнот|₪5]], [[10 шэнэ шекелиин банкнот|₪10]]
| frequently_used_coins = [[Израилиин арбан-агоротой зоос|10 агорот]], [[Израилиин хахад-шекелиин зоос|1/2 шекель]], [[Израилиин нэгэ-шекелиин зоос|₪1]], [[Израилиин хоёр-шекелиин зоос|₪2]],</br> [[Израилиин табан-шекелиин зоос|₪5]], [[Израилиин арбан-шекелиин зоос|₪10]]
| rarely_used_coins = [[Израилиин нэгэ-агорагай зоос|1 агора]], [[Израилиин табан-агоротой зоос|5 агорот]]
| subunit_ratio_1 = {{Frac|100}}
| plural_subunit_1 = {{plainlist|
*агорот}}
| using_countries = {{flag|Израиль}}<br />{{flag|Палестинын Захиргаа}}''<ref>According to Article 4 of the 1994 Paris Protocol [http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace+Process/Guide+to+the+Peace+Process/Gaza-Jericho+Agreement+Annex+IV+-+Economic+Protoco.htm The Protocol allows the Palestinian Authority to adopt additional currencies]. In the [[West Bank]] the [[Jordanian dinar]] is widely accepted and in the [[Gaza Strip]] the [[Egyptian pound]] is often used.</ref><br />''
| issuing_authority = [[Израилиин Банк]]
| issuing_authority_website = {{URL|boi.org.il/}}
| printer = [[Orell Füssli]]<ref name="fussli1">{{Cite web|url=https://www.20min.ch/finance/news/story/Israel-laesst-in-Zuerich-Geld-drucken-25053913|title=Israel lässt in Zürich Geld drucken|first=www 20minuten ch, 20 Minuten, 20 Min|last=www.20min.ch|website=20 Minuten|date=27 April 2011}}</ref>
| mint = [[Солонгосой Хэбтэ сохилго ба Аюулгүй Хэблэлэй Корпораци|KOMSCO]]<ref name="komsco1">{{cite web|url=https://www.voanews.com/east-asia/s-korea-makes-money-making-money|title=S. Korea Makes Money by Making Money|date=2012-07-17|website=Voice of America News|access-date=2020-03-13}}</ref>
| inflation_rate ={{decreasepositive}}-0.59% (2020) <br>{{increasenegative}}0.35% (2021 est.)
| inflation_source_date = [[Израилиин Банк]], [[Statista]], </br>2021 оной 4 һара}}

'''Израилиин шэнэ шекель''' ({{lang-he|שֶׁקֶל חָדָשׁ}} ''{{transl|he|{{Audio|Shekel Hadash.ogg|sheqel ẖadash|help=no}}}}''; {{lang-ar|شيكل جديد}} {{transl|ar|DIN|šēkal jadīd}}; [[Валютын тэмдэг|тэмдэг]]: '''[[Шекелиин тэмдэг|₪]]'''; [[ISO 4217|код]]: '''ILS'''), хилбараар '''Израилиин шекель''' ({{lang-he|שקל ישראלי}}, {{lang-ar|شيكل إسرائيلي}}), болбол [[Израиль|Израилиин]] [[мүнгэн тэмдэгтэ]] ба Палестинын газар нютагдахи [[Баруун эрье]], [[Газын хэлтэһэн|Газын хэлтэһэндэ]] хуули ёһоной түлбэриин хэрэгсэл болгон ашаглагдадаг. Шэнэ шекель 100 [[Израилиин агора|агоротдо]] хубаагдадаг. Шэнэ шекелиие 1986 оной 1 һарын 1-һээ эхилэн 1000:1 харилсаанаар [[Гиперинфляци|гиперинфляцитай]] [[Хуушан Израилиин шекель|хуушан шекелиие]] орложо ашаглагдажа эхилһэн.

Шэнэ шекелиин [[Валютын тэмдэг|валютын тэмдэгиинь]] ⟨ '''[[Шекелиин тэмдэг|₪]]''' ⟩ ''шекель'' ({{Script/Hebrew|[[ש]]}}) ба ''хадаш'' ({{Script/Hebrew|[[ח]]}}) (шэнэ) гэһэн үгэнүүдэй эхинэй [[Еврей бэшэг|Еврей үзэгнүүдэй]] тааралдал юм. Энэнь үмэниинь '''шэнэ Израилиин шекель''' гэжэ нэрлэгдэдэг байһан ба '''''NIS''''' ('''ש"ח'''‎ ба '''ش.ج'''‎) гэһэн албан ёһоной буһа хуряамжалагдаһан үгые дотоододоо үүные нэрлэхэ зорилгоор ашагладаг хэбээр байгаа ба [[Израилиин Банк|Израилиин Банкын]] вебсайт дээри гарадаг. Гэбэшье '''Израилиин шэнэ шекелиин''' уласхоорондын ''албан ёһоной'' валютын кодиинь [[ISO 4217]] стандартын дагуу [[Уласхоорондын Стандартизациин Байгуулга|Уласхоорондын Стандартизациин Байгуулгаһаа]] тогтооһониинь '''ILS''' юм.

== Түүхэ ==
"[[Шекель]]" (שֶׁקֶל‎) нэрэнь адли нэрэтэй эртэнэй Библиин мүнгэн тэмдэгтэһээ гаралтай. Авраамые Хеврон дахи [[Патриархуудай Агы|Патриархуудай Агыда]] зорюулжа Хиттитын Ефрондо "дүрбэн зуун мүнгэн шекель" түлэһэн гэжэ Библиин эртын эшэдэ дурдаһан байдаг.<ref>[https://www.mechon-mamre.org/p/pt/pt0123.htm Genesis 23:25] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126205702/http://www.mechon-mamre.org/p/pt/pt0123.htm |date=2021-01-26 }}.</ref> Шекель болбол эртэнэй Израилиин шэгнүүри гү, али мүнгэн тэмдэгтиин хэдэ хэдэн единицын нэгэ ба еврей гаралтай ש-ק-ל (š-q-l) нь 'татаха' гэһэн удхатай (שָׁקַל šaqal 'шэгнэхэ', שֶׁקֶל šeqel 'нэгэ янзын шэгнүүри'), бусад Семит хэлэнүүдэй адлирхуу байдагиинь Аккади (тусх. šaqālu ба šiqlu)<ref>{{Cite web|url=http://www.assyrianlanguages.org/akkadian/dosearch.php?searchkey=469&language=id|title=Search Entry}}</ref> ба Арамей (тусх. תְּקַל teqal ба תִּקְלָא tiqla).<ref>{{Cite web|url=https://www.sefaria.org.il/Jastrow%2C_%D7%AA%D6%B4%D6%BC%D7%A7%D6%B0%D7%9C%D6%B8%D7%90?lang=he|title=Jastrow, תִּקְלָא}}</ref> Анха энэнь ешмээнэй шэгнүүритэй холбоотой байһан байжа магадгүй юм. [[Эртэ сагай Израилиин ба Иудеягай Түүхэ|Эртэнэй Израильда]] шекелиинь 180 оршон орооһон (11 [[грамм]] гү, али. 35 тройн унци) байһан гэдэг.

Мүнөөнэй [[Израиль|Израиль улас]] байгуулагдаһанһаа хойшо 1948 оной 5 һарын 14-эй үдэрһээ 1952 он хүрэтэр [[Англи-Палестинын Банк|Англи-Палестинын Банкһаа]] [[Фунт стерлинг|Британиин фунт стерлингтэй]] уягдаһан [[Палестинын фунт]] хэлбэрээр банкнотууд гаргагдажа байһан.<ref name="auto">{{citation|publisher=Bank of Israel|place=IL|title=One Palestine Pound|url=http://www.bankisrael.gov.il/catal/eng/bill_all_eng.htm?series_num=1&series_name=Anglo%20Palestine%20Bank%20Series&pg_name=p002&pg_kot=ONE%20PALESTINE%20POUND|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060427085208/http://www.bankisrael.gov.il/catal/eng/bill_all_eng.htm?series_num=1&series_name=Anglo%20Palestine%20Bank%20Series&pg_name=p002&pg_kot=ONE%20PALESTINE%20POUND|archive-date=27 April 2006|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060427085208/http://www.bankisrael.gov.il/catal/eng/bill_all_eng.htm?series_num=1&series_name=Anglo%20Palestine%20Bank%20Series&pg_name=p002&pg_kot=ONE%20PALESTINE%20POUND |date=27 April 2006 }}</ref> 1952 ондо Англи-Палестинын Банк нэрээ [[Леуми Банк|Банк Леуми Ле-Исраэль]] (Израилиин Үндэһэнэй Банк) болгон хубилгажа, валютын нэрэнь [[Израилиин фунт]] болоһон.<ref>{{citation|publisher=Bank of Israel|place=IL|title=One Israeli Pound|url=http://www.bankisrael.gov.il/catal/eng/bill_all_eng.htm?series_num=2&series_name=Bank%20Leumi%20Le-Israel%20Series&pg_name=p007&pg_kot=ONE%20ISRAELI%20POUND|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927000546/http://www.bankisrael.gov.il/catal/eng/bill_all_eng.htm?series_num=2&series_name=Bank%20Leumi%20Le-Israel%20Series&pg_name=p007&pg_kot=ONE%20ISRAELI%20POUND|url-status=dead|archive-date=27 September 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927000546/http://www.bankisrael.gov.il/catal/eng/bill_all_eng.htm?series_num=2&series_name=Bank%20Leumi%20Le-Israel%20Series&pg_name=p007&pg_kot=ONE%20ISRAELI%20POUND |date=27 September 2007 }}</ref>

=== Израилиин фунт (1952–1980) ===
{{Main|Израилиин фунт}}
Израилиин фунт (לירה ישראלית‎, "лира исраэлит") нь 1952 оной 6 һараһаа 1980 оной 2 һарын 23 хүрэтэр [[Израиль|Израилиин]] мүнгэн тэмдэгтэ байһан ба 1980 оной 2 һарын 24-дэ [[Хуушан Израилиин шекель|шекелиэр]] һолигдоһон. 1955 онһоо эхилэн [[Израилиин Банк]] байгуулагдажа, [[Банкното|мүнгэн тэмдэгтэ]] гаргаха уялгые абаһанай дараа зүбхэн "I£" тэмдэгэй хамта зүбхэн еврей нэрые ашаглажа байһан.<ref>{{citation|publisher=Bank Le-Israel|place=IL|title=First Series of the Pound|url=http://www.bankisrael.gov.il/catal/eng/bill_all_eng.htm?series_num=4&series_name=First%20Series%20of%20the%20Pound&pg_name=p012&pg_kot=ONE%20ISRAELI%20POUND|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927002117/http://www.bankisrael.gov.il/catal/eng/bill_all_eng.htm?series_num=4&series_name=First%20Series%20of%20the%20Pound&pg_name=p012&pg_kot=ONE%20ISRAELI%20POUND|url-status=dead|archive-date=27 September 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927002117/http://www.bankisrael.gov.il/catal/eng/bill_all_eng.htm?series_num=4&series_name=First%20Series%20of%20the%20Pound&pg_name=p012&pg_kot=ONE%20ISRAELI%20POUND |date=27 September 2007 }}</ref> [[Фунт стерлинг|Британиин фунт стерлингтэй]] уялгые 1954 оной 1 һарын 1-дэ болюулжа, 1960 ондо Израилиин фунтын бутархай единицые 1000 [[Израилиин прута|прутотһоо]] 100 [[Израилиин агора|агорот]] болгон хубилгаһан.

1960-д оной үедэ Израилиин мүнгэн тэмдэгтын еврей бэшэ нэрын талаар үгэ буляалдаанай үрэ дүндэ Һангай министрдэ фунт гэдэг нэрые Еврей нэрээр, [[шекель]] (שקל), хубилгахые захирһан хуули гараһан. Хуулинь министрдэ хубилалга оруулха он һара үдэрые тодорхойлхо боломжые олгоһон. Хуулинь 1980 оной 2 һарада Израилиин засагай газар мүнгэнэй системые хубилгажа, 1 шекель = I£10 курсээр шекелиие нэбтэрүүлһэнһээ хойшо хүсэндэ ороһон юм.

=== Шекель (1980–1985) ===
{{Main|Хуушан Израилиин шекель}}
Шекель гү, али хуушан шекелиинь 1980 оной 2 һарын 24-һээ 1985 оной 12 һарын 31-эй хоорондо Израиль уласай мүнгэн тэмдэгтэ байба. Энэ болон энэнэй урдахи Израилиин фунт 1960-д ба 1970-д оной үедэ гадаада валютын [[Девальваци|девальвациие]] байнга хабаадуулагдажа байһан. Энэ тенденцинь 1980-д оной эхээр хуушан шекелиин [[Гиперинфляци|гиперинфляциар]] түгэсэһэн юм. [[1985 оной Израилиин Эдэй засагай Тохонижуулга План|1985 оной Эдэй засагай Тохонижуулга Планай]] үрэ дүндэ инфляциие тогтооһоной дараа 1986 оной 1 һарын 1-дэ хуушан шекелиие [[Деноминаци (эдэй засаг)|орлуулан]] шэнэ шекелиие нэбтэрүүлжэ IS 1,000-ые ₪1 сэнтэй һолиһон.

=== Шэнэ шекель (1985–мүнөө үе) ===
1980-д оной [[хёморол|эдэй засагай хёморол]], удаахи 1985 ондо шэнэ шекелиие нэбтэрүүлһэнһээ хойшо [[Израилиин Банк]] болон [[Израилиин Засагай газар]] үлүү болгоомжотой, консерватив түсэб, мүнгэ-кредитэй политикые ябуулжа, заха зээлидэ һуурилһан эдэй засагай янза бүриин реформые аажамаар бэелүүлжэ эхилһэн. Тэрээнһээ гадна сүлөөтэ худалдаанай хэлсээндэ баталалһанаар Израилиин эдэй засаг тэмсэлдэхэ шадабаритай боложо, ажа үйлэдбэри ба научна базада ехэ хэмжээнэй зөөри оруулалга хииһэнээр туһа улас дэлхэйн [[мэдэлгын эдэй засаг]] үргэлгэтэй холбоотой боломжоо ашаглажа, уламаар экспорт нэмэгдэжэ, продукт ба хангалтада шэнэ заха зээли нээгдэһэн. Эдэгээр нүхэсэлүүдэй үрэ дүндэ инфляци нилээд бага байһан ба мүнөө үедэ уласиинь [[Түлбэриин баланс|түлбэриин положительна балансые]] дэмжэжэ байгаа ба 2010 ондо ДНБ-ээ 3 оршон хубитай эквивалентнэ урдадаг счётой ашагтай гараһан юм. Тиимэһээ валютань евро, швейцари франкын тусхай ургалтаһаа багашье гэһэн шангарша 2001-2011 онуудта АНУ-ай доллартай зэргэсүүлхэдэ шэнээнэй 20%-иар дээшэлһэниинь урдахи арбан жэлдэ һуларһантай сасуулхада эсэргүү байба. 

2003 оной 1 һарын 1-һээ эхилэн шэнэ шекелиинь сүлөөтэ [[конверсидэ ородог валюта]] болоһон юм. 2006 оной 5 һарын 7-ой үдэрһээ эхилэн шекелиин [[Гараһан мүнгэнэй зэбсэг|гараһан мүнгэнэй зэбсэгэй]] шэнэ аралжааные [[Чикакогой Худалдаанай Биржэ|Чикакогой Худалдаанай Биржэдэ]] хиихэ боломжотой болоһон.<ref>{{cite press release|publisher=Chicago Mercantile Exchange|date=6 April 2006|url=http://www.cme.com/about/press/cn/06-45shekel18024.html|title=CME to Launch Foreign Exchange Contract on Israeli Shekel}}</ref> Энэнь шэнэ шекелиие [[Валютын аралжаанай заха зээли|гадаада валютын заха зээлидэ]] [[Фьючерс|фьючерсын гэрээ]] байгуулха боломжотой дэлхэйн хорин тухай валютын нэгэ болгожо байна. Энэнь мүн дэлхэйн олон орондо хэрэглэгшэд андалдаха боломжотой валюта юм.<ref>{{cite web|url=http://www.haaretz.com/hasen/spages/954033.html|title=Israelis can soon travel the world with shekels in their pockets|publisher=[[Haaretz]]|website=haaretz.com|access-date=15 March 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&cid=1211434107513|title=shekel begins trading on global markets|archive-url=https://web.archive.org/web/20110813133456/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull&cid=1211434107513|archive-date=13 August 2011|publisher=[[Jerusalem Post]]|website=jpost.com|access-date=15 March 2018|accessdate=6 August 2021|archivedate=13 August 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110813133456/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull&cid=1211434107513}}</ref> 2008 оной 5 һарын 26-да Олон уласай [[CLS (түлбэриин системэ)|CLS Банкиинь]] түлбэри тоосооные шэнэ шекелиие гүйсэдхэжэ, валютые бүрэн [[конверсидэ ородог валюта]] болгоһон юм.<ref>{{cite web|author=CLS Press Release|date=26 May 2008|url=http://www.cls-group.com/news/article.cfm?objectid=127EC3A9-F263-C9E9-19BE3E0623DCF229&origin=26E70E8A-14C7-4247-BC9E9B0B321D4D68|title=CLS Bank live with Israeli shekel and Mexican Peso|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080530170857/http://www.cls-group.com/news/article.cfm?objectid=127EC3A9-F263-C9E9-19BE3E0623DCF229&origin=26E70E8A-14C7-4247-BC9E9B0B321D4D68|archive-date=30 May 2008|df=dmy-all|accessdate=6 August 2021|archivedate=30 May 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080530170857/http://www.cls-group.com/news/article.cfm?objectid=127EC3A9-F263-C9E9-19BE3E0623DCF229&origin=26E70E8A-14C7-4247-BC9E9B0B321D4D68}}</ref>

== Зоос ==
1985 ондо [[Израилиин нэгэ-агорагай зоос|1 агора]], [[Израилиин табан-агоротой зоос|5 агорот]], [[Израилиин арбан-агоротой зоос|10 агорот]], [[Израилиин хахад-шекелиин зоос|₪1/2]], [[Израилиин нэгэ-шекелиин зоос|₪1]] гэһэн сэнтэй зооснууд нэбтэрүүлһэн.<ref>{{cite web|url=http://www.bankisrael.gov.il/catal/eng/cat_all_eng.htm?series_num=25&series_name=Agora%20and%20New%20Shekel%20Series|title=About the Agora and New Shekel Series|access-date=26 December 2007|work=Banknotes and Coins Catalog|publisher=[[Bank of Israel]]}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1990 ондо [[Израилиин табан-шекелиин зоос|₪5]] зооснууд,<ref>{{cite web|url=http://www.bankisrael.gov.il/catal/eng/bill_all_eng.htm?series_num=25&series_name=Agora%20and%20New%20Shekel%20Series&pg_name=c040&pg_kot=5%20NEW%20SHEQALIM|title=5 NEW SHEQALIM|access-date=26 December 2007|work=Banknotes and Coins Catalog|publisher=The Bank of Israel}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1995 ондо [[Израилиин арбан-шекелиин зоос|₪10]] зоос эрьелтэдэ ороһон.<ref>{{cite web|url=http://www.bankisrael.gov.il/catal/eng/bill_all_eng.htm?series_num=25&series_name=Agora%20and%20New%20Shekel%20Series&pg_name=c041&pg_kot=10%20NEW%20SHEQALIM|title=10 NEW SHEQALIM|access-date=26 December 2007|work=Banknotes and Coins Catalog|publisher=The Bank of Israel}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Израилиин нэгэ-агорагай зоос|1 агорагай]] үйлэдбэрилгэ 1990 ондо зогсожо, 1991 оной 4 һарын 1-дэ эрьелтэһээ хуряагдаһан. [[Израилиин хоёр-шекелиин зоос|2 шекелиин]] зоос 2007 оной 12 һарын 9-дэ эрьелтэдэ ороһон.<ref name="2sheqalim">{{cite press release|url=http://www.bankisrael.gov.il/press/eng/070708/070708e.htm|title=The new NIS 2 coin|access-date=26 December 2007|date=8 July 2007|publisher=The Bank of Israel}}</ref> Хамагай һүүлдэ 2007 ондо сохигдоһон [[Израилиин табан-агоротой зоос|5 агоротой]] зоосые 2008 оной 1 һарын 1-дэ эрьелтэһээ хуряагдаһан.<ref name="5agorot">{{cite web|url=http://www.boi.org.il/he/Currency/PublicEnquiries/Pages/CancellationOf5Cents.aspx|title=Cancellation of the 5 agora coin.|language=he|access-date=4 September 2016|date=1 January 2008|publisher=The Bank of Israel}}</ref>

2011 оной 4 һарада металл бага ашагладаг, тиимэһээ үнэ сэн багатай шэнэ зооснууд сохигдохо болоно гэжэ мэдэгдэһэн. Хуурмаг зоос хиихэнь баһа хэсүү байха болоно.<ref>[http://www.calcalist.co.il/local/articles/0,7340,L-3515589,00.html Tomer Avital's report] in [[Calcalist]], 21 April 2011 (Hebrew)</ref> Израилиин Банк түсэблэгдэжэ буй зоосоной серидэ "шэнэ" гэһэн үгые хаһаха талаар хэлэлсэгдэжэ байна. Батажалгабал энэнь 1985 оной 9 һарада шэнэ шекелиин зоосые худалдаанда гараһанһаа хойшо бүхы зоосые анха һолиһон тохёолдол болохо юм.<ref>[http://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-4059359,00.html Gad Lior's report] in [[Ynet]], 21 April 2011</ref> Зоосые [[Солонгосой Хэбтэ сохилго ба Аюулгүй Хэблэлэй Корпораци]] (KOMSCO) сохидог.<ref name="komsco1" />

{|class="wikitable" style="font-size: 90%"
|+ Шэнэ шекелиин зоосой сери
|-
!rowspan=2| Зураг !! rowspan="2" | Үнэ сэн !! colspan="4" | Техническэ тодорхойлолго !! colspan="3" | Бэшэжэ харуулга !! colspan="2" | Һара үдэр
|-
! Диаметр !! Зузаан !! Масса !! Бүридэл !! Эрмэг !! Урда !! Арын !! гаргалга !! абалга
|-{{Coin-yellow-color}} 
| style="background:white;text-align:center" | [[file:Israel 1 Agora 1985 Obverse & Reverse.jpg|250px]]
| {{nowrap|1 агора}}
| 17&nbsp;мм
| 1.2&nbsp;мм
| 2 гр
|rowspan=4| [[Адюминиин бронзо]]<br />92% [[зэд]]<br />6% [[хүнгэн сагаан]]<br />2% [[никель]]
| rowspan="4" | Хилбар
| Эртэнэй [[галера]], [[Израиль уласай һүлдэ|гүрэнэй һүлдэ]], "Израиль" [[Иврит]], [[Араб хэлэн|Араб]] ба [[Англи хэлэн|Англи хэлээр]]
|rowspan=3| Үнэ сэн, һара үдэр
| rowspan="4" | 1985 оной
9 һарын 4
| 1991 он
4 һарын 1
|-{{Coin-yellow-color}}
| style="background:white;text-align:center" | [[file:Israel 5 Agorot 1985 Edge, Obverse & Reverse.jpg|250px]]
| 5 агорот<!--sic-->
| 19.5&nbsp;мм
| 1.3&nbsp;мм
| 3 гр
| [[Нэгэдүгээр Еврей–Ромын Дайн|Еврейшүүдэй Ромын эсэргүү дайнай]] дүрбэдэхи жэлэй зоосой репликэ, хоёр [[Этрог|этрогимэй]] хоорондохи [[Лулав|лулавай]] дүрсэ, [[Израиль уласай һүлдэ|гүрэнэй һүлдэ]], "Израиль" [[Иврит]], [[Араб хэлэн|Араб]] ба [[Англи хэлэн|Англи хэлээр]]
| 2008 он
1 һарын 1
|-{{Coin-yellow-color}}
| style="background:white;text-align:center" | [[file:Israel 10 Agorot 1985 Edge, Obverse & Reverse.jpg|250px]]
| {{nowrap|10 агорот}}<!--sic-->
| 22&nbsp;мм
| 1.5&nbsp;мм
| 4 гр
| [[Менора (сүмэ)|Долоо һалаатаһан дэнгэй һууритай]] [[II Антигон (Хасмоней)|II Антигоной]] гаргаһан зоосой репликэ, [[Израиль уласай һүлдэ|гүрэнэй һүлдэ]], "Израиль" [[Иврит]], [[Араб хэлэн|Араб]] ба [[Англи хэлэн|Англи хэлээр]]
| rowspan="2" | Мүнөөнэй
|- {{Coin-gold-color}}
| style="background:white;text-align:center" | [[file:Israel Half New Sheqel 1985 Edge, Obverse & Reverse.jpg|250px]]
| {{nowrap|₪0.5}}
| 26&nbsp;мм
| 1.6&nbsp;мм
| 6.5 гр
| [[Лирэ]], [[Израиль уласай һүлдэ|гүрэнэй һүлдэ]]
| Үнэ сэн, һара үдэр, "Израиль" [[Иврит]], [[Араб хэлэн|Араб]] ба [[Англи хэлэн|Англи хэлээр]]
|- {{Coin-silver-color}}
| style="background:white;text-align:center" | [[file:Israel 1 New Sheqel 1985 Edge, Obverse & Reverse.jpg|250px]]
| {{nowrap|₪1}}
| 18&nbsp;мм
| 1.8&nbsp;мм
| 3.5 гр
|[[Зэд-никелиин холисо|Зэд-никель]]<br />75% [[зэд]]<br />25% [[никель]] (1985-1993)<br/ >[[Никель]]<nowiki/>дэһэн булад (1994–мүнөө үе)<ref>Note that nickel-clad steel 1 new sheqalim coins were issued in 1994 and 1995</ref>
|Хилбар
| [[Сараана]], "Йеһуд" эртэнэй Ивридээр, [[Израиль уласай һүлдэ|гүрэнэй һүлдэ]]
| rowspan="4" |Үнэ сэн, һара үдэр, "Израиль" [[Иврит]], [[Араб хэлэн|Араб]] ба [[Англи хэлэн|Англи хэлээр]]
|1985 оной
9 һарын 4
| rowspan="4" |Мүнөөнэй
|- {{Coin-silver-color}}
| style="background:white;text-align:center" | [[file:Israel 2 New Sheqels 2010 Edge, Obverse & Reverse.jpg|250px]]
| {{nowrap|₪2}}
| 21.6&nbsp;мм
| 2.3&nbsp;мм
| 5.7 гр
| Никельдэһэн булад
| Сегментшэлһэн (Хилбар ба Бэржылгэһэн секцинүүд)
| Хоёр элбэг дэлбэгэй эбэр, [[Израиль уласай һүлдэ|гүрэнэй һүлдэ]]
| 2007 оной
12 һарын 9
|-{{Coin-silver-color}} 
| style="background:white;text-align:center" | [[file:Israel 5 New Sheqels 2012 Edge, Obverse & Reverse.jpg|250px]]
| {{nowrap|₪5}}
| 24&nbsp;мм
| 2.4&nbsp;мм
| 8.2 гр
| [[Зэд-никелиин холисо|Зэд-никель]]<br />75% [[зэд]]<br />25% [[никель]]
| 12 таланууд
| Баханын ниислэл, [[Израиль уласай һүлдэ|гүрэнэй һүлдэ]]
| 1990 оной
1 һарын 2
|- {{Coin-silver-color}} 
| style="background:white;text-align:center" | [[file:Israel 10 New Sheqels 2011 Edge, Obverse & Reverse.jpg|250px]]
|{{Coin-silver-color}} | {{nowrap|₪10}}
| 23&nbsp;мм<br />Гол: 16&nbsp;мм
| 2.2&nbsp;мм
| 7 гр
| '''Сахариг:''' Никельтэй булад<br />'''Түб:''' Алтариг уялаатай зэд
| Бэржылгэһэн
| Долоон набшатай ба хоёр финиктэй корзинатай пальма, "Сионой гэмээ сагааруулгын түлөө" гэһэн үгэнүүд эртэнэй ба мүнөөнэй [[Еврей бэшэг|Еврей бэшэгээр]]
| 1995 оной
2 һарын 7
|}
* Израилиин зоос дээрхи бүхы һара үдэрые [[Еврейн литэ|Еврейн литээр]] бэшэһэн ба [[Еврей тоо|Еврей тоогоор]] бэшэгдэһэные анхарагты.

== Банкнотууд ==

=== A сери (1985–1999) ===
1985 оной 9 һарын 4-эй үдэрһээ эхилэн ₪5, ₪10, ба ₪50-иин банкнотууд эрьелтэдэ ороһон. 1986 оной 5 һарын 8-да ₪1 банкнот, 1986 оной 8 һарын 19-да ₪100-иин банкнот гараһан. 1988 оной 4 һарын 2-до ₪20-иин банкнот, 1992 оной 2 һарын 16-да ₪200-иин банкнот гаража энэ сериие дуусгаһан.<ref>{{cite book|last1=Linzmayer|first1=Owen|title=The Banknote Book|chapter=Israel|publisher=www.BanknoteNews.com|year=2012|location=San Francisco, CA|chapter-url=http://www.banknotebook.com}}</ref> ₪1, ₪5 ба ₪10 банкнотуудиинь үмэнэхи IS 1000, 5000, ба 10 000 банкнотуудай эжэл загбарые ашаглаһан болобошье номиналиинь ондоо байһан.

Хожомынь ₪1, ₪5 ба ₪10 банкнотуудые зоосоор һолигдоһон. Эдэгээр хэдэ хэдэн зоосые анханай хэблэлдэ банкнот дээрхи хүнүүдэй дүрсые һиилэһэн байһан.
{| class="wikitable" style="font-size: 90%"
!Зураг
!Үнэ сэн
!Хэмжээ
!Үнгэ
!Урда
!Арын
!Гаргалгын дата
!Гаралгын дата
|-
|[[Файл:Israel_1_Sheqel_1986_Obverse_&_Reverse.jpg|265x265пкс]]
|₪1
| rowspan="7" |76x 138&nbsp;мм
|ногоон
|[[Маймонид]]
|Маймонидай хүдөөлһэн Тибери; Эртэнэй шулуун зула
|1986 оной 
5 һарын 8
|1995
|-
|[[Файл:Israel_5_New_Sheqalim_1987_Obverse_&_Reverse.jpg|265x265пкс]]
|₪5
|хүхэ
|[[Леви Эшколь]]
|[[Бүхы израилиин уһанай хоолой|Үндэһэнэй резервуар]], таланууд ба үрэгүй газаруудые символизировалһан уһатай хоолой
|1985 оной
9 һарын 4
|1995
|-
|[[Файл:Israel_10_New_Sekel_1985_Obverse_&_Reverse.jpg|265x265пкс]]
|₪10
|шара улаан
|[[Голда Меир]]
|Голда Меириин 1948 ондо Израилиин элшэн сайдай хубиар Москвада ерэхэдээ [[Москвагай хорой синагого|Москвагай хорой синагогын]] урада сугларһан хүнүүдэй дундахи зураг
|1985 оной 
9 һарын 4
|1995
|-
|[[Файл:Israel_20_New_Sheqalim_1993_Obverse_&_Reverse.jpg|276x276пкс]]
|[[20 шэнэ шекелиин банкнот|₪20]]
|хара боро
|[[Моше Шарет]]
|[[Герцлиягай Гимнази|Герцлиягай Гимназиин]] анханай байшан, ара таладахи Жэжэг [[Тель-Авив]] 
|1988 оной
4 һарын 2
|2000 оной 
7 һарын 1
|-
|[[Файл:Israel_50_New_Sheqalim_1992_front_&_back.jpg|272x272пкс]]
|[[50 шэнэ шекелиин банкнот|₪50]]
|ягаан хүхэ
|[[Шмуэль Йосеф Агнон]]
|Иерусалимай горизонт, Зүүн Европодохи газар, Агноной түүхэй болодог ябадалай газар.
|1985 оной 
9 һарын 4
|2000 оной 
7 һарын 1
|-
|[[Файл:Israel_100_New_Sheqalim_1995_front_&_back.jpg|279x279пкс]]
|[[100 шэнэ шекелиин банкнот|₪100]]
|хүрин
|[[Ицхак Бен-Цви]]
|[[Пкиинэй Синагого]], Эртэнэй шулуун зула
|1986 оной
8 һарын 19
|2000 оной
7 һарын 1
|-
|[[Файл:Israel_200_New_Sheqalim1994_Obverse_&_Reverse.jpg|274x274пкс]]
|[[200 шэнэ шекелиин банкнот|₪200]]
|улаан
|[[Залман Шазар]]
|Шазарай һанаашалһан Болбосоролой тухай хуулиин бэлгэдэл болгон шэрээ дээри бэшэжэ буй басаган, ба ара таладахи Еврей бараа үсэгнүүд
|1992 оной
2 һарын 16
|2000 оной
7 һарын 1
|}

=== B сери (1999–2017) ===
Хоёрдохи сериин банкнотуудые 1999 ондо гаргаһан ба 2005 он гэхэдэ анханай сериие орлоһон. [[Ицхак Рабин|Ицхак Рабинай]] хүрэгтэй ₪500 банкнот гаргаха план 1995 ондо Рабиные алагдаһанай дараахан зарлагдаһан. Гэбэшье инфляциин бага темптэй байһан тула энэ банкнот хиихэ зайлашагүй юумэнгүй байһан ба хэзээшье гаража байгаагүй.<ref>{{cite web|url=http://www.collect.co.il/objects/articles/03/0301/500_nis.jpg|title=The 500 NIS banknote that was never released (Obverse)|accessdate=2021-08-06|archivedate=2021-03-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210323082957/http://www.collect.co.il/objects/articles/03/0301/500_nis.jpg}}</ref>
{| class="wikitable" style="font-size: 90%"
|+Шэнэ шекелиин хоёрдохи сери
!Зураг
!Үнэ сэн
!Хэмжээ
!Үнгэ
!Урда
!Ара
!Гаргалгын дата
|-
|[[Файл:Israel-20-New-Sheqalim-1998-revers.jpg|265x265пкс]][[Файл:Israel-20-New-Sheqalim-1998-avers.jpg|265x265пкс]]
|{{nowrap|[[20 шэнэ шекелиин банкнот|₪20]]}}
| rowspan="6" |71x 138&nbsp;mm
|Ногоон
|[[Моше Шарет]]
|[[Дэлхэйн хоёрдугаар дайн|Дэлхэйн 2-р дайндахи]] Еврей һайн дураараа ябагшад; харуулай башни, мүнхэлэлгын башни ба сэлеэнэй зоомол хашаа 
|1999 оной 1 һарын 3
|-
|[[Файл:20_NIS_Bill_(polypropylene)_Obverse_&_Reverse.jpg|276x276пкс]]
|{{nowrap|[[20 шэнэ шекелиин банкнот|₪20]]}}
|Ногоон
|[[Моше Шарет]]
|[[Дэлхэйн хоёрдугаар дайн|Дэлхэйн 2-р дайндахи]] Еврей һайн дураараа ябагшад; харуулай башни, мүнхэлэлгын башни ба сэлеэнэй зоомол хашаа. Нэмэлтэ полипропилен банкнот дээрхи Ивридээр бэшэгдэһэн "Израиль уласай 60 жэл" гэһэн улаан текст.
([[Полипропилен]], [[Полимер|полимерэй]] субстратаар хиигдэһэн, ба эрьелтын хугасаа хэдэхэн сарын хугасаатай юрын B сериин банкнотһоо үлүү юм. Полимер банкнотые [[Швейцари|Швейцариин]] [[Цюрих]] хотын [[Orell Füssli]] Аюулгүй Принтингдэ хэблэгдэһэн)
|2008 оной 4 һарын 13
|-
|[[Файл:50_NIS_Bill_Obverse_&_Reverse.jpg|276x276пкс]]
|{{nowrap|[[50 шэнэ шекелиин банкнот|₪50]]}}
|Ягаан хүхэ
|[[Шмуэль Йосеф Агнон]]
|Агноной блокнот ручка ба нюдэнэй шэл, [[Иерусалим]] ба [[Сүмын Уула]]
|1999 оной 10 һарын 31
|-
|[[Файл:100_NIS_Bill_Obverse_&_Reverse.jpg|276x276пкс]]
|{{nowrap|[[100 шэнэ шекелиин банкнот|₪100]]}}
|Хүрин
|[[Ицхак Бен-Цви]]
|[[Пкиинэй Синагого]]
|1999 оной 1 һарын 3
|-
|[[Файл:200_NIS_Bill_Obverse_&_Reverse.jpg|276x276пкс]]
|{{nowrap|[[200 шэнэ шекелиин банкнот|₪200]]}}
|Улаан
|[[Залман Шазар]]
|[[Цфат|Цфатдахи]] гудамжа ба Цфатай тухай Шазарай эссегэй текст
|1999 оной 10 һарын 31
|-
| 
|{{nowrap|₪500}}
|Хүхэ
|[[Ицхак Рабин]]
|Наһа бараһан Юрэнхы Сайдай алагдахын урдахана хэлэһэн үгын нэгэ хэсэг<ref>{{citation|publisher=Bulletin of the Numismatics Association in Israel|title=שטר בסימן שאלה|url=http://www.collect.co.il/content.aspx?id=301|date=October 2005}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210113002656/http://www.collect.co.il/content.aspx?id=301 |date=2021-01-13 }}</ref>
|Хэзээшье хэблэгдээгүй
|}
{{Clear}}

=== C сери (2014–мүнөө үе) ===
The committee proposed that the new series would bear the portraits of prominent Hebrew poets, among them [[Rachel Bluwstein]], [[Shaul Tchernichovsky]], [[Leah Goldberg]] and [[Nathan Alterman]]. 2010 оной 12 һарада энэ серидэ [[Менахем Бегин]], [[Ицхак Рабин]], Рахель, [[Шмуэль Йосеф Агнон]] нарын хүрэгые оруулха болоно гэжэ мэдэгдэһэн.<ref>[http://www.bankisrael.gov.il/press/eng/101219/101219n.htm Press release, Bank of Israel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120329113712/http://www.bankisrael.gov.il/press/eng/101219/101219n.htm |date=2012-03-29 }}, 19 December 2009</ref> Бегинэй гэр бүлынхан энэ шиидхэбэриие эсэргүүсэхэдэ хорооной анханай һаналые дахин абаһан.<ref>[http://www.bankisrael.gov.il/press/eng/110310/110310g.htm Press release, Bank of Israel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120329113848/http://www.bankisrael.gov.il/press/eng/110310/110310g.htm |date=2012-03-29 }}, 10 March 2011</ref>

2012 оной 11 һарын 14-дэ, Израилиин Банк банкнотын шэжэ серинь бэлэдхэлгын эсэсэй шатада ороһоные зарлаһан. Шэнэ банкнотууд анха 2014 оной 9 һарын 16-да [[50 шэнэ шекелиин банкнот|₪50]],<ref>{{cite news|url=http://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-4569467,00.html|script-title=he:השטר החדש הושק: "יהי קשה לזייף שטרות"|date=10 September 2014|access-date=10 September 2014|publisher=[[ynet]]|language=he|trans-title=The new banknote was launched: "It will be difficult to counterfeit banknotes"}}</ref> дараань 2015 оной 12 һарын 23-да [[200 шэнэ шекелиин банкнот|₪200]] эрьелтэдэ ороһон.<ref>{{cite news|url=http://www.globes.co.il/en/article-israels-new-nis-200-banknote-enters-circulation-today-1001090436|title=Israel's new NIS 200 note enters circulation today|date=23 December 2015|access-date=23 December 2015|publisher=[[Globes (newspaper)|Globes]]|language=en}}</ref> Эсэсэй хоёр номиналууд, [[20 шэнэ шекелиин банкнот|₪20]] ба [[100 шэнэ шекелиин банкнот|₪100]], 2017 оной 11 һарын 23-да эрьелтэдэ орожо, "C сери" банктнотуудай сериие дүүргэһэн.<ref>[http://www.boi.org.il/en/NewsAndPublications/PressReleases/Pages/16-11-17-NewBankNotes.aspx Press release, Bank of Israel: The next banknotes in the new series – the NIS 20 and NIS 100 banknotes – will be distributed to the public on from Thursday, November 23, 2017 – 5 Kislev 5778] Bank of Israel (www.bankisrael.gov.il). 16 November 2017</ref><ref>[http://www.boi.org.il/en/NewsAndPublications/PressReleases/Pages/14112012-a.aspx Press release, Bank of Israel: Information on the new series of banknotes] 14 November 2012</ref><ref>[http://www.bankisrael.gov.il/en/NewsAndPublications/PressReleases/Pages/280413-a.aspx Press release by the Bank of Israel: Images and descriptions on the new series of Israeli new shekel banknotes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161115123955/http://www.bankisrael.gov.il/en/NewsAndPublications/PressReleases/Pages/280413-a.aspx |date=2016-11-15 }} Bank of Israel (www.bankisrael.gov.il). 28 April 2013. Retrieved on 1 May 2013.</ref>

Гурбадахи сериие гаргаһанаар [[Израилиин Банк]] мүнгэн тэмдэгтынхээ англи хэлэнэй бэшэгэй стандартые ''шекель'' болгоһон.<ref>{{citation|contribution=Third Series of the New Shekel|contribution-url=http://www.bankisrael.gov.il/en/Currency/CurrentCurrencySeries/Pages/Default.aspx#Top|url=http://www.boi.org.il/en/Currency/Pages/Default.aspx|title=Currency|publisher=[[Bank of Israel]]}}</ref> Үмэнэнь Банкиинь ''шекель'' ба ''шекалим'' ({{lang|he|שְׁקָלִים|rtl=yes}}) гэһэн Еврей транскрипциие албан ёһоор ашаглажа байһан.<ref name="boiboi">{{citation|contribution=Second Series of the New Shekel|contribution-url=http://www.bankisrael.gov.il/en/Currency/CurrentCurrencySeries/Pages/Default.aspx#Top|url=http://www.boi.org.il/en/Currency/Pages/Default.aspx|title=Currency|publisher=Bank of Israel}}.</ref>

Банкнотуудые Швейцариин [[Orell Füssli|Orell Füssli Аюулгүй Принтингын]] газар хэблэһэн.<ref name="fussli1" />
{| class="wikitable" style="font-size: 90%"
! colspan="8" |Шэнэ Шекелиин Гурбадахи Сери
|-
! rowspan="2" |Зураг
! rowspan="2" |Үнэ сэн
! rowspan="2" |Хэмжээ
! colspan="2" rowspan="2" |Үнгэ
! colspan="2" |Бэшэжэ харуулга
! rowspan="2" |Гаргалгын дата
|-
!Урда
!Арын
|-
| style="text-align:right; background-color:#000;" |[[Файл:20_New_Sheqalim2017_Obverse_&_Reverse.png|99x99пкс]]
|{{nowrap|[[20 шэнэ шекелиин банкнот|₪20]]}}
|129 × 71&nbsp;мм
| style="background-color:#F00;" |
|Улаан
|[[Рахель Блувштейн]]; [[Микрохэблэл|микрохэблэлдэхи]] ''Кинерет'' шүлэг; хойто таладахи Пальмын һалаа
|Галилейн далайн эрьеын линиин үзэмжэ; ''Магадгүй энэнь юушье бэшэ байһан байха…'' шүлэгэй отрывок
|2017 оной 11 һарын 23
|-
| style="text-align:right; background-color:#000;" |[[Файл:50_New_Sheqalim2014_Obverse_&_Reverse.png|99x99пкс]]
|{{nowrap|[[50 шэнэ шекелиин банкнот|₪50]]}}
|136 × 71&nbsp;мм
| style="background-color:#090;" |
|Ногоон
|[[Шаул Черниховский]]; микрохэблэлдэхи ''Оо, Газармни, Эхэ оромни'' шүлэг; Цитрусова модо ба хойто таладахи жэмэс
|Коринфын баханын капитель;  ''Би этихэжэ байна'' шүлэгэй отрывок
|2014 оной 9 һарын 16
|-
| style="text-align:right; background-color:#000;" |[[Файл:100_New_Sheqalim2017_Obverse_&_Reverse.png|100x100пкс]]
|{{nowrap|[[100 шэнэ шекелиин банкнот|₪100]]}}
|143 × 71&nbsp;мм
| style="background-color:#F90;" |
|Шара улаан
|[[Леа Гольдберг]]; микрохэблэлдэхи ''Минии дуратай орондо бүйлсын модод сэсэглэжэ байна'' шүлэг; Хойто таладахи сэсэглэжэ буй Бүйлсын модо
|Газелиин бүлэг; ''Сагаан үдэрнүүд'' шүлэгэй отрывок
|2017 оной 11 һарын 23
|-
| style="text-align:right; background-color:#000;" |[[Файл:200_New_Sheqalim2015_Obverse_&_Reverse.png|105x105пкс]]
|{{nowrap|[[200 шэнэ шекелиин банкнот|₪200]]}}
|150 × 71&nbsp;мм
| style="background-color:#09F;" |
|Хүхэ
|[[Натан Альтерман]]; микрохэблэлдэхи ''Мүнхын Уулзалга'' шүлэг; Хойто таладахи Намарай набша
|Һарын флоро; ''Үглөөнэй Дуун'' шүлэгэй отрывок
|2015 оной 12 һарын 23
|-
| colspan="8" |{{Standard banknote table notice|standard_scale=Y|BrE=Y}}
|}

== Мүнгэнэй сэн ==
[[Файл:Euro_exchange_rate_to_ILS.svg|мини|368x368пкс|Шекелдэхи нэгэ еврогой үнэ (2011 онһоо).]]
{| class="wikitable" style="text-align:left; margin:1em auto 1em auto;"
|+ILS валют бүри, жэлэй дундуур
!Валюта
![[ISO 4217]]
!Единицэ
!1986
!1991
!1996
!2001
!2006
!2011
!2016
|-
|[[АНУ-ай доллар]]
|USD
|1
|1.36
|2.59
|3.36
|4.22
|4.47
|3.46
|3.77
|-
|[[Зүблэлтэ Холбооной рубль]]
|SUR<sup>1</sup>
|1
|1.80
|4.61
| bgcolor="#EEEFE4" |
| bgcolor="#EEEFE4" |
| bgcolor="#EEEFE4" |
| bgcolor="#EEEFE4" |
| bgcolor="#EEEFE4" |
|-
|[[Ородой рубль]]
|RUB
|1
| bgcolor="#EEEFE4" |
| bgcolor="#EEEFE4" |
|0.62
|0.14
|0.16
|0.12
|0.05
|-
|[[Японой иен]]
|JPY
|100
|0.81
|1.87
|3.16
|3.42
|4.00
|4.27
|3.44
|-
|[[Фунт стерлинг]]
|GBP
|1
|2.07
|4.47
|5.16
|6.10
|8.36
|5.53
|5.15
|-
|[[Германиин марк]]
|DEM<sup>2</sup>
|1
|0.61
|1.50
|2.22
| bgcolor="#EEEFE4" |''1.86''
| bgcolor="#EEEFE4" |''2.89''
| bgcolor="#EEEFE4" |''2.51''
| bgcolor="#EEEFE4" |''2.17''
|-
|[[Франци франк]]
|FRF<sup>3</sup>
|1
|0.19
|0.44
|0.65
| bgcolor="#EEEFE4" |''0.55''
| bgcolor="#EEEFE4" |''0.86''
| bgcolor="#EEEFE4" |''0.75''
| bgcolor="#EEEFE4" |''0.65''
|-
|[[Евро]]
|EUR
|1
| bgcolor="#EEEFE4" |
| bgcolor="#EEEFE4" |
| bgcolor="#EEEFE4" |
|3.63
|5.65
|4.91
|4.25
|-
|[[Швейцариин франк]]
|CHF
|1
|0.73
|1.78
|2.68
|2.37
|3.67
|4.14
|3.89
|-
|[[Иорданиин динар]]
|JOD
|1
|4.25
|3.34
|4.50
|5.89
|6.44
|4.81
|5.32
|-
|[[Египетын фунт]]
|EGP
|1
|2.12
|0.72
|0.94
|1.07
|0.77
|0.57
|0.42
|-
|[[БНХАУ-ай юань]] 
|CNY
|1
|0.39
|0.47
|0.39
|0.50
|0.55
|0.55
|0.58
|-
| colspan="10" |*<sup>1</sup> [[Зүблэлтэ Холбооной рубль|SUR]] 1993 ондо бии байха болижо, [[Ородой рубль|RUB]]-ээр орлогдоһон.
<nowiki>*</nowiki><sup>2</sup> [[Германиин марк|DEM]] 1999 ондо бии байха болижо, [[Евро|EUR]]-оор орлогдоһон.

<nowiki>*</nowiki><sup>3</sup> [[Франци франк|FRF]] 1999 ондо бии байха болижо, [[Евро|EUR]]-оор орлогдоһон.
|}
{{Exchange rate|ILS|RUB|CNY|USD}}

== Мүн үзэхэ ==

* [[Израилиин Банк]]
* [[Израилиин Эдэй засаг]]

== Зүүлтэ ==
<references responsive="" />{{Historical currencies of Israel}}