# Үбшэн
Үбшэн гэдэгынь амиды бэе махабадай анатомиин бүтэсэ зүй болон үндэһэн үйлэ ажаллагаа алдагдахые хэлэнэ.

## Ангилал
Үбшэные дотор таладань халдабаритай ба халдабаритай буса үбшэн гэжэ 2 ангилдаг.
- Халдабаритай буса үбшэн гэдэгынь анатоми бүтэсэ зүйн хэбэй байдал алдагдаха ба бусад бэедэ ямар нэгэ замаар халдабарилхагүй бодгали бэе лэ үбшэлдэг үбшэные хэлэдэг.
- Халдабаритай үбшэн гэдэгынь нэгэ бэеһээ нүгөө бэедэ янза бүриин аргаар халдабарилдаг.
  - Агаар дуhалай замай халдабаритай үбшэн гэдэгынь халдабари абаһан хүнэй амисхал оршон байгаа оршон зэрэгтэ уг үбшэные үүсхэгшэ нян сасагдаһанаар бусад бэедэ халдабарилдаг агаарта амидарха шадабаритай нян энэ замаар халдабарилдаг. Агаар дуhалай замаар цар тахал үүдэжэ болодог.
  - Ахын замай халдабаритай үбшэн гэдэгынь ор хүнжэлэй даабуу, табилга, һаба һуулга, аманай алшуур гэхэ мэтэ хүн болон амиды бэесын хүрээлэн бай ошондо үбшэн үүдхэгшэ тэсэбэрилэн амидаржа эзэн бэе (хүн)-дэ халдабарилдаг.
  - Бэлгын замай халдабаритай үбшэн (хүйтэн үбшэн) гэдэгынь бэлгын хабиталай үедэ юмуу бэлгын эс, умайн шүүрэлэй шэнгэн зэрэгээр халдабарилдаг. Бэлгын замай халдабаритай үбшэн дотор тэмбүү, заг хүйтэн, ДОХ/ХДХВ, мөөгэнсэр зэрэг үбшэн ородог.


Үбшэн
[[Файл:Michael Ancher 001.jpg|thumb|Үбшэтэй басаган (''Den syge pige''), [[Микаэль Анкер]] (1882 он)]]
'''Үбшэн''' гэдэгынь [[амидарал|амиды]] [[махабад|бэе махабадай]] анатомиин бүтэсэ зүй болон үндэһэн үйлэ ажаллагаа алдагдахые хэлэнэ.<ref>{{DorlandsDict|three/000030493|Disease}}</ref>

==Ангилал==
Үбшэные дотор таладань [[халдабаритай үбшэн|халдабаритай]] ба халдабаритай буса үбшэн гэжэ 2 ангилдаг.
*'''Халдабаритай буса үбшэн''' гэдэгынь анатоми бүтэсэ зүйн хэбэй байдал алдагдаха ба бусад бэедэ ямар нэгэ замаар халдабарилхагүй бодгали бэе лэ үбшэлдэг үбшэные хэлэдэг.
*'''Халдабаритай үбшэн''' гэдэгынь нэгэ бэеһээ нүгөө бэедэ янза бүриин аргаар халдабарилдаг.
**'''[[Агаар дуhалай зам]]ай''' халдабаритай үбшэн гэдэгынь халдабари абаһан хүнэй амисхал оршон байгаа оршон зэрэгтэ уг үбшэные үүсхэгшэ нян сасагдаһанаар бусад бэедэ халдабарилдаг агаарта амидарха шадабаритай нян энэ замаар халдабарилдаг. Агаар дуhалай замаар цар тахал үүдэжэ болодог. 
**'''Ахын замай''' халдабаритай үбшэн гэдэгынь ор хүнжэлэй даабуу, табилга, һаба һуулга, аманай алшуур гэхэ мэтэ хүн болон амиды бэесын хүрээлэн бай ошондо үбшэн үүдхэгшэ тэсэбэрилэн амидаржа эзэн бэе (хүн)-дэ халдабарилдаг.
**'''[[Бэлгын замай халдабаритай үбшэн|Бэлгын замай]]''' халдабаритай үбшэн (хүйтэн үбшэн) гэдэгынь бэлгын хабиталай үедэ юмуу [[бэлгын эс]], умайн шүүрэлэй шэнгэн зэрэгээр халдабарилдаг. Бэлгын замай халдабаритай үбшэн дотор [[тэмбүү]], заг хүйтэн, [[ДОХ]]/[[ХДХВ]], [[мөөгэнсэр (үбшэн)|мөөгэнсэр]] зэрэг үбшэн ородог.

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

== Холбооһон ==
{{commonscat|Disease}}
* {{Open-Site|International/Russian/Здоровье/Болезни |Болезнь }}
* [http://medpage.su/ Медицинский справочник, описания болезней] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120316145926/http://medpage.su/ |date=2012-03-16 }}
* [http://witche.onio.de/pages_s/bibl/mg_zd/spisok_psy_ekvivalentov_1.htm Список психологических эквивалентов болезней]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 

[[Категори:Анагааха ухаан]]
[[Категори:Үбшэнүүд| ]]

{{1000 үгүүлэл}}