# Чукоткын автономито тойрог
Чукоткын автономито тойрог (чукчаар Чукоткакэн автономныкэн тойрог) — Оросой холбоото уласай нютаг можо, Алас Дурнын холбооной тойрог болон Алас Дурнын эдэй засагай бүһэдэ багтана. Ниислэл — Анадырь хото.

## Газар зүй
Баруун талаараа Саха Яхад Уласта, баруун урда талаараа Магаданай можодо ба урда талаараа Камчаткын хизаарта хилэлнэ. Зүүн зүгтэ далайгаар АНУ хилэ нэгэтэй.
Хойто мүльһэн далайн Зүүн-Сибириин ба Чукоткын тэнгисээр, Номгон далайн Берингэй тэнгисээр хүреэлэгдэнэ.
Чукоткын автономито тойрогой нютаг дэбисхэр дээрэ Оросой эгээн зүүн сэгүүд байрладаг: эгээн зүүн сэг — Ратмановой арал, эхэ газарай эгээн зүүн сэг — Дежнёвэй хушуун. 

### Сагай бүһэ
Хизгаар Камчаткын сагта хамаарна. Иимэһээ Дэлхэйн координировалһан сагһаа 12 (UTC+12), Москвагийнхаас (MSK+9) юһэн сагаар түрүүлдэг. 

## Хүн зон

### Арад түмэн
| Народ      | 1939             | 1959             | 1970            | 1979            | 1989             | 2002 (* Архивировалһан 10 арба һара 2011 оной.) | 2010             |
| ---------- | ---------------- | ---------------- | --------------- | --------------- | ---------------- | ----------------------------------------------- | ---------------- |
| Ородууд    | 5183 (24,08 %)   | 28 318 (60,65 %) | 70 500 (69,7 %) | 96 400 (68,9 %) | 108 300 (66,1 %) | 27 918 (51,87 %)                                | 25 068 (49,61 %) |
| Эскимосууд | 12 111 (56,27 %) | 9975 (21,36 %)   | 11 000 (10,9 %) | 11 300 (8,1 %)  | 11 900 (7,3 %)   | 12 622 (23,45 %)                                | 12 772 (25,28 %) |
| Украинууд  | 571 (2,65 %)     | 3543 (7,6 %)     | 10 400 (10,3 %) | 20 100 (14,4 %) | 27 600 (16,8 %)  | 4960 (9,22 %)                                   | 2869 (5,68 %)    |
| Эвенүүд    | 817 (3,80 %)     | 820 (1,76 %)     | 100 (1,0 %)     | 1000 (0,7 %)    | 1300 (0,8 %)     | 1407 (2,61 %)                                   | 1392 (2,76 %)    |
| Чуваншууд  | …                | …                | …               | …               | 900 (0,6 %)      | 951 (1,77 %)                                    | 897 (1,78 %)     |
| Белорусууд | 60 (0,28 %)      | 578 (1,24 %)     | 1700 (1,6 %)    | 2 400 (1,7 %)   | 3000 (1,9 %)     | 517 (0,96 %)                                    | 364 (0,72 %)     |
| Татарнууд  | 48 (0,22 %)      | 504 (1,08 %)     | 1600 (1,6 %)    | 2000 (1,4 %)    | 2300 (1,4 %)     | 534 (0,99 %)                                    | 451 (0,89 %)     |


Чукоткын автономито тойрог
{{Оросой холбоото уласай нютаг можо тухай мэдээн|
BxrNm = Чукот автономито тойрог|
OfNm1 = Чукоткакэн автономныкэн тойрог|
RuNm = Чукотский автономный округ |
FSFlag = [[File:Flag of Chukotka.svg|150px]]|
FSCoA = [[File:Coat of Arms of Chukotka.svg|90px]]|
FlagLnk = Чукотка туг|
CoALnk = Чукотка гүрэнэй һүлдэ|
FSMap = [[File:Chukotka in Russia(crop).svg|200px]]|
FSCtrWhat = Ниислэл|
FSCtrNm = [[Анадырь]]|
AreaRnk = |
TotArea = 721 481 км2|
WaterPrcnt = 3,3|
PopRnk = |
PopQty = 50 709|
PopCtDate = 2015|
PopDens = 0,07|
CadNo = 80|
MSKS = +8|
}}
'''Чукоткын автономито тойрог''' (<small>[[Чукча хэлэн|чукчаар]]</small> ''Чукоткакэн автономныкэн тойрог'') — [[Оросой холбоото улас]]ай [[Оросой холбоото уласай нютаг можонууд|нютаг можо]], [[Алас Дурнын холбооной тойрог]] болон [[Алас Дурнын эдэй засагай бүһэ]]дэ багтана. Ниислэл — [[Анадырь]] хото.

== Газар зүй ==
Баруун талаараа [[Саха (Яхад) Улас|Саха Яхад Уласта]], баруун урда талаараа [[Магаданай можо]]до ба урда талаараа [[Камчаткын хизаар]]та хилэлнэ. Зүүн зүгтэ далайгаар [[АНУ]] хилэ нэгэтэй.

[[Хойто мүльһэн далай]]н [[Зүүн-Сибириин тэнгис|Зүүн-Сибириин]] ба [[Чукоткын тэнгис]]ээр, [[Номгон далай]]н [[Берингэй тэнгис]]ээр хүреэлэгдэнэ.

Чукоткын автономито тойрогой нютаг дэбисхэр дээрэ Оросой эгээн зүүн сэгүүд байрладаг: эгээн зүүн сэг — [[Ратмановой арал]], эхэ газарай эгээн зүүн сэг — [[Дежнёвэй хушуун]]. 

=== Сагай бүһэ ===
[[Файл:RTZ11.png|left|75px]]
Хизгаар [[Камчаткын саг]]та хамаарна. Иимэһээ Дэлхэйн координировалһан сагһаа 12 ([[UTC+12]]), Москвагийнхаас (MSK+9) юһэн сагаар түрүүлдэг. 
<div style="clear:left"></div>

== Хүн зон ==
<timeline>
ImageSize = width:600 height:300
PlotArea = left:50 right:60 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:180
ScaleMajor = unit:year increment:20 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1939 color:yellow width:1 
   from:0 till:22 width:15  text:21&nbsp;524 textcolor:red fontsize:9px
  bar:1939 color:orange width:1 
   from:0 till:3 width:15  text:3344(15,5%) textcolor:green fontsize:8px
  bar:1959 color:yellow width:1 
   from:0 till:47 width:15  text:46&nbsp;689 textcolor:red fontsize:9px
  bar:1959 color:orange width:1 
   from:0 till:27 width:15  text:26662(57,1 %) textcolor:green fontsize:8px
  bar:1970 color:yellow width:1 
   from:0 till:101 width:15  text:101&nbsp;184 textcolor:red fontsize:9px
  bar:1970 color:orange width:1 
   from:0 till:70 width:15  text:69968(69,1%) textcolor:green fontsize:8px
  bar:1979 color:yellow width:1 
   from:0 till:140 width:15  text:139&nbsp;944 textcolor:red fontsize:9px
  bar:1979 color:orange width:1 
   from:0 till:96 width:15  text:96356(68,9%) textcolor:green fontsize:8px
  bar:1989 color:yellow width:1 
   from:0 till:164 width:15  text:163&nbsp;934 textcolor:red fontsize:9px
  bar:1989 color:orange width:1 
   from:0 till:119 width:15  text:118986(72,5%) textcolor:green fontsize:8px
  bar:2002 color:yellow width:1 
   from:0 till:54 width:15  text:53&nbsp;824 textcolor:red fontsize:9px
  bar:2002 color:orange width:1 
   from:0 till:36 width:15  text:35869(66,6%) textcolor:green fontsize:8px
  bar:2010 color:yellow width:1 
   from:0 till:51 width:15  text:50&nbsp;526 textcolor:red fontsize:9px
  bar:2010 color:orange width:1 
   from:0 till:33 width:15  text:32734(64,8%) textcolor:green fontsize:8px
</timeline>

=== Арад түмэн ===
{| class="standard"
!Народ ||[[1939]]||[[1959]]||[[1970]]||[[1979]]||[[1989]]||[[2002]] ([http://www.perepis2002.ru/index.html?id=17 *] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111010063451/http://www.perepis2002.ru/index.html?id=17 |date=2011-10-10 }})||2010<ref name="ОХУ-2010">[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/perepis_itogi1612.htm 2010 оной Бүхыорос хүн зоной  тоосоогой албан ёһоной сахим газар. Бүхыорос хүн зоной тоосоогой үрэ дүн тухай мэдээсэгэй зүйл]</ref>
|-
|[[Ородууд]] || align="right" | 5183 (24,08 %)|| align="right" | 28 318 (60,65 %)|| align="right" | 70 500 (69,7 %)|| align="right" | 96 400 (68,9 %)|| align="right" | 108 300 (66,1 %)|| align="right" | 27 918 (51,87 %)|| align="right" | 25 068 (49,61 %)
|-
|[[Эскимосууд]] || align="right" | 12 111 (56,27 %)|| align="right" | 9975 (21,36 %)|| align="right" | 11 000 (10,9 %)|| align="right" | 11 300 (8,1 %)|| align="right" | 11 900 (7,3 %)|| align="right" | 12 622 (23,45 %)|| align="right" | 12 772 (25,28 %)
|-
|[[Украинууд]] || align="right" | 571 (2,65 %)|| align="right" | 3543 (7,6 %)|| align="right" | 10 400 (10,3 %)|| align="right" | 20 100 (14,4 %)|| align="right" | 27 600 (16,8 %)|| align="right" | 4960 (9,22 %)|| align="right" | 2869 (5,68 %)
|-
|[[Эвенүүд]] || align="right" | 817 (3,80 %)|| align="right" | 820 (1,76 %)|| align="right" | 100 (1,0 %)|| align="right" | 1000 (0,7 %)|| align="right" | 1300 (0,8 %)|| align="right" | 1407 (2,61 %)|| align="right" | 1392 (2,76 %)
|-
|[[Чуваншууд]] || align="right" | …|| align="right" | …|| align="right" | …|| align="right" | …|| align="right" | 900 (0,6 %)|| align="right" | 951 (1,77 %)|| align="right" | 897 (1,78 %)
|-
|[[Белорусууд]] || align="right" |60 (0,28 %)|| align="right" | 578 (1,24 %)|| align="right" | 1700 (1,6 %)||2 400 (1,7 %)|| align="right" | 3000 (1,9 %)|| align="right" | 517 (0,96 %)|| align="right" | 364 (0,72 %)
|-
|[[Татарнууд]] || align="right" |48 (0,22 %)|| align="right" | 504 (1,08 %)|| align="right" | 1600 (1,6 %)|| align="right" | 2000 (1,4 %)|| align="right" | 2300 (1,4 %)|| align="right" | 534 (0,99 %)|| align="right" | 451 (0,89 %)
|-
|}

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

{{Оросой холбоото улас}}

[[Категори:Чукоткын автономито тойрог| ]]
[[Категори:Алас Дурнын холбооной тойрог]]