# Арюун Римэй эзэнтэ гүрэн
Арюун Римэй эзэнтэ гүрэн — (HRE; Герман: Heiliges Römisches Reich (HRR), Латин: Imperium Romanum Sacrum (IRS), Итали : Sacro Romano Impero (SRI)) 962—1806 ондо Европо түби газарай түб хэһэгтэ оршон тогтножо байһан. Арюун Римэй эзэнтэ гүрэн хаанта засаглалтай байһан (Арюун Римэй эзэн хаан).
Гүн тайшанарай эрхэ ашагай уламһаа энэ тэмдэгтын һүрэ хүсэн һуларшье, уламаар Дунда зуун болон Оршон сагай эхеэр тэмдэгтые шэнэшэлһэн. Энэшье нэгэдэһэн уласай бэлэг тэмдэг болоход дүхэм болоһон. Эзэнтэ гүрэнэй газар нютаг Германиин хаанта уласай түбдэ байрлажа байһан ба Италиин хаанта улас болон Бургундиин гүнлигтэй хилэ залгажа байгаа. Эзэнтэ гүрэн зуун жаахан анги, ноёд, можо, эзэн хаанай хото гэхэ мэтэ нютаг дэбисхэрһээ бүридэнэ.
I Оттон 962 ондо Германиин хаан шэрээндэ һууһан соносхоһон. Эргэн харахада тэрэ анханай Арюун Римэй хаан (Герман : Römisch-Deutscher Kaiser) болоо. Тэрээр Каролингиан удамай бэшэ анханай хаанта уласай хаан юм. Арюун Римэй һүүлэй хаан хадаа II Франц юм. Тэрэ Наполеоной дайнай үеэр 1806 ондо хаан шэрээнһээ огсоржо уламаар эзэнтэ гүрэн таража бутарһан. 1512 ондо Кёльнай Диетае дагаха тушаал гаршье Герман үндэһэтэнэй Арюун Римэй эзэнтэ гүрэн (Герман: Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation, Latin: Imperium Romanum Sacrum Nationis Germanicæ) гэжэ нэрэдэхэ болоһон.
Арюун Римэй эзэнтэ гүрэндэ мүнөөгэй Германи, Австри, Чехи, Швейцари, Нидерланд, Лихтенштейн , Люксембург, Словени, Франциин зүүн хэһэг, Италиин хойто хэһэг, Польшын баруун хэһэг зэргэ газар нютагууд хамрагдажа байһан.
|  | «Арюун Римэй эзэнтэ гүрэн» үгүүлэл хадаа Википедидэ заатагүй байха 1000 эгээн шухала үгүүлэлнүүдэй нэгэн юм. Энэниие дэлгэрэнгы болгожо туһалалсажа хайрлыт! |


Арюун Римэй эзэнтэ гүрэн
{{Түүхын улас
 |буряад_нэрэ                 = Арюун Римэй эзэнтэ гүрэн
 |уугуул_нэрэ             = {{lang-la|Sacrum Imperium Romanum}}<br />{{lang-de|Heiliges Römisches Reich}}
 |статус                   = [[Эзэнтэ гүрэн]]
 |дуулал                     ='''[[Гимн Австро-Венгрии|Gott erhalte Franz den Kaiser]]''' <small>(1797 - 1806)</small><br /><small>Бурхан Эзэнтэ Хаан Францые абараарай</small>
 |туг                     = Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg
 |тугай_бэшэлгэ           = Туг <small>(1400 - 1806)</small>
 |һүлдэ                     = Arms of the Holy Roman Empire (after 1433).svg
 |һүлдын_бэшэлгэ           = Һүлдэ
 |газарай_зураг                    = HRR.gif
 |хэмжээ                   = 
 |бэшэлгэ                 = Арюун Римэй эзэнтэ гүрэнэй газар нютаг (962 - 1806)
 <!-- |type_before              = если этот параметр присутствует в шаблоне,
то необходимо указать примерно следующее: «Государства-основатели»,
иначе удалите его, автоматически будет указано: «Предшественники».-->
 |p1                       = Герман Хаанта Улас
 |flag_p1                  = 
 |image_p1                 = 
 |p2                       = Итали Хаанта Улас (дунда зуун) 
 |flag_p2                  = 
 |image_p2                 = 
 |p3                       = Бургундай Хаанта Улас
 |flag_p3                  = 
 |image_p3                 = 
 |p4                       = 
 |flag_p4                  =
 |image_p4                 =  
 |байгуулга               = 962
 |усадхалга            = 1806
 <!-- |type_after               = если этот параметр присутствует в шаблоне,
то необходимо указать примерно следующее: «Государства после распада…»,
иначе удалите его, автоматически будет указано: «Преемники».-->
 |s1 = Австри эзэнтэ гүрэн
 |flag_s1 = Flag of the Habsburg Monarchy.svg
 |s2 = Прусси
 |flag_s2 = Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg
 |s3 = Рейнын Холбоо
 |flag_s3 =
 |s4 = Саксони (хаанта улас)
 |flag_s4 = State flag of Saxony before 1815.svg
 |s5 = Ольденбург Гүнлиг 
 |flag_s5 = Flag of Oldenburg (Scandinavian Cross).svg
 |s6 = Гольштейн Гүнлиг 
 |flag_s6 = Merchant Ensign of Holstein-Gottorp (Lions dexter).svg
 |s7 = Сүлөөтэ Ханзын Хамбург хото
 |flag_s7 = Flag of Hamburg.svg
 |s8 = Рёйсс Гүнлиг 
 |flag_s8 = Flagge Fürstentum Reuß ältere Linie.svg
 |s9 = Мекленбург-Шверин Гүнлиг 
 |flag_s9 = Flagge Großherzogtümer Mecklenburg.svg
 |s10 = Швециин Померани
 |flag_s10 = Naval Ensign of Sweden.svg
 |s11 = Вальдек Гүнлиг 
 |flag_s11 = Flag of Waldeck before 1830.svg
 |s12 = Саксен-Ваймар Гүнлиг 
 |flag_s12 = State flag of Saxony before 1815.svg
 |s13 = Саксен-Гота-Альтенбург Гүнлиг 
 |flag_s13 = Flag of Sachsen-Gotha-Altenburg.svg
 |s14 = Анхальт-Дессау Гүнлиг 
 |flag_s14 = Flag of Anhalt Duchies.png
 |s15 = Анхальт-Кётен Гүнлиг 
 |flag_s15 = Flag of Anhalt Duchies.png
 |уряа                    = 
 |ниислэл                  = '''[[Рома]]''' (de jure)<br /><small>'''[[Венэ]]'''<br />(эзэнтэ хаанай үргөө 1483 - 1806)<br />'''[[Регенсбург]]'''<br />([[Рейхстаг]]ай байһан газар 1663 - 1806)<br />'''[[Прага]]'''<br />(1346 - 1437; 1583 - 1611)</small>
 |хотонууд                   = 
 |хэлэн                     = [[Латин хэлэн|Латин]], [[Герман хэлэн|герман]], [[Итали хэлэн|итали]], [[чех хэлэн|чех]], [[венгри хэлэн|венгри]], [[польш хэлэн|польш]]
 |мүнгэн_тэмдэгтэ                   = [[Дукат|Герман дукат]]
 |дополнительный_параметр = [[Хурал]]
 |содержимое_параметра = [[Рейхстаг]]
 |газар_нютаг                  = 
 |хүн_ама                = 17,000,000 хүн (~1550)
 |засаглалай_хэлбэри          =  [[Һунгагдадаг хаанта засаг]]
 |обог_удам                 = 14 обог удамууд, 3 обоггүй хаанууд
 |тэргүүнэй_тушаал         = [[Эзэнтэ хаан]]
 |тэргүүн1               = [[Ехэ Оттон I]] <small>''(нэгэдүгээр)''</small>
 |тэргүүн_үе1           = 962 - 973
 |тэргүүн2               = [[Франц II]] <small>''(һүүлшын)''</small>
 |тэргүүн_үе2           = 1792 - 1806
 |тэргүүнэй_тушаал3        = 
 |тэргүүн3               = 
 |тэргүүн_үе3           = 
 |тэргүүнэй_тушаал4        = 
 |тэргүүн4               = 
 |тэргүүн_үе4           = 
 |тэргүүнэй_тушаал5        = 
 |тэргүүн5               = 
 |тэргүүн_үе5           = 
 |тэргүүнэй_тушаал6        = 
 |тэргүүн6               = 
 |тэргүүн_үе6           = 
 |шажан                  = [[Римэй католик шажан]] (хаанууд)<br />
[[Лютерай шажан]], [[кальвинай шажан]] (зарим уласууд)
 |дополнительный_параметр1 = 
 |содержимое_параметра1    = 
 |Этап1 = [[Ехэ Оттон I|Оттон I]] Римэй хаан гэжэ соносхоһон
|Дата1 =2 һарын 2
|Год1 =,962
|Этап2 =[[Аугсбургай гэрээ]]
|Дата2 =9 һарын 25
|Год2 =,1555
|Этап3 =[[Вестфалиин гэрээ]]
|Дата3 =10 һарын 24
|Год3 =,1648
|Этап4 =[[Франц II]]-ай арсалга
|Дата4 =8 һарын 6
|Год4 =,1806
 |дополнительный_параметр2 = 
 |содержимое_параметра2    = 
 |до                       = 
 |д1                       = 
 |д2                       = 
 |д3                       = 
 |д4                       = 
 |д5                       = 
 |д6                       = 
 |д7                       = 
 |после                    = 
 |п1                       = 
 |п2                       = 
 |п3                       = 
 |п4                       = 
 |п5                       = 
 |п6                       = 
 |п7                       = 
 |прим                     = 
}}
'''Арюун Римэй эзэнтэ гүрэн''' — (HRE; [[Герман хэлэн|Герман]]: Heiliges Römisches Reich (HRR), [[Латин хэлэн|Латин]]: Imperium Romanum Sacrum (IRS), [[Итали]] : Sacro Romano Impero (SRI)) 962—1806 ондо [[Европо]] түби газарай түб хэһэгтэ оршон тогтножо байһан. Арюун Римэй эзэнтэ гүрэн хаанта засаглалтай байһан ([[Арюун Римэй эзэн хаан]]).

Гүн тайшанарай эрхэ ашагай уламһаа энэ тэмдэгтын һүрэ хүсэн һуларшье, уламаар [[Дунда зуун]] болон Оршон сагай эхеэр тэмдэгтые шэнэшэлһэн. Энэшье нэгэдэһэн уласай бэлэг тэмдэг болоход дүхэм болоһон. Эзэнтэ гүрэнэй газар нютаг [[Германиин хаанта улас]]ай түбдэ байрлажа байһан ба [[Италиин хаанта улас]] болон [[Бургундиин гүнлиг]]тэй хилэ залгажа байгаа. Эзэнтэ гүрэн зуун жаахан анги, ноёд, можо, эзэн хаанай хото гэхэ мэтэ нютаг дэбисхэрһээ бүридэнэ.

[[I Оттон]] 962 ондо Германиин хаан шэрээндэ һууһан соносхоһон. Эргэн харахада тэрэ анханай Арюун Римэй хаан ([[Герман]] : Römisch-Deutscher Kaiser) болоо. Тэрээр Каролингиан удамай бэшэ анханай хаанта уласай хаан юм. Арюун Римэй һүүлэй хаан хадаа [[II Франц]] юм. Тэрэ [[Наполеоной дайн]]ай үеэр 1806 ондо хаан шэрээнһээ огсоржо уламаар эзэнтэ гүрэн таража бутарһан. 1512 ондо [[Кёльн]]ай [[Рейхстаг|Диетае]] дагаха тушаал гаршье '''Герман үндэһэтэнэй Арюун Римэй эзэнтэ гүрэн''' ([[Герман]]: Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation, Latin: Imperium Romanum Sacrum Nationis Germanicæ) гэжэ нэрэдэхэ болоһон.

Арюун Римэй эзэнтэ гүрэндэ мүнөөгэй [[Германи]], [[Австри]], [[Чехи]], [[Швейцари]], [[Нидерланд]], [[Лихтенштейн]] , [[Люксембург]], [[Словени]], [[Франци|Франциин зүүн хэһэг]], [[Итали|Италиин хойто хэһэг]], [[Польшо|Польшын баруун хэһэг]] зэргэ газар нютагууд хамрагдажа байһан.

{{1000 үгүүлэл}}

[[Категори:Усадхаһан хаанта уласууд]]
[[Категори:Германиин түүхэ]]
[[Категори:Германи]]