# Коннектикут
Коннектикут (англи: Connecticut) — Америкын Нэгэдэһэн Уласын Зүүн Хойто хэһэгэй Шэнэ Англиин бүһэдэ байрладаг АНУ-ай нэгэ можо улас. Урда болон баруун талаараа Нью-Йорк (далайгаар Лонг-Айленд аралтай), хойто талаараа Массачусетс, зүүн талаараа Род-Айленд можо уласуудтай хилэлдэг. Коннектикут можо уласай баруун урда хэһэгынь Нью-Йоркой метрополиин бүһын нэгэ хэһэг гэжэ тоосогдодог. Коннектикутынь 3.4 сая хүн зонто болоод хүн зоноор 29, нютаг дэбисхэрээр 48-да, хүн зоной нягташалаар 4-дэ ородог. "Үндэһэн хуулиин можо улас" гэгдэдэг Коннектикутынь колонизацилгын эхин үеһээ эхитэй ута түүхэтэй болоод Америкын засагай газарай эхин үеын үүдэл хүгжэлд нүлөөтэй байба.

## Танисуулга
Коннектикутай түрүүнэй европынхи һууришагшадынь голландшууд байһан болоод англишууд 1630-аад ондо түрүүнэй томоохон һуурингуудаа байгуулһан. Томас Хукер хэһэг дагалдагшадай хамта Массачусетсын булангай колониһоо дээшэ үгэһэн ябажа Коннектикут колониие байгуулаа; Массачусетсһаа ерэһэн бусад һууришагшад Сейбрук колони, Нью-Хэйвен колониие байгуулсгааба. Коннектикут болон Нью-Хэйвен колонинууд Коннектикутай һуури зарлиг гэхэ баримта бэшэгые байгуулһаниинь Хойто Америкэ дахи анханай үндэһэн хуули гэжэ тоосогдодог. 1662 ондо өөр өөр колонинууд эзэн хаанай хартын доро нэгэдэһэнээр Коннектикут титамай колони болобо. Энэ колонинь Америкын хубисхал дайнаар Британиин ноёрхолдо эсэргүү бодоһон түрүүшын арбангурбан колониин нэгэ байһан.
Коннектикут Лонг-Айлендай хоолойн эрье дагуу оршодог тула тогтуун уур амисхалтай. Энэ байрашалынь тус можо уласые далайн хүсэтэй уламжалал бүхы можо улас болгоһон. Оршон үеын Коннектикутынь баялгаараа алдартай бэлэй. XVIII-XIX зуунда Коннектикут ажа үйлэдбэриин хүсэтэй һалбари бии болгоходо тусалһан түүхэй эдэй нөөсэтэй байба. XIX—XX зуунда санхүүгэй байгуулалганууд сэсэглэн хүгжэбэ. Хартфорд зэргэ анханай даадхалай компанинууд, дараань Алтан эрьеын дагуу һүргэ даадхалай сангууд үүдэбэ. Энэ хүгжэл сэсэглэлтэнь Коннектикутнай нэгэ хүндэ ноогдохо оролгые хамагай үндэр болгожо, хүнэй хүгжэлэй индекс, үрхын оролгоор уласдаа түрүүлхэ болобо.

## Газарзүйн байра
| Хүршэ засаг захиргаанай нэгэжэ | Хүршэ засаг захиргаанай нэгэжэ | Хүршэ засаг захиргаанай нэгэжэ |
| ------------------------------ | ------------------------------ | ------------------------------ |
| Баруун-хойто: Массачусетс      | Хойто: Массачусетс             | Зүүн-хойто: Род-Айленд         |
| Баруун: Нью-Йорк               |                                | Зүүн: Род-Айленд               |
| Баруун-урда Нью-Йорк           | Урда: Нью-Йорк                 | Зүүн-урда: Атлантын далай      |


### Засгийн газар
- State of Connecticut - Official state website
- Energy Data & Statistics for Connecticut- From the U.S. Department of Energy
- Connecticut State Databases Архивировалһан 24 юһэ һара 2013 оной. - Annotated list of searchable databases produced by Connecticut state agencies and compiled by the Government Documents Roundtable of the American Library Association.
- Connecticut State Register & Manual Архивировалһан 13 юһэ һара 2006 оной. - updated annually
- Directory of Web sites of Connecticut towns and cities Архивировалһан 15 арбан хоёр һара 2012 оной.


### Аялал жуулчлал
- CTVisit.com - Official state tourism website


### Түүх
- Connecticut Society of Genealogists (Est. 1968)
- Connecticut Historical Society
- USGS real-time, geographic, and other scientific resources of Connecticut
- U.S. Census Bureau Архивировалһан 13 зургаа һара 2011 оной.
- Connecticut State Facts Архивировалһан 29 найма һара 2014 оной.
- History topics timeline of Connecticut 1738-1838


### Иргэний ба бизнесийн байгууллага
- Connecticut Junior Chamber (Jaycees)
- Connecticut Newspapers Архивировалһан 31 найма һара 2013 оной.
- Connecticut Business & Industry Association
- The Connecticut Business Hall Of Fame Архивировалһан 6 арбан нэгэ һара 2015 оной.


Коннектикут
{{Улас орон
 |буряад_нэрэ                 = Коннектикут можо улас
 |уугуул_нэрэ             = State of Connecticut
 |статус                   = [[Америкын Нэгэдэһэн Улас#Холбооной тогтолсоо: можо уласууд болон орон нютагууд|АНУ-ай можо улас]]
 |дуулал                     = 
 |туг                     = Flag of Connecticut.svg
 |тугай_бэшэлгэ           = Далбаа
 |һүлдэ                     = Seal of Connecticut.svg
 |һүлдын_бэшэлгэ           = Уласай тамга
 |газарай_зураг                    = Map_of_USA_CT.svg
 |хэмжээ                   = 
 |бэшэлгэ                 = [[АНУ]]-да Коннектикутай байра
 |уряа                    =  ''Qui transtulit sustinet''<br/><small>''Үрэ таряан шуулгаһаниинь амидарна''</small>
 |ниислэл                  = [[Хартфорд (Коннектикут)|Хартфорд]]<ref name=metrocompare>[http://www.census.gov/compendia/smadb/SMADBmetro.html State Data from the State and Metropolitan Area Data Book: 2006]. United States Census Bureau. Last accessed [[2007-10-16]].</ref> 
 |хэлэн                     = үгы байна (''де-факто'' [[Англи хэлэн|англи]])
 |тэргүүнэй_тушаал1     = Амбан захирагша
 |тэргүүн1  = Дэн Мэллой
 |тэргүүнэй_тушаал2     = Дэд захирагша
 |тэргүүн2  = Нэнси Вэймэн
 |газар_нютаг                  = 14 357 км²
 |уһанай_хуби                  = (12,6 %)
 |хүн_ама                = 3 580 709 (2011)<ref>http://www.census.gov/popest/states/NST-ann-est.html 2007 Population Estimates</ref>
 |дополнительный_параметр  = Можо улас болоһон үдэр
 |содержимое_параметра     = 1888 оной 1 һарын 9 (5-дахи)
}}
'''Коннектикут''' ({{lang-en|Connecticut}})<ref>{{cite web |url= http://dictionary.reference.com/browse/connecticut|title= Connecticut - Definitions from Dictionary.com |accessdate=2007-09-17 }}</ref> — [[Америкын Нэгэдэһэн Улас]]ын Зүүн Хойто хэһэгэй [[Шэнэ Англи]]ин бүһэдэ байрладаг АНУ-ай нэгэ можо улас. Урда болон баруун талаараа [[Нью-Йорк (можо улас)|Нью-Йорк]] (далайгаар [[Лонг-Айленд]] аралтай), хойто талаараа [[Массачусетс]], зүүн талаараа [[Род-Айленд]] можо уласуудтай хилэлдэг. Коннектикут можо уласай баруун урда хэһэгынь Нью-Йоркой метрополиин бүһын нэгэ хэһэг гэжэ тоосогдодог. Коннектикутынь 3.4 сая хүн зонто болоод хүн зоноор 29, нютаг дэбисхэрээр 48-да, хүн зоной нягташалаар 4-дэ ородог. "Үндэһэн хуулиин можо улас" гэгдэдэг Коннектикутынь колонизацилгын эхин үеһээ эхитэй ута түүхэтэй болоод Америкын засагай газарай эхин үеын үүдэл хүгжэлд нүлөөтэй байба.

== Танисуулга ==
Коннектикутай түрүүнэй европынхи һууришагшадынь голландшууд байһан болоод англишууд 1630-аад ондо түрүүнэй томоохон һуурингуудаа байгуулһан. [[Томас Хукер]] хэһэг дагалдагшадай хамта [[Массачусетсын булангай колони]]һоо дээшэ үгэһэн ябажа [[Коннектикут колони]]ие байгуулаа; Массачусетсһаа ерэһэн бусад һууришагшад [[Сейбрук колони]], [[Нью-Хэйвен колони]]ие байгуулсгааба. Коннектикут болон Нью-Хэйвен колонинууд Коннектикутай һуури зарлиг гэхэ баримта бэшэгые байгуулһаниинь Хойто Америкэ дахи анханай үндэһэн хуули гэжэ тоосогдодог. 1662 ондо өөр өөр колонинууд эзэн хаанай хартын доро нэгэдэһэнээр Коннектикут титамай колони болобо. Энэ колонинь [[Америкын хубисхал дайн]]аар [[Британи]]ин ноёрхолдо эсэргүү бодоһон түрүүшын арбангурбан колониин нэгэ байһан.

Коннектикут [[Лонг-Айлендай хоолой]]н эрье дагуу оршодог тула тогтуун уур амисхалтай. Энэ байрашалынь тус можо уласые далайн хүсэтэй уламжалал бүхы можо улас болгоһон. Оршон үеын Коннектикутынь баялгаараа алдартай бэлэй. XVIII-XIX зуунда Коннектикут ажа үйлэдбэриин хүсэтэй һалбари бии болгоходо тусалһан [[түүхэй эд]]эй нөөсэтэй байба. [[XIX зуун|XIX]]—[[XX зуун]]да санхүүгэй байгуулалганууд сэсэглэн хүгжэбэ. Хартфорд зэргэ анханай даадхалай компанинууд, дараань Алтан эрьеын дагуу һүргэ даадхалай сангууд үүдэбэ. Энэ хүгжэл сэсэглэлтэнь Коннектикутнай нэгэ хүндэ ноогдохо оролгые хамагай үндэр болгожо, хүнэй хүгжэлэй индекс, үрхын оролгоор уласдаа түрүүлхэ болобо.<ref>{{cite web| date=29 November 2005| title=Highest wages in East, lowest in South| publisher=USA Today| url=http://www.usatoday.com/money/economy/2005-11-29-wage_x.htm}}</ref><ref>{{cite web| date=18 March 2000| title=Census 2000| publisher=United States Census Bureau| url=http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-_box_head_nbr=GCT-P14&-ds_name=DEC_2000_SF3_U&-format=US-9| accessdate=5 December 2014| archivedate=12 February 2020| archiveurl=https://archive.today/20200212034153/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-_box_head_nbr=GCT-P14&-ds_name=DEC_2000_SF3_U&-format=US-9}}</ref><ref>{{cite web| date=17 July 2008| title=US slips down development index| publisher=BBC| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7511426.stm}}</ref>

== Газарзүйн байра ==
{| class="wikitable" width="60%" style="text-align:center"
!colspan="3"|Хүршэ засаг захиргаанай нэгэжэ
|-
| width="35%" | ''Баруун-хойто:''<br />[[File:Flag of Massachusetts.svg|20px]] [[Массачусетс]]
| width="30%" | ''Хойто:''<br />[[File:Flag of Massachusetts.svg|20px]] [[Массачусетс]]
| width="35%" | ''Зүүн-хойто:''<br />[[File:Flag of Rhode Island.svg|20px]] [[Род-Айленд]]
|-
| width="35%" | ''Баруун:''<br />[[File:Flag of New York.svg|20px]] [[Нью-Йорк (можо улас)|Нью-Йорк]]
| width="30%" | [[Файл:Brosen windrose.svg|50px]]
| width="35%" | ''Зүүн:''<br />[[File:Flag of Rhode Island.svg|20px]] [[Род-Айленд]]
|-
| width="35%" | ''Баруун-урда''<br />  [[File:Flag of New York.svg|20px]] [[Нью-Йорк (можо улас)|Нью-Йорк]]
| width="30%" | ''Урда:''<br />[[File:Flag of New York.svg|20px]] [[Нью-Йорк (можо улас)|Нью-Йорк]]
| width="35%" | ''Зүүн-урда:''<br />[[Атлантын далай]]
|}

== Холбооһон ==
{{commonscat|Connecticut}}
=== Засгийн газар ===
* [http://www.ct.gov/ State of Connecticut] - Official state website
* [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=CT Energy Data & Statistics for Connecticut- From the U.S. Department of Energy]
* [http://wikis.ala.org/godort/index.php/Connecticut Connecticut State Databases] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130924105241/http://wikis.ala.org/godort/index.php/Connecticut |date=2013-09-24 }} - Annotated list of searchable databases produced by Connecticut state agencies and compiled by the Government Documents Roundtable of the American Library Association.
* [http://www.sots.ct.gov/RegisterManual/regman.htm Connecticut State Register & Manual] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060913193148/http://www.sots.ct.gov/RegisterManual/regman.htm |date=2006-09-13 }} - updated annually
* [http://www.ct.gov/ctportal/cwp/view.asp?a=843&q=257266 Directory of Web sites of Connecticut towns and cities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121215055023/http://www.ct.gov/ctportal/cwp/view.asp?a=843&q=257266 |date=2012-12-15 }}

=== Аялал жуулчлал ===
* [http://www.ctvisit.com/ CTVisit.com] - Official state tourism website
=== Түүх ===
* [http://www.ctgenealogy.com/ Connecticut Society of Genealogists (Est. 1968)]
* [http://www.chs.org/ Connecticut Historical Society]
* [http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=CT USGS real-time, geographic, and other scientific resources of Connecticut]
* [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/09000.html U.S. Census Bureau] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110613102359/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/09000.html |date=2011-06-13 }}
* [http://www.ers.usda.gov/StateFacts/CT.htm Connecticut State Facts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140829072109/http://www.ers.usda.gov/StateFacts/CT.htm |date=2014-08-29 }}
* [http://www.usastatesdates.com/connecticut.htm History topics timeline of Connecticut 1738-1838]

=== Иргэний ба бизнесийн байгууллага ===
* [http://www.ctjaycees.org Connecticut Junior Chamber (Jaycees)]
* [http://www.usnewspapers.org/state/connecticut Connecticut Newspapers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130831012257/http://www.usnewspapers.org/state/connecticut/ |date=2013-08-31 }}
* [http://www.cbia.com/ Connecticut Business & Industry Association]
* [http://www.ctbhof.com/ The Connecticut Business Hall Of Fame] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151106194503/http://www.ctbhof.com/ |date=2015-11-06 }}

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

{{АНУ-ай засаг захиргаанай нэгэжэ}}

[[Категори:Америкын Нэгэдэһэн Улас]]
[[Категори:Коннектикут| ]]