# Ирланд
Ирланд (ирланд: Éire [ˈeːɾʲə] ( соносхо)) албан ёhоор Бүгэдэ Найрамдаха Ирланд Улас (Poblacht na hÉireann), баруун-хойто Европын Ирланд аралдахи 32-ой 26 графствоһоо бүридэдэг улас юм. Нийслэл болон эгээн том хотоинь аралай зүүн зүгтэ байрладаг Дублин хото юм. 4.9 сая хүн зонтой тус уласай хүн зоной 40 шахуу хубиинь Ехэ Дублин Бүһэдэ оршон һуудаг. Ирландиинь Нэгэдэһэн Хаанта Уласай нэгэ хэсэг Хойто Ирландтай нэгэнэй хуурай газарай хилээ хубаалсадаг. Энэ хилые эһэн тоособол Ирландиинь Атлантай далай, урда зүгээр Кельтэй тэнгис, зүүн-урда зүгээр Гэгээн Георгиин хоолой, зүүн зүгээр Ирландын тэнгисээр хүреэлэгдэнэ. Энэнь нэгэдэмэл парламентын бүгэдэ найрамдаха улас. Хуули тогтоохо байгуулга, Oireachtas, нь доодо танхим, Dáil Éireann, дээдэ танхим, Seanad Éireann,-һаа ба һунгагдаhан Юрэнхылэгшэһээ бүрэдидэг. Засагай газарай даргань Taoiseach (Юрэнхы Сайд, буквальна. 'Ударидагша') Дайлаар һунгагдадаг ба Юрэнхылэгшээр томилогдодог; Taoiseach өөрын ээлжээндэ засагай газарай бусад министрүүдые томилдог.
Ирландын Сүлөөтэ Улас нь 1922 ондо Англи-Ирландын хэрээнэй дагуу доминион статустай байгуулагдаһан. 1937 ондо, шэнэ үндэһэн хуулиие абажа, туһа можые "Ирланд" гээшэ нэрлэжэ, һунгагдаһан гүйсэдхэгшэ бэшэ юрэнхылэгшэтэй бүгэдэ найрамдаха улас болоһон. 1948 оной Бүгэдэ Найрамдаха Ирланд Уласай Актын дагуу 1949 ондо албан ёһоор бүгэдэ найрамдаха уласаар тунхаглаһан. Ирланд 1955 оной 12 һарада НҮБ-ын гэшүүн болоһон. Энэ нь 1973 ондо Европын Холбооной урдахи байгуулга болохо Европын Ниигэмлэгүүдтэ (ЕН) нэгэдэһэн. Гүрэн 20-р зуунай ехэнхи хугасаанда Хойто Ирландтай албан ёһоной харилсаагүй байһаншье, 1980-д, 1990-д оной үедэ Ехэ Британи, Ирландын засаг газар Хойто Ирландын намуудтай "проблемууд"-ые шиидхэлгын түлөө ажаллаһан. 1998 ондо Белфастын Зүбшөөрэлэй баталалгын дараа Ирландын засагай газар ба Хойто Ирландын гүйсэдхэгшэ засаг Зүбшөөрэлэй дагуу байгуулагдаһан Хойто/Урдын министрүүдэй зүблэлэй хизаарда хэдэ хэдэн улас түрын талада хүдэлмэрилжэ байна. 
Европын томоохон финансова түбүүдиинь нэгэнь Дублин хотодо суглардаг. Ирланд нь нэгэ хүндэ ноогдохо ДНБ-эй хэмжээгээр дэлхэйн хамагай баян арбан гүрэнэй тоондо ородогшье, энэнь Ирландта ажаллажа буй транснациональна компаниудай налогой инверситэй практикаһаа үүдэлтэй хазайлгалттай холбоотой юм. Стандарт хазагайралгань Ирландын эдэй засагай нарин нягта хэмжэлгэдэ гү, али дэбжүүлгэдэ хэтэрхэй ехэ хазайһан тула Ирландын Түб Банк 2017 онһоо эхилэн хубилгаһан үндэһэнэй ниитэ доходые (ҮНД*) баталһан. ЕХ-до нэгэдэһэнэй дараа засагай газар 1995-2007 оной хоорондо эдэй засагай ургалтые бии болгоһон либерал эдэй засагай политикые бэелүүлһэн ба мүнөө үедэ Кельтын Барай үе гээшэ нэрлэгдэдэг ба дараань Ехэ Рецессиин үеэр болиһон.
Хүгжэһэн улас болохо Ирланд нь элүүрые хамгаалга, эдэй засагай эрхэ сүлөө, хэблэлэй эрхэ сүлөө зэргэ харуулһан баримтаар һайн дүн харуулдаг. Ирланд болбол Европын Холбооной гэшүүн ба Европын Зүблэл ба ЭЗХАХБ-ын байгуулагша гэшүүн мүн. Ирландын засагай газар Дэлхэйн 2-р дайнай үмэнэ сэрэгэй нейтралитетые баримталжа ерэһэн ба НАТО-гой гэшүүн бэшэ, болобошье Эб найрамдалай түлөө Партнёрство, PESCO-ын гэшүүн юм.
1. ↑  Official Languages Act 2003. Office of the Attorney-General.
2. ↑  CSO Census 2016 Chapter 6 – Ethnicity and Irish Travellers.
3. ↑  Population and Migration Estimates. Central Statistics Office (20 August 2020). 18 April 2021 үдэртэ хандаһан.
4. 1 2 3 4  World Economic Outlook Database, October 2020. International Monetary Fund.
5. ↑  Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey. European Commission.
6. ↑  Human Development Report 2020 (en) (PDF). United Nations Development Programme (10 December 2019).
7. ↑  "Population and Migration Estimates, April 2018", Central Statistics Office, released 28 August 2018
8. ↑  L. Prakke; C. A. J. M. Kortmann & J. C. E. van den Brandhof (2004), «Constitutional Law of 15 EU Member States», Deventer: Kluwer, с. 429, ISBN 9013012558
9. ↑  Country Comparison: GDP – per capita (PPP). World Factbook. Central Intelligence Agency. the original on 19 November 2011 үдэрһөө архивлагдаһан. 17 January 2022 үдэртэ хандаһан.
10. ↑  "'Leprechaun Economics' Earn Ireland Ridicule, $443 Million Bill", Bloomberg L.P., 13 July 2016
11. ↑  The Missing Profits of Nations. National Bureau of Economic Research, Working Papers (June 2018). “Appendix Table 2: Tax Havens”
12. ↑  "Ireland is the world's biggest corporate 'tax haven', say academics", The Irish Times, 13 June 2018 "New Gabriel Zucman study claims State shelters more multinational profits than the entire Caribbean"
13. ↑  Financial Stability Board 2017 Report: The largest shadow banking centres (6 March 2018).
14. ↑  Nicoll, Ruaridh. "Ireland: As the Celtic Tiger roars its last", The Guardian, 16 May 2009
15. ↑  Human Development Report 2019 300. HDRO (Human Development Report Office) United Nations Development Programme.
16. ↑  NATO – Member countries. NATO.

| Европо |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     |
|        | Австри · Азербайджан · Албани · Андорра · Беларусь · Бельги · Болгари · Босни ба Герцеговина · Ватикан · Германи · Греци · Гүржи · Дани · Ирланд · Исланд · Испани · Итали · Казахстан · Кипр · Оросой холбоото улас · Латви · Литва · Лихтенштейн · Люксембург · Мальта · Молдави · Монако · Нидерланд · Норвеги · Нэгэдэһэн Хаанта Улас · Польшо · Португал · Румыни · Сан-Марино · Серби · Словак · Словен · Турк · Унгар · Украина · Финланд · Франци · Хойто Македони · Хорвати · Черногори · Чехи · Швейцари · Швеци · Эстони |


Ирланд
{{Redirect|Ирланд}}
{{Инфобокс улас
| conventional_long_name = Ирланд
| native_name = Éire ([[Ирланд хэлэн|Ирланд]])
| common_name = Ирланд<!--Not visible. Allows the template to get the correct ISO 3166 code etc.--->
| linking_name = the Republic of Ireland<!--so the template links correctly to "(Topic) of the Republic Ireland" articles-->
| area_link = #Geography
| image_flag = Flag of Ireland.svg
| flag_type = [[Ирланд уласай туг|Туг]]
| symbol_width = 65px
| image_coat = Coat of arms of Ireland.svg
| symbol_type = [[Ирланд уласай һүлдэ|Һүлдэ]]
| image_map = EU-Ireland.svg
| map_caption = 
| national_anthem = "{{lang|ga|[[Amhrán na bhFiann]]|italic=no}}"<br />{{raise|0.1em|({{Lang-en|"The Soldiers' Song"}})}}<br />{{raise|0.1em|(<small>[[Буряад хэлэн|буряадаар.]]</small> "Сэрэгэй Дуулал")}}<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:United States Navy Band - Amhrán na bhFiann.ogg|center]]</div>
<!--Irish is "the first official language" and English "a second official language" – please do not change the order; see reference -->
| official_languages = [[Ирланд хэлэн|Ирланд]], [[Англи хэлэн|Англи]]<ref name=lang>{{cite web |url=http://www.irishstatutebook.ie/2003/en/act/pub/0032/sec0002.html#sec2 |title=Official Languages Act 2003 |publisher=Office of the Attorney-General |access-date=18 February 2012}}</ref>
| capital = [[Дублин]]
| ethnic_groups_year = 2016<ref>{{cite web|title=CSO Census 2016 Chapter 6 – Ethnicity and Irish Travellers|url=http://www.cso.ie/en/media/csoie/releasespublications/documents/population/2017/Chapter_6_Ethnicity_and_irish_travellers.pdf|access-date=28 April 2017}}</ref>
| ethnic_groups = 85.5% [[Ирландшууд]] </br> 14.5% буhад
| religion = 85.1% [[Христосой шажан|Христос]] </br>—78.3% [[Ирланддахи Католик Церковь|Католик]] </br>—2.6% [[Ирландын Сүм]] </br>—4.2% Бусад [[Христосой шажанай конфессиин жагсаалта|Христос]] </br>10.1% [[БНИУ дахи Шажангүйн үзэл|Шажангүй]] </br>2.0% [[БНИУ дахи Шажан|Бусад]] </br>2.8% Харюулаагүй
| religion_year = 2016
| coordinates = 
| largest_city = capital
| government_type = [[Нэгэдэмэл улас|Нэгэдэмэл]] [[Бүгэдэ найрамдаха улас|бүгэдэ </br>найрамдаха улас]]
| leader_title1 = [[Ирланд Уласай Юрэнхылэгшэ|Юрэнхылэгшэ]]
| leader_name1  = [[Майкл Һиггинс]]
| leader_title2 = [[Ирланд Уласай Юрэнхы Сайд|Юрэнхы сайд]]
| leader_name2  = [[Микал Мартин]]
| leader_title3 = [[Tánaiste]]
| leader_name3  = [[Лео Варадкар]]
| legislature   = [[Ирландын Парламент|Oireachtas]]
| upper_house   = [[Ирландын Сенат|Seanad]]
| lower_house   = [[Ирландын Түлөөлэгшын танхим|Dáil]]
| area_km2      = 70,273
| area_rank     = 118 <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| percent_water = 2.0%
| population_estimate = {{IncreaseNeutral}}  4,977,400<ref>{{cite web |url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/er/pme/populationandmigrationestimatesapril2020/ |publisher = Central Statistics Office |title=Population and Migration Estimates |date=20 August 2020 | accessdate = 18 April 2021 }}</ref>
| population_estimate_year = 2020
| population_estimate_rank = 122
| population_density_km2   = {{#expr: 4977400/70273 round 1}}
| population_density_sq_mi = {{#expr: 4977400/27133 round 1}} <!-- Do not remove per WP:MOSNUM -->
| population_density_rank  = 
| GDP_PPP_year = 2020
| GDP_PPP      = {{increase}} $448&nbsp;тэрбүм<ref name=imf2>{{cite web |url= https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=512,914,612,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,&sy=2018&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2020 |website=IMF.org |publisher=International Monetary Fund |access-date=8 January 2020}}</ref>
| GDP_PPP_rank = 46
| GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $89,383<ref name=imf2/>
| GDP_PPP_per_capita_rank = 4
| GDP_nominal = {{increase}} $399&nbsp;тэрбүм<ref name=imf2/>
| GDP_nominal_rank = 32
| GDP_nominal_year = 2020
| GDP_nominal_per_capita = {{decrease}} $79,669<ref name=imf2/>
| GDP_nominal_per_capita_rank = 4
| Gini_year   = 2018
| Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady-->
| Gini        = 28.9
| Gini_ref    = <ref name=eurogini>{{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tessi190&plugin=1 |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=European Commission |access-date=8 January 2020}}</ref>
| Gini_rank   = 23
| HDI_year    = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change  = increase <!--increase/decrease/steady-->
| HDI         = 0.955 <!--number only-->
| HDI_ref     = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/content/latest-human-development-index-ranking|title=Human Development Report 2020|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=10 December 2019|access-date=10 December 2019|format=PDF}}</ref>
| HDI_rank    = 2
| sovereignty_type   = [[Ирланд уласай түүхэ|Түүхэ]]
| sovereignty_note   = 
| established_event1 = [[Ирланд уласай тусгаар тогтонолой тунхаглал|Тусгаар тогтоноhон]]
| established_date1  = 1 hарын 21, 1919 он
| established_event2 = {{nowrap|[[Англи-Ирландын Хэрээ|Англи-Ирландын </br>Хэрээ]]}}
| established_date2  = 12 hарын 6, 1921 он 
| established_event3 = [[Сүлөөтэ Ирланд Уласай Үндэһэн хуули|1922 оной </br>Үндэһэн хуули]]
| established_date3  = 12 hарын 6, 1922 он
| established_event4 = [[Ирланд Уласай Үндэһэн хуули|1937 оной </br>Үндэһэн хуули]]
| established_date4  = 12 hарын 29, 1937 он
| established_event5 = [[1948 оной Бүгэдэ Найрамдаха Ирланд Уласай Акт|БНУ-ай Акт]]
| established_date5  = 4 hарын 18, 1949 он
| currency = [[Евро]] ([[Еврогой тэмдэг|€]])
| currency_code  = EUR
| utc_offset     = +0{{sp}}
| time_zone      = [[Greenwich Mean Time|GMT]]
| calling_code   = [[Telephone numbers in the Republic of Ireland|+353]]
| cctld          = [[.ie]]{{ref label|tld|c}}
}}

'''Ирланд''' ({{lang-ga|Éire}} {{IPA-ga|ˈeːɾʲə||Eire_pronunciation.ogg}}) албан ёhоор '''Бүгэдэ Найрамдаха Ирланд Улас''' (''{{lang|ga|Poblacht na hÉireann}}''), баруун-хойто [[Европо|Европын]] [[Ирланд арал|Ирланд]] аралдахи 32-ой 26 [[Ирландын Графство|графствоһоо]] бүридэдэг [[улас]] юм. [[Ниислэл|Нийслэл]] болон эгээн том хотоинь аралай зүүн зүгтэ байрладаг [[Дублин]] хото юм. 4.9 сая хүн зонтой тус уласай хүн зоной 40 шахуу хубиинь [[Ехэ Дублинэй Бүһэ|Ехэ Дублин Бүһэдэ]] оршон һуудаг.<ref>[https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/er/pme/populationandmigrationestimatesapril2018/ "Population and Migration Estimates, April 2018"], Central Statistics Office, released 28 August 2018</ref> Ирландиинь [[Ехэ Британи|Нэгэдэһэн Хаанта Уласай]] нэгэ хэсэг [[Хойто Ирланд|Хойто Ирландтай]] нэгэнэй хуурай газарай хилээ хубаалсадаг. Энэ хилые эһэн тоособол Ирландиинь [[Атлантай далай]], урда зүгээр [[Кельтэй тэнгис]], зүүн-урда зүгээр [[Гэгээн Георгиин хоолой]], зүүн зүгээр [[Ирландын тэнгис|Ирландын тэнгисээр]] хүреэлэгдэнэ. Энэнь [[Нэгэдэмэл улас|нэгэдэмэл]] [[парламентын бүгэдэ найрамдаха улас]].<ref>{{citation|title=Constitutional Law of 15 EU Member States|author1=L. Prakke|author2=C. A. J. M. Kortmann|author3=J. C. E. van den Brandhof|publisher=Kluwer|location=Deventer|page=429|quote=Since 1937 Ireland has been a parliamentary republic, in which ministers appointed by the president depend on the confidence of parliament|year=2004|isbn=9013012558}}</ref> Хуули тогтоохо байгуулга, ''[[Ирландын Парламент|Oireachtas]],'' нь доодо танхим, ''[[Ирландын Түлөөлэгшын танхим|Dáil Éireann]],'' дээдэ танхим, ''[[Ирландын Сенат|Seanad Éireann]]'',-һаа ба һунгагдаhан [[Ирланд Уласай Юрэнхылэгшэ|Юрэнхылэгшэһээ]] бүрэдидэг. Засагай газарай даргань [[Ирланд Уласай Юрэнхы Сайд|''Taoiseach'']] (Юрэнхы Сайд, буквальна. 'Ударидагша') Дайлаар һунгагдадаг ба Юрэнхылэгшээр томилогдодог; Taoiseach өөрын ээлжээндэ засагай газарай бусад министрүүдые томилдог.

[[Ирландын Сүлөөтэ Улас]] нь 1922 ондо [[Англи-Ирландын Хэрээ|Англи-Ирландын хэрээнэй]] дагуу [[доминион]] статустай байгуулагдаһан. 1937 ондо, шэнэ [[Ирландын Үндэһэн Хуули|үндэһэн хуулиие]] абажа, туһа можые "Ирланд" гээшэ нэрлэжэ, һунгагдаһан гүйсэдхэгшэ бэшэ юрэнхылэгшэтэй бүгэдэ найрамдаха улас болоһон. [[1948 оной Бүгэдэ Найрамдаха Ирланд Уласай Акт|1948 оной Бүгэдэ Найрамдаха Ирланд Уласай Актын]] дагуу 1949 ондо албан ёһоор бүгэдэ найрамдаха уласаар тунхаглаһан. Ирланд 1955 оной 12 һарада [[Нэгэдэһэн Үндэһэтэнэй Байгуулга|НҮБ-ын]] гэшүүн болоһон. Энэ нь 1973 ондо [[Европын холбоон|Европын Холбооной]] урдахи байгуулга болохо [[Европын Ниигэмлэгүүд|Европын Ниигэмлэгүүдтэ]] (ЕН) нэгэдэһэн. Гүрэн 20-р зуунай ехэнхи хугасаанда Хойто Ирландтай албан ёһоной харилсаагүй байһаншье, 1980-д, 1990-д оной үедэ Ехэ Британи, Ирландын засаг газар Хойто Ирландын намуудтай "[[Хойто Ирланд дахи Зүришэл|проблемууд]]"-ые шиидхэлгын түлөө ажаллаһан. 1998 ондо [[Белфастын Зүбшөөрэл|Белфастын Зүбшөөрэлэй]] баталалгын дараа [[Ирландын засагай газар]] ба [[Хойто Ирландын Министрүүдэй Кабинет|Хойто Ирландын гүйсэдхэгшэ засаг]] Зүбшөөрэлэй дагуу байгуулагдаһан [[Хойто/Урдын министрүүдэй зүблэл|Хойто/Урдын министрүүдэй зүблэлэй]] хизаарда хэдэ хэдэн улас түрын талада хүдэлмэрилжэ байна. 

Европын томоохон финансова түбүүдиинь нэгэнь Дублин хотодо суглардаг. Ирланд нь нэгэ хүндэ ноогдохо ДНБ-эй хэмжээгээр дэлхэйн хамагай баян арбан гүрэнэй тоондо ородогшье,<ref>{{cite web|title=Country Comparison: GDP&nbsp;– per capita (PPP)|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2004rank.html?countryName=Ireland&countryCode=ei&regionCode=eur&rank=27#ei|work=World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|access-date=29 August 2011|archive-date=19 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111119060620/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2004rank.html?countryName=Ireland&countryCode=ei&regionCode=eur&rank=27#ei|url-status=dead|accessdate=17 January 2022|archivedate=19 November 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111119060620/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2004rank.html?countryName=Ireland&countryCode=ei&regionCode=eur&rank=27#ei}}</ref> энэнь Ирландта ажаллажа буй транснациональна компаниудай налогой инверситэй практикаһаа үүдэлтэй хазайлгалттай холбоотой юм.<ref>{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2016-07-13/-leprechaun-economics-earn-ireland-ridicule-443-million-bill|title='Leprechaun Economics' Earn Ireland Ridicule, $443 Million Bill|date=13 July 2016|publisher=Bloomberg L.P.|access-date=1 January 2021|archive-date=14 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160714155406/https://www.bloomberg.com/news/articles/2016-07-13/-leprechaun-economics-earn-ireland-ridicule-443-million-bill|url-status=live}}</ref><ref name="z1">{{Cite web|last1=Gabriel Zucman|author-link=Gabriel Zucman|last2=Thomas Torslov|last3=Ludvig Wier|date=June 2018|title=The Missing Profits of Nations|url=http://gabriel-zucman.eu/missingprofits/|publisher=[[National Bureau of Economic Research]], Working Papers|page=31|quote=Appendix Table 2: Tax Havens|access-date=1 January 2021|archive-date=10 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180610071636/http://gabriel-zucman.eu/missingprofits/|url-status=live}}</ref><ref name="zux">{{Cite news|date=13 June 2018|title=Ireland is the world's biggest corporate 'tax haven', say academics|work=The Irish Times|url=https://www.irishtimes.com/business/economy/ireland-is-the-world-s-biggest-corporate-tax-haven-say-academics-1.3528401?mode=sample&auth-failed=1&pw-origin=https%3A%2F%2Fwww.irishtimes.com%2Fbusiness%2Feconomy%2Fireland-is-the-world-s-biggest-corporate-tax-haven-say-academics-1.3528401|quote=New Gabriel Zucman study claims State shelters more multinational profits than the entire Caribbean|access-date=1 January 2021|archive-date=24 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180824044322/https://www.irishtimes.com/business/economy/ireland-is-the-world-s-biggest-corporate-tax-haven-say-academics-1.3528401?mode=sample&auth-failed=1&pw-origin=https%3A%2F%2Fwww.irishtimes.com%2Fbusiness%2Feconomy%2Fireland-is-the-world-s-biggest-corporate-tax-haven-say-academics-1.3528401|url-status=live}}</ref><ref name="shadow">{{Cite web|date=6 March 2018|title=Financial Stability Board 2017 Report: The largest shadow banking centres|url=https://www.independent.ie/business/irish/irish-shadow-banking-dwarfs-more-traditional-sectors-36673706.html|website=[[Irish Independent]]|access-date=1 January 2021|archive-date=6 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180306054602/https://www.independent.ie/business/irish/irish-shadow-banking-dwarfs-more-traditional-sectors-36673706.html|url-status=live}}</ref> Стандарт хазагайралгань Ирландын эдэй засагай нарин нягта хэмжэлгэдэ гү, али дэбжүүлгэдэ хэтэрхэй ехэ хазайһан тула [[Ирландын Түб Банк]] 2017 онһоо эхилэн [[хубилгаһан үндэһэнэй ниитэ доходые]] (ҮНД*) баталһан.<ref name="gni1" /><ref name="gni2" /> ЕХ-до нэгэдэһэнэй дараа засагай газар 1995-2007 оной хоорондо эдэй засагай ургалтые бии болгоһон [[Эдэй засагай либерализм|либерал эдэй засагай]] политикые бэелүүлһэн ба мүнөө үедэ [[Кельтын Бар|Кельтын Барай]] үе гээшэ нэрлэгдэдэг ба дараань [[Дэлхэйн эдэй засагай кризис (2008)|Ехэ Рецессиин]] үеэр болиһон.<ref>{{cite news|last=Nicoll|first=Ruaridh|url=https://www.theguardian.com/world/2009/may/10/ireland-financial-crisis-emigration|title=Ireland: As the Celtic Tiger roars its last|date=16 May 2009|work=The Guardian|access-date=30 March 2010|location=London|archive-date=6 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130906140624/http://www.theguardian.com/world/2009/may/10/ireland-financial-crisis-emigration|url-status=live}}</ref> 

[[Хүгжэһэн улас]] болохо Ирланд нь [[элүүрые хамгаалга]], [[Улас оронуудай эдэй засагай эрхэ сүлөөнэй жагсаалта|эдэй засагай эрхэ сүлөө]], [[Хэблэлэй Эрхэ Сүлөөнэй Индекс|хэблэлэй эрхэ сүлөө]] зэргэ харуулһан баримтаар һайн дүн харуулдаг.<ref>{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2019.pdf|title=Human Development Report 2019|publisher=[[Human Development Report|HDRO (Human Development Report Office)]] [[United Nations Development Programme]]|pages=300|access-date=15 December 2019|archive-date=24 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181024144212/http://hdr.undp.org/sites/default/files/2018_summary_human_development_statistical_update_en.pdf|url-status=live}}</ref> Ирланд болбол [[Европын холбоон|Европын Холбооной]] гэшүүн ба [[Европын Зүблэл]] ба [[Эдэй засагай хамтын ажаллалгын ба хүгжэлтын байгуулга|ЭЗХАХБ-ын]] байгуулагша гэшүүн мүн. Ирландын засагай газар [[Дэлхэйн хоёрдугаар дайн|Дэлхэйн 2-р дайнай]] үмэнэ сэрэгэй [[Нейтралитет|нейтралитетые]] баримталжа ерэһэн ба [[НАТО|НАТО-гой]] гэшүүн бэшэ,<ref>{{cite web|url=http://www.nato.int/cps/en/natolive/nato_countries.htm|title=NATO – Member countries|publisher=NATO|access-date=29 December 2014|archive-date=24 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110924014819/http://www.nato.int/cps/en/natolive/nato_countries.htm|url-status=live}}</ref> болобошье [[Эб найрамдалай түлөө Партнёрство]], [[Үргэлжын структурированна Ажаллалга|PESCO-ын]] гэшүүн юм.

{{stub}}
<references />
{{Европо}}

[[Категори:Бүгэдэ Найрамдаха Ирланд Улас| ]]
[[Категори:Европын уласууд]]