# Далай
Далай (ᠳᠠᠯᠠᠢ) — түби газар, хуурай газарнуудые хүреэлжэ дэлхэйн бүмбэрсэгэй гадаргые бүтээжэ бүрхэхэ оршодог уһан дабхарга юм. Далай гэдэгынь Дэлхэйн уһан мандалай үндэһэн хэһэг болохо ехэхэн хэмжээнэй, үндэр дабһатай уһан юм. Ойролсоогоор Дэлхэйн гадаргын 71 % гү, али 361 сая дүрбэлжэн км талмай эзэлнэ. Эна таһаралтагүй үргэлжэлһэн уһан гү, али далайе хэд хэдэн далай, мүн бишыхан тэнгисүүдтэ хубаадаг байна. Далайн талаһаа үлүү хубинь 3,000 метрһээ үлүү гүнтэй, уһанай дабһажалтань 30 — 38 ппт-д (ppt) хэлбэлзэхэ ба дундажаар 35 ппт (3.5 %) байна.

## Юрэнхы шэнжэ
Дэлхэйн далай хэд хэдэн далайһаа бүридэхэ, хоорондоо холбоотой үндэр дабһажалтатай уһанай бэетые бүгэдые нэгэдхэн Дэлхэйн далай гү, али Гадаада далай гэжэ нэрлэнэ. Хоорондоо харисангы сүлөөтэй уһан һолилсоо хэдэг, таһаралтагүй үргэлжэлһэн Дэлхэйн далай гэдэг энэ ойлголтонь далай шудалалай үндэһэн тулгуури ойлголто болоно. Түби, аралнуудай тогтолсоо (ольтирог) зэргэнь Дэлхэйн далайе хубааха үндэһэн шалгуур болоно. Дэлхэйн далайнь Номгон, Атлантын, Энэдхэгэй, Хойто мүльһэн (уг далайе мүн Атлантын далайн нэгэ тэнгис гэжэ тоосодог) ба Урда далай (уг далайе заримдаа Номгон, Атлантын, Энэдхэгэй далайн урда хэһэг гэжэ үзэхэнь бии) гэһэн далайнуудта хубаагдана. Номгон далай ба Атлантын далайе экваторын бүһээр хойто ба урда гэжэ хубаадаг байна. Далайн багабтар хэһэгые тэнгис, булан, тохой гэхэ мэтээр нэрлэнэ. Эхэ газар дээрэ, далайтай холбогдоогүй дабһажалтатай, бага хэмжээнэй уһанай бэенүүд байха ба энэниие тэнгис, нуур гэхэ мэтээр нэрлэнэ (жэшээлбэл, Арал тэнгис, Ехэ дабһата нуур зэргэ). Эдын заримые тэнгис гэжэ нэрлэдэг болобошье үнэндөө дабһата нуур юм.
Далай Дэлхэйн гадаргын ¾-ые бүрихэхэ тула биомандалда ехэ хэмжээгээр нүлөөлнэ. Далайн уһанай ууршалтань шииг эхэ үүсбэри ба уламаар энэнь уларил, һалхинай шэглэлдэ онсогой нүлөөтэй. 3 тухай тэрбум жэлэй урда далайда амидарал бии болоо һэн.

## Физикын шэнжэ шанар
Дэлхэйн далайн эзэлхэ талмайнь 361 сая кв. км, эзэлхүүниинь ойролсоогоор 1.3 тэрбум куб км., дундажа гүниинь 3,790 метр болоно. Далайн тэн хахадһаа үлүүнь 3,000 метрһээ үлүү гүн. Дэлхэйн гадаргын 66%-ые 200 метрһээ үлүү гүнтэй уһан бүтээжэ бүрхэхэ байдаг байна Энэ тоондо Каспиин тэнгис зэргэ далайтай холбогдоогүй тэнгэсүүдые тоосоогүй болоно.
Дэлхэйн уһан мандалай ниитэ массань 1.4 ∙ 1021 киллограмм, Дэлхэйн ниитэ массын 0,023%-ые эзэлнэ. Уһан мандалай 2 % сэбэр уһан болон үлэхэ хэһэгынь дабһатай уһан (диилэнхинь далайн уһан) юм.

### Үнгэ
Тэнгэриин хүхэ үнгэ далайн уһанда туһаһанһаа далай сэнхир үнгэтэй харагдадаг гэжэ хүнүүд бододог байна. Уһаниинь сайбар сэнхир үнгэтэй болобошье ехэхэн хэмжээнэй уһан байгаа тохёолдолдо уг сэнхир үнгые хараха боломжотой байна. Тэнгэриин үнгэ уһанай үнгэдэ нүлөөлхэ болобошье, гол шалтагаан бэшэ юм. Гол шалтагааниинь уһанай молекул наранай гэрэлэй улаан фотоные шэнгээдэгтэй холбоотой байна.

### Туяарал
Уһан сэрэгүүд, далайшад далайн уһан гэрэлтэн туяардагые тэмдэглэн үлдээһэн байдаг. Һүниин сагта энэ үзэгдэл аласһаа тодо ажаглагдана. 2005 ондо эрдэмтэд анха удаа энэ үзэгдэлые гэрэл зурагта буулган абаһан ба энэниие биолюмнесценциин үзэгдэлээр тайлбарилжа байна.

### Хии
| Хии                      | Далай уһанай агууламжа, массаар (сая нэгэ хэһэгтэ) | % Уусаһан хии, эзэлхүүнээр |
| ------------------------ | -------------------------------------------------- | -------------------------- |
| Нүүрһэнхүшэлэй хии (CO2) | 64 to 107                                          | 15%                        |
| Азот (N2)                | 10 to 18                                           | 48%                        |
| Хүшэлтүрэгшэ (O2)        | 0 to 13                                            | 36%                        |


## Шудалга
Далайн оёор, уһан доорохи оршоной шудалга хэхэ боломжо оршон үедэ бүридэжэ байна. Далайн хамагай гүн хэһэг Номгон далайн Марианай хотогор юм. Гүниинь 10,923 метр хүрэнэ. Уг хотогорой шудалалые 1951 ондо Англиин "Челленджер II" хүлэгэйхи хэһэн ба 1960 ондо хоёр хүн жолоодоһон "Трести" шумбагша ("Trieste") хотогорой оёордо хүрэһэн байна.
Далайн оёорой ехэнхи хэһэг шудалагдаагүй, зураглагдаагүй байна. 1995 ондо хэгдэһэн геофизикын хүндын хүсэнэй шудалгын үрэ дүндэ Дэлхэйн далайн 10 км-һээ ехэ гүнтэй хотогорнуудые зураглаһан байна.

## Уларилда нүлөөлхэнь
Далайн урасхалынь Дэлхэйн уларилда гол нүлөө үзүүлнэ. Далайн уһаниинь дулаан болон хүйтэн агаар, хур тундасые эхэ газарай эрьедэ хүргэнэ. Антарктидын циклтэ урасхалынь хэд хэдэн далайн уһанай урасхалые уулзабари болоно.

## Эдэй засагай ажа холбогдол
Далайн тээбэринь дэлхэйн худалдаанда гол үүргэ гүйсэдхэнэ. Энэһээ гадна далайнь хүнэһэнэй маша томо эхэ булаг юм. Энэнэй нэгэ жэшээнь загаһан агнуурай ажахы болоно.

Далай
[[Файл:World ocean map.gif|right|thumb|240px|[[Дэлхэй]]е хүреэлһэн уһые далай гэхэ ба дотороо хэд хэдэн хэһэгтэ хубаагдана. Дэлхэйн далайнууд («Гадаада далай» гэжэ нэрлэхэнь бии): [[Номгон далай|Номгон]], [[Атлантын далай|Атлантын]], [[Энэдхэгэй далай|Энэдхэгэй]], [[Хойто мүльһэн далай|Хойто мүльһэн]] ба [[Урда далай]] хубаагдаха болобошье һүүлшын хоёрыень үмэнэхи гурбадань багтаахань бии.]]
'''Далай''' ({{mongolUnicode|ᠳᠠᠯᠠᠢ|h}}) — [[түби газар]], хуурай газарнуудые хүреэлжэ дэлхэйн бүмбэрсэгэй гадаргые бүтээжэ бүрхэхэ оршодог уһан дабхарга юм. Далай гэдэгынь [[Дэлхэй]]н [[уһан мандал]]ай үндэһэн хэһэг болохо ехэхэн хэмжээнэй, үндэр дабһатай [[уһан]] юм. Ойролсоогоор [[Дэлхэй]]н гадаргын 71 % гү, али 361 сая дүрбэлжэн км талмай эзэлнэ. Эна таһаралтагүй үргэлжэлһэн уһан гү, али далайе хэд хэдэн далай, мүн бишыхан [[тэнгис]]үүдтэ хубаадаг байна. Далайн талаһаа үлүү хубинь 3,000 [[метр]]һээ үлүү гүнтэй, уһанай дабһажалтань 30 — 38 ппт-д (ppt) хэлбэлзэхэ ба дундажаар 35 ппт (3.5 %) байна.

== Юрэнхы шэнжэ ==
Дэлхэйн далай хэд хэдэн далайһаа бүридэхэ, хоорондоо холбоотой үндэр дабһажалтатай уһанай бэетые бүгэдые нэгэдхэн Дэлхэйн далай гү, али Гадаада далай гэжэ нэрлэнэ.<ref>«[http://www.answers.com/Ocean#Encyclopedia Ocean] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070303093700/http://www.answers.com/Ocean#Encyclopedia |date=2007-03-03 }}». ''The Columbia Encyclopedia.'' 2002. New York: Columbia University Press</ref><ref name="UNAoO">«[http://www.oceansatlas.com/unatlas/about/physicalandchemicalproperties/background/seemore1.html Distribution of land and water on the planet]». ''[http://www.oceansatlas.com/ UN Atlas of the Oceans]</ref> Хоорондоо харисангы сүлөөтэй уһан һолилсоо хэдэг, таһаралтагүй үргэлжэлһэн Дэлхэйн далай гэдэг энэ ойлголтонь [[далай шудалал]]ай үндэһэн тулгуури ойлголто болоно.<ref>Spilhaus, Athelstan F. 1942 (Jul.). «Maps of the whole world ocean.» ''Geographical Review'' ([[American Geographical Society]]). Vol. 32 (3): pp. 431-5.</ref> [[Түби газар|Түби]], [[арал]]нуудай тогтолсоо ([[ольтирог]]) зэргэнь Дэлхэйн далайе хубааха үндэһэн шалгуур болоно. Дэлхэйн далайнь [[Номгон далай|Номгон]], [[Атлантын далай|Атлантын]], [[Энэдхэгэй далай|Энэдхэгэй]], [[Хойто мүльһэн далай|Хойто мүльһэн]] (уг далайе мүн Атлантын далайн нэгэ тэнгис гэжэ тоосодог) ба [[Урда далай]] (уг далайе заримдаа Номгон, Атлантын, Энэдхэгэй далайн урда хэһэг гэжэ үзэхэнь бии) гэһэн далайнуудта хубаагдана. Номгон далай ба Атлантын далайе экваторын бүһээр хойто ба урда гэжэ хубаадаг байна. Далайн багабтар хэһэгые [[тэнгис]], булан, тохой гэхэ мэтээр нэрлэнэ. [[Түби|Эхэ газар]] дээрэ, далайтай холбогдоогүй дабһажалтатай, бага хэмжээнэй уһанай бэенүүд байха ба энэниие тэнгис, [[нуур]] гэхэ мэтээр нэрлэнэ (жэшээлбэл, [[Арал тэнгис]], [[Ехэ дабһата нуур]] зэргэ). Эдын заримые тэнгис гэжэ нэрлэдэг болобошье үнэндөө дабһата нуур юм.

Далай Дэлхэйн гадаргын ¾-ые бүрихэхэ тула биомандалда ехэ хэмжээгээр нүлөөлнэ. Далайн уһанай ууршалтань шииг эхэ үүсбэри ба уламаар энэнь [[уларил]], һалхинай шэглэлдэ онсогой нүлөөтэй. 3 тухай тэрбум жэлэй урда далайда амидарал бии болоо һэн.

== Физикын шэнжэ шанар ==
[[File:Clouds over the Atlantic Ocean.jpg|thumb|275px|Атлантын далай дээгүүр [[үүлэн]] ургана]]
Дэлхэйн далайн эзэлхэ талмайнь 361 сая кв. км<ref name=encarta>{{cite web | publisher = Encarta | title = The World's Oceans and Seas | url = http://encarta.msn.com/media_461547746/The_World%27s_Oceans_and_Seas.html | accessdate = 2015-04-03 | archivedate = 2006-02-24 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20060224072644/http://encarta.msn.com/media_461547746/The_World%27s_Oceans_and_Seas.html }}</ref>, эзэлхүүниинь ойролсоогоор 1.3 тэрбум куб км.<ref>{{cite web | last = Qadri | first = Syed | title =  Volume of Earth's Oceans | work = The Physics Factbook | year = 2003 | url = http://hypertextbook.com/facts/2001/SyedQadri.shtml | accessdate = 2007-06-07 }}</ref>, дундажа гүниинь 3,790 метр болоно.<ref name=encarta /> Далайн тэн хахадһаа үлүүнь 3,000 метрһээ үлүү гүн.<ref name="UNAoO" /> Дэлхэйн гадаргын 66%-ые 200 метрһээ үлүү гүнтэй уһан бүтээжэ бүрхэхэ байдаг байна<ref>{{cite web | last = Drazen | first = Jeffrey C. | title = Deep-Sea Fishes | publisher = School of Ocean Earth Science and Technology, University of University of Hawai{{okina}}i at Mānoa | url = http://www.soest.hawaii.edu/oceanography/faculty/drazen/fishes.htm | accessdate = 2007-06-07 | archiveurl = https://archive.ph/20120524193114/http://www.soest.hawaii.edu/oceanography/faculty/drazen/fishes.htm | archivedate = 2012-05-24 }}</ref> Энэ тоондо [[Каспиин тэнгис]] зэргэ далайтай холбогдоогүй тэнгэсүүдые тоосоогүй болоно.

Дэлхэйн [[уһан мандал]]ай ниитэ массань 1.4 ∙ 10<sup>21</sup> киллограмм, Дэлхэйн ниитэ массын 0,023%-ые эзэлнэ. Уһан мандалай 2 % сэбэр уһан болон үлэхэ хэһэгынь дабһатай уһан (диилэнхинь далайн уһан) юм.

=== Үнгэ ===
Тэнгэриин хүхэ [[үнгэ]] далайн уһанда туһаһанһаа далай сэнхир үнгэтэй харагдадаг гэжэ хүнүүд бододог байна. Уһаниинь сайбар сэнхир үнгэтэй болобошье ехэхэн хэмжээнэй уһан байгаа тохёолдолдо уг сэнхир үнгые хараха боломжотой байна. Тэнгэриин үнгэ уһанай үнгэдэ нүлөөлхэ болобошье, гол шалтагаан бэшэ юм.<ref>[http://amasci.com/miscon/miscon4.html#watclr BAD PHYSICS: Misconceptions spread by K-6 Grade School Textbooks<!-- Bot generated title -->]</ref> Гол шалтагааниинь уһанай молекул [[наран]]ай гэрэлэй улаан фотоные шэнгээдэгтэй холбоотой байна.<ref>Braun, C. L. and Smirnov, S. N. (1993) [http://www.dartmouth.edu/~etrnsfer/water.htm Why is water blue?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190525162353/http://www.dartmouth.edu/~etrnsfer/water.htm |date=2019-05-25 }} ''J. Chem. Edu.'' '''70''', 612.</ref>

=== Туяарал ===
Уһан сэрэгүүд, далайшад далайн уһан гэрэлтэн туяардагые тэмдэглэн үлдээһэн байдаг. Һүниин сагта энэ үзэгдэл аласһаа тодо ажаглагдана. 2005 ондо эрдэмтэд анха удаа энэ үзэгдэлые гэрэл зурагта буулган абаһан ба<ref>[http://www.livescience.com/strangenews/051004_sea_glow.html Mystery Ocean Glow Confirmed in Satellite Photos], By Robert Roy Britt, LiveScience Managing Editor, October 4, 2005.</ref> энэниие биолюмнесценциин үзэгдэлээр тайлбарилжа байна.

=== Хии ===
{| class="wikitable" cellpadding="5" style="margin:auto;"
|+Далайн хиин шэнжэ шанарнууд <ref name="soest.OCN623">{{cite web |url=http://www.soest.hawaii.edu/oceanography/courses/OCN623/Spring2012/Non_CO2_gases.pdf |format=PDF |title=Dissolved Gases other than Carbon Dioxide in Seawater |format=PPT |publisher=soest.hawaii.edu|accessdate=2014-05-05 }}</ref><ref name="uiuc.L23">{{cite web |url=http://butane.chem.uiuc.edu/pshapley/GenChem1/L23/web-L23.pdf |format=PDF |title=Dissolved Oxygen and Carbon Dioxide |work= |publisher=chem.uiuc.edu |date= |accessdate=2015-04-03 |archivedate=2014-06-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140612002950/http://butane.chem.uiuc.edu/pshapley/GenChem1/L23/web-L23.pdf }}</ref><ref name="sea.water">{{cite web |first=Floor |last=Anthoni |url=http://www.seafriends.org.nz/oceano/seawater.htm |title=Composition of seawater |publisher=Seafriends.org.nz |date= |accessdate=2014-05-05 }}</ref>
|-
! Хии !! Далай уһанай агууламжа, массаар (сая нэгэ хэһэгтэ) !! % Уусаһан хии, эзэлхүүнээр
|-
| '''Нүүрһэнхүшэлэй хии (CO<sub>2</sub>)''' || 64 to 107 || 15%
|-
| '''Азот (N<sub>2</sub>)''' || 10 to 18 || 48% 
|-
| '''Хүшэлтүрэгшэ (O<sub>2</sub>)''' || 0 to 13 || 36% 
|}

== Шудалга ==
[[Файл:Ocean gravity map.gif|right|thumb|350px|Далайн оёорой онсолиг. (1995, [[АНУ]]-ай Далай, агаар мандал шудалалай байгуулга)]]

Далайн оёор, уһан доорохи оршоной шудалга хэхэ боломжо оршон үедэ бүридэжэ байна. Далайн хамагай гүн хэһэг Номгон далайн [[Марианай хотогор]] юм. Гүниинь 10,923 метр хүрэнэ.<ref>[http://www.rain.org/ocean/ocean-studies-challenger-deep-mariana-trench.html Ocean Studies - RAIN<!-- Bot generated title -->]</ref> Уг хотогорой шудалалые 1951 ондо Англиин "Челленджер II" хүлэгэйхи хэһэн ба 1960 ондо хоёр хүн жолоодоһон "Трести" шумбагша ("Trieste") хотогорой оёордо хүрэһэн байна.

Далайн оёорой ехэнхи хэһэг шудалагдаагүй, зураглагдаагүй байна. 1995 ондо хэгдэһэн геофизикын хүндын хүсэнэй шудалгын үрэ дүндэ Дэлхэйн далайн 10 км-һээ ехэ гүнтэй хотогорнуудые зураглаһан байна.

== Уларилда нүлөөлхэнь ==
[[Image:Thermohaline Circulation 2.png|thumb|Термохалин эрьелтэ]]
Далайн урасхалынь [[Дэлхэй]]н [[уларил]]да гол нүлөө үзүүлнэ. Далайн уһаниинь дулаан болон хүйтэн агаар, хур тундасые эхэ газарай эрьедэ хүргэнэ. [[Антарктида|Антарктидын]] циклтэ урасхалынь хэд хэдэн далайн уһанай урасхалые уулзабари болоно.

== Эдэй засагай ажа холбогдол ==
Далайн тээбэринь дэлхэйн худалдаанда гол үүргэ гүйсэдхэнэ. Энэһээ гадна далайнь хүнэһэнэй маша томо эхэ булаг юм. Энэнэй нэгэ жэшээнь загаһан агнуурай ажахы болоно.

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

== Холбооһон ==
* [http://www.oceanexplorer.noaa.gov/ Ocean Explorer] - An educational and reference resource from NOAA
* [http://www.whoi.edu/imageOfDay.do Oceanography Image of the Day] - from the [[Woods Hole Oceanographic Institution]]
* [http://oceanmotion.org/ Ocean Motion] - Educational reference and data resource from NASA
* [http://nosdataexplorer.noaa.gov/nosdataexplorer/ NOS Data Explorer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081221021603/http://nosdataexplorer.noaa.gov/nosdataexplorer/ |date=2008-12-21 }} - A portal to obtain NOAA National Ocean Service data
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4033555.stm Science taps into ocean secrets]
* [http://www.palomar.edu/oceanography/salty_ocean.htm Why is the ocean salty?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010418010043/http://www.palomar.edu/oceanography/salty_ocean.htm |date=2001-04-18 }}
* [http://ioc.unesco.org/ Intergovernmental Oceanographic Commission]
* [http://oceana.org Oceana - Protecting the World's Oceans]
* [http://www.coreocean.org/ CORE - Consortium for Oceanographic Research and Education] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071231201143/http://www.coreocean.org/ |date=2007-12-31 }}
* [http://www.nopp.org/ NOPP - National Oceanographic Partnership Program]
* [http://www.nosb.org/ NOSB - National Ocean Sciences Bowl]
* [http://www.coml.org/ CoML - Census of Marine Life]
* [http://www.thew2o.net World Ocean Observatory]
* [http://oceans.greenpeace.org Greenpeace Defending our Oceans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906210147/http://oceans.greenpeace.org/ |date=2008-09-06 }}
* [http://www.motherjones.com/news/featurex/2006/03/oceans_index.html The Last Days of the Ocean, a ''Mother Jones'' special report on the state of the ocean]
* [http://www.theoceanproject.org The Ocean Project] 
* [http://www.oceanvoyager.org Ocean Voyager], a five-part journey to save the seas, created by ''Mother Jones'' magazine
* [http://www.oceanconservancy.org/ The Ocean Conservancy] - Advocates for Wild, Healthy Oceans
* [http://dapper.pmel.noaa.gov/dchart NOAA DChart ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071225143109/http://dapper.pmel.noaa.gov/dchart/ |date=2007-12-25 }} - Plot and download ocean data from your browser or Google Earth
* [http://www.oceansatlas.org/ UN Atlas of the Oceans]
* [http://www.fisheries.org/afs/ American Fisheries Society]
* [http://www.cousteau.org/en/ Cousteau Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061216040812/http://www.cousteau.org/en/ |date=2006-12-16 }}
* [http://www.meriresearch.org/ Marine Environmental Research Institute] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071216151139/http://meriresearch.org/ |date=2007-12-16 }}
* [http://www.nmfs.noaa.gov/ NOAA National Fisheries]
* [http://www.oceanservice.noaa.gov/ NOAA National Ocean Service]
* [http://www.oceanalliance.org/ Ocean Alliance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150304202223/http://www.oceanalliance.org/ |date=2015-03-04 }}
* [http://www.oceanfutures.org/ Ocean Futures Society]
* [http://www.ocean.us/ National Office for Integrated and Sustained Ocean Observations]
* [http://www.onefish.org/global/index.jsp One Fish] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813121524/http://www.onefish.org/global/index.jsp |date=2006-08-13 }}
* [http://www.blueocean.org/ Blue Ocean Institute] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090105232348/http://blueocean.org/ |date=2009-01-05 }}
* [http://www.seastheday.org ''Seas the Day'']
* [http://www.sfu.ca/coastalstudies/changingcurrents.htm Changing Currents: Charting a Course of Action for the Future of Oceans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070807001000/http://www.sfu.ca/coastalstudies/changingcurrents.htm |date=2007-08-07 }}
* [http://www.lpi.usra.edu/publications/slidesets/oceans/index.shtml Shuttle Views the Earth: Oceans from Space]
* [http://www.worldoceanday.org World Ocean Day - Celebrate our World's Ocean!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516052940/http://www.worldoceanday.org/ |date=2008-05-16 }}

{{1000 үгүүлэл}}
{{Дэлхэйн далайнууд}}

[[Категори:Сүнхэрэг]]
[[Категори:Далайнууд| ]]