# Словаки
Словаки (Словаки: Slovensko [ˈslɔʋɛnskɔ] ( соносхо)), албан ёһоор Бүгэдэ Найрамдаха Словаки Улас (Словаки: Slovenská republika), — болбол Түб Европдо байрладаг далайда гаралгагүй улас. Словакиинь хойто зүгөөрөө Польшо, зүүн зүгөөрөө Украина, урда зүгөөрөө Унгар, баруун урда зүгөөрөө Австри, баруун хойто зүгөөрөө Чехи уластай хилэлдэг. Ниислэл ба томоохон хотонь Братислава, хоёрдохи томо хотонь Кошице юм.
Словаки болбол үндэр хүгжэлтэй, Хүнэй хүгжөөлгын индексээр маша үндэр байра эзэлһэн улас юм. Тус уласиинь заха зээлиин эдэй засагые олониитын хамгаалалай согсо системэтэй тааруулан хэрэгжүүлжэ, эрхэтэндэ элүүр мэндын туһаламжа үйлэшэлгэеэ, үнэ түлбэригүй болбосорол, ЭЗХАХБ-да хамагай удаан салинтай эсэгэ эхын сүлөө олгохо боломжые олгодог. Словаки улас НАТО, ЕССБ, Европын Холбоо, Евробүһэ, Шенгенэй бүһэ, НҮБ, ЭЗХАХБ, ДХБ, Европын Зүблэл, Вишеградай бүлэг, ЕАБХАБ-ын гэшүүн юм. Энэнь нэгэ хүндэ ноогдохо автомашинай үйлэдбэрилэлээр дэлхэйд тэргүүлдэг; 2019 ондо ниитэ 1,1 сая үйлэдбэрилһэниинь ажаүйлэдбэриин 43%-иие эзэлжэ байна.

## Засагай газар ба улас түрэ

### Засаг захиргаанай хубаалга
Словакиинь 8 аймагта хубаагдадаг ба туһа бүрие ниислэл хотоной нэрээр нэрлэһэн байдаг.
| Прешов Кошице Жилин Банска-Бистрица Тренчин Нитра Трнав Братислава |

| Буряад нэрэ           | Словаки нэрэ         | Ниислэл         | Хүн зон (2019) |
| --------------------- | -------------------- | --------------- | -------------- |
| Братислава аймаг      | Bratislavský kraj    | Братислава      | 669 592        |
| Трнав аймаг           | Trnavský kraj        | Трнав           | 564 917        |
| Нитра аймаг           | Nitriansky kraj      | Нитра           | 674 306        |
| Тренчин аймаг         | Trenčiansky kraj     | Тренчин         | 584 569        |
| Жилин аймаг           | Žilinský kraj        | Жилин           | 691 509        |
| Банска-Бистрица аймаг | Banskobystrický kraj | Банска-Бистрица | 645 276        |
| Прешов аймаг          | Prešovský kraj       | Прешов          | 826 244        |
| Кошице аймаг          | Košický kraj         | Кошице          | 801 460        |


Словаки
{{Инфобокс улас
| conventional_long_name = Бүгэдэ Найрамдаха Словаки Улас
| native_name                 = Slovenská republika ([[Словаки хэлэн|Словак]])
| common_name                 = Словаки
| image_flag                  = Flag of Slovakia.svg
| image_coat                  = Coat of Arms of Slovakia.svg
| symbol_type                 = {{nowrap|[[Словаки уласай һүлдэ|Түрын һүлдэ]]}}
| flag_type                   = {{nowrap|[[Словаки уласай туг|Түрын туг]]}}
| other_symbol                = <center><div style="padding:0.3em;">
[[File:Statna pecat Slovenskej republiky.png|85px|]]</div></center>
| other_symbol_type           = <center>[[:sk:Štátna pečať Slovenskej republiky|Гүрэнэй тамга]]</center>
| image_map                   = {{Switcher|[[File:Slovakia on the globe (Europe centered).svg|frameless]]|Show globe|[[File:EU-Slovakia.svg|upright=1.15|frameless]]|Show map of Europe|default=2}}
| map_caption                 = 
| national_anthem             = "{{lang|sk|[[Nad Tatrou sa blýska]]|italic=no}}"<br/><div style="padding-top:0.5em;">[[File:National anthem of Slovakia, performed by the United States Navy Band.ogg|center]]</div>
| official_languages          = [[Словаки хэлэн|Словаки]]
| demonym                     = [[Словакшууд]]
| ethnic_groups               = 80.7% [[Словакшууд]] </br>8.5% [[Словаки дахи Унгаршууд|Унгаршууд]] </br>3.6% бусад </br>7.2% мэдэгдээгүй
| ethnic_groups_year          = 2011<ref>{{cite web |url=https://slovak.statistics.sk/wps/wcm/connect/1f62189f-cc70-454d-9eab-17bdf5e1dc4a/Tab_10_Obyvatelstvo_SR_podla_narodnosti_scitanie_2011_2001_1991.pdf?MOD=AJPERES |title=Tab. 10 Obyvateľstvo SR podľa národnosti – sčítanie 2011, 2001, 1991 |publisher=Portal.statistics.sk |access-date=21 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305121029/https://slovak.statistics.sk/wps/wcm/connect/1f62189f-cc70-454d-9eab-17bdf5e1dc4a/Tab_10_Obyvatelstvo_SR_podla_narodnosti_scitanie_2011_2001_1991.pdf?MOD=AJPERES |archive-date=5 March 2016 |url-status=dead}}</ref>
| capital                     = [[Файл:Coat_of_Arms_of_Bratislava.svg|21px]] [[Братислава]]
| coordinates                 = {{Coord|48|09|N|17|07|E|type:city}}
| largest_city                = capital
| government_type             = {{nowrap|[[Нэгэдэмэл улас|Нэгэдэмэл]] </br>[[Парламентай систем|парламентай]] </br>[[бүгэдэ найрамдаха улас|бүгэдэ найрамдаха </br>улас]]}}  
| leader_title1               = [[Словаки уласай Юрэнхылэгшэ|Юрэнхылэгшэ]]
| leader_name1                = [[Зузана Чапутова]]
| leader_title2               = [[Словаки уласай Юрэнхы сайд|Юрэнхы сайд]]
| leader_name2                = [[Эдуард Һегер]]
| leader_title3               = [[Словакиин парламентын түрүүлэгшэдын жагсаалта|Уласай Зүблэлэй Дарга]]
| leader_name3                = [[Борис Коллар]]
| legislature                 = [[Уласай Зүблэл (Словаки)|Уласай Зүблэл]]
| area_rank                   = 127
| area_km2                    = 49,035 <!--http://www.statistics.sk/mosmis/eng/run.html-->
| area_sq_mi                  = 18,932
| percent_water               = 0.72 (2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher=Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) |url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#}}</ref>
| population_estimate         = {{Increase}} 5,464,060<ref>{{cite web |url=https://slovak.statistics.sk/wps/portal/ext/themes/demography/population/news/!ut/p/z1/tVRbd6IwEP4rffEREgiX0De0LVrdVqWo8NITISorEMpF6v76DeDprr1g92E9nhOdfDPzzTczAR5YAS8hh3BLipAlJOL_XU97nukj3O9LJsT9hQxH-sNcGs9m1lhSwLIBDCxzqOgTCPHEUuHIHDpzY4YQNBHwvuMPv_iY8Hv-HQCvO_wCeMDzkyItdsBl65zsBJoIYbIRyL7oQf6DZTFX45BQIU8zcjj24CGnxZ6fKlJ1ZaMYgow0IihYVgUjWOuCJGvE0H2iyAapw6d-GACXSqqPJewLVCe-oBBCORpSQUFY2kiBJAdQel8O7E8QHN2P7Yfh4E62HLUp586eyqahWIOb-eMdHD0NZGxPNBm--XcAuvwtrbudjzfKeTs-0uvOzxNcbKfXCXH0E6ArxSWRWkDXzF6amhZgzmYze7JYQGsh8xRIsuCD43BVtAuAJw3cAy9cx2LlxyIUIUR8VrCBFKxBTVMNVC-emawR3gIvoxua0UwsM76Pu6JI8-se7EGaiFW4D1MahERk2bYHP3PasbwAq_dYYNMEuLxX-pfNlHSwPIS0Ak5Sb0AE7H8c5SE8L1LHOkS6jhVZMTQVNSWGP19ePJMvIEsK-sqJ_o8N5Cy2EVu3r1mtXyNfVVViTc5ncQ9GrCjzHswpyfwd8F5Kmh3BKmVpGTUv4bc9I-aTiIJVvj_Ju5hMT4PszBVo6vf9_lS7QY9QawVtUtnldkvzOtFtQtYRDZ7nNAloxmNwSM7KzKeDWqKkeGABPb_1WUpHwUfbmaXMQuC2JAc8Cs2u2xr5VUSOrGzi8n7wslKWFSQS7QZ81aKvptwY0eJqGSYBq5o38w-fr_0-pd8yavO7f2nMjdzQLNfr6TzJ6dbTmu8Fe1wfwI2K7K1MHi2NHceJMTqGYSjs57fz4a8JXQrWYI1_FPiIokPMb8-_1TA2fwM0eHjd/dz/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/ |title= Stock of population in the SR on 30th September 2020 |website=slovak.statistics.sk |date=1 June 2020}}</ref>
| population_estimate_rank    = 119
| population_estimate_year    = 2020
| population_census           = 5,397,036
| population_census_year      = 2011
| population_census_rank      = 
| population_density_km2      = 111
| population_density_sq_mi = 287
| population_density_rank     = 88th
| GDP_PPP                     = {{increase}} $190.277 тэрбүм<ref name="IMFWEOSK">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=512,914,612,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2010&ey=2021&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=1&sort=subject&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, April 2021 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=2 May 2021}}</ref></br>
| GDP_PPP_rank                = 70
| GDP_PPP_year                = 2021
| GDP_PPP_per_capita          = {{increase}} $34,815<ref name="IMFWEOSK"/>
| GDP_PPP_per_capita_rank     = 41
| GDP_nominal                 = {{increase}} $117.664 тэрбүм<ref name="IMFWEOSK"/></br>
| GDP_nominal_rank            = 59
| GDP_nominal_year            = 2021
| GDP_nominal_per_capita      = {{increase}} $21,529<ref name="IMFWEOSK"/>
| GDP_nominal_per_capita_rank = 40
| sovereignty_type            = Түүхэ
| established_event1          = {{nowrap|[[Австри-Унгар]]һаа <br/>[[Чехисловакиин Тусгаар Тогтонолой Тунхаглал|Тусгаар Тогтонолоо]] </br>зарлаһан <br/>([[Нэгэдэхи Бүгэдэ Найрамдаха Чехословаки Улас|Чехословаки]])}}
| established_date1           = 1918 оной</br> 10 һарын 30
| established_event2          = [[Хоёрдохи Бүгэдэ Найрамдаха Чехословаки Улас|2-р Чехословаки улас]]
| established_date2           = 1938 оной</br> 9 һарын 30
| established_event3          = [[Словакиин Автономито Газар|Словакиин </br>Автономито Газар]]
| established_date3           = 1938 оной</br> 11 һарын 23
| established_event4          = [[Бүгэдэ Найрамдаха Словаки Улас (1939–1945)|1-р Словаки улас]]
| established_date4           = 1939 оной</br> 3 һарын 14
| established_event5          = [[Гурбадахи Бүгэдэ Найрамдаха Чехословаки Улас|3-р Чехословаки улас]]
| established_date5           = 1945 оной</br> 10 һарын 24
| established_event6          = [[Дүрбэдэхи Бүгэдэ Найрамдаха Чехословаки Улас|4-р Чехословаки улас]]
| established_date6           = 1948 он
| established_event7          = [[Бүгэдэ Найрамдаха Социалис Чехословаки Улас|Бүгэдэ Найрамдаха </br>Социалис Чехословаки </br>Улас]]
| established_date7           = 1960 оной</br> 7 һарын 11
| established_event8          = [[Бүгэдэ Найрамдаха Социалис Словаки Улас (1969–1990)/Бүгэдэ Найрамдаха Словаки Улас (1990–1992)|Бүгэдэ Найрамдаха</br> Социалис Словаки </br>Улас]] 
| established_date8           = 1969 оной</br> 1 һарын 1
| established_event9          = [[Бүгэдэ Найрамдаха Социалис Словаки Улас (1969–1990)/Бүгэдэ Найрамдаха Словаки Улас (1990–1992)|Бүгэдэ Найрамдаха</br> Словаки Улас]] 
| established_date9           = 1990 оной</br> 3 һарын 1
| established_event10          = {{nowrap|[[Хилэн салалта|мүнөөгэй Словаки]]}}
| established_date10           = 1993 оной </br> 1 һарын 1
| established_event11         = {{nowrap|[[Европын Холбоо|Европын Холбоондо]] </br>[[2004 оной Европын холбооной үргэдэлгэ|нэгэдэһэн]]}}
| established_date11          = 2004 оной </br> 5 һарын 1
| Gini_year                   = 2018
| Gini_change                 = decrease <!--increase/decrease/steady-->
| Gini                        = 20.9 <!--number only-->
| Gini_ref                    = <ref name=eurogini>{{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tessi190&plugin=1 |title=Gini coefficient of equivalised disposable income - EU-SILC survey |publisher=[[Eurostat]] |website=ec.europa.eu |access-date=8 January 2020}}</ref>
| Gini_rank                   = 8
| HDI_year                    = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change                  = increase<!--increase/decrease/steady-->
| HDI                         = 0.860 <!--number only-->
| HDI_ref                     = <ref name=HDI>{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=16 December 2020}}</ref>
| HDI_rank                    = 39
| currency                    = [[Евро]] ([[Еврогой тэмдэг|€]])
| currency_code               = EUR
| country_code                = 
| time_zone                   = [[Түб Европын Саг|CET]]
| utc_offset                  = +1
| time_zone_DST               = [[Түб Европын Зунай Саг|CEST]]
| utc_offset_DST              = +2
| patron_saint                = [[Saints Cyril and Methodius]]<br/>[[Our Lady of the Seven Sorrows|Our Lady of Sorrows]]
| calling_code                = +421
| cctld                       = [[.sk]] ба [[.eu]]
| footnote_a                  = 
| footnote_b                  = 
| religion                    = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |75.9% [[Христосой шажан|Христос]]|13.4% шажангүй|0.5% бусад |10.6% харюулагүй}}
| religion_year               = 2011
| religion_ref                = <ref>{{cite web | title =Table 14 Population by religion | publisher =Statistical Office of the SR | year =2011 | url =http://portal.statistics.sk/files/table-14.pdf | access-date =8 June 2012 | accessdate =23 June 2021 | archivedate =14 November 2012 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20121114211304/http://portal.statistics.sk/files/table-14.pdf }}</ref>
}}

'''Словаки''' ({{lang-sk|Slovensko}} {{IPA-sk|ˈslɔʋɛnskɔ||Sk-Slovensko.ogg}}), албан ёһоор '''Бүгэдэ Найрамдаха Словаки Улас''' ({{lang-sk|Slovenská republika|links=no}}), — болбол [[Түб Европо|Түб Европдо]] байрладаг [[Далайда гаралгагүй уласууд|далайда гаралгагүй улас]]. Словакиинь хойто зүгөөрөө [[Польшо]], зүүн зүгөөрөө [[Украина]], урда зүгөөрөө [[Унгар]], баруун урда зүгөөрөө [[Австри]], баруун хойто зүгөөрөө [[Чехи]] уластай хилэлдэг. Ниислэл ба томоохон хотонь [[Братислава]], хоёрдохи томо хотонь [[Кошице]] юм.

Словаки болбол үндэр хүгжэлтэй, [[Хүнэй хүгжөөлгын индекс|Хүнэй хүгжөөлгын индексээр]] маша үндэр байра эзэлһэн улас юм. Тус уласиинь заха зээлиин эдэй засагые олониитын хамгаалалай согсо системэтэй тааруулан хэрэгжүүлжэ, эрхэтэндэ элүүр мэндын туһаламжа үйлэшэлгэеэ, үнэ түлбэригүй болбосорол, ЭЗХАХБ-да хамагай удаан салинтай эсэгэ эхын сүлөө олгохо боломжые олгодог. Словаки улас [[НАТО]], [[ЕССБ]], [[Европын Холбоо]], [[Евробүһэ]], [[Шенгенэй бүһэ]], [[НҮБ]], [[ЭЗХАХБ]], [[Дэлхэйн Худалдаанай Байгуулга|ДХБ]], [[Европын Зүблэл]], [[Вишеградай бүлэг]], [[ЕАБХАБ|ЕАБХАБ-ын]] гэшүүн юм. Энэнь нэгэ хүндэ ноогдохо автомашинай үйлэдбэрилэлээр дэлхэйд тэргүүлдэг; 2019 ондо ниитэ 1,1 сая үйлэдбэрилһэниинь ажаүйлэдбэриин 43%-иие эзэлжэ байна.<ref name="spectator.sme.sk">{{cite web|url=https://spectator.sme.sk/c/22300946/slovakia-beats-record-in-car-production-again.html|title=Slovakia beats record in car production, again|date=13 January 2020|access-date=1 February 2020}}</ref>

== Засагай газар ба улас түрэ ==

=== Засаг захиргаанай хубаалга ===
Словакиинь 8 аймагта хубаагдадаг ба туһа бүрие ниислэл хотоной нэрээр нэрлэһэн байдаг.
{| style="width:98%; background:none;"
|{{Heraldic map of Slovakia}}
|
{| class="wikitable"
!Буряад нэрэ
!Словаки нэрэ
!Ниислэл
!Хүн зон (2019)
|-
|[[Братислава аймаг]]
| style="font-size:90%;" |''Bratislavský kraj''
|[[Файл:Coat_of_Arms_of_Bratislava.svg|20x20пкс]] [[Братислава]]
| align="right" |669 592
|-
|[[Трнав аймаг]]
| style="font-size:90%;" |''Trnavský kraj''
|[[Файл:Coat_of_Arms_of_Trnava.svg|20x20пкс]] [[Трнав]]
| align="right" |564 917
|-
|[[Нитра аймаг]]
| style="font-size:90%;" |''Nitriansky kraj''
|[[Файл:Coat_of_Arms_of_Nitra.svg|20x20пкс]] [[Нитра]]
| align="right" |674 306
|-
|[[Тренчин аймаг]]
| style="font-size:90%;" |''Trenčiansky kraj''
|[[Файл:Coat_of_Arms_of_Trenčín.svg|20x20пкс]] [[Тренчин]]
| align="right" |584 569
|-
|[[Жилин аймаг]]
| style="font-size:90%;" |''Žilinský kraj''
|[[Файл:Coat_of_Arms_of_Žilina.svg|20x20пкс]] [[Жилин]]
| align="right" |691 509
|-
|[[Банска-Бистрица аймаг]]
| style="font-size:90%;" |''Banskobystrický kraj''
|[[Файл:Coat_of_Arms_of_Banská_Bystrica.svg|20x20пкс]] [[Банска-Бистрица]]
| align="right" |645 276
|-
|[[Прешов аймаг]]
| style="font-size:90%;" |''Prešovský kraj''
|[[Файл:Coat_of_Arms_of_Prešov.svg|20x20пкс]] [[Прешов]]
| align="right" |826 244
|-
|[[Кошице аймаг]]
| style="font-size:90%;" |''Košický kraj''
|[[Файл:Coat_of_Arms_of_Košice.svg|20x20пкс]] [[Кошице]]
| align="right" |801 460
|}
|}

== Зүүлтэ ==
<references />

== Холбооһон ==
{{Европ}}
{{stub}}

[[Категори:Словаки| ]]
[[Категори:Түб Европын уласууд]]
[[Категори:Европын уласууд]]
[[Категори:Далайда гаралгагүй уласууд]]
[[Категори:НАТО-гай гэшүүн уласууд]]
[[Категори:Европын Зүблэлэй гэшүүн уласууд]]
[[Категори:Европын Холбооной гэшүүн уласууд]]
[[Категори:НҮБ-эй гэшүүн уласууд]]
[[Категори:Бүгэдэ Найрамдаха Уласууд]]
[[Категори:1993 ондо байгуулагдаhан улас ба газар нютаг]]
[[Категори:Христосой шажантай уласууд]]