# Хүнэһэнэй ногоон
Хүнэһэнэй ногоон (ᠬᠦᠨᠡᠰᠦᠨ ᠦ ᠨᠣᠭᠤᠭ᠎ᠠ) гү, али огородой эдеэн гээшэ эдижэ болохо ургамал ба ургамалай хэһэг, мүн жэмэс болон үрые хэлэнэ. Хүнэһэнэй ногоон хүн түрэлхитэн үдэр бүри хэрэглэдэг шухала хоол тэжээл болон олон түрэлэй витамин (аминдэм), минерал бодос агуулдаг тула элүүр мэндэдэ маша һайн нүлөөтэй юм.

## Зарим хүнэһэнэй ногоонууд
| Зарим хүнэһэнэй ногоонууд           | Зарим хүнэһэнэй ногоонууд                                       | Зарим хүнэһэнэй ногоонууд                 | Зарим хүнэһэнэй ногоонууд            | Зарим хүнэһэнэй ногоонууд                                                            |
| Зураг                               | Бэшэлгэ                                                         | Эдихэ хэһэг                               | Гаралга                              | Холбоотой таримал                                                                    |
| ----------------------------------- | --------------------------------------------------------------- | ----------------------------------------- | ------------------------------------ | ------------------------------------------------------------------------------------ |
|                                     | Хапууста (байсаа) Brassica oleracea                             | Набша, нахяа, эшэ, сэсэгүүд               | Европо                               | Хапууста, улаан хапууста Савой хапууста, кале Брюсселиин хапууста, колраби, броколли |
|                                     | Репэ (манжан) Brassica rapa                                     | түмһэн, набша                             | Ази                                  | Репэ                                                                                 |
|                                     | Редис Raphanus sativus                                          | Үндэһэ, набша, үрэ, үрын тоһон, sprouting | Зүүн урда Ази                        | Редис                                                                                |
|                                     | Луубан (морхооб) Daucus carota                                  | Үндэһэ түмһэн                             | Persia                               | Морхооб                                                                              |
|                                     | Пастернак Pastinaca sativa                                      | Үндэһэ түмһэн                             | Еврази                               | Пастернак                                                                            |
| Файл:Uncommon beetroots colours.jpg | Свекла Beta vulgaris                                            | түмһэн, набша                             | Европо, Ойрохи Дурна ба Энэдхэг      | Свекла далайн свекла Швейцариин свекла сахарай свекла                                |
|                                     | Салат Lactuca sativa                                            | набша, эшэ, үрын тоһон                    | Египет                               | Салат celtuce                                                                        |
|                                     | Фасоль Phaseolus vulgaris Phaseolus coccineus Phaseolus lunatus | Үрын согсо, үрэнүүд                       | Түб ба Урда Америкэ                  | Ногоон шош                                                                           |
|                                     | Үргэн шош Vicia faba                                            | Үрын согсо, үрэнүүд                       | Хойто Африка Урда ба Зүүн урда Ази   | Үргэн шош                                                                            |
|                                     | Горох Pisum sativum                                             | Үрын согсо, үрэнүүд, sprouting            | Газарай дунда тэнгис ба Ойрохи Дурна | Горох                                                                                |
|                                     | Түмһэн Solanum tuberosum                                        | Үндэһэ түмһэн                             | Урда Америкэ                         | Түмһэн                                                                               |
|                                     | Баклажан Solanum melongena                                      | Жэмэс                                     | Урда ба East Ази                     | Баклажан                                                                             |
|                                     | Помидор Solanum lycopersicum                                    | Жэмэс                                     | Урда Америкэ                         | Помидор                                                                              |
|                                     | Үгэрсэ Cucumis sativus                                          | Жэмэс                                     | Урда Ази                             | Үгэрсэ                                                                               |
|                                     | Кабачок Cucurbita spp.                                          | Жэмэс, сэсэгүүд                           | MesoAmerica                          | хулуу, цукинни                                                                       |
|                                     | Һонгино Allium cepa                                             | Түмһэн, набша                             | Ази                                  | Һонгино                                                                              |
|                                     | Мангир Allium sativum                                           | Түмһэн                                    | Ази                                  | Мангир                                                                               |
|                                     | Порей һонгино Allium ampeloprasum                               | Leaf sheaths                              | Европо ба Ойрохи Дурна               | Порей һонгино                                                                        |
|                                     | Capsicum annuum                                                 | Жэмэс                                     | North ба Урда Америкэ                | Перец болгар перец                                                                   |
|                                     | Шпинат Spinacia oleracea)                                       | набша                                     | Түб ба Зүүн урда Ази                 | Шпинат                                                                               |
|                                     | Шэхэртэ түмһэн Dioscorea spp.                                   | түмһэн                                    | Тропик Африка                        | Шэхэртэ түмһэн                                                                       |
|                                     | Батат Ipomoea batatas                                           | түмһэн набша shoots                       | Түб ба Урда Америкэ                  | Шэхэртэ түмһэн                                                                       |
|                                     | Кассава Manihot esculenta                                       | түмһэн                                    | Урда Америкэ                         | Кассава                                                                              |

|  | «Хүнэһэнэй ногоон» үгүүлэл хадаа Википедидэ заатагүй байха 1000 эгээн шухала үгүүлэлнүүдэй нэгэн юм. Энэниие дэлгэрэнгы болгожо туһалалсажа хайрлыт! |


Хүнэһэнэй ногоон
'''Хүнэһэнэй ногоон''' ({{mongolUnicode|ᠬᠦᠨᠡᠰᠦᠨ ᠦ ᠨᠣᠭᠤᠭ᠎ᠠ|h}}) гү, али '''огородой эдеэн''' гээшэ эдижэ болохо [[ургамал]] ба ургамалай хэһэг, мүн [[жэмэс]] болон үрые хэлэнэ. Хүнэһэнэй ногоон хүн түрэлхитэн үдэр бүри хэрэглэдэг шухала хоол тэжээл болон олон түрэлэй [[витамин]] (''аминдэм''), минерал бодос агуулдаг тула элүүр мэндэдэ маша һайн нүлөөтэй юм.

== Зарим хүнэһэнэй ногоонууд ==

{|style="width:98%;" class="wikitable sortable"
! style="text-align:center; background:#d3d3a4;" colspan="5"|Зарим хүнэһэнэй ногоонууд
|-
! style="width:100px" |Зураг
! style="width:150px" |Бэшэлгэ
! style="width:150px" |Эдихэ хэһэг
! style="width:100px" |Гаралга
! style="width:150px" |Холбоотой таримал
|-
| [[File:CabbageBG.JPG|125px]] || [[Хапууста]] (байсаа) <br>''Brassica oleracea'' || Набша, нахяа, эшэ, сэсэгүүд || Европо || [[Хапууста]], [[улаан хапууста]]<br>[[Савой хапууста]], [[кале]]<br>[[Брюсселиин хапууста]], [[колраби]], [[броколли]]
|-
| [[File:Turnip 2622027.jpg|125px]] || [[Репэ]] (манжан)<br>''Brassica rapa'' || түмһэн, набша || Ази || Репэ
|-
| [[File:Raphanus sativus.jpg|125px]] || [[Редис]]<br>''Raphanus sativus'' || Үндэһэ, набша, үрэ, үрын тоһон, sprouting || Зүүн урда Ази || Редис
|-
| [[File:7carrots.jpg|125px]] || [[Луубан]] (морхооб)<br>''Daucus carota'' || Үндэһэ түмһэн || Persia || Морхооб
|-
| [[File:CDC parsnip.jpg|125px]] || Пастернак<br>''Pastinaca sativa'' || Үндэһэ түмһэн || Еврази || Пастернак
|-
| [[File:Uncommon beetroots colours.jpg|125px]] || Свекла<br>''Beta vulgaris'' || түмһэн, набша || Европо, Ойрохи Дурна ба Энэдхэг|| [[Свекла]]<br>[[далайн свекла]]<br>[[Швейцариин свекла]]<br>[[сахарай свекла]]
|-
| [[File:Kropsla herfst.jpg|125px]] || Салат<br>''Lactuca sativa'' || набша, эшэ, үрын тоһон || Египет || [[Салат]]<br>[[celtuce]]
|-
| [[File:Bohne z01.JPG|125px]] || Фасоль<br>''Phaseolus vulgaris''<br>''Phaseolus coccineus''<br>''Phaseolus lunatus'' || Үрын согсо, үрэнүүд || Түб ба Урда Америкэ || [[Ногоон шош]]
|-
| [[File:Tuinboon zaden in peul.jpg|125px]] || Үргэн шош<br>''Vicia faba'' || Үрын согсо, үрэнүүд || Хойто Африка<br>Урда ба Зүүн урда Ази || Үргэн шош
|-
| [[File:NCI peas in pod.jpg|125px]] || Горох<br>''Pisum sativum'' || Үрын согсо, үрэнүүд, sprouting  || Газарай дунда тэнгис ба Ойрохи Дурна || [[Горох]]
|-
| [[File:Various types of potatoes for sale.jpg|125px]] || [[Түмһэн]]<br>''Solanum tuberosum'' || Үндэһэ түмһэн || Урда Америкэ || [[Түмһэн]]
|-
| [[File:Aubergine.jpg|125px]] || [[Баклажан]]<br>''Solanum melongena'' || Жэмэс || Урда ба East Ази || [[Баклажан]]
|-
| [[File:Tomato je.jpg|125px]] || [[Помидор]]<br>''Solanum lycopersicum'' || Жэмэс || Урда Америкэ || [[Помидор]]
|-
| [[File:Ogórki...jpg|125px]] || [[Үгэрсэ]]<br>''Cucumis sativus'' || Жэмэс || Урда Ази || [[Үгэрсэ]]
|-
| [[File:Courgette.jpg|125px]] || [[Кабачок]]<br>''Cucurbita spp.'' || Жэмэс, сэсэгүүд || MesoAmerica || [[хулуу]], [[цукинни]]
|-
| [[File:Onions.jpg|125px]] || [[Һонгино]]<br>''Allium cepa'' || Түмһэн, набша || Ази || [[Һонгино]]
|-
| [[File:Garlic.jpg|125px]] || [[Мангир]]<br>''Allium sativum'' || Түмһэн || Ази || [[Мангир]]
|-
| [[File:Leek.jpg|125px]] || Порей һонгино<br>''Allium ampeloprasum'' || Leaf sheaths || Европо ба Ойрохи Дурна || Порей һонгино
|-
| [[File:Red capsicum and cross section.jpg|125px]] || ''Capsicum annuum'' || Жэмэс || North ба Урда Америкэ || [[Перец]]<br>[[болгар перец]]
|-
| [[File:Espinac 5nov.JPG|125px]] || [[Шпинат]]<br>''Spinacia oleracea)'' || набша || Түб ба Зүүн урда Ази || [[Шпинат]]
|-
| [[File:Dioscorea polystachya (batatas).jpg|125px]] || Шэхэртэ түмһэн<br>''Dioscorea spp.'' || түмһэн || Тропик Африка || Шэхэртэ түмһэн
|-
| [[File:Ipomoea batatas 006.JPG|125px]] || Батат<br>''Ipomoea batatas'' || түмһэн <br>набша<br>shoots || Түб ба Урда Америкэ || Шэхэртэ түмһэн
|-
| [[File:Manihot esculenta dsc07325.jpg|125px]] || Кассава<br>''Manihot esculenta'' || түмһэн || Урда Америкэ || [[Кассава]]
|}

{{1000 үгүүлэл}}

[[Категори:Хүнэһэнэй ногоон]]