# Европын Парламент
Европын Парламент (Европарла́мент, ЕП) — болбол Европын Холбооной хуули тогтоохо гурбан һалбариин нэгэ ба ЕХ-ой долоон институдай нэгэ юм. Европын Холбооны Зүблэлэй хамта Европын Комиссиин һанал болгоһоноор Европын хуули тогтоомжые баталдаг. Парламент нь 705 гэшүүдһээ бүридэдэг. Энэнь дэлхэйн хоёрдохи томо арадшалһан һунгагшадые (Энэдхэгэй Парламентын дараа) ба дэлхэйн хамагай томо үндэһэтэн дамнаhан һунгагшадые (2009 ондо 375 сая һунгагша) түлөөлдөг.
1979 онһоо хойшо парламентые Европын Холбооной эрхэтэд бүгэдэ ниитын һунгууляар табан жэл бүридэ шууд һунгадаг болоһон. Парламентын һунгуулида һунгагшадай ерэлгэ 1979 онһоо хойшо 2019 он хүрэтэр буураша, һунгагшадай ерэлгэ 8 хубяар дээшэлжэ, 1994 онһоо хойшо анхан удаа 50 хубиһаа дээшэ гараһан. Һанал үгэхэ наһаниинь 16-тай Австри, Мальта ба 17-той Грециһээ бусад бүхы гэшүүн уласуудта 18 юм.

Европын Парламент
{{Инфобокс хуули тогтоохо эмхидхэлгэ
| background_color = #0C4DA2
| name = Европын Парламент
| native_name = {{Name in official languages
 | name = Нэрэ албан хэлэнүүдээр
 | en = European Parliament
 | en = European parliament
 | bg = Европейски парламент
 | de = Europäisches Parlament
 | el = Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
 | da = Europa-Parlamentet
 | nl = Europees Parlement
 | et = Euroopa Parlament
 | hu = Európai Parlament
 | ga = Parlaimint na hEorpa
 | it = Parlamento europeo
 | lv = Eiropas Parlaments
 | lt = Europos Parlamentas
 | mt = Parlament Ewropew
 | pl = Parlament Europejski
 | pt = Parlamento Europeu
 | ro = Parlamentul European
 | sk = Európsky parlament
 | sl = Evropski parlament
 | es = Parlamento Europeo
 | hr = Europski parlament
 | fi = Euroopan parlamentti
 | fr = Parlement européen
 | cs = Evropský parlament
 | sv = Europaparlamentet
}}
| native_name_lang = 
| transcription_name = 
| legislature = <center>[[Юһэдэхи Европын Парламент|9-р Европарламент]]</center>
| coa_pic = 
| coa_res = 
| coa_alt = 
| coa_caption = 
| logo_pic = <center>[[File:European Parliament logo.svg|150px]]
| logo_res = 
| logo_alt = Европын Парламентын лого</center>
| logo_caption = Европын Парламентын лого
| house_type = танхим
| houses =
| chambers =
| body = [[Европын Холбооны хуули тогтоохо процедура|Европын Холбооны </br>хуули тогтоохо </br>процедура]]
| jurisdiction = <!-- [[Европын холбоон]] -->
| term_limits = 
| foundation = {{Start date|1952|09|10|df=y}}
| disbanded = <!--{{End date|YYYY|MM|DD}}-->
| preceded_by = [[Европын Нүүрһэн Буладай Ниигэмлиг|Европын Нүүрһэн </br>Буладай Ниигэмлигэй]] </br>Нэгэдэһэн Хурал
| succeeded_by = 
| new_session = 
| leader1_type = [[Европын Парламентын Юрэнхылэгшэ|Юрэнхылэгшэ]]
| leader1 = [[Давид Сассоли]]
| party1 = [[Социалистууд ба Демократуудай Прогрессивнэ Холбоон|С&Д]]
| election1 = 2019 оной 7 һарын 3
| leader2_type = [[Европын Парламентын Дид Юрэнхылэгшэ|Түрүүшын </br>Дид Юрэнхылэгшэ]]
| leader2 = [[Роберта Метсола]]
| party2 = [[Европын Арадай Нам (Европын Парламентын бүлэг)|ЕАН]]
| election2 = 2020 оной 11 һарын 12
| leader3_type = [[Европын Парламентын Дид Юрэнхылэгшэ|Дид Юрэнхылэгшэд]]
| leader3 = {{Collapsible list|title = 13
  | framestyle = background: transparent; border: 0; padding: 0; text-align: right; font-weight: normal; white-space: nowrap;
  | titlestyle = background: transparent; border: 0; padding: 0; text-align: left; font-weight: normal; white-space: nowrap;
  | bullets = true
  | [[Райнер Виланд]], ЕАН
  | [[Отмар Карас]], ЕАН
  | [[Эва Копач]], ЕАН
  | [[Ливия Ярока]], БД
  | [[Педро Силва Перейра]], С&Д
  | [[Катарина Барли]], С&Д
  | [[Клара Добрев]], С&Д
  | [[Дита Чаранзова]], Шэнэд
  | [[Никола Бир]], Шэнэд
  | [[Һейди Һаутала]], Ногоонтон/ЕСХ
  | [[Марсель Колая]], Ногоонтон/ЕСХ
  | [[Димитриос Пападимулис]], GUE-NGL
  | [[Фабио Массимо Кастальдо]], БД
}}
| party3 = 
| election3 = 
| leader4_type = [[Европын Парламентын Секретариат#Юрэнхы-Секретарь|Юрэнхы-</br>Секретарь]] 
| leader4 = [[Клаус Велле]]
| party4 =
| election4 = 2009 оной 3 һарын 15
| leader5_type = [[Европын Парламентын Улас Түрын бүлгэмүүд|Бүлгэмэй </br>дарга]]
| leader5 = {{Collapsible list|title = 10
  | framestyle = background: transparent; border: 0; padding: 0; text-align: right; font-weight: normal; white-space: nowrap;
  | titlestyle = background: transparent; border: 0; padding: 0; text-align: left; font-weight: normal; white-space: nowrap;
  | bullets = true
  | '''[[Европын Арадай Нам (Европын Парламентын бүлэг)|ЕАН]]''': [[Манфред Вебер]]
  | '''[[Социалистууд ба Демократуудай Прогрессивнэ Холбоон|С&Д]]''': [[Иратче Гарсиа]]
  | '''[[Европын шэнэдхэлгэ|Шэнэд]]''': [[Дачьян Чолош]]
  | '''[[Адли байлга ба Арадшалал|АА]]''': [[Марко Занни]]
  | '''[[Ногоонтон–Европын Сүлөөтэ Холбоон|Ногоонтон/ЕСХ]]''': [[Ска Келлер]] & [[Филипп Ламбертс]]
  | '''[[Европын Консерваторууд ба Реформистууд|ЕКР]]''': [[Раффаэле Фитто]] & [[Рышард Легутко]]
  | '''[[European United Left–Nordic Green Left|GUE-NGL]]''': [[Манон Обри]] & [[Мартин Ширдеван]]
}}
| members = 705
| structure1 = <center>[[File:2021 European Parliament.svg|250px]]</center>
| structure1_res = 
| structure1_alt = Political seats configuration for the 9th legislature of the European Parliament (2019-2024)
| house1 = 
| political_groups1 = {{Collapsible list|title = 8
  | framestyle = background: transparent; border: 0; padding: 0; text-align: right; font-weight: normal; white-space: nowrap;
  | titlestyle = background: transparent; border: 0; padding: 0; text-align: left; font-weight: normal; white-space: nowrap;
  | expand = true
  | {{Color box|{{Европын Арадай Нам (Европын Парламентын бүлэг)/meta/color}}|border=darkgray}} [[Европын Арадай Нам (Европын Парламентын бүлэг)|ЕАН]] (178)
  | {{Color box|{{Социалистууд ба Демократуудай Прогрессивнэ Холбоон/meta/color}}|border=darkgray}} [[Социалистууд ба Демократуудай Прогрессивнэ Холбоон|С&Д]] (146)
  | {{Color box|{{Европын шэнэдхэлгэ/meta/color}}|border=darkgray}} [[Европын шэнэдхэлгэ|Шэнэд]] (98)
  | {{Color box|{{Ногоонтон–Европын Сүлөөтэ Холбоон/meta/color}}|border=darkgray}} [[Ногоонтон–Европын Сүлөөтэ Холбоон|Ногоонтон–ЕСХ]] (73)
  | {{Color box|{{Адли байлга ба Арадшалал/meta/color}}|border=darkgray}} [[Адли байлга ба Арадшалал|АА]] (71)
  | {{Color box|{{Европын Консерваторууд ба Реформистууд/meta/color}}|border=darkgray}} [[Европын Консерваторнууд ба Шэнэшлэгшэд|ЕКШ]] (61)
  | {{Color box|{{European United Left–Nordic Green Left/meta/color}}|border=darkgray}} [[European United Left–Nordic Green Left|GUE/NGL]] (39)
  | {{Color box|{{Non-Inscrits/meta/color}}|border=darkgray}} [[Бэе даагша|БД]] (39) 
}}
| committees1 = {{Collapsible list|title = [[Европын Парламентын Комитедүүд|22]]
  | framestyle = background: transparent; border: 0; padding: 0; text-align: right; font-weight: normal; white-space: nowrap;
  | titlestyle = background: transparent; border: 0; padding: 0; text-align: left; font-weight: normal; white-space: nowrap;
  | bullets = true
  | [[Европын Парламентын Бюджедэй Комитет|Бюджет]]
  | [[Европын Парламентын Бюджедэй Хиналтын Комитет|Бюджедэй Хиналта]]
  | [[Европын Парламентын Эдэй засаг ба Валютын асуудал эрхилһэн Комитет|Эдэй засаг ба Валютын комитет]]
  | [[Европын Парламентын Хүдэлмэри эрхилэлтэ ба Олониитын асуудал эрхилһэн Комитет|Хүдэлмэри эрхилэлтэ ба Олониитын асуудал]]
  | [[Европын Парламентын Байгаль оршон, Олониитын элүүр мэндэ, Хүнэһэнэй аюулгүй байдалай Комитет|Байгаль оршон, Олониитын элүүр мэндэ, Хүнэһэнэй аюулгүй байдал]]
  | [[Европын Парламентын Ажаүйлэдбэри, Шэнжэлгэ, Сахилгаан энергиин Комитет|жаүйлэдбэри, Шэнжэлгэ ба Сахилгаан энерги]]
  | [[Европын Парламентын Дотоодо заха зээли ба Хэрэглэгшын эрхые хамгаалха Комитет|Дотоодо заха зээли ба Хэрэглэгшын эрхые хамгаалха]]
  | [[Европын Парламентын Тээбэри ба Туризмын Комитет|Тээбэри & Туризм]]
  | [[Европын Парламентын Бүһын хүгжөөлгын Комитет|Бүһын хүгжөөлгэ]]
  | [[Committee on Agriculture and Rural Development|Agriculture & Rural Development]]
  | [[Committee on Fisheries|Fisheries]]
  | [[Committee on Culture and Education|Culture & Education]]
  | [[Committee on Legal Affairs|Legal Affairs]]
  | [[Committee on Civil Liberties, Justice and Home Affairs|Civil Liberties, Justice & Home Affairs]]
  | [[Committee on Constitutional Affairs|Constitutional Affairs]]
  | [[Committee on Women's Rights and Gender Equality|Women's Rights & Gender Equality]]
  | [[Committee on Petitions|Petitions]]
  | [[Committee on Foreign Affairs (EU)|Foreign Affairs]] {{Bulleted list
   | framestyle = text-align: left; border: 0; padding: 0; white-space: nowrap;
   | titlestyle = background: transparent; text-align: left; font-weight: normal;
   | bullets = true
   | [[Subcommittee on Human Rights|Human Rights]]
   | [[Subcommittee on Security and Defence|Security & Defence]]
   }}
  | [[Committee on Development|Development]]
  | [[Committee on International Trade|International Trade]]
}}
| joint_committees = 
| term_length = 5 жэл
| authority = 
| salary = 	[[Евро|€]]8,932.86
| seats1_title = 
| seats1 = 
| voting_system1 = 
| first_election1 = [[1979 оной Европын Парламентын һунгуули|1979 оной 6 һарын 7–10]] 
| last_election1 = [[2019 оной Европын Парламентын һунгуули|2019 оной 5 һарын 23–26]]
| next_election1 = [[2024 оной Европын Парламентын һунгуули|2024]]
| redistricting = 
| motto = <center>''"[[Европын Холбооной уряа|United in diversity]]"''</center>
| session_room = <center>[[File:European Parliament Strasbourg Hemicycle - Diliff.jpg|250px]]</center>
| session_res = 
| session_alt = Франциин Страсбург дахи Европын Парламентын хахад круг
| meeting_place = <center>[[Европын Парламентын Страсбург дахи һуудал|Louise Weiss]]: [[Страсбург]], Франци</center>
| session_room2 = <center>[[File:Hémycicle du Parlement européen (Bruxelles).JPG|250px]]</center>
| session_res2 = 
| session_alt2 = Бельгиин Брюссель дэхи Европын Парламентын хахад круг
| meeting_place2 = <center>[[Espace Léopold]]: [[Брюссель]], Бельги</center>
| website = <center>{{URL|https://www.europarl.europa.eu}}</center>
| constitution = <center>[[Европын Холбооной Хэрээнүүд]]</center>
| footnotes = 
}}

'''Европын Парламент''' ('''Европарла́мент''', '''ЕП''') — болбол [[Европын холбоон|Европын Холбооной]] хуули тогтоохо гурбан һалбариин нэгэ ба [[Европын Холбооной Институтууд|ЕХ-ой долоон институдай]] нэгэ юм. [[Европын Холбооны Зүблэл|Европын Холбооны Зүблэлэй]] хамта [[Европын Комисси|Европын Комиссиин]] һанал болгоһоноор Европын хуули тогтоомжые баталдаг. Парламент нь 705 гэшүүдһээ бүридэдэг. Энэнь дэлхэйн хоёрдохи томо арадшалһан һунгагшадые ([[Энэдхэгэй Парламент|Энэдхэгэй Парламентын]] дараа) ба дэлхэйн хамагай томо үндэһэтэн дамнаhан һунгагшадые (2009 ондо 375 сая һунгагша) түлөөлдөг.<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/07/AR2009060702402.html|title=Conservatives Post Gains In European Elections|author1=Brand, Constant|author2=Wielaard, Robert|agency=Associated Press|work=The Washington Post|date=8 June 2009|access-date=17 August 2010}}</ref><ref>{{cite news|author=Ian Traynor|url=https://www.theguardian.com/politics/2009/jun/07/eu-elections-social-democrats|title=Misery for social democrats as voters take a turn to the right|work=The Guardian|location=UK|date=7 June 2009|access-date=17 August 2010}}</ref><ref name="18 new MEPs take their seats">{{cite web|url=http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats|title=18 new MEPs take their seats|publisher=European Parliament|date=10 January 2012|access-date=14 February 2012}}</ref>

1979 онһоо хойшо парламентые [[Европын Холбооной Эргэншэл|Европын Холбооной эрхэтэд]] бүгэдэ ниитын һунгууляар табан жэл бүридэ шууд һунгадаг болоһон. Парламентын һунгуулида һунгагшадай ерэлгэ [[1979 оной Европын Парламентын һунгуули|1979]] онһоо хойшо [[2019 оной Европын Парламентын һунгуули|2019 он]] хүрэтэр буураша, һунгагшадай ерэлгэ 8 хубяар дээшэлжэ, [[1994 оной Европын Парламентын һунгуули|1994]] онһоо хойшо анхан удаа 50 хубиһаа дээшэ гараһан.<ref>{{cite web|title=Results of the 2014 European elections|url=http://www.results-elections2014.eu/en/turnout.html|publisher=European Parliament}}</ref> Һанал үгэхэ наһаниинь 16-тай [[Австри]], [[Мальта]] ба 17-той Грециһээ бусад бүхы [[Европын Холбооной гэшүүн улас|гэшүүн уласуудта]] 18 юм.<ref>{{cite web|last=Panizza|first=Roberta|title=The European Parliament: electoral procedures|url=https://www.europarl.europa.eu/factsheets/en/sheet/21/the-european-parliament-electoral-procedures|publisher=European Parliament|date=May 2019|access-date=13 July 2019}}</ref>

== Зүүлтэ ==


[[Категори:Европын Парламент]]
[[Категори:1952 ондо Францида байгуулагдаһан]]
[[Категори:Брюссель хотодо байрладаг байгуулганууд]]
[[Категори:Страсбург хотодо байрладаг байгуулганууд]]
[[Категори:1952 ондо байгуулагдаһан байгуулга]]
[[Категори:Парламент хоорондын байгуулга]]