# Нигери
Нигери (англи: Nigeria), албан ёһоор Холбооной Бүгэдэ Найрамдаха Нигери Улас (англи: Federal Republic of Nigeria), 36 можо улас, нэгэ Холбооной Ниислэлэй Нютаг дэбисхэрһээ тогтохо, үндэһэн хуулита холбоотой улас юм. Тус уласынь Түб Африкада, баруун талаараа Бенин, зүүн талаараа Чад, Камерун, хойто талаараа Нигер уласуудтай хилэлнэ. Урда таладань Атлантын далайн нэгэ хэһэг болохо Гвинейн булан оршоно. Ниислэл хадаа Абуджа хото. Тус уласай хамагай томо болоод нүлөө бүхы 3 угсаатаниинь хауса, игбо, йоруба юм.
Нигери гэхэ нэрэнь тус уласай нютагаар урдаха Нигер мүрэнэй нэрэһээ гаралтай болоод Нигер, ареа (талбай) гэһэн үгдые ниилүүлэн бүтээжээ. Уг нэрые хожом Британиин колониин захирагша Барон Лугардын эхинэр болоһон Флора Шау 19-р зуунай һүүлшээр бодожо олоһон гэдэг.
Нигерииинь Африка түбиин хамагай ехэ хүн зонтой улас болоод дэлхэйдэ наймада жагсана. 148 сая эрхэтэнтэй тус уласынь эгээл ехэ хүн зонтой 'хара' улас юм. Бүһэ нютагтаа нүлөө бүхы тус уласынь «Next 11» гү, али эдэй засагаар дэлхэйе ударидаха дараагай 11 уласай тоондо нэрлэгдэһэн болоод Британиин хамтын нүхэрлэлэй гэшүүн улас юм. Нигеригай эдэй засагынь Олон Уласай Валютын Сангай тоосоогоор 2008 ондо 9 % байһан болоод 2009 ондо 8,3 % байха түлэбтэй байгаань тус уласые дэлхэйн хамагай хурдасатай хүгжэгшэ оронуудай нэгэндэ зүй ёһоор оруулжа байгаа юм.

Нигери
{{Инфобокс улас
| conventional_long_name = Холбооной Бүгэдэ Найрамдаха Нигери Улас
| common_name            = Нигери
| native_name            = <small>{{native name|ha|Jamhuriyar Tarayyar Najeriya}}</br> {{native name|yo|Orílẹ̀-èdè Olómìniira Àpapọ̀ Nàìjíríà}}</br>  {{native name|ig|Ọ̀hàńjíkọ̀ Ọ̀hànézè Naìjíríyà}}</small>
| image_flag             = Flag of Nigeria.svg
| flag_type              = [[Нигери уласай туг|Туг]]
| image_coat             = Coat of arms of Nigeria.svg
| symbol_type            = [[Нигери уласай һүлдэ|Һүлдэ]]
| national_motto         = "Эб нэгэдэл ба этигэл бэшэрэл, Энхэ тайбан ба хүгжэл дэбжэлтэ"
| national_anthem        = "[[Нигериин Түрын Дуулал|Бодогты, Нютагархид!]]"{{parabr}}{{center|[[File:National anthem of Nigeria.oga]]}}
| image_map              = [[File:Nigeria (orthographic projection).svg|frameless]]
| map_caption            = 
| image_map2             =  
| capital                = [[Абуджа]]
| coordinates            = {{Coord|9|4|N|7|29|E|type:city}}
| largest_city           = [[Лагос]]
| official_languages     = [[Англи хэлэн|Англи]] ([[Нигериин Англи хэлэн|Нигериин]])
| languages_type         = [[Үндэһэнэй хэлэн]]
| languages              = [[Хауса хэлэн|Хауса]]</br>[[Игбо хэлэн|Игбо]]</br>[[Йоруба хэлэн|Йоруба]]
| languages2_type        = [[Нютагай хэлэн]]<ref>{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=ng |title=Languages of Nigeria |publisher=[[Ethnologue]] |access-date=12 September 2010}}</ref>
| languages2             = [[Нигериин хэлэнүүд|525 шахуу хэлэн]]<ref>{{Cite book|title=An Atlas Of Nigerian Languages|last=Blench|first=Roger|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|year=2014|location=Oxford}}</ref> 
| religion_year          = 
| religion_ref           = 
| religion               = <!--There's a consensus against including religious figures due to lack of actual official data from the government, and different estimates from different sources keep leading to editwars.-->
| demonym                = [[Nigerians|Nigerian]]
| government_type        = [[Federation|Federal]] [[Presidential system|presidential]] [[republic]]
| leader_title1          = [[President of Nigeria|President]]
| leader_name1           = [[Muhammadu Buhari]]
| leader_title2          = [[Vice President of Nigeria|Vice President]]
| leader_name2           = [[Yemi Osinbajo]]
| leader_title3          = [[President of the Senate of Nigeria|Senate President]]
| leader_name3           = [[Ahmed Lawan]]
| leader_title4          = [[Speaker of the House of Representatives of Nigeria|House Speaker]]
| leader_name4           = [[Femi Gbajabiamila]]
| leader_title5          = [[Chief Justice of Nigeria|Chief Justice]]
| leader_name5           = [[Olukayode Ariwoola]] (acting)
| legislature            = [[National Assembly (Nigeria)|National Assembly]]
| upper_house            = [[Senate of Nigeria|Senate]]
| lower_house            = [[House of Representatives (Nigeria)|House of Representatives]]
| sovereignty_type       = [[History of Nigeria|Independence]]
| sovereignty_note       = from [[British Empire|United Kingdom]]
| established_event1     = [[Independence Day (Nigeria)|Declaration]]
| established_date1      = 1 October 1960
| established_event2     = [[Federation of Nigeria|Federation]]
| established_date2      = 1 October 1963
| established_event3     = [[Constitution of Nigeria|Current constitution]]
| established_date3      = 29 May 1999
| area_km2               = 923,769
| area_rank              = 31
| area_sq_mi             = 356,667 <!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]-->
| percent_water          = 1.4
| population_estimate    = 216,746,934<ref>{{cite web |url=https://www.macrotrends.net/countries/NGA/nigeria/population-growth-rate |title=Nigeria Population Growth Rate 1950-2022 |website=macrotrends |access-date=20 May 2022 |accessdate=29 June 2022 |archivedate=5 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210605185241/https://www.macrotrends.net/countries/NGA/nigeria/population-growth-rate }}</ref>
| population_census      = 140,431,691
| population_estimate_year = 2022
| population_estimate_rank = 7
| population_census_year = 2006
| population_density_km2 = 218
| population_density_sq_mi = 565 <!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]-->
| population_density_rank = 42
| GDP_PPP                = $1.237 ехэ наяд<ref name=IMF2020>{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=694,199,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2018&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|access-date=15 October 2020 |title=World Economic Outlook Database, October 2020 – Nigeria|work=International Monetary Fund}}</ref>
| GDP_PPP_year           = 2022
| GDP_PPP_rank           = 25
| GDP_PPP_per_capita     = $5,853
| GDP_PPP_per_capita_rank = 129
| GDP_nominal            = $498.060 тэрбум<ref name=IMF2020/>
| GDP_nominal_year       = 2022
| GDP_nominal_rank       = 29
| GDP_nominal_per_capita = $2,356
| GDP_nominal_per_capita_rank = 137
| Gini                   = 35.1 <!-- number only -->
| Gini_year              = 2020
| Gini_change            = decrease <!--increase/decrease/steady-->
| Gini_ref               = <ref>{{Cite web |title=Poverty and Inequality Index |url=https://www.nigerianstat.gov.ng/download/1092 |access-date=2020-06-08 |website=National Bureau of Statistics |accessdate=2022-06-29 |archivedate=2021-04-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413210925/https://www.nigerianstat.gov.ng/download/1092 }}</ref>
| Gini_rank              = 
| HDI                    = 0.539 <!-- number only -->
| HDI_year               = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change             = increase <!--increase/decrease/steady-->
| HDI_ref                = <ref name="UNHDR">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=16 December 2020}}</ref>
| HDI_rank               = 161
| currency               = [[Нигериин найра|Найра]] (₦)
| currency_code          = NGN
| time_zone              = [[Баруун Африкын Саг|WAT]]
| utc_offset             = +01:00
| utc_offset_DST         = 
| time_zone_DST          = 
| drives_on              = баруун<ref>{{Cite web |author=Akinbode, Ayomide |title=Why Nigeria changed from Right-Hand Drive to Left-Hand Drive in 1972 |url=https://www.thehistoryville.com/nigeria-left-hand-drive-right-hand-drive/ |website=www.thehistoryville.com |quote=The terms 'right- and left-hand drive' refer to the position of the driver in the vehicle and are the reverse of the terms 'right- and left-hand traffic'. |date=2 April 2019 |accessdate=9 July 2021 |archivedate=9 July 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210709192243/https://www.thehistoryville.com/nigeria-left-hand-drive-right-hand-drive/ }}</ref>
| calling_code           = [[Нигери дахи Телефоной номер|+234]]
| cctld                  = [[.ng]]
| today                  = 
| ethnic_groups_ref      = <ref name="Africa: Nigeria">{{Cite web|work=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/|access-date=2020-06-21 |title=Africa: Nigeria}}</ref>
| ethnic_groups_year     = 2018
| ethnic_groups          = {{plainlist|
* 30% [[Hausa people|Hausa]]
* 15.5% [[Yoruba people|Yoruba]]
* 15.2% [[Igbo people|Igbo]]
* 6% [[Fula people|Fulani]]
* 2.4% [[Tiv people|Tiv]]
* 2.4% [[Kanuri people|Kanuri]]
* 2% [[Ibibio people|Ibibio]]
* 1.8% [[Ijaw people|Ijaw]]
* 24.7% [[List of ethnic groups in Nigeria|Other]]
}}
}}

{{Улас
|буряад_нэрэ         = '''Холбооной Бүгэдэ Найрамдаха Нигери Улас'''
|уугуул_нэрэ  =  '''Federal Republic of Nigeria'''<br /></small> Àpapọ̀ Olómìnira ilẹ̀ Nàìjíríà<br />Ȯha nke Ohaneze Naíjíríà<br />Jamhuriyar Taraiyar Nijeriya
|богони_нэрэ = Нигери
|һүлдын_зураг                    =Coat of arms of Nigeria.svg
|тугай_зураг                     = Flag of Nigeria.svg
|түрын_уряа           =  {{lang-en|"Unity and Faith,<br />Peace and Progress"}}<br />«Эб нэгэдэл ба этигэл бэшэрэл,<br />Энхэ тайбан ба хүгжэл дэбжэлтэ»
|түрын_дуулал        =  {{lang-en|""Arise, O Compatriots"}}<br />«Бодогты, Нютагархид!»
<!-- |Аудио=-->
|засаглалай_хэлбэри       = [[Бүгэдэ найрамдаха улас|Юрэнхылэгшын бүгэдэ найрамдаха засаг]]
|газарай_зураг                   = Location Nigeria AU Africa.svg
|албан_ёһоной_хэлэн                    = [[Англи хэлэн]]
|үндэһэ_язгуур                  =
|ниислэл_хото            = [[Абуджа]]
|хамагай_томо_хото = [[Лагос]]
|тэргүүнэй_класс1          = [[Юрэнхылэгшэ]]
|тэргүүнэй_нэрэ1                = [[Гүдлак Жонатан]]
|тэргүүнэй_класс2          = [[Дэд юрэнхылэгшэ]]
|тэргүүнэй_нэрэ2                = [[Намади Самбо]]
|оршин_тогтнолын_утга          =Тусгаар тогтнол
|тогтносон_үйл_явдал1          =[[Ехэ Британи]]һаа
|үйл_явдалын_огноо1            =[[1960]] оной [[10 һарын 1]]
|газар_нютаг_км2               =923,768
|нутгийн_талбайгаарх_эрэмбэ_дэс  =32
|уһанай_процент               =1.4
|хүн_амай_тоосоо               =162,471,000<ref>2011 оны 7 сарын 1-ны байдлаарх НҮБ-ийн тооцоо</ref>
|хүн_ам_тооцоолсон_он          =2012
|хүн_амын_тоогоор_эрэмбэ_дэс   =7
|хүн_амын_тооллого             =
|хүн_ам_тоолсон_он             =
|хүн_амын_тооллого_эрэмбэ_тоологдсоноор  =
|хүн_амын_нягтрал_нэгж_км2     =184.2
|хүн_амын нягтрал_эрэмбэ_дэс   =71
|ДНБ_ХАЧ                       =[[Америк доллар|$]]415.132 тэрбум<ref name=imf2>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/02/weodata/weorept.aspx?sy=2009&ey=2016&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=50&pr1.y=13&c=694&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=|title=Nigeria|publisher=International Monetary Fund|accessdate=September 20, 2011}}</ref>
|ДНБ_ХАЧ_он                    =2011
|ДНБ_ХАЧ_эрэмбэ                =
|ДНБ_ХАЧ_Нэг_хүнд              =$2,589
|ДНБ_ХАЧ_Нэг_хүнд_эрэмбэ       =
|ДНБ_нэрлэсэн                  =$247.128 тэрбум<ref name=imf2/>
|ДНБ_нэрлэсэн_он               =2011
|ДНБ_нэрлэсэн_эрэмбэ           = 
|ДНБ_нэрлэсэн_нэг_хүнд         =$1,541
|ДНБ_нэрлэсэн_нэг_хүнд_эрэмбэ  =
|ХТББИ                         =43.7 
|Илтгэлцүүр_он                 =2003
|Илтгэлцүүр_ангилал            =<span style="color:#fc0;">дундаж</span>
|Илтгэлцүүр_эрэмбэ             =
|ХХИ                           ={{increase}} 0.459<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_Human_Development_Index#cite_note-UNDP-0</ref>
|ХХИ_он                        =2011
|ХХИ_ангилал                   =<span style="color:#e0584e">доогуур</span>
|ХХИ_эрэмбэ                    =156
|ХХИ_эрэмбэ                    =4
|мүнгэн_тэмдэгтэ                   = [[Нигери найра]] (₦)
|мүнгэн_тэмдэгтэ_код    = NGN
|интернет_домэйн                   = [[.ng]]
|телефоной_код            = +234
|сагай_бүһэ               = +1
|зүүлтэ                   = 
}}
'''Нигери''' ({{lang-en|Nigeria}}), албан ёһоор '''Холбооной Бүгэдэ Найрамдаха Нигери Улас''' ({{lang-en|Federal Republic of Nigeria}}), 36 можо улас, нэгэ Холбооной Ниислэлэй Нютаг дэбисхэрһээ тогтохо, үндэһэн хуулита холбоотой улас юм. Тус уласынь [[Түб Африка]]да, баруун талаараа [[Бенин]], зүүн талаараа [[Чад]], [[Камерун]], хойто талаараа [[Нигер]] уласуудтай хилэлнэ. Урда таладань [[Атлантын далай]]н нэгэ хэһэг болохо [[Гвинейн булан]] оршоно. Ниислэл хадаа [[Абуджа]] хото. Тус уласай хамагай томо болоод нүлөө бүхы 3 угсаатаниинь [[хауса]], [[игбо]], [[йоруба]] юм.

Нигери гэхэ нэрэнь тус уласай нютагаар урдаха [[Нигер мүрэн]]эй нэрэһээ гаралтай болоод Нигер, ареа (талбай) гэһэн үгдые ниилүүлэн бүтээжээ. Уг нэрые хожом Британиин колониин захирагша [[Фредерик Лугард|Барон Лугардын]] эхинэр болоһон [[Флора Шау]] 19-р зуунай һүүлшээр бодожо олоһон гэдэг.

Нигерииинь [[Африка]] түбиин хамагай ехэ хүн зонтой улас болоод дэлхэйдэ наймада жагсана. 148 сая эрхэтэнтэй тус уласынь эгээл ехэ хүн зонтой [[Хара арһатан|'хара']] улас юм. Бүһэ нютагтаа нүлөө бүхы тус уласынь «[[Next 11]]» гү, али эдэй засагаар дэлхэйе ударидаха дараагай 11 уласай тоондо нэрлэгдэһэн болоод [[Британиин хамтын нүхэрлэл]]эй гэшүүн улас юм. [[Нигеригай эдэй засаг]]ынь [[Олон Уласай Валютын Сан]]гай тоосоогоор 2008 ондо 9 % байһан болоод 2009 ондо 8,3 % байха түлэбтэй байгаань<ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/survey/so/2008/CAR021508A.htm |title=IMF Survey: Nigeria Needs Sustained Reforms to Build on Success |publisher=Imf.org |date= |accessyear=2009|accessdate=6 сарын 25}}</ref><ref>{{cite web|last=Aminu |first=Ayodele |url=http://allafrica.com/stories/200804140655.html |title=allAfrica.com: Africa: IMF Forecasts 9 Percent Growth for Nigeria (Page 1 of 1) |publisher=Allafrica.com |date= |accessyear=2009|accessdate=6 сарын 25}}</ref><ref>{{cite web |last=Godwin |first=Atser |url=http://www.punchng.com/Articl.aspx?theartic=Art20080229153046 |title=The Punch: IMF predicts 9% GDP growth rate for Nigeria |publisher=Punchng.com |date= |accessyear=2009 |accessdate=6 сарын 25 |archivedate=2011-05-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511114933/http://www.punchng.com/Articl.aspx?theartic=Art20080229153046 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.independentngonline.com/news/head/article08 |title=: Welcome to Independent Newspapers Limited - A voice of your own |publisher=Independentngonline.com |date= |accessyear=2009|accessdate=6 сарын 25}}</ref> тус уласые дэлхэйн хамагай хурдасатай хүгжэгшэ оронуудай нэгэндэ зүй ёһоор оруулжа байгаа юм.

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

== Холбооһон ==
{{commonscat|Nigeria}}
{{Навигация
 |Тема         = Нигерия
 |Портал       = Нигерия
 |Викисловарь  = 
 |Викиучебник  = 
 |Викицитатник = 
 |Викитека     = МЭСБЕ/Нигерия
 |Викивиды     = 
 |Викиновости  = Категория:Нигерия
 |Викисклад    = Category:Nigeria
 |Викигид      = Нигерия
 |Викиданные   = Q1033
 |Метавики     = 
 |Проект       = 
}}
* [http://www.nigeria.gov.ng/ Официальный сайт Нигерии (англ.)]
* [http://www.nigeriatourism.net/discover1e.html Официальный туристский сайт Нигерии (англ.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081207180652/http://www.nigeriatourism.net/discover1e.html |date=2008-12-07 }}
* [http://www.nigeriaworld.com/ Сайт ''NigeriaWorld — All about Nigeria'' (англ.)]
* [http://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm Конституция Нигерии (англ.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200515002448/https://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm |date=2020-05-15 }}
* [http://www.nigeria-law.org Сборник законодательства Нигерии (англ.)]
* [http://pro100news.info/politika/ssha/kak-zhivet-nigeriya.html Как живёт Нигерия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140218071632/http://pro100news.info/politika/ssha/kak-zhivet-nigeriya.html |date=2014-02-18 }}

{{Африк}}
{{1000 үгүүлэл}}

[[Категори:Африка]]