# Рене Декарт
Рене Декарт (француз: René Descartes; лата: Renatus Cartesius, 1591 оной 3 һарын 31 - 1650 оной 2 һарын 11) — Франциин тоогой ухаантан, гүн ухаантан, бүдэй зүйшэ, физиологиин эрдэмтэн болоод аналитик геометриин болон оршон үеын гүн ухаанай эсэгэ, бүдэй зүйн үзэгдэлэй «рефлексын механизмые» нээһэн габьяатан юм.
Франциин «Эндр и Луара» хэмээхэ гол дагууха нютагай тосогоной хуралай гишүүнэй хүбүүн болон түрэһэн байгаа. Нэгэ наһатайда эхэ өөд болоһон болоод арбан нэгэн наһатайдаа Ла-Флешиин дунда һургуулида орожо һуралсажа байһан. Эсэгэ хуули болгохые хүсэһэн тула 1616 ондо хуулиин мэргэжэлэй дээдэ һургуулида һуралсахаар ороһоншье түдэ удалгүй гарша 1618 ондо Морис Оранскайн армида сэрэгэй алба хаахаар ябажаа байһан. Энгэжэ ябахадаа Даниин эрдэмтэн Исаак Бахмантай танилсан Тооной ухаан, гүн ухааные һудлаха боложо байһан. 1619 оной арбаннэгэдүгээр һарын 11-ндэ аналтик геометриин үндэһые табижа байһан. Түүнһээ хойшо Декарт гүн ухааные хамтатган һудалжа, олон арбан ном бэшэһэнэй доторһоо «Оюун һанаагаа ударидаха» Regulae ad directionem ingenii(1626-1628), «Дэлхэй ба хүн» Le Monde and L'Homme(1630-1633), «Арга зүйн бодорол» Discours de la mйthode(1637), «Гүн ухаанай эхилэл»Meditationes de prima philosophia(1641), «Гүн ухаанай заршим» Principia philosophiae(1644) зэрэг нь алдартай юм.
«Материалист физикиин» һудалгаае хэхэдээ субьективые анхадагша, обьективые хоёрдогшо болохые табижа идеалист үзэлтэй болохоо харюулһан юм.

Рене Декарт
{{Алдартай хүн
|нэрэ = Рене Декарт
|уугуул_нэрэ = René Descartes
|зураг = Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg
|ажал_үйлэ = [[одон орон һудлал|одон орон һудлааша]], [[шэнжэлхэ ухаан|эрдэмтэн]]
|түрэһэн_үдэр = 
|түрэһэн_газар = Лаэ, Эндр и Луара, [[Франци]]
|иргэн = [[File:Flag of France.svg|24px|link=Франциин Хаанта Улас]]
|наһа_бараһан_үдэр = 
|наһа_бараһан_газар = [[Стокхольм]], [[Швед]]
|ажал_хэһэн_саг  =
|нүхэр = 
|хүүгэд =
|шагнал =
|гар    = [[File:Firma Descartes.svg|150px]]
}}

'''Рене Декарт''' ({{lang-fr|René Descartes}}; {{lang-la|Renatus Cartesius}}, [[1591 он]]ой [[3 һарын 31]] - [[1650 он]]ой [[2 һарын 11]]) — [[Франци]]ин [[тоогой ухаан]]тан, [[гүн ухаан]]тан, [[бүдэй зүй]]шэ, [[физиологи]]ин [[шэнжэлхэ ухаан|эрдэмтэн]] болоод [[аналитик геометри]]ин болон оршон үеын гүн ухаанай эсэгэ, [[бүдэй зүй]]н үзэгдэлэй «рефлексын механизмые» нээһэн габьяатан юм.

[[Франци]]ин «Эндр и Луара» хэмээхэ гол дагууха нютагай тосогоной хуралай гишүүнэй хүбүүн болон түрэһэн байгаа. Нэгэ наһатайда эхэ өөд болоһон болоод арбан нэгэн наһатайдаа Ла-Флешиин дунда һургуулида орожо һуралсажа байһан. Эсэгэ хуули болгохые хүсэһэн тула [[1616 он]]до хуулиин мэргэжэлэй дээдэ һургуулида һуралсахаар ороһоншье түдэ удалгүй гарша [[1618 он]]до Морис Оранскайн армида сэрэгэй алба хаахаар ябажаа байһан. Энгэжэ ябахадаа [[Дани]]ин эрдэмтэн Исаак Бахмантай танилсан [[Тооной ухаан]], [[гүн ухаан]]ые һудлаха боложо байһан. [[1619 он]]ой арбаннэгэдүгээр һарын 11-ндэ аналтик геометриин үндэһые табижа байһан. Түүнһээ хойшо Декарт [[гүн ухаан]]ые хамтатган һудалжа, олон арбан ном бэшэһэнэй доторһоо «Оюун һанаагаа ударидаха» <sup>Regulae ad directionem ingenii</sup>(1626-1628), «Дэлхэй ба хүн» <sup>Le Monde and L'Homme</sup>(1630-1633), «Арга зүйн бодорол» <sup>Discours de la mйthode</sup>(1637), «Гүн ухаанай эхилэл»<sup>Meditationes de prima philosophia</sup>(1641), «Гүн ухаанай заршим» <sup>Principia philosophiae</sup>(1644) зэрэг нь алдартай юм.

«Материалист физикиин» һудалгаае хэхэдээ [[субьектив]]ые анхадагша, [[обьектив]]ые хоёрдогшо болохые табижа [[идеалист]] үзэлтэй болохоо харюулһан юм.

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}
== Холбооһон ==
[[File:Principia philosophiae.tif|thumb|''Principia philosophiae'', 1685]]
'''Дүрэһэ бэшэлэг'''
*[http://www.youtube.com/watch?v=44h9QuWcJYk ''Bernard Williams interviewed about Descartes on "Men of ideas"'']
'''Юрэнхы'''
*[http://gutenberg.net/etext/59 ''Discourse on the Method''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041011002700/http://gutenberg.net/etext/59 |date=2004-10-11 }} at [[Project Gutenberg]]
*[http://gutenberg.net/etext/4391 Selections from the ''Principles of Philosophy''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041103004134/http://gutenberg.net/etext/4391 |date=2004-11-03 }} at [[Project Gutenberg]]
*[http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Mathematicians/Descartes.html Detailed biography of Descartes]
*[http://www-personal.umich.edu/~jbourj/money5.htm Descartes featured on the 100 French Franc banknote from 1942.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416151301/http://www-personal.umich.edu/~jbourj/money5.htm |date=2009-04-16 }}
*[http://www.earlymoderntexts.com More easily readable versions of ''Meditations'', ''Objections and Replies'', ''Principles of Philosophy'', ''Discourse on the Method'' and Correspondence with Princess Elisabeth.]
*[http://www.freewebs.com/dqsdnlj/d.html 1984 John Cottingham translation of ''Meditations'' and ''Objections and Replies''.]
*[http://digitalcommons.unl.edu/modlangfrench/20/ Renй Descartes (1596–1650)] Published in ''Encyclopedia of Rhetoric and Composition'' (1996)
*[http://www.laphilosophie.fr/livres-de-Descartes-texte-integral.html Original texts of Renй Descartes in french] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110830120821/http://www.laphilosophie.fr/livres-de-Descartes-texte-integral.html |date=2011-08-30 }} at La Philosophie
*[http://www.archive.org/details/descartesphiloso010838mbp Descartes Philosophical Writings tr. by Norman Kemp Smith] at archive.org
*[http://www.archive.org/details/studiesincartes00smitgoog Studies in the Cartesian philosophy (1902) by Norman Kemp Smith] at archive.org
*[http://www.archive.org/details/philosophicalwor005524mbp The Philosophical Works Of Descartes Volume II (1934)] at archive.org
'''Стэнфорд нэбтэрхы толи'''
*[http://plato.stanford.edu/entries/descartes/ Renй Descartes]
*[http://plato.stanford.edu/entries/descartes-epistemology/ Descartes' Epistemology]
*[http://plato.stanford.edu/entries/descartes-ethics/ Descartes' Ethics]
*[http://plato.stanford.edu/entries/descartes-works/ Descartes' Life and Works]
*[http://plato.stanford.edu/entries/descartes-modal/ Descartes' Modal Metaphysics]
*[http://plato.stanford.edu/entries/descartes-ontological/ Descartes' Ontological Argument]
*[http://plato.stanford.edu/entries/pineal-gland/ Descartes and the Pineal Gland]
*[http://plato.stanford.edu/entries/descartes-physics/ Descartes' Physics]
*[http://plato.stanford.edu/entries/descartes-ideas/ Descartes' Theory of Ideas]

{{1000 үгүүлэл}}

[[Категори:Франци]]