# Кыргызстан
Кыргызстан (Хиргис Улас) —  Дунда Азидахи Тэнгэри уулын уулархаг нютагта оршодог бүрин эрхэтэ улас юм. Хойто талаараа Казахстан, баруун талаараа Узбекистан, урда талаараа Таджикистан, зүүн талаараа Хитад уластай хиллэдэг далайда гаралгагүй орон. Эгээн томо хото ба ниислэлынь — Бишкек.
Нютаг дэбисхэр — 199,900 км2, 2015 ондо тоосоһоноор хүн зоной тоо — 5,895,100. Олонхи гү, али 72 процентынь хиргис үндэһэтэн. Мүн узбек, ород, дунган, таджик, турк, хасаг зэргэ арад түмэн амидардаг. Диилэнхи олонхи 80 процентынь лалын шажантад.

## Уласын баяр
| Һара үдэр           | Нэрэ                      | Кыргыз                | Тайлбар                                          |
| ------------------- | ------------------------- | --------------------- | ------------------------------------------------ |
| Туула сарин 1 (шин) | Шэнэ жэл                  | Жаңы жыл              | ~                                                |
| Туула сарин 7       | Зул һарын баяр            |                       | ~                                                |
| Хөн сарин 29        | Цергин өдр                | Жоокерлер күнү        | ~                                                |
| Моһа сарин 8        | Делкән Эмна өдр           | Эл аралык аялдар күнү | ~                                                |
| Моһа сарин 21       | Навруз                    | Нооруз                | Нооруз                                           |
| Моһа сарин 24       | Улс революцин өдр         | Элдик революция күнү  | ~                                                |
| Хөн сарин 1 (шин)   | Хавр көдлт хойрин өдр     | Эмгек күнү            | ~                                                |
| Хөн сарин 5 (шин)   | Цааҗин бичгә өдр          | Конституция күнү      | ~                                                |
| Хөн сарин 9         | Диилврә өдр               | Жеңиш күнү            | ~                                                |
| Ноха сарин 31       | Эврән бәәлһнә өдр         | Эгемендүлүүк күнү     | ~                                                |
| ~                   | Праздник жертвоприношения | Курман айт            | Дата праздника определяется по лунному календарю |
| ~                   | Праздник разговения       | Орозо айт             | Дата праздника определяется по лунному календарю |


Кыргызстан
{{Улас
|буряад_нэрэ = '''Хирхис Улас'''<br>{{MongolUnicode|ᠬᠢᠷᠭᠢᠰ ᠤᠯᠤᠰ|v}}
|уугуул_нэрэ = Кыргыз Республикасы
|богони_нэрэ = Кыргызстан
|һүлдын_зураг = Emblem of Kyrgyzstan.svg
|тугай_зураг = Flag of Kyrgyzstan.svg
|түрын_уряа =
|түрын_дуулал = Хирхис Уласай Түрын Дуулал <br> <center>[[Файл:National Anthem of Kyrgyzstan.ogg]]</center>
<!-- |Аудио=-->
|засаглалай_хэлбэри = 
|газарай_зураг = Kyrgyzstan on the globe (Eurasia centered).svg
|албан_ёһоной_хэлэн = [[Хиргис хэлэн]], [[ород хэлэн]]
|үндэһэ_язгуур = 
|үндэһэ_язгуур_он =
|тогтносон_үйл_явдал1 = 25.12.1991
|үйл_явдалын_огноо1 = Тусгаар амяарлан тогтобо
|Сүвэрэнитэт = Тусгаар тогтонол
|ниислэл_хото = [[Файл:Coat of arms of Bishkek Kyrgyzstan.svg|20px]] [[Бишкек]]
|тэргүүнэй_класс1 = [[Юрэнхылэгшэ]]
|тэргүүнэй_класс2 = [[Юрэнхы сайд]]
|тэргүүнэй_нэрэ1 = [[Алмазбек Атамбаев]] (2011)
|тэргүүнэй_нэрэ2 = [[Сороонбай Жээнбеков]] (2016)
|хуули_тогтоогшо = [[Жогорку Кенеш]] (Дээдэ Зүблэл)
|дээдэ_танхим =
|доодо_танхим =
|газар_нутаг_км2               =199 951
|нутгийн_талбайгаарх_эрэмбэ_дэс  =
|усны_эзлэх_хувь               =3,6%
|хүн_амын_тооцоо               =6 000 000
|хүн_ам_тооцоолсон_он          =2015
|хүн_амын_тоогоор_эрэмбэ_дэс   =
|хүн_амын_тооллого             =
|хүн_ам_тоолсон_он             =
|хүн_амын_тооллого_эрэмбэ_тоологдсоноор  =
|хүн_амын_нягтрал_нэгж_км2     =29 
|хүн_амын нягтрал_эрэмбэ_дэс   =136
|ДНБ_ХАЧ_он                    =2010
|ДНБ_ХАЧ_эрэмбэ                =
|ДНБ_ХАЧ_Нэг_хүнд              =$2,248<ref name=imf2/>
|ДНБ_ХАЧ_Нэг_хүнд_эрэмбэ       =
|ДНБ_нэрлэсэн                  =$4.615 тэрбум<ref name=imf2/>
|ДНБ_нэрлэсэн_он               =2010
|ДНБ_нэрлэсэн_эрэмбэ           = 
|ДНБ_нэрлэсэн_нэг_хүнд         =$863<ref name=imf2/>
|ДНБ_нэрлэсэн_нэг_хүнд_эрэмбэ  =
|ХТББИ                         =30.3
|Илтгэлцүүр_он                 =2003
|Илтгэлцүүр_ангилал            =<span style="color:#fc0;">дундажа</span>
|Илтгэлцүүр_эрэмбэ             =
|ХХИ                           ={{increase}} 0.598<ref name="HDI">{{cite web|url=http://hdrstats.undp.org/en/countries/country_fact_sheets/cty_fs_KGZ.html|title=Human Development Report 2009: Kyrgyzstan|publisher=The United Nations|accessdate=2009-10-18}}</ref>
|ХХИ_он                        =2010
|ХХИ_ангилал                   =<span style="color:#fc0;">дунда</span>
|ХХИ_эрэмбэ                    =109
|мүнгэн_тэмдэгтэ =Хиргис сом
|мүнгэн_тэмдэгтэ_код =KGS
|интернет_домэйн = [[.kg]]
|телефоной_код = +996
|сагай_бүһэ = +6
|зүүлтэ = 
}}
'''Кыргызстан''' ('''Хиргис Улас''') —  [[Дунда Ази]]дахи [[Тэнгэри уула|Тэнгэри уулын]] уулархаг нютагта оршодог бүрин эрхэтэ улас юм. Хойто талаараа [[Казахстан]], баруун талаараа [[Узбекистан]], урда талаараа [[Таджикистан]], зүүн талаараа [[Бүгэдэ Найрамдаха Хитад Арад Улас|Хитад]] уластай хиллэдэг [[далайда гаралгагүй уласууд|далайда гаралгагүй]] орон. Эгээн томо хото ба ниислэлынь — [[Бишкек]].
Нютаг дэбисхэр — 199,900 км2, 2015 ондо тоосоһоноор хүн зоной тоо — 5,895,100. Олонхи гү, али 72 процентынь [[хиргисүүд|хиргис]] үндэһэтэн. Мүн [[узбегууд|узбек]], [[ородууд|ород]], [[дунган]], [[таджигууд|таджик]], [[туркууд|турк]], [[хасагууд|хасаг]] зэргэ арад түмэн амидардаг. Диилэнхи олонхи 80 процентынь [[лалын шажан]]тад.

== Хото һуурин ==
<div align="center">
{| class="toccolours" style="margin: 0 2em 0 2em"
|-
| bgcolor="#C0C0C0" | 2009 оной байдалаар<br />'''Кыргызстанай томо хото һуурин''' 
|-
|
<table width="600" border="0" cellspacing="1" cellpadding="0">
 <tr align="left">
  <td width="35%" style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> 1. [[Бишкек]]</td>
  <td width="15%" style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">821,9</td>
  <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> 6. [[Үзгэн]]</td>
  <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">49,4</td>

   </tr>
 <tr align="left">
  <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> 2. [[Ош]]</td>
  <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">232,8</td>
  <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> 7. [[Балыгчы]]</td>
  <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">42,4</td>

   </tr>
 <tr align="left">
  <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> 3. [[Жалал-Абад]]</td>
  <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">89,0</td>
  <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> 8. [[Кара-Балта]]</td>
  <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">37,9</td>
 </tr>
 <tr align="left">
  <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> 4. [[Карагол]]</td>
  <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">63,4</td>
  <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> 9. [[Нарын]]</td>
  <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">34,8</td>
 </tr>
 <tr align="left">

  <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> 5. [[Токмок]]</td>
  <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">53,2</td>
  <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> 10. [[Талас]]</td>
  <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">32,9</td>
 </tr>
</table>
|}
</div>

== Уласын баяр ==
{| class="standard"
! style="background:#efefef;" | '''Һ'''ара үдэр 
! style="background:#efefef;" | Нэрэ
! style="background:#efefef;" | Кыргыз
! style="background:#efefef;" | Тайлбар
|-
| Туула сарин 1 (шин)
| Шэнэ жэл
| Жаңы жыл
| ~
|-
| Туула сарин 7
| Зул һарын баяр
|
| ~
|-
| Хөн сарин 29
| Цергин өдр
| Жоокерлер күнү
| ~
|-
| Моһа сарин 8
| Делкән Эмна өдр
| Эл аралык аялдар күнү
| ~
|-
| Моһа сарин 21
| Навруз
| Нооруз
| Нооруз
|-
| Моһа сарин 24
| Улс революцин өдр
| Элдик революция күнү
| ~
|-
| Хөн сарин 1 (шин)
| Хавр көдлт хойрин өдр
| Эмгек күнү
| ~
|-
| Хөн сарин 5 (шин)
| Цааҗин бичгә өдр
| Конституция күнү
| ~
|-
| Хөн сарин 9
| Диилврә өдр
| Жеңиш күнү
| ~
|-
| Ноха сарин 31
| Эврән бәәлһнә өдр
| Эгемендүлүүк күнү
| ~
|-
| ~
| Праздник жертвоприношения
| Курман айт
| Дата праздника определяется по лунному календарю
|-
| ~
| Праздник разговения
| Орозо айт
| Дата праздника определяется по лунному календарю
|}


== Холбооһон ==
* [http://www.president.kg/ru Бүгэдэ Найрамдаха Хиргис Уласай Юрынхэлэгшэ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180708233816/http://president.kg/ru/ |date=2018-07-08 }} — Кыргызстанай Юрынхэлэгшын албанай сайт.
* [http://www.gov.kg/?lang=ru Бүгэдэ Найрамдаха Хиргис Уласай Засагай газар] — Бүгэдэ Найрамдаха Хиргис Уласай Засагай газарай албанай сайт.
* [http://www.kyrgyz.mid.ru/ Оросой холбоото уласай элшэн сайдай яаман] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100729141633/http://www.kyrgyz.mid.ru/ |date=2010-07-29 }} — Оросой холбоото уласай элшэн сайдай яаманай албанай сайт.
* [http://kyrgyzembassy.ru/ Бүгэдэ Найрамдаха Хиргис Улас] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720080838/http://kyrgyzembassy.ru/ |date=2011-07-20 }} — Бүгэдэ Найрамдаха Хиргис Уласай элшэн сайдай яаманай албанай сайт.
* [http://russian.bishkek.usembassy.gov/ Америкын Нэгэдэһэн Уласай элшэн сайдай яаман] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151005084220/http://russian.bishkek.usembassy.gov/ |date=2015-10-05 }} — Америкын Нэгэдэһэн Уласай элшэн сайдай яаманай албанай сайт.
* [https://www.youtube.com/watch?v=S58d1-CjGKA Кыргызстанай түрын дуулал] YouTube сайтдахи.

{{stub}}
{{Аази}}

[[Категори:Ази]]