# Хойто мүльһэн далай
Арктик далай гү, али Умарада мүльһэн далай — Дэлхэйн бүмбэрсэгэй хойто хахадта, Хойто туйлын оршом байрлаха Дэлхэйн далайнууд дотор хамагай жажаг, хамагай гүехэндэ тоосогдохо, жэлэй бүхы уларилда мүльһэнөөр хушагдан оршодог далай юм. 
Арктик далайнь Еврази ба Хойто Америкаар хүрээлэгдэн оршохо ба уһанай температура, дабһажалтын хэмжээнь уларилһаа хамаарна. Өөрөөр хэлэбэл мүльһэнэй хайлалта ба уһанай хүлдэлтэһээ хамаардаг байна. Бусад далайнуудтай харисуулхад хамагай бага дабһажалтатай, мүн хамагай бага ууршалтатай далай юм. Далайн уһанай дабһажалтын хэмжээндэ эхэ газарһаа шудхаха ехэ хэмжээнэй сэнгэг уһан, Атлантын далай болон Номгон далайтай уһаа сүлөөтэй һолилсодоггүй зэргэ шалтагаан гол нүлөөтэй. Зунай уларилда далайн мүльһэн бүрхүүлэй 50% хайладаг байна.

## Нэрэ
- Буряад Монгол хэлэндэ хойто, урда зүгтэ оршохо газар ороной нэрые хойто, урда хэмээн нэрлэдэг хэдышье туйлын хойто, урда зүгтэ байгаае умарада, үмэнэдэ хэмээн нэрэлдэг. Тиимэһээ зарим тохёолдолдо гадаад хэлэнһээ оршуулхадаа Умарада мүльһэн далай хэмээн оршуулдаг болобош, уг ёһоор боло Хойто мүльһэн далай гэхэнь зүб юм.

- Хэдыгээр Олон Уласай Уһанзүйн байгуулалгаһаа  (International Hydrographic Organization, IHO) "Далай" гэжэ тодорхойлдог болобош зарим далай шудлаашад Атлантик далайн нэгэ тэнгис гү, али Арктик тэнгис гэжэ нэрэлхэнь бии[3].


Хойто мүльһэн далай
{{Сүнхэрэг
 | name = Умарада мүльһэн далай
 | image = [[File:IBCAO betamap.jpg|250px]]
 | caption = Хойто мүльһэн далайн газарай зураг
 | salinity = 32—34 ‰ (хуудам далай)
 | area = 14,75 сая км²
 | volume = 18,07 сая км³
 | max-depth = 5527 м
 | depth = 1225 м
 | islands = [[Гренланд]], г.м.
}}
'''Арктик далай''' гү, али '''Умарада мүльһэн далай''' — [[Дэлхэйн|Дэлхэйн бүмбэрсэгэй]] хойто хахадта, [[Хойто туйл]]ын оршом байрлаха [[Дэлхэй]]н [[далай]]нууд дотор хамагай жажаг, хамагай гүехэндэ тоосогдохо, жэлэй бүхы уларилда [[мүльһэн]]өөр хушагдан оршодог далай юм<ref Name=Pidwirny>{{cite web | title=Introduction to the Oceans| work=www.physicalgeography.net| url=http://www.physicalgeography.net/fundamentals/8o.html | author=Michael Pidwirny|date=2006 | accessdate=2006-12-07 }}</ref>. 

Арктик далайнь [[Еврази]] ба [[Хойто Америка]]ар хүрээлэгдэн оршохо ба [[уһан]]ай [[температура]], [[дабһан|дабһажалтын]] хэмжээнь уларилһаа хамаарна. Өөрөөр хэлэбэл [[мүльһэн]]эй хайлалта ба уһанай хүлдэлтэһээ хамаардаг байна<ref>[http://psc.apl.washington.edu/HLD/Lomo/OM2001AagaardWoodgate.pdf Some Thoughts on the Freezing and Melting of Sea Ice and Their Effects on the Ocean] K. Aagaard and R. A. Woodgate, Polar Science Center, Applied Physics Laboratory
University of Washington, January 2001. Retrieved [[7 December]] [[2006]]. </ref>. Бусад далайнуудтай харисуулхад хамагай бага дабһажалтатай, мүн хамагай бага ууршалтатай далай юм. Далайн уһанай дабһажалтын хэмжээндэ эхэ газарһаа шудхаха ехэ хэмжээнэй сэнгэг уһан, [[Атлантын далай]] болон [[Номгон далай]]тай уһаа сүлөөтэй һолилсодоггүй зэргэ шалтагаан гол нүлөөтэй. [[Зун]]ай уларилда далайн мүльһэн бүрхүүлэй 50% хайладаг байна<ref Name=Pidwirny/>.

== Нэрэ ==
* [[Буряад хэлэн|Буряад]] [[Монгол хэлэн]]дэ хойто, урда зүгтэ оршохо газар ороной нэрые хойто, урда хэмээн нэрлэдэг хэдышье туйлын хойто, урда зүгтэ байгаае умарада, үмэнэдэ хэмээн нэрэлдэг. Тиимэһээ зарим тохёолдолдо гадаад хэлэнһээ оршуулхадаа '''Умарада мүльһэн далай''' хэмээн оршуулдаг болобош, уг ёһоор боло '''Хойто мүльһэн далай''' гэхэнь зүб юм.

* Хэдыгээр Олон Уласай Уһанзүйн байгуулалгаһаа  (International Hydrographic Organization, IHO) "Далай" гэжэ тодорхойлдог болобош зарим далай шудлаашад [[Атлантик далай]]н нэгэ [[тэнгис]] гү, али ''Арктик тэнгис'' гэжэ нэрэлхэнь бии<ref>{{Citation
 | first=Matthias
 | last=Tomczak
 | first2=J. Stuart
 | last2=Godfrey
 | title=Regional Oceanography: an Introduction
 | edition=2
 | year=2003
 | publisher=Daya Publishing House
 | place=Delhi
 | isbn=81-7035-306-8
 | url=http://www.es.flinders.edu.au/~mattom/regoc/
 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070630202249/http://www.es.flinders.edu.au/~mattom/regoc/ |date=2007-06-30 }}</ref>.

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

{{1000 үгүүлэл}}
{{Дэлхэйн далайнууд}}