# Тула
Тула (ород: Тула), Упа мүрэндэ байрладаг Оросой холбоото уласай хото, Тулын можын засаг захиргаанай түб. 461 мянган (2024) ажаһуугшадтай. Хара түмэрлиг, машина бүтээлгэ, метал эдлэл үйлэдбэрилгэ (метал эдлэл үйлэдбэриинүүдэй, «Тульский комбайновый завод» гэһэн үйлэдбэриин холбоо; машина бүтээхэ, уулын ба тээбэриин машина бүтээлгэ, буу зэбсэгэй, мотороллерэй, самоварай «Штамп» үйлэдбэри г.м.), химиин (химиин утаһан, пластмассын үйлэдбэри г.м.), хүнгэн, хүнэһэнэй, барилгын материалай ба хүгжэмэй зэмсэгэй ажаүйлэдбэри. Дээдэ һургуули (Тулын гүрэнэй ехэ һургуули), 4 театрнууд. Нютаг ороноо шэнжэлгын, уран зурагай, зэбсэгэй (1724 онһоо) музейнүүд. 1146 онһоо мэдэгдэһэн; XVII зуун жэлһээ түмэр эдлэл үйлэдбэрилгын түб. 1941 оной 10-11 һарада Улаан Армиин сэрэгүүд ба Тулын ажаһуугшад хотые баатарлигаар тулалдажа хамгаалба; 1976 ондо Тула герой хотын зэргэеэ абанхай. Уран барилгын дурасхалнууд: кремль (XVI—XIX зуун), Успениин собор сүмэ (1762-64); Благовещениин церковь сүмэ (1692).

## Зурагууд
- Успениин собор сүмэ (1762-64)
- Тулын кремлиин хэрэм
- Тулын гүрэнэй зэбсэгэй музей
- Тулын прянигай хүшөө


Тула
{{Нютаг
|албан_нэрэ                    = Тула хото
|type       = хотын тойрог
|анхаарах_нэр           = {{lang-ru|город Тула}}
|image_flag             = Flag of Tula.png
|flag_size              = 
|image_seal             = Coat of arms of Tula.svg
|seal_size              = 90px
|image_skyline          = Tula asv2019-09 img04 Kremlin aerial view.jpg
|image_map              = 
|map_caption            = 
|latd= |latm= |lats= |latNS=N
|longd= |longm= |longs= |longEW=E
|улас_эсбэл                 = Улас орон
|али_улас_эсбэл             = {{flagicon|RUS}} [[Оросой холбоото улас|ОХУ]]
|нэгэдүгээр_зэрэгэй_нэгэжэ    = Можо нютаг
|нэгэдүгээр_зэрэгэй_нютаг   = [[Тулын можо]]
|хоёрдугаар_зэрэгэй_нэгэжэ   = Хотын тойрог
|хоёрдугаар_зэрэгэй_нютаг  = '''Тула'''
|гурбадугаар_зэрэгэй_нэгэжэ  = 5 хороо
|гурбадугаар_зэрэгэй_нютаг = Табан хороотой
|нютагай_түбые_юу_гэхэ     = 
|нютагай_түб               = 
|газар_нютаг            = 145,8 км²
|газарай_байса            = д.н.д. 170 м
|хүн_ама                 = 2024 ондо {{decrease}} 461 692 хүн
|хүн_ама_үмэнэхэ           = 
|хүн_ама_тоол            = 
|хүн_ама_тоос            = 
|хүн_ама_бүүгэнэрэл       =
|нягтрал            = 3345,96 хүн/км²
|арад_түмэн              = 
|сугаараа               = Тулынхид
|даргые_юу_гэхэ          = Дарга
|даргын_нэрэ             = Юрий Цкипури
|түүхэн_он              = 1146 он 
|түүхын_үйлэ             = байгуулагдаһан
|түүхын_он1             = 
|түүхын_үйлэ1            = 
|түүхын_он2             = 
|түүхын_үйлэ2            = 
|байгуулагша            =
|сагай_бүһэ             = 
|utc_offset             = +3
|телефоной_код          = +7 4872
|шууданай_индекс      = 
|автомашин_дугаар       = 
|website                = [http://tula.ru/ tula.ru] (ородоор)
|тэмдэглэл              = 
}}
'''Тула''' ({{lang-ru|Тула}}), [[Упа мүрэн]]дэ байрладаг [[Оросой холбоото улас]]ай хото, [[Тулын можо|Тулын можын]] засаг захиргаанай түб. 461 мянган ([https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/%D0%A1hisl_MO_01-01-2024.xlsx 2024]) ажаһуугшадтай. Хара түмэрлиг, машина бүтээлгэ, метал эдлэл үйлэдбэрилгэ (метал эдлэл үйлэдбэриинүүдэй, «Тульский комбайновый завод» гэһэн үйлэдбэриин холбоо; машина бүтээхэ, уулын ба тээбэриин машина бүтээлгэ, буу зэбсэгэй, мотороллерэй, самоварай «Штамп» үйлэдбэри г.м.), химиин (химиин утаһан, пластмассын үйлэдбэри г.м.), хүнгэн, хүнэһэнэй, барилгын материалай ба хүгжэмэй зэмсэгэй ажаүйлэдбэри. Дээдэ һургуули ([[Тулын гүрэнэй ехэ һургуули]]), 4 театрнууд. Нютаг ороноо шэнжэлгын, уран зурагай, зэбсэгэй (1724 онһоо) музейнүүд. 1146 онһоо мэдэгдэһэн; XVII зуун жэлһээ түмэр эдлэл үйлэдбэрилгын түб. 1941 оной 10-11 һарада Улаан Армиин сэрэгүүд ба Тулын ажаһуугшад хотые баатарлигаар тулалдажа хамгаалба; 1976 ондо Тула герой хотын зэргэеэ абанхай. Уран барилгын дурасхалнууд: кремль (XVI—XIX зуун), Успениин собор сүмэ (1762-64); Благовещениин церковь сүмэ (1692).

== Зурагууд ==
<gallery widths="200px" heights="150px">
Тула,Кремль,Собор Успенский, общий вид.jpg|Успениин собор сүмэ (1762-64)
Стены Кремля.jpg|Тулын кремлиин хэрэм
Tula State Museum of Weapons 5.JPG|Тулын гүрэнэй зэбсэгэй музей
Monument of Pryanik.JPG|Тулын прянигай хүшөө
</gallery>

[[Категори:Тулын можо]]
[[Категори:Оросой холбоото уласай хотонууд]]