# Йоһаннес Кеплер
Йоһаннес Кеплер (герман: Johannes Kepler, 1571 оной 12 һарын 27 - 1630 оной 11 һарын 15), Германиин математик, астроном, зурхайшан ба XVII зуунай одон орон шудалалай хубисхалда гол хүн юм. Тэрэнэй нэрээр нэрлэгдэһэн гарагуудай хүдэлөөнэй хууляар алдаршалжа, һүүлшын астрономнор тэрэнэй бэшэһэн «Шэнэ астрономи», «Замбуулингай эб», «Копернигэй астрономиин тобшолол» гэһэн номуудай һуури дээрэ эдэ хуулинуудые дүримлэбэ. Тэрэнэй гадна эдэ номууд Исаак Ньютоной Бүхы юртэмсын таталсалай хуулиие байгуулхадаа нүлөө үзэбэ.
Кеплер Австриин Грац семинариин математикын багша, Тихо Браге астрономой туһалагша, II Рудольф, Матиас, II Фердинанд Арюун Римэй эзэнтэ гүрэнэй гурбан эзэн хаашуулай ордоной математик, Австриин Линцтэ математикын багша, Валленштайн жанжанай зурхайшан гэхэ мэтэ янза бүриин хүдэлмэри хэбэ. Мүн тэрэ оптико шэнжэлгын һуури табяад, рефрактор телескобые хубилган зохёон байгуулаад шанарые һайжаруулба (Кеплерэй телескоп). Нэгэ үеын хүн байһан Галилео Галилейн телескобые хэрэглэһэн нээлтэ албан ёһоор хүлеэн зүбшөөрхэдэ хуби нэмэрые оруулба.
Кеплерэй үедэ астрономи зурхай хоорондо хизгаарынь тодорхой бэшэ байгаашье һаа, астрономи (сүлөөтэ уралигай хүреэн соо математикын нэгэ һалаа) болон физикын (байгаалиин философиин нэгэ һалаа) хоорондо тогтоборитой хизгаар байгаа. Тэрэнэй ажалынь бурхан «оюуной байгаалиин гэрэлээр» дамжуулан мэдэгдэжэ болодог оюуто түлэблэлые дахажа юртэмсые бии болгоһон гэдэг теологи дүүрэн байгаад, иимэ шажанай теологиин үндэһэн дээрэ өөрын бэшэг соо шажанай арсалдаан эрдэм ухаанай тамааглалые ниилэбэ. Кеплер астрономиин юрэнхы математик физикын һалбаряар мэдэрһэнээр эртын физикын космологиин уламжалалые хубилгаад, өөрын шэнэ астрономиие «юрэдын физикэ», «Аристотелиин «Метафизикэдэ» аян», «Аристотелиин «Бүхэ юумэн тухайда» нэмэлтэ» гээд нэрлэбэ.

Йоһаннес Кеплер
{{Алдартай хүн
|нэрэ = Йоһаннес Кеплер
|уугуул_нэрэ = Johannes Kepler
|зураг = Portrait Confused With Johannes Kepler 1610.jpg
|ажал_үйлэ = [[одон орон шудалал|астроном]], [[эрдэм ухаан|эрдэмтэн]]
|түрэһэн_үдэр = 
|түрэһэн_газар = [[Вайль-дер-Штадт|Вайль-дер-Штадт эзэнтэ гүрэнэй сүлөөтэ хото]], [[Арюун Римэй эзэнтэ гүрэн]]
|иргэн = [[File:Medici Flag of Tuscany.svg|20px]] [[Арюун Римэй эзэнтэ гүрэн]]
|наһа_бараһан_үдэр = 
|наһа_бараһан_газар = [[Регенсбург]], [[Бавари|Бавари һунгагша гүнтэ улас]], [[Арюун Римэй эзэнтэ гүрэн]]
|ажал_хэһэн_саг  =
|нүхэр = 
|һургалта = 
|хүүгэд =
|шагнал =
|гар    = [[Файл:Unterschrift_Kepler.svg|130px]]
}}
'''Йоһаннес Кеплер''' ({{lang-de|Johannes Kepler}}, 1571 оной 12 һарын 27 - 1630 оной 11 һарын 15), [[Германи|Германиин]] математик, астроном, зурхайшан ба XVII зуунай [[Одон орон шудалал|одон орон шудалалай]] хубисхалда гол хүн юм. Тэрэнэй нэрээр нэрлэгдэһэн [[Исаак Ньютон|гарагуудай хүдэлөөнэй хууляар]] алдаршалжа, һүүлшын астрономнор тэрэнэй бэшэһэн «Шэнэ астрономи», «Замбуулингай эб», «Копернигэй астрономиин тобшолол» гэһэн номуудай һуури дээрэ эдэ хуулинуудые дүримлэбэ. Тэрэнэй гадна эдэ номууд [[Исаак Ньютон|Исаак Ньютоной]] [[Бүхы юртэмсын таталсалай хуули|Бүхы юртэмсын таталсалай хуулиие]] байгуулхадаа нүлөө үзэбэ.

Кеплер [[Австри|Австриин]] [[Грац]] семинариин математикын багша, [[Тихо Браге]] астрономой туһалагша, [[II Рудольф]], [[Матиас]], [[II Фердинанд]] [[Арюун Римэй эзэнтэ гүрэн|Арюун Римэй эзэнтэ гүрэнэй]] гурбан эзэн хаашуулай ордоной математик, [[Австри|Австриин]] [[Линц|Линцтэ]] математикын багша, [[Альбрехт фон Валленштайн|Валленштайн жанжанай]] зурхайшан гэхэ мэтэ янза бүриин хүдэлмэри хэбэ. Мүн тэрэ [[оптико]] шэнжэлгын һуури табяад, рефрактор телескобые хубилган зохёон байгуулаад шанарые һайжаруулба (Кеплерэй телескоп). Нэгэ үеын хүн байһан [[Галилео Галилей|Галилео Галилейн]] телескобые хэрэглэһэн нээлтэ албан ёһоор хүлеэн зүбшөөрхэдэ хуби нэмэрые оруулба.

Кеплерэй үедэ [[Одон орон шудалал|астрономи]] зурхай хоорондо хизгаарынь тодорхой бэшэ байгаашье һаа, астрономи (сүлөөтэ уралигай хүреэн соо математикын нэгэ һалаа) болон [[Бодос зүй|физикын]] (байгаалиин философиин нэгэ һалаа) хоорондо тогтоборитой хизгаар байгаа. Тэрэнэй ажалынь бурхан «[[Оюун|оюуной]] байгаалиин гэрэлээр» дамжуулан мэдэгдэжэ болодог оюуто түлэблэлые дахажа юртэмсые бии болгоһон гэдэг теологи дүүрэн байгаад, иимэ шажанай теологиин үндэһэн дээрэ өөрын бэшэг соо шажанай арсалдаан эрдэм ухаанай тамааглалые ниилэбэ<ref>베커와 골드스타인, 〈케플러 천문학의 신학적 기초〉, 112쪽 ~ 113쪽</ref>. Кеплер астрономиин юрэнхы математик физикын һалбаряар мэдэрһэнээр эртын физикын космологиин уламжалалые хубилгаад, өөрын шэнэ астрономиие «юрэдын физикэ»<ref>케플러, 《신천문학》의 표제지, 도너휴, 26쪽 ~ 27쪽</ref>, «[[Аристотель|Аристотелиин]] «Метафизикэдэ» аян»<ref>케플러, 《신천문학》, 48쪽</ref>, «Аристотелиин «Бүхэ юумэн тухайда» нэмэлтэ»<ref>《[//ko.wikipedia.org/wiki/서양의_위대한_저서 서양의 위대한 저서]》의 《코페르니쿠스 천문학 개요》, 16권, 845쪽</ref> гээд нэрлэбэ.<ref>스티븐슨, 《케플러의 물리학적 천문학》, 1쪽 ~ 2쪽; 피터 디어, 《Revolutionizing the Sciences》, 74쪽 ~ 78쪽</ref>

== Зүүлтэ ==
{{Зүүлтэ}}
{{1000 үгүүлэл}}