# Австри-Унгар
Австри-Унгар, албан ёһоор Австри-Унгарай хаанта засаг (герман: Österreich-Ungarische Monarchie) гээшэ 1867 онһоо 1918 он хүрэтэр байһан Австриин эзэнтэ гүрэнэй (албан ёһоор Райхстагта түлөөлэгдэһэн хаанта уласууд ба газарнууд (герман: Die im Reichsrat vertretenen Königreiche und Länder)) болон Унгар хаанта уласай (албан ёһоор Гэгээн Стефанай унгар титимэй газарнууд (герман: Die Länder der heiligen ungarischen Stephanskrone)) үндэһэн хуулита хуби хүнэй холбоо (нюурай уни) юм.
Тус холбоо 1867 оной Австри-Унгарай зүбшэлсэлгын үрэ дүн байгаад, 1867 оной 3 һарыни 30-да бии болобо. Австри-Унгар хоёр хаанта уласуудһаа (Австри ба Унгар) болон нэгэ автономито нютагһаа (1868 ондо Хорват-Унгар тэгшэдхэлэй үрэ дүндэ бии болоһон Унгарта багтаһан Хорвати-Славони) бүридэһэн. Һабсбургтан обогой засаглагдажа, Һабсбург эзэнтэ уласай һүүлшын шата мүн. 1867 оной шэнэшлэлэй һүүлдэ, Австриин болон Унгарай уласууд тэгшэ болоо. Гадаада хэрэгүүд болон сэрэгэй хүсэн нэгэдэһэн хиналта байгаашье һаа, улас гүрэнэй ондоо эмхи зургаанууд бүхы хоёр уласта амяараа байгаа.
Хуушан Австри-Унгарай нютаг дэбисхэр соо мүнөө үеын Австри, Босни ба Герцеговина, Унгар, Словаки, Словени, Хорвати, Чехи, Румыниин хахад шахуу хуби (Трансильвани болон Сучава можо) уласууд байрлана; зарим бишыхан нютагууд Италида (Трентино — Альто-Адидже), Польшодо (Малопольскын болон Подкарпатскын можо), Сербидэ (Воеводино автономито можо), Черногоридо (Котор хото) болон Украинада (Закарпатын, Ивано-Франкивскын, Львивэй, Тернопилиин ба Черновцын можонууд) байрлана.

## Эзэн хаашуул
Австри-Унгарын эзэнтэ гүрэндэ Австриин эзэн хаан мүн Унгарай хаан байһан юм. 1867 онһоо 1918 он хүрэтэр, Һабсбург обог удамай хоёр хашуул байгааː
- I Франц Йозеф 1867—1916
- I Карл 1916—1918


Австри-Унгар
{{Түүхын улас
 |буряад_нэрэ                 = Австри-Унгарай хаанта засаг
 |уугуул_нэрэ             = Österreich-Ungarische Monarchie<br />Osztrák-Magyar Monarchia
 |статус                   = [[Эзэнтэ гүрэн]]
 |дуулал                     = ''[[Gott erhalte Franz, den Kaiser!]]''<br /><small>Бурхан, Франц эзэн хааниие абраарай!</small><br /><center></center>
 |туг                     = 
 |тугай_бэшэлгэ           = [[Австриин туг|Туг]]
 |һүлдэ                     = Imperial Coat of Arms of the Empire of Austria.svg
 |һүлдын_бэшэлгэ           = [[Австриин һүлдэ|Богони һүлдэ]]
 |газарай_зураг                    = Austro-Hungarian Monarchy (1914).svg
 |хэмжээ                   = 
 |бэшэлгэ                 = Австри-Унгар 1914 ондо
 |type_before              = 
 |p1=Австриин эзэнтэ гүрэн
 |flag_p1=Flag of the Habsburg Monarchy.svg
 |байгуулга               = 1867
 |усадхалга            = 1918
 <!-- |type_after               = если этот параметр присутствует в шаблоне,
то необходимо указать примерно следующее: «Государства после распада…»,
иначе удалите его, автоматически будет указано: «Преемники».-->
 |s1=Герман Австри
 |flag_s1=Flag of Austria.svg
 |s2= Бүгэдэ Найрамдаха Арадшалһан Унгар Улас
 |flag_s2=Flag of Hungary (1918-1919; 3-2 aspect ratio).svg
 |s3=Чехословаки
 |flag_s3=Flag of the Czech Republic.svg
 |s4= Бүгэдэ Найрамдаха Баруун Украинагай Арадай Улас
 |flag_s4=Flag of Ukraine (1917–1921).svg
 |s5                     = Польшо
 |flag_s5                = Flag of Poland.svg
 |s6                     = Румыни хаанта улас
 |flag_s6                = Flag of Romania.svg
 |s7                     = Словеншүүдэй, хорватуудай ба сербүүдэй улас
 |flag_s7                = Flag of the State of Slovenes, Croats and Serbs.svg
 |s8                     = Серби хаанта улас
 |flag_s8                = State Flag of Serbia (1882-1918).svg
 |s9                     = Итали хаанта улас
 |flag_s9                = Flag of Italy (1861-1946).svg
 |уряа                    = ''Indivisibiliter ac Inseparabiliter''<br/><small>"Хубаашагүй ба хахалшагүй"</small>
 |ниислэл                  = [[Венэ]] ба [[Будапешт]]
 |хэлэн                     = [[Герман хэлэн|герман]], [[Унгар хэлэн|унгар]]<ref>Fisher, Gilman. [https://books.google.com/?id=TLkUAAAAYAAJ&pg=PA47 ''The Essentials of Geography for School Year 1888–1889'', p.&nbsp;47]. New England Publishing Company (Boston), 1888. Retrieved 20 August 2014.</ref>
 |мүнгэн_тэмдэгтэ                   = гюльден, кроно
 |дополнительный_параметр  = 
 |содержимое_параметра     = 
 |газар_нютаг                  = 681 727 км² (1918)
 |хүн_ама                = 52 800 000 (1914)
 |обог_удам                 = [[Һабсбург обог]]
 |тэргүүнэй_тушаал=[[Эзэн хаан]]
 |тэргүүн1=[[I Франц Йозеф]]
 |тэргүүн_үе1=1867–1916
 |тэргүүн2=[[Австриин I Карл|I ба IV Карл]]
 |тэргүүн_үе2=1916–1918
 |шажан                  = ''1910 оной тоосоо''<ref>Geographischer Atlas zur Vaterlandskunde, 1911, Tabelle 3.</ref> 76.6% [[Католик сүмэ|католик]]
}}
[[Файл:Austria-Hungary map.svg|thumb|upright=1.25|Австри-Унгар эзэнтэ гүрэн [[1914]] ондо.]]
[[Файл:Österreich-Ungarns Ende.png|thumb|upright=1.25|[[Дэлхэйн нэгэдүгээр дайн]]ай урда эзэнтэ гүрэнэй хуубари.]]
'''Австри-Унгар''', албан ёһоор '''Австри-Унгарай хаанта засаг''' ({{lang-de|Österreich-Ungarische Monarchie}}) гээшэ 1867 онһоо 1918 он хүрэтэр байһан [[Австриин эзэнтэ гүрэн]]эй (албан ёһоор ''Райхстагта түлөөлэгдэһэн хаанта уласууд ба газарнууд'' <small>({{lang-de|Die im Reichsrat vertretenen Königreiche und Länder}})</small>) болон [[Унгар хаанта улас]]ай (албан ёһоор ''Гэгээн Стефанай унгар титимэй газарнууд'' <small>({{lang-de|Die Länder der heiligen ungarischen Stephanskrone}})</small>) [[Үндэһэн хуулита хаанта засагта улас|үндэһэн хуулита]] [[хуби хүнэй холбоо]] <small>(нюурай уни)</small> юм.
Тус холбоо 1867 оной Австри-Унгарай зүбшэлсэлгын үрэ дүн байгаад, 1867 оной 3 һарыни 30-да бии болобо. Австри-Унгар хоёр хаанта уласуудһаа (Австри ба Унгар) болон нэгэ автономито нютагһаа (1868 ондо Хорват-Унгар тэгшэдхэлэй үрэ дүндэ бии болоһон Унгарта багтаһан Хорвати-Славони) бүридэһэн. [[Һабсбург обог|Һабсбургтан]] обогой засаглагдажа, Һабсбург эзэнтэ уласай һүүлшын шата мүн. 1867 оной шэнэшлэлэй һүүлдэ, Австриин болон Унгарай уласууд тэгшэ болоо. Гадаада хэрэгүүд болон сэрэгэй хүсэн нэгэдэһэн хиналта байгаашье һаа, улас гүрэнэй ондоо эмхи зургаанууд бүхы хоёр уласта амяараа байгаа.

Хуушан Австри-Унгарай нютаг дэбисхэр соо мүнөө үеын [[Австри]], [[Босни ба Герцеговина]], [[Унгар]], [[Словаки]], [[Словени]], [[Хорвати]], [[Чехи]], [[Румыни]]ин хахад шахуу хуби ([[Трансильвани]] болон [[Сучава можо]]) уласууд байрлана; зарим бишыхан нютагууд [[Итали]]да ([[Трентино — Альто-Адидже]]), Польшодо ([[Малопольскын можо|Малопольскын]] болон [[Подкарпатскын можо]]), [[Серби]]дэ ([[Воеводино]] автономито можо), [[Черногори]]до ([[Котор хото]]) болон [[Украина]]да ([[Закарпатын можо|Закарпатын]], [[Ивано-Франкивскын можо|Ивано-Франкивскын]], [[Львивэй можо|Львивэй]], [[Тернопилиин можо|Тернопилиин]] ба [[Черновцын можо]]нууд) байрлана.

== Эзэн хаашуул ==
Австри-Унгарын эзэнтэ гүрэндэ Австриин [[эзэн хаан]] мүн [[Унгар]]ай [[хаан]] байһан юм. [[1867 он]]һоо [[1918 он]] хүрэтэр, [[Һабсбург обог|Һабсбург обог удамай]] хоёр хашуул байгааː
* [[I Франц Йозеф]] [[1867]]—[[1916]]
* [[Австриин I Карл|I Карл]] [[1916]]—[[1918]]

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

[[Категори:Австриин түүхэ]]
[[Категори:Унгарай түүхэ]]