# Кентукки
Кентуккиин Хамтын Нүхэрлэл (англи: Commonwealth of Kentucky) — Америкын Нэгэдэһэн Уласай Түб Зүүн хэһэгтэ оршодог АНУ-ай можо улас. Кентуккиие Урдын бүрилдэхүүндэ оруулдаг болобошье, заримдаа газарзүй, соёлын хубида Дундада Үрнэдэ оруулжа тоосодог. Кентуккинь албан ёһоор хамтын нүхэрлэл гэгдэдэг дүрбэн можо уласай нэгэн юм. Анха Вирджиниин бүрилдэхүүндэ байһан тус можо уласынь 1792 ондо Нэгэдэһэн уласта нэгэдэһэн 15-дахи можо улас болоо. Кентукки нютаг дэбисхэрээр 37-да, хүн зоноор 26-да ородог. 
Кентукки даяар хээрэ, зүлгэдэ ургаха хүхэ үбһэнэй нэрээр тус можо уласые "Хүхэ үбһэтэ можо улас" гэдэг. Байгаали оршоной янза бүриин бүһэтэй болоод байгаалиин баялиг элбэг. Дэлхэйн эгээн ута агын системэ, доодо 48 можо уласдаа эгээн утада тоосогдохо уһан замда ашаглажа болохо гол мүрэн баянтайһаа гадна Миссисипи голһоо зүүн тиишэ эгээн томо хоёр хэмэл нууртай. Тэрэ АНУ-да хамагай олон сагаан һүүлтэ буга, зэрлиг сасагта хируултай болоод уласдаа хамагай ехэ нүүрһэн гаргадаг орд газарнуудтай. Кентуккинь мүн сэбэр үүлдэрэй адуу, мориной уралдаан, бурбон виски нэрэхэ үйлэдбэри, дуу хүгжэм, автомашинай үйлэдбэрилэл, тамхи, колледжын сагсан бүмбэгээрээ (баскетболоороо) алдартай бэлэй.

## Газарзүйн байра
| Хүршэ засаг захиргаанай нэгэжэ | Хүршэ засаг захиргаанай нэгэжэ | Хүршэ засаг захиргаанай нэгэжэ |
| ------------------------------ | ------------------------------ | ------------------------------ |
| Баруун-хойто: Иллинойс         | Хойто: Индиана • Огайо         | Зүүн-хойто: Баруун Вирджини    |
| Баруун: Миссури                |                                | Зүүн: Вирджини                 |
| Баруун-урда Миссури • Теннесси | Урда: Теннесси                 | Зүүн-урда: Вирджини • Теннесси |


## Ном зохёол

### Улс төр
- Miller, Penny M. Kentucky Politics & Government: Do We Stand United? (1994) Архивировалһан 26 долоо һара 2012 оной.
- Jewell, Malcolm E. and Everett W. Cunningham, Kentucky Politics (1968)


### Түүх

#### Судалгаа ба лавлах материал
- Bodley, Temple and Samuel M. Wilson. History of Kentucky 4 vols. (1928).
- Caudill, Harry M., Night Comes to the Cumberlands (1963). ISBN 0-316-13212-8
- Channing, Steven. Kentucky: A Bicentennial History (1977).
- Clark, Thomas Dionysius. A History of Kentucky (many editions, 1937–1992).
- Collins, Lewis. History of Kentucky (1880).
- Harrison, Lowell H. and James C. Klotter. A New History of Kentucky (1997).
- Kleber, John E. et al The Kentucky Encyclopedia (1992), standard reference history.
- Klotter, James C. Our Kentucky: A Study of the Bluegrass State (2000), high school text
- Lucas, Marion Brunson and Wright, George C. A History of Blacks in Kentucky 2 vols. (1992).
- Notable Kentucky African Americans http://www.uky.edu/Subject/aakyall.html
- Share, Allen J. Cities in the Commonwealth: Two Centuries of Urban Life in Kentucky (1982).
- Wallis, Frederick A. and Hambleton Tapp. A Sesqui-Centennial History of Kentucky 4 vols. (1945).
- Ward, William S., A Literary History of Kentucky (1988) (ISBN 0-87049-578-X).
- WPA, Kentucky: A Guide to the Bluegrass State  (1939), classic guide.
- Yater, George H. (1987). Two Hundred Years at the Fall of the Ohio: A History of Louisville and Jefferson County, 2nd edition, Filson Club, Incorporated. ISBN 0-9601072-3-1.


#### Төрөлжсөн эрдэм шинжилгээний судалгаа
- Bakeless, John. Daniel Boone, Master of the Wilderness (1989)
- Blakey, George T. Hard Times and New Deal in Kentucky, 1929–1939 (1986)
- Coulter, E. Merton. The Civil War and Readjustment in Kentucky (1926)
- Davis, Alice. "Heroes: Kentucky's Artists from Statehood to the New Millennium" (2004)
- Ellis, William E. The Kentucky River (2000).
- Faragher, John Mack. Daniel Boone (1993)
- Fenton, John H. Politics in the Border States: A Study of the Patterns of Political Organization, and Political Change, Common to the Border States: Maryland, West Virginia, Kentucky, and Missouri (1957)
- Ireland, Robert M. The County in Kentucky History (1976)
- Klotter, James C.; Lowell Harrison, James Ramage, Charles Roland, Richard Taylor, Bryan S. Bush, Tom Fugate, Dixie Hibbs, Lisa Matthews, Robert C. Moody, Marshall Myers, Stuart Sanders and Stephen McBride (2005). Jerlene Rose: Kentucky's Civil War 1861–1865. Back Home In Kentucky Inc. ISBN 0-9769231-1-4.
- Klotter, James C. Kentucky: Portrait in Paradox, 1900–1950 (1992)
- Pearce, John Ed. Divide and Dissent: Kentucky Politics, 1930–1963 (1987)
- Remini, Robert V. Henry Clay: Statesman for the Union (1991).
- Sonne, Niels Henry. Liberal Kentucky, 1780–1828 (1939)
- Tapp, Hambleton and James C Klotter. Kentucky Decades of Discord, 1865–1900 (1977)
- Townsend, William H. Lincoln and the Bluegrass: Slavery and Civil War in Kentucky (1955)
- Waldrep, Christopher Night Riders: Defending Community in the Black Patch, 1890–1915 (1993) tobacco wars

| АНУ-ай засаг захиргаанай хуубари                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             |
| \| Можо уласууд \| Айдахо \\| Айова \\| Алабама \\| Аляска \\| Аризона \\| Арканзас \\| Баруун Вирджини \\| Вайоминг \\| Вашингтон \\| Вермонт \\| Вирджини \\| Висконсин \\| Гавай \\| Делавэр \\| Джорджи \\| Иллинойс \\| Индиана \\| Калифорни \\| Канзас \\| Кентукки \\| Колорадо \\| Коннектикут \\| Луизиана \\| Массачусетс \\| Миннесота \\| Миссисипи \\| Миссури \\| Мичиган \\| Монтана \\| Мэн \\| Мэриленд \\| Небраска \\| Невада \\| Нью-Гэмпшир \\| Нью-Джерси \\| Нью-Йорк \\| Нью-Мексико \\| Огайо \\| Оклахома \\| Орегон \\| Пенсильвани \\| Род-Айленд \\| Теннесси \\| Техас \\| Урда Дакота \\| Урда Каролина \\| Флорида \\| Хойто Дакота \\| Хойто Каролина \\| Юта \| \| Холбооной тойрог \| Вашингтон (Колумби тойрог) \| \| Арал нютаг дэбисхэрнүүд \| Америкын Самоа \\| АНУ-ай Виргиниин аралнууд \\| Гуам \\| Пуэрто-Рико \\| Хойто Марианай аралнууд \| \| Бишыхан аралнууд \| Бахо-Нуэво* \\| Бейкэр арал \\| Уэйк арал \\| Джарвис арал \\| Джонстон атолл \\| Кингмен шүрэн арал \\| Мидуэй атолл \\| Навасса арал \\| Пальмира атолл \\| Серранилла арал \\| Хаулэнд арал \| |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             |
| Можо уласууд                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        | Айдахо \| Айова \| Алабама \| Аляска \| Аризона \| Арканзас \| Баруун Вирджини \| Вайоминг \| Вашингтон \| Вермонт \| Вирджини \| Висконсин \| Гавай \| Делавэр \| Джорджи \| Иллинойс \| Индиана \| Калифорни \| Канзас \| Кентукки \| Колорадо \| Коннектикут \| Луизиана \| Массачусетс \| Миннесота \| Миссисипи \| Миссури \| Мичиган \| Монтана \| Мэн \| Мэриленд \| Небраска \| Невада \| Нью-Гэмпшир \| Нью-Джерси \| Нью-Йорк \| Нью-Мексико \| Огайо \| Оклахома \| Орегон \| Пенсильвани \| Род-Айленд \| Теннесси \| Техас \| Урда Дакота \| Урда Каролина \| Флорида \| Хойто Дакота \| Хойто Каролина \| Юта |
| Холбооной тойрог                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    | Вашингтон (Колумби тойрог)                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  |
| Арал нютаг дэбисхэрнүүд                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             | Америкын Самоа \| АНУ-ай Виргиниин аралнууд \| Гуам \| Пуэрто-Рико \| Хойто Марианай аралнууд                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               |
| Бишыхан аралнууд                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    | Бахо-Нуэво* \| Бейкэр арал \| Уэйк арал \| Джарвис арал \| Джонстон атолл \| Кингмен шүрэн арал \| Мидуэй атолл \| Навасса арал \| Пальмира атолл \| Серранилла арал \| Хаулэнд арал                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        |


Кентукки
{{Улас орон
 |буряад_нэрэ                 = Кентуккиин Хамтын Нүхэрлэл
 |уугуул_нэрэ             = Commonwealth of Kentucky
 |статус                   = [[Америкын Нэгэдэһэн Улас#Холбооной тогтолсоо: можо уласууд болон орон нютагууд|АНУ-ай можо улас]]
 |дуулал                     = 
 |туг                     = Flag of Kentucky.svg
 |тугай_бэшэлгэ           = Далбаа
 |һүлдэ                     = Seal of Kentucky.svg
 |һүлдын_бэшэлгэ           = Уласай тамга
 |газарай_зураг                    = Map_of_USA_KY.svg
 |хэмжээ                   = 
 |бэшэлгэ                 = [[АНУ]]-да Кентуккиин байра
 |уряа                    =  ''United we stand, divided we fall''<br/><small>''Нэгэдэбэл хүсэтэйбди, хубаагдабал доройтонобди''</small>
 |ниислэл                  = [[Франкфорт (Кентукки)|Франкфорт]]
 |хэлэн                     = [[Англи хэлэн|англи]]<ref name="kysym">{{cite web | title=Kentucky State Symbols | publisher=Kentucky Department for Libraries and Archives | url=http://kdla.ky.gov/resources/KYSymbols.htm | accessdate=2006-11-29 | archivedate=2006-11-30 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20061130030521/http://www.kdla.ky.gov/resources/KYSymbols.htm }}</ref> 
 |тэргүүнэй_тушаал1     = Амбан захирагша
 |тэргүүн1  = Стив Бешеар
 |тэргүүнэй_тушаал2     = Дэд захирагша
 |тэргүүн2  = Джерри Абрамсон
 |газар_нютаг                  = 104 659 км²
 |уһанай_хуби                  = 1763 км² (1,68 %)
 |хүн_ама                = 4 369 356 (2014)<ref>http://www.census.gov/popest/states/NST-ann-est.html 2007 Population Estimates</ref>
 |дополнительный_параметр  = Можо улас болоһон үдэр
 |содержимое_параметра     = 1792 оной 6 һарын 1 (15-дахи)
}}
'''Кентуккиин Хамтын Нүхэрлэл''' ({{lang-en|Commonwealth of Kentucky}}) — [[Америкын Нэгэдэһэн Улас]]ай Түб Зүүн хэһэгтэ оршодог АНУ-ай можо улас. Кентуккиие Урдын бүрилдэхүүндэ оруулдаг болобошье, заримдаа газарзүй, соёлын хубида Дундада Үрнэдэ оруулжа тоосодог.<ref>{{cite book |title=''The North American Midwest: A Regional Geography''|publisher=Wiley Publishers |location=[[New York, New York]] |year=1955 |isbn=0901411931}}</ref><ref>{{cite journal |last=Meyer |first=David R. |year=1989 |month=December |title=Midwestern Industrialization and the American Manufacturing Belt in the Nineteenth Century |journal=The Journal of Economic History |volume=49 |issue=4 |pages=921–937 |id= |url= |accessdate= }}</ref> Кентуккинь албан ёһоор хамтын нүхэрлэл гэгдэдэг дүрбэн можо уласай нэгэн юм. Анха Вирджиниин бүрилдэхүүндэ байһан тус можо уласынь 1792 ондо Нэгэдэһэн уласта нэгэдэһэн 15-дахи можо улас болоо. Кентукки нютаг дэбисхэрээр 37-да, хүн зоноор 26-да ородог. 

Кентукки даяар хээрэ, зүлгэдэ ургаха хүхэ үбһэнэй нэрээр тус можо уласые "Хүхэ үбһэтэ можо улас" гэдэг. Байгаали оршоной янза бүриин бүһэтэй болоод байгаалиин баялиг элбэг. Дэлхэйн эгээн ута агын системэ, доодо 48 можо уласдаа эгээн утада тоосогдохо уһан замда ашаглажа болохо гол мүрэн баянтайһаа гадна [[Миссисипи мүрэн|Миссисипи голһоо]] зүүн тиишэ эгээн томо хоёр хэмэл нууртай. Тэрэ АНУ-да хамагай олон сагаан һүүлтэ буга, зэрлиг сасагта хируултай болоод уласдаа хамагай ехэ [[нүүрһэн]] гаргадаг орд газарнуудтай. Кентуккинь мүн сэбэр үүлдэрэй [[адуу]], [[морин]]ой уралдаан, бурбон виски нэрэхэ үйлэдбэри, дуу хүгжэм, автомашинай үйлэдбэрилэл, тамхи, колледжын [[сагсан бүмбэгэ]]эрээ (баскетболоороо) алдартай бэлэй.

== Газарзүйн байра ==
{| class="wikitable" width="60%" style="text-align:center"
!colspan="3"|Хүршэ засаг захиргаанай нэгэжэ
|-
| width="35%" | ''Баруун-хойто:''<br />[[File:Flag of Illinois.svg|20px]] [[Иллинойс]] 
| width="30%" | ''Хойто:''<br />[[File:Flag of Indiana.svg|20px]] [[Индиана]] {{*}} [[File:Flag of Ohio.svg|20px]] [[Огайо]]
| width="35%" | ''Зүүн-хойто:''<br />[[File:Flag of West Virginia.svg|20px]] [[Баруун Вирджини]] 
|-
| width="35%" | ''Баруун:''<br />[[File:Flag of Missouri.svg|20px]] [[Миссури]]
| width="30%" | [[Файл:Brosen windrose.svg|50px]]
| width="35%" | ''Зүүн:''<br />[[File:Flag of Virginia.svg|20px]] [[Вирджини]]
|-
| width="35%" | ''Баруун-урда''<br /> [[File:Flag of Missouri.svg|20px]] [[Миссури]] {{*}} [[File:Flag of Tennessee.svg|20px]] [[Теннесси]]
| width="30%" | ''Урда:''<br />[[File:Flag of Tennessee.svg|20px]] [[Теннесси]]
| width="35%" | ''Зүүн-урда:''<br />[[File:Flag of Virginia.svg|20px]] [[Вирджини]] {{*}} [[File:Flag of Tennessee.svg|20px]] [[Теннесси]]
|}

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

== Холбооһон ==
{{commons|Kentucky}}
* [http://kentucky.gov Kentucky.gov: My New Kentucky Home]
* [http://wikis.ala.org/godort/index.php/Kentucky Kentucky State Databases] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515221659/http://wikis.ala.org/godort/index.php/Kentucky |date=2008-05-15 }} - Annotated list of searchable databases produced by Kentucky state agencies and compiled by the Government Documents Roundtable of the American Library Association.
* [http://www.kentuckytourism.com Kentucky Department of Tourism]
* [http://www.kentuckyhighlands.com/kh/index.asp The Kentucky Highlands Project]
* [http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=KY USGS real-time, geographic, and other scientific resources of Kentucky]
* [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=KY Energy & Environmental Data for Kentucky] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081201092405/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=KY |date=2008-12-01 }}
* [http://www.ers.usda.gov/StateFacts/KY.htm Kentucky State Facts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820031734/http://ers.usda.gov/StateFacts/KY.HTM |date=2008-08-20 }}
* [http://www.kentuckyunbridledspirit.com/ Kentucky: Unbridled Spirit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516051753/http://kentuckyunbridledspirit.com/ |date=2008-05-16 }}
* [http://www.kyvl.org/ Kentucky Virtual Library]
* [http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=KY "Science In Your Backyard: Kentucky"] U.S. Department of the Interior | U.S. Geological Survey, July 3, 2006, retrieved November 4, 2006
* [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/21000.html U.S. Census Bureau Kentucky QuickFacts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150622061626/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/21000.html |date=2015-06-22 }}
* [http://www.mrnussbaum.com/kentuckyflash2.htm Interactive Kentucky for Kids]

== Ном зохёол ==
=== Улс төр ===
* [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=3096856 Miller, Penny M. ''Kentucky Politics & Government: Do We Stand United?'' (1994)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120726111711/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=3096856 |date=2012-07-26 }}
* Jewell, Malcolm E. and Everett W. Cunningham, ''Kentucky Politics'' (1968)

=== Түүх ===
==== Судалгаа ба лавлах материал ====
* Bodley, Temple and Samuel M. Wilson. ''History of Kentucky'' 4 vols. (1928).
* [[Harry M. Caudill|Caudill, Harry M.]], ''Night Comes to the Cumberlands'' (1963). ISBN 0-316-13212-8
* Channing, Steven. ''Kentucky: A Bicentennial History'' (1977).
* Clark, Thomas Dionysius. ''A History of Kentucky'' (many editions, 1937–1992).
* Collins, Lewis. ''History of Kentucky'' (1880).
* Harrison, Lowell H. and James C. Klotter. ''A New History of Kentucky'' (1997).
* Kleber, John E. et al ''The Kentucky Encyclopedia'' (1992), standard reference history.
* Klotter, James C. ''Our Kentucky: A Study of the Bluegrass State'' (2000), high school text
* Lucas, Marion Brunson and Wright, George C. ''A History of Blacks in Kentucky'' 2 vols. (1992).
* Notable Kentucky African Americans http://www.uky.edu/Subject/aakyall.html
* Share, Allen J. ''Cities in the Commonwealth: Two Centuries of Urban Life in Kentucky'' (1982).
* Wallis, Frederick A. and Hambleton Tapp. ''A Sesqui-Centennial History of Kentucky'' 4 vols. (1945).
* Ward, William S., ''A Literary History of Kentucky'' (1988) (ISBN 0-87049-578-X).
* [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=99066764 WPA, ''Kentucky: A Guide to the Bluegrass State '' (1939)], classic guide.
* {{cite book|title=Two Hundred Years at the Fall of the Ohio: A History of Louisville and Jefferson County|last=Yater|first=George H.|year=1987|publisher=[[The Filson Historical Society|Filson Club, Incorporated]]|edition=2nd edition|id = ISBN 0-9601072-3-1}}

==== Төрөлжсөн эрдэм шинжилгээний судалгаа ====
* [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=105132587 Bakeless, John. ''Daniel Boone, Master of the Wilderness'' (1989)]
* Blakey, George T. ''Hard Times and New Deal in Kentucky, 1929–1939'' (1986)
* Coulter, E. Merton. ''The Civil War and Readjustment in Kentucky'' (1926)
* Davis, Alice. "Heroes: Kentucky's Artists from Statehood to the New Millennium" (2004)
* Ellis, William E. ''The Kentucky River'' (2000).
* Faragher, John Mack. ''Daniel Boone'' (1993)
* [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=6471305 Fenton, John H. ''Politics in the Border States: A Study of the Patterns of Political Organization, and Political Change, Common to the Border States: Maryland, West Virginia, Kentucky, and Missouri'' (1957)]
* Ireland, Robert M. ''The County in Kentucky History'' (1976)
* {{cite book|title=Kentucky's Civil War 1861–1865| last=Klotter|first=James C.|coauthors=Lowell Harrison, James Ramage, Charles Roland, Richard Taylor, Bryan S. Bush, Tom Fugate, Dixie Hibbs, Lisa Matthews, Robert C. Moody, Marshall Myers, Stuart Sanders and Stephen McBride|editor=Jerlene Rose|year=2005|publisher=Back Home In Kentucky Inc|id = ISBN 0-9769231-1-4}}
* Klotter, James C. ''Kentucky: Portrait in Paradox, 1900–1950'' (1992)
* Pearce, John Ed. ''Divide and Dissent: Kentucky Politics, 1930–1963'' (1987)
* Remini, Robert V. ''Henry Clay: Statesman for the Union'' (1991).
* [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=100662336 Sonne, Niels Henry. ''Liberal Kentucky, 1780–1828'' (1939)]
* Tapp, Hambleton and James C Klotter. ''Kentucky Decades of Discord, 1865–1900'' (1977)
* [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=61648056 Townsend, William H. ''Lincoln and the Bluegrass: Slavery and Civil War in Kentucky'' (1955)]
* [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=14459929 Waldrep, Christopher ''Night Riders: Defending Community in the Black Patch, 1890–1915'' (1993)] tobacco wars

{{АНУ-ай засаг захиргаанай нэгэжэ}}

[[Категори:Америкын Нэгэдэһэн Улас]]
[[Категори:Кентукки| ]]