# Мансинууд
Мансинууд (хуушан нэрэнь: вогулнууд) гээшэ Ханты-Манси автономито тойрогто ажаһуудаг арад түмэнээр, нэгэ хубинь Тюмениин можодо болон Оросой гадаада баһа ажаһууна. Мансинууд финн-угор хэлэнүүдэй бүлэгтэ агуулдаг кирилл үзэгээр бэшэдэг манси хэлээр дуугараад, ород хэлые мүн хэрэглэнэ.

## Нэрэ
Эндоэтноним (уугуул нэрэ) манси гэжэ хүн удхатай болоод протофинно-угор *mańćɜ «эрэ хүн, хүн» гэһэн үгэһөө гаралтай ба ондоо угор хэлэнүүдтэ адли үгэтэй: ханты маньть (mańt́) (В), моньть (mońt́) (И), мась (maś) (О), мүн magyar гэһэн унгарнуудай уугуул нэрэ. Манси хэлэнэй аялгуунуудта олон маягтай юм: сосьвын маньси (mańśi), пелымэй ма̄ньсь (māńś), доодо кондын мӧ̄ньсь (mɔ̄̈ńś), тавдын мӓньцӣ (mäńćī), доодо лозьвын ма̊ньсь (måńś).

Мансинууд
{{Инфобокс үндэһэтэн
|group= Мансинууд
|image= [[File:Famille de Vogoules 82.JPG|250px]]
|image_caption‍=Манси бүлэ
|region1 = {{flagcountry|RUS}}:<br /> 12 269 (2010 г.)<ref name="пер.2010">[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/perepis_itogi1612.htm Официальный сайт Всероссийской переписи населения 2010 года. Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года]</ref>, 11 432 (2002 г.)<ref name="perepis">{{cite web|author=|datepublished=|url=http://www.perepis2002.ru/content.html?id=11&docid=10715289081463|title=Всероссийская перепись населения 2002 года|lang=|publisher=|accessdate=2009-12-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091026071812/http://www.perepis2002.ru/content.html?id=11&docid=10715289081463|archivedate=2009-10-26}}</ref> <br />
* [[Тюмениин можо]]:<br /> 11 614 (2010 г.)<ref name="пер.2010"/>, 10 561<ref name="perepis" /> (2002 г.)
** [[Ханты-Манси автономито тойрог]]:<br /> 10&nbsp;917 (2010 г.)<ref name="пер.2010"/>, 9 894<ref name="perepis" /> (2002)
** [[Ямал-Ненец автономито тойрог]]:<br /> 171<ref name="perepis" /> (2002 г.)
** [[Тюмениин можо]] (ХМАТ ба ЯНАТ-һаа гадна):<br /> 496<ref name="perepis" /> (2002 г.)
* [[Свердловскын можо]]:<br /> &nbsp;251 (2010 г.)<ref name="пер.2010"/>, 259<ref name="perepis" /> (2002 г.)
|languages= [[Манси хэлэн|Манси]], [[ород хэлэн]]<ref name="языки">{{cite web|url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/Documents/Vol4/pub-04-08.pdf |format=PDF |title=8. НАСЕЛЕНИЕ НАИБОЛЕЕ МНОГОЧИСЛЕННЫХ|publisher=Gks.ru |accessdate=2015-03-16}}</ref>
|region2 = {{flagcountry|Ukraine}}:<br /> 43 (2001 г.)
|related= 
|religions= [[Үнэн алдарта шажан]]
}}
'''Мансинууд''' (хуушан нэрэнь: '''вогулнууд''') гээшэ [[Ханты-Манси автономито тойрог — Югра|Ханты-Манси автономито тойрогто]] ажаһуудаг арад түмэнээр, нэгэ хубинь [[Тюмениин можо]]до болон Оросой гадаада баһа ажаһууна. Мансинууд [[финн-угор хэлэнүүд]]эй бүлэгтэ агуулдаг [[кирилл үзэг]]ээр бэшэдэг манси хэлээр дуугараад, [[ород хэлэн|ород хэлые]] мүн хэрэглэнэ.

== Нэрэ ==
Эндоэтноним (уугуул нэрэ) ''манси'' гэжэ ''хүн'' удхатай болоод [[Протофинн-угор хэлэн|протофинно-угор]] *''mańćɜ'' «эрэ хүн, хүн» гэһэн үгэһөө гаралтай ба ондоо угор хэлэнүүдтэ адли үгэтэй: [[Ханты хэлэн|ханты]] ''маньть'' (mańt́) ({{abbr|В|ваховскын аялгуу|0}}), ''моньть'' (mońt́) ({{abbr|И|Эрчисэй аялгуу|0}}), ''мась'' (maś) ({{abbr|О|обдорой аялгуу|0}}), мүн ''magyar'' гэһэн [[унгарнууд]]ай уугуул нэрэ. Манси хэлэнэй аялгуунуудта олон маягтай юм: [[Сосьва гол|сосьвын]] ''маньси'' (mańśi), [[Пелым гол|пелымэй]] ''ма̄ньсь'' (māńś), [[Конда (Эрчисэй шудхал)|доодо кондын]] ''мӧ̄ньсь'' (mɔ̄̈ńś), [[Тавда гол|тавдын]] ''мӓньцӣ'' (mäńćī), [[Лозьва гол|доодо лозьвын]] ''ма̊ньсь'' (måńś)<ref>{{книга|автор=Rédei, Károly|заглавие=Uralisches etymologisches Wörterbuch|ссылка=http://starling.rinet.ru/cgi-bin/response.cgi?single=1&basename=%2fdata%2furalic%2furalet&text_number=1820&root=config|место=Budapest|издательство=Akadémiai Kiadó|год=1988|страницы=866—867}}</ref><ref name="Напольских2005">{{статья|автор=[[Напольских, Владимир Владимирович|Напольских В. В.]]|заглавие=Йӧгра. (Ранние обско-угорско—пермские контакты и этнонимия)|издание=Антропологический форум|место=СПб.|год=2005|номер=3|страницы=261—262|ссылка=http://anthropologie.kunstkamera.ru/files/pdf/003/03_05_napolskikh_k.pdf}}</ref>.

== Хүн зон ==
<timeline>
ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:40 right:40 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:14000
ScaleMajor = unit:year increment:2000 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1926 color:gray1 width:1 
   from:0 till:5754 width:15  text:5754 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1939 color:gray1 width:1 
   from:0 till:6295 width:15  text:6295 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1959 color:gray1 width:1 
   from:0 till:6318 width:15  text:6318 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1970 color:gray1 width:1 
   from:0 till:7609 width:15  text:7609 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1979 color:gray1 width:1 
   from:0 till:7434 width:15  text:7434 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1989 color:gray1 width:1 
   from:0 till:8279 width:15  text:8279 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2002 color:gray1 width:1 
   from:0 till:11432 width:15  text:11432 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2010 color:gray1 width:1 
   from:0 till:12269 width:15  text:12269 textcolor:red fontsize:8px
</timeline>

== Зүүлтэ == 
{{зүүлтэ}}

[[Категори:Ханты-Манси автономито тойрог]]
[[Категори:Оросой арадууд]]
[[Категори:Ураалай арадууд]]
[[Категори:Сибириин арадууд]]