# Суранзан орон
Суранзан орон — сахилгаан гүйдэл болон суранзан шэнжэ шанартай материалнуудай суранзан нүлөөлэлэй математика тодорхойлолто, тайлбари юм. Суранзан орон дохи алибаа сэг шиглэл болон хэмжээ (ута) хоёроор тодорхойлогдохо ба тиимһээ суранзан орон бол вектор талмай юм. Суранзан орониинь ехэнхдээ Лоренцын хүсээр тодорхойлогдохо ба энэ хүсэниинь сахилгаан сэнэгые хүдэлгэгшэ хүсэн юм. Суранзан орониинь тус тусдаа бэе дааһан болобошье хоорондоо нягта хамааралтай хоёр оронһоо хамаарна. Тэдэгээрые B болон H үзэгээр тэмдэглэнэ.
Хүдэлжэ бай сахилгаан сэнэгүүд болон үндэһэн квант шанартай холбоотой өөрын эгэл хэһэгүүдэй эргэлдэхэ хүдэлөөнһөө суранзан орон үүдэнэ. Харисангын онолоор сахилгаан болон суранзан орониинь нэгэ объектын хоёр харилсан холбоотой үзэл бодол юм. Сахилгаан суранзан орон гэжэ нэрлэгдэдэг энэ ороной бүридэл хэһэг болохо сахилгаан болон суранзан оронуудынь ажаглагша болон сэнэгэй харисангы хурданһаа хамаардаг. Квант физикэдэ сахилгаан суранзан орон квант хэлбэритэ шэлжэһэн байдаг ба фотоной харилсан шэлжэһэнэй үрэ дүндэ сахилгаан суранзан харилсан үйлэшэлэл бии болодог.
Үдэр тутамай амидаралда суранзан орониинь тогтомол суранзануудай үүдхэһэн нэгэ нэгэнээ болон түмэр бэетые татаха ба түлхэхэ үлэ үзэгдэхэ хүсэн байдалаар дайралдадаг. Оршон үеын технологида суранзан орон маша түгээмэл хэрэглэгдэжэ байна. Тухайлбал сахилгаан технологи болон сахилгаан механикын технологида үргэнөөр ашаглажа байна. Дэлхэй өөрөө өөрын гэһэн суранзан оронтой. Энэнь та бидэндэ зүг шэглэл, байрашал тогтооход шухала ажа холбогдолтой. Хуйларһан суранзан оронуудынь сахилгаан мотор болон генераторда ашаглагдадаг. Суранзан хүсэниинь Халлын нүлөөлэлөөр дамжан үнгэржэ бай сэнэг зөөгшэдэй талаар мэдээсэл олгодог.

Суранзан орон
{{Сахилгаан суранзан}}
'''Суранзан орон''' — [[сахилгаан гүйдэл]] болон [[суранзан]] шэнжэ шанартай материалнуудай суранзан нүлөөлэлэй [[тооной ухаан|математика]] тодорхойлолто, тайлбари юм. Суранзан орон дохи алибаа сэг ''шиглэл'' болон ''хэмжээ'' (ута) хоёроор тодорхойлогдохо ба тиимһээ суранзан орон бол вектор талмай юм. Суранзан орониинь ехэнхдээ [[Лоренцын хүсэн|Лоренцын хүсээр]] тодорхойлогдохо ба энэ [[хүсэн]]иинь [[сахилгаан сэнэг]]ые хүдэлгэгшэ хүсэн юм. ''Суранзан орониинь'' тус тусдаа бэе дааһан болобошье хоорондоо нягта хамааралтай хоёр оронһоо хамаарна. Тэдэгээрые '''B''' болон '''H''' үзэгээр тэмдэглэнэ.

[[Файл:VFPt cylindrical magnet thumb.svg|thumbnail|Тэгшэ хэмтэ тэнхэлигтэй тогтомол суранзан орон]]
Хүдэлжэ бай [[сахилгаан сэнэг|сахилгаан сэнэгүүд]] болон үндэһэн квант шанартай холбоотой өөрын эгэл хэһэгүүдэй эргэлдэхэ хүдэлөөнһөө суранзан орон үүдэнэ. [[Харисангын онол]]оор сахилгаан болон суранзан орониинь нэгэ объектын хоёр харилсан холбоотой үзэл бодол юм. Сахилгаан суранзан орон гэжэ нэрлэгдэдэг энэ ороной бүридэл хэһэг болохо сахилгаан болон суранзан оронуудынь ажаглагша болон сэнэгэй харисангы [[хурдан|хурданһаа]] хамаардаг. Квант физикэдэ сахилгаан суранзан орон квант хэлбэритэ шэлжэһэн байдаг ба фотоной харилсан шэлжэһэнэй үрэ дүндэ сахилгаан суранзан харилсан үйлэшэлэл бии болодог.

Үдэр тутамай [[амидарал]]да суранзан орониинь тогтомол суранзануудай үүдхэһэн нэгэ нэгэнээ болон түмэр бэетые татаха ба түлхэхэ үлэ үзэгдэхэ хүсэн байдалаар дайралдадаг. Оршон үеын технологида суранзан орон маша түгээмэл хэрэглэгдэжэ байна. Тухайлбал сахилгаан технологи болон сахилгаан механикын технологида үргэнөөр ашаглажа байна. [[Дэлхэй]] өөрөө өөрын гэһэн суранзан оронтой. Энэнь та бидэндэ зүг шэглэл, байрашал тогтооход шухала ажа холбогдолтой. Хуйларһан суранзан оронуудынь [[сахилгаан мотор]] болон [[генератор]]да ашаглагдадаг. Суранзан хүсэниинь [[Халлын нүлөөлэл|Халлын нүлөөлэлөөр]] дамжан үнгэржэ бай сэнэг зөөгшэдэй талаар мэдээсэл олгодог.
[[Файл:VFPt Solenoid correct2.svg|thumbnail|Соленоид болон үүдэжэ бай суранзан ороной диаграмма. Бүхы суранзан ороной шугамынь сахилгаан динамика хуулиин ёһoop хэлбэржэнэ.]]

== Холбооһон ==
* [http://univertv.ru/video/biology/obwaya_biologiya/biofizika/vliyanie_slabyh_magnitnyh_polej_na_biosistemy_video/?mark=all Влияние слабых магнитных полей на биосистемы]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (видео)

{{1000 үгүүлэл}}

[[Категори:Суранзан]]