# Хоолой дабһан
Хоолой дабһан (ᠬᠣᠭᠤᠯᠠᠨ ᠤ ᠳᠠᠪᠤᠰᠤ), натриин хлорид (NaCl) — хүнэһэнэй амта нэмэгдүүлхэ бусад бүхы амталагшаһаа ехэ хэмжээтэй хэрэглэгдэдэг. Амтлагшын дотор юрэдын хоолой дабһан онсогой байра эзэлнэ. Мүн зарим хүнэһэниие консервировалжа хадагалхын тулада ехэ хэмжээнэй дабһаар дабһалдаг. Хүнэй плазмэ ба эсэй гаднахи шэнгэндээ натриин болон хлорой ионуудай амин шухала шаардалгатай концентрациие барижа байхын тулада тэдые тодорхой хэмжээнэй хоолой дабһан хэлбэреэр гаднаһаа абажа байдаг.

## Танилсуулга
Эртэ урда сагһаа дабһан гээшэ ехэ үнэтэй зүйлнүүдэй нэгэниинь байһан юм. Зарим газарнуудта  дабһанай түлөө шуһата тулалдаанууд болодог байгаа.1648 ондо Москвада болоһон бодолго «дабһанай буһалгаан» гэжэ түүхэдэ бэшээтэй. Үгытэй хүнүүд дабһа худалдажа абаха аргагүй байхадаа, баяшуулай ажалынь хэжэ, хүлһыень дабһаар абадаг һэн.«Дабһан алтанһаа үнэтэй» гэжэ хүнүүд хэлсэдэг байгаа.
Далайн уһан соо удаан хэбтэһэн модо, зомгоол суглуулаад, галда дүргөөхэдэ, үнэһэн болоо юм аабдаа. Тиимэ үнэһые папуасууд эгээл амтатай, эгээл хүндэтэй эдеэн гэжэ тоолодог гээд, Миклухо-Маклай гэжэ бэшэһэн байдаг.
Хүнэй бэедэ дабһан тон хэрэгтэй юм. 300 грамм дабһан хүнэй бэе соо ходо байха ёһотой — тэрэниие доошонь оруулхагүйн түлөө хүн дабһатай эдеэ эдинэ. Гэбэшье дабһа ехээр эдеэ һаа, хүл гарай, үе мүсын үбшөөр хүн үбдэжэ болохо. Тиимэһээ юумэн бүхэниие хэм хэмжүүр соонь хэрээглэхэдэ туһатай байдаг. 

Хоолой дабһан
[[File:Table salt with salt shaker V1.jpg|thumb|«Экстра» нэрэтэй хоолой дабһан]]
[[Файл:Common-salt.jpg|thumb|Хоолой дабһанай кристаллнууд]]
'''Хоолой дабһан''' ({{mongolUnicode|ᠬᠣᠭᠤᠯᠠᠨ ᠤ ᠳᠠᠪᠤᠰᠤ|h}}), '''натриин хлорид''' (NaCl) — хүнэһэнэй амта нэмэгдүүлхэ бусад бүхы амталагшаһаа ехэ хэмжээтэй хэрэглэгдэдэг. Амтлагшын дотор юрэдын хоолой дабһан онсогой байра эзэлнэ. Мүн зарим хүнэһэниие консервировалжа хадагалхын тулада ехэ хэмжээнэй дабһаар дабһалдаг. Хүнэй плазмэ ба эсэй гаднахи шэнгэндээ натриин болон хлорой ионуудай амин шухала шаардалгатай концентрациие барижа байхын тулада тэдые тодорхой хэмжээнэй хоолой дабһан хэлбэреэр гаднаһаа абажа байдаг<ref>Toli.Query.com [http://toli.query.mn/dictionary_items/10949 Дабһан]</ref>.

== Танилсуулга ==
Эртэ урда сагһаа дабһан гээшэ ехэ үнэтэй зүйлнүүдэй нэгэниинь байһан юм. Зарим газарнуудта  дабһанай түлөө шуһата тулалдаанууд болодог байгаа.1648 ондо Москвада болоһон бодолго «дабһанай буһалгаан» гэжэ түүхэдэ бэшээтэй. Үгытэй хүнүүд дабһа худалдажа абаха аргагүй байхадаа, баяшуулай ажалынь хэжэ, хүлһыень дабһаар абадаг һэн.«Дабһан алтанһаа үнэтэй» гэжэ хүнүүд хэлсэдэг байгаа.

Далайн уһан соо удаан хэбтэһэн модо, зомгоол суглуулаад, галда дүргөөхэдэ, үнэһэн болоо юм аабдаа. Тиимэ үнэһые [[папуасууд]] эгээл амтатай, эгээл хүндэтэй [[эдеэн]] гэжэ тоолодог гээд, [[Николай Миклухо-Маклай|Миклухо-Маклай]] гэжэ бэшэһэн байдаг.

Хүнэй бэедэ дабһан тон хэрэгтэй юм. 300 грамм дабһан хүнэй бэе соо ходо байха ёһотой — тэрэниие доошонь оруулхагүйн түлөө хүн дабһатай эдеэ эдинэ. Гэбэшье дабһа ехээр эдеэ һаа, хүл гарай, үе мүсын үбшөөр хүн үбдэжэ болохо. Тиимэһээ юумэн бүхэниие хэм хэмжүүр соонь хэрээглэхэдэ туһатай байдаг. 

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

[[Категори:Дабһан]]

{{stub}}