# Никколо Макиавелли
Никколо Макиавелли (итальян: Niccolò Machiavelli) болбол Флоренциин сэдьхэгшэ, бэшээшэ, дипломат, гүн ухаантан, хүгжэмшэн, ирагуу найрагша, драматург болон Италиин Һэргэн мандалтын үедэ амидаржа байһан удха зохёолшо юм. Тэрэ 1469 оной 5 һарын 3-да Флоренцидэ түрэжэ, 1527 оной 6 һарын 21-дэ Флоренцидэ наһа бараһан. Тэрэнэй нэрэнь «макиавеллизм» гэһэн үзэл сурталай үндэһэ һуури табиһан байна. Тэрэ «Хун тайжа» (Il Principe, 1532) гэжэ нэрэтэй номоороо дэлхэй дүүрэн мэдээжэ болоһон юм.
1498 онһоо 1512 он болотор Макиавелли болбол Флоренциин республикын хоёрдугаар канцлер байһан болоод түрэ болон сэрэгэй асуудалда харюусажа байһан. 1512 ондо Медичитэн гэр бүлэ республикые эзэлһэнэй дараа Макиавелли албан тушаалһаа гаргагдаһан байгаа. Тэрэ Медичитэнэй засаг захиргаада эргэжэ орохые оролдоһоншье һаа, 1513 ондо баригдажа эрүүдэгдэн шүүгдэһэн бэлэй. Макиавелли хадаа һүүлдээ сүлөөлэгдэһэн байгаад Флоренциһээ гүйжэ бодхуултаһан байна.
1526 ондо тэрэ хадаа улас түрэ ажаябуулгада бусажа, Медичитэн албанда ехээр дипломат ажаллалга ябуулһан. Гэбэшье, 1527 ондо тэрэ албан тушаалһааа зайлуулгдажа, ядууралда наһа бараһан.
Макиавелли өөрынгөө хүдэлмэринүүд соо хүсэ шадал, бодито байдал, хойшолонгой тухай бэшэһэн. Тэрэнэй үзэл бодолнууд мүнөөшье хүрэтэр мүнөөдэрэй улас түрэдэ нүлөөлжэ байна. 1512 онһоо 1526 он хүрэтэрхи жэлнүүдтэ Макиавелли гүрэнэй онолой болон бусад уран зохёолой ажалдаа зорюулһан. Тэрэнэй хоёр хамагай шухала политик зохёолнууд болохо «Хунтайжа» болон «Тит Ливийн тухай тайлбари болохо Дискорси» (Discorsi sopra la prima deca di Tito Livio) 1513 ондо гараһан. «Дайнай урлаг» гэһэн зохёол 1522 ондо гараһан. Макиавеллиин «Флоренциин түүхэ» (Istorie Fiorentine, 1532) гэжэ зохёол наһа бараһанайнгаа һүүлдэ хэблэгдэһэн байгаа.

Никколо Макиавелли
{{Алдартай хүн
|нэрэ = Никколо Макиавелли
|уугуул_нэрэ = Niccolò di Bernardo dei Machiavelli
|ажал_үйлэ = [[гүн ухаан|гүн ухаантан]], [[улас түрэ|улас түрын ябуулагша]]
|гар    = [[File:Machiavelli Signature.svg|150px]]
}}
'''Никколо Макиавелли''' ({{lang-it|Niccolò Machiavelli}}) болбол Флоренциин сэдьхэгшэ, бэшээшэ, [[дипломати|дипломат]], [[гүн ухаан|гүн ухаантан]], [[хүгжэм|хүгжэмшэн]], [[Уран шүлэг|ирагуу найрагша]], [[зүжэг|драматург]] болон [[Итали]]ин [[Һэргэн мандалтын үе|Һэргэн мандалтын]] үедэ амидаржа байһан удха зохёолшо юм. Тэрэ [[1469 он]]ой [[5 һарын 3]]-да [[Флоренци]]дэ түрэжэ, [[1527 он]]ой [[6 һарын 21]]-дэ Флоренцидэ наһа бараһан. Тэрэнэй нэрэнь «[[макиавеллизм]]» гэһэн үзэл сурталай үндэһэ һуури табиһан байна. Тэрэ «[[Хун тайжа]]» (''Il Principe'', 1532) гэжэ нэрэтэй номоороо дэлхэй дүүрэн мэдээжэ болоһон юм.

1498 онһоо 1512 он болотор Макиавелли болбол Флоренциин республикын хоёрдугаар канцлер байһан болоод [[улас түрэ|түрэ]] болон сэрэгэй асуудалда харюусажа байһан. 1512 ондо [[Медичитэн]] гэр бүлэ республикые эзэлһэнэй дараа Макиавелли албан тушаалһаа гаргагдаһан байгаа. Тэрэ Медичитэнэй засаг захиргаада эргэжэ орохые оролдоһоншье һаа, 1513 ондо баригдажа эрүүдэгдэн шүүгдэһэн бэлэй. Макиавелли хадаа һүүлдээ сүлөөлэгдэһэн байгаад Флоренциһээ гүйжэ бодхуултаһан байна.

1526 ондо тэрэ хадаа улас түрэ ажаябуулгада бусажа, Медичитэн албанда ехээр дипломат ажаллалга ябуулһан. Гэбэшье, 1527 ондо тэрэ албан тушаалһааа зайлуулгдажа, ядууралда наһа бараһан.<ref>{{cite web |url=https://snl.no/Niccol%C3%B2_Machiavelli |title=Niccolò Machiavelli |website=Store norske leksikon |accessdate=26 March 2025}}</ref>

Макиавелли өөрынгөө хүдэлмэринүүд соо хүсэ шадал, бодито байдал, хойшолонгой тухай бэшэһэн. Тэрэнэй үзэл бодолнууд мүнөөшье хүрэтэр мүнөөдэрэй улас түрэдэ нүлөөлжэ байна. 1512 онһоо 1526 он хүрэтэрхи жэлнүүдтэ Макиавелли гүрэнэй онолой болон бусад уран зохёолой ажалдаа зорюулһан. Тэрэнэй хоёр хамагай шухала политик зохёолнууд болохо «Хунтайжа» болон «Тит Ливийн тухай тайлбари болохо Дискорси» (''Discorsi sopra la prima deca di Tito Livio'') 1513 ондо гараһан. «Дайнай урлаг» гэһэн зохёол 1522 ондо гараһан. Макиавеллиин «Флоренциин түүхэ» (''Istorie Fiorentine'', 1532) гэжэ зохёол наһа бараһанайнгаа һүүлдэ хэблэгдэһэн байгаа.

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}
{{1000 үгүүлэл}}

[[Категори:Италиин гүн ухаантан]]