# Эрхүүгэй можо
Эрхүүгэй можо (ород: Иркутская область) — Оросой холбоото уласай болон Сибириин холбооной тойрогой можо. Можын түб - Эрхүү хото.

## Түүхэ

### Эрхүүгэй түүхэ
1652 ондо Иван Похабов хэжэ нэрэтэй хасаг, хасагуудай үбэлжөөнэй модон гэр (Эрхүү голой Ангар гол руу ородог адагта) үндэһэлээд бариһан байна. 1661 ондо Яков Похабов хажуудань модон хэрэм бариба. Энэ хэрэм алта наймаалха, мүн зэрлиг амитадай зөөлэн арһа буряад арадһаа абаха гэжэ хэрэглэн табигдаһан байна. Нэгэ хэды жэл болоод энэ модон хэрэм 1686 онһоо „хото“ гэжэ нэрлэдэг болобо. Сибириин харгы гэжэ нэрлэһэн Москва хүртэр ябадаг түрүүшын харгы 1760 ондо баригданхай. Бараан ехынхинь Хяагтаар гарадаг Ехэ Сайн замаар Хитад Уласһаа Орос руу оруулдаг байна. Энэл сагта Эрхүү хото, худалдаан наймаанай түб хото болоод, өөдөө гараба. Эрхүүгэй худалдаан наймаанай бараа алтанһаа, үнэтэй шулуунһаа, зөөлэн арһанһаа, модонһоо, сайһаа, торгонһоо болон бусад юмэнүүдһээ бүридэбэ.
19-дэхиин зуун жэлэй эхиндэ Эрхүү хото баруун тэһээ декабрист-эльгээһэншүүдэй газар болоод байгаа. Сэрэгшэдэй нойод, уран зохёолшод, уран зурагшад, бусад Ород Эзэлһэн Уласай нойод-дарганууд Эрхүү руу Николай I Хаанаар эльгээдэһэн байна. Тэдээнһэй боложо, Эрхүү хото эрдэм ухаанай, хүүнэй хамтын ажаһууриин түб болобо. Мүнөөшье болотор эдээнһээ (декабристнуудһаа) үлэһэн соёлой түүхэ Эрхүү баряад байна. Тэрэ сагта баригдаһан баян, уран, гоё модон гэрнүүд мүнөө болотор Эрхүүгэй түб соо байдаг.

Эрхүүгэй можо
{{Оросой холбоото уласай нютаг можо тухай мэдээн
| OfNm1 =
| RuNm = Иркутская область
| FSFlag = [[File:Flag of Irkutsk Oblast.svg|100px]]
| FSCoA = [[File:Coat of arms of Irkutsk Oblast.svg|50px]]
| FlagLnk = Эрхүү можын туг
| CoALnk = Эрхүү можын һүлдэ
| FSMapName = Map of Russia - Irkutsk Oblast (2008-03).svg
|LatDeg=52
|LatMin=17
|LonDeg=104
|LonMin=16
| FSCtrWhat = Засагай түб
| FSCtrNm = [[Эрхүү хото]]
| AreaRnk = 5
| WaterPrcnt = 2,9
| PopRnk = 20
| FedDistrNm = [[Сибириин холбооной тойрог|Сибириин]]
| EcRegNm = Зүүн Шэбэр
| CadNo = 02, 102
| LangLangs = 
| OfLangs = [[Ород хэлэн|ород]]
|HeadTtl    = [[{{SIL|Амбан}}]]
|HeadNm     = Игорь Кобзев
|ViceTtl =
|ViceNm = 
|LegislTtl  = Хуралай дарга
|LegislNm   = Людмила Берлина
| FSAnthem = 
| MSKS = +5
}}

'''Эрхүүгэй можо''' ({{lang-ru|Иркутская область}}) — [[Оросой холбоото улас]]ай болон [[Сибириин холбооной тойрог]]ой можо. Можын түб - [[Эрхүү]] хото.

== Түүхэ ==
===Эрхүүгэй түүхэ===
{{main|Эрхүү хото}}
1652 ондо [[Иван Похабов]] хэжэ нэрэтэй хасаг, хасагуудай үбэлжөөнэй модон гэр (Эрхүү голой Ангар гол руу ородог адагта) үндэһэлээд бариһан байна. 1661 ондо Яков Похабов хажуудань модон хэрэм бариба. Энэ хэрэм алта наймаалха, мүн зэрлиг амитадай зөөлэн арһа [[Буряадууд|буряад арадһаа]] абаха гэжэ хэрэглэн табигдаһан байна. Нэгэ хэды жэл болоод энэ модон хэрэм 1686 онһоо „хото“ гэжэ нэрлэдэг болобо. Сибириин харгы гэжэ нэрлэһэн [[Москва]] хүртэр ябадаг түрүүшын харгы 1760 ондо баригданхай. Бараан ехынхинь [[Хяагта]]ар гарадаг [[Ехэ Сайн зам]]аар [[Хитад Улас]]һаа Орос руу оруулдаг байна. Энэл сагта Эрхүү хото, худалдаан наймаанай түб хото болоод, өөдөө гараба. Эрхүүгэй худалдаан наймаанай бараа алтанһаа, үнэтэй шулуунһаа, зөөлэн арһанһаа, модонһоо, сайһаа, торгонһоо болон бусад юмэнүүдһээ бүридэбэ.

19-дэхиин зуун жэлэй эхиндэ Эрхүү хото баруун тэһээ декабрист-эльгээһэншүүдэй газар болоод байгаа. Сэрэгшэдэй нойод, уран зохёолшод, уран зурагшад, бусад Ород Эзэлһэн Уласай нойод-дарганууд Эрхүү руу Николай I Хаанаар эльгээдэһэн байна. Тэдээнһэй боложо, Эрхүү хото эрдэм ухаанай, хүүнэй хамтын ажаһууриин түб болобо. Мүнөөшье болотор эдээнһээ (декабристнуудһаа) үлэһэн соёлой түүхэ Эрхүү баряад байна. Тэрэ сагта баригдаһан баян, уран, гоё модон гэрнүүд мүнөө болотор Эрхүүгэй түб соо байдаг.

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

[[Категори:Эрхүүгэй можо]]
[[Категори:Оросой холбоото уласай нютаг можонууд]]


{{stub}}