# Антон Чехов
Антон Павлович Чехов — Ород богони үгүүлэлгэ болон зүжэгэй зохёолшо байба.

## Намтар
Тэрэ урда Россиин Таганрог хотодо 1860 оной 1 һарын 29-ндэ түрэһэн. Тэрэнэй хүгшэн аба Егорынь газарай эзэн тайжын хамжалга байһан болобошье газарай хүлһэнөө түлэжэ сүлөөтэ арад болоһон байна. Аба Павелынь Таганрогто худалдаанай мухалаг ажаллуулжа байба. Эхэһээ 4-үүлээ ба айлай гурбадахи хүбүүн юм.
1876 ондо худалдаанай мухалагынь дампууржа, гэр бүлээрээ һүнеэр зугтан Москва ороһон байна. 1879 ондо дунда һургууляа түгэсэжэ, Москвагай Ехэ Һургуулиин Анагааха ухаанай ангида элсээд оробо. Энэ үеһөөл Антоша Чехонте гэхэ нюуса нэрэ ашаглан богони хошин үгүүлэлнүүд бэшэжэ сэтгүүлдэ хэблүүлжэ эхилбэ. 1884 ондо һургууляа дүүргэжэ эмшын эрхэеэ абаба. Чехов хошон үгүүлэл бэшэжэ эхилһэниинь амидархын эрхэдэ хэжэ байһан зүйл байба. 1886 ондо тэрэнэй удха зохёолой амидаралдаа хубилалта хэхэ шалтагаан болоһон хүгшэн зохёолшо Дмитрий Грегоровичтой ушарба. Грегорович тэрэнэй удха зохёолой абьяасыень үнэлхын зэргэсээ, хошон зохёолдо зарсуулхада харамсалтай юм гэжэ байгаа. Энэһээ хойшо Чехов бүрин хэмжээнэй үгүүлэлгэ, зохёол бэшэхэ ажалдв шамдан оробо. «Аз жаргал» (Счастье, 1887), «Зэгсэн бишгүүр», «Сүл» (Степь, 1887), «Дэнлүү», зэргэ нэрэдэ гараһан бүтээлнүүдынь түрэн гараба. Мүн энэ үедэ бэшэһэн зохёолнуудтань Лев Толстойн һүүлшын үеын бүтээлнүүдһөө нүлөө абаһан зүйлнүүд ехэ байдаг.
1887 онд бэшэһэн түрүүшын зүжэгэй зохёол болохо «Иванов» 1888 ондо тайзанаа тоглогдожо, 1889 ондо Санкт-Петербургын Александрын драмын театрта дахин тогложо, тэрэндэ алдар хүндые асарба. Үргэлжэлнүүлэн тэтгэбэридэ гараһан хүгшэн профессор тухай бэшэһэн «Нуршуу яряа» зохёолдоо Чехов өөрынгөө амидаралай зорилго алдаһан үеын айдас, эргэлзээгээ тусган бэшэһэн гэдэг. 1890 ондо тэрэ тухайн үеын сүлэлгын газар байһан Сахалин арал руу аялжа, байгаалиин хатуу ширүүн, сүлэлгынхидэй амидаралые нюдээрээ үзэһэнээ «Сахалин арал» гэхэ аялалай тэмдэглэл болгон хэблүүлбэ. Энэ аялалаар тэрэнэй ниигэмые хараха үзэл бодолынь өөршэлэгдэжэ ехэдхэһэншье гэдэг. Дараа жэлынь Баруун Европо руу аялһан байна.

## Һунгадаг зохёолнууд
1892 ондо Москваһаа 40 милиин зайда оршихо Мелихов гэхэ газарые худалдан абажа 1899 он хүрэтэр тэндээ амидаржа байгаа. 1896 ондо «Сахали» гэһэн зүжэг зохёолоо бэшэжэ Санкт-Петербургын Александрын драмын театрта тоглоһон болобошье амжалтагүй болоһоноороо Ородой драмын зүжэгэй түүхэдэ бэшэгдэбэ. Гэбэшье 2 жэлын дараа Москвагай драмын театрта дахин тогложо тэрэндэ дахин нэрэ алдарые баталжа үгэбэ.
1899 ондо Ялтада нүүгээд һуурижажа эндэ богони хэмжээнэй зохёол «Нохой дагуулһан эзэгтэй» (Дама с собачкой, 1899), мүн 1899 ондо Москвагай драмын театрта тоглоһон «Ваня нагаса» (Дядя Ваня, 1896), 1901 ондо анхалан үзэгшэдэй хүрэтэр болоһон «Эгэшэ дүү гурбан» (Три сестры, 1900) зэргэ зүжэг зохёолнуудаа туурбяа. Тэрэ «Эгэшэ дүү гурбан» зүжэгэй Машын дүрдэ тоглоһон Ольга Книппертэй 1901 оной 5 һарын 25-най үдэр хуримаа хэһэн. 1904 ондо хамагай һүүлшын зүжэг зохёол «Вишниин сэсэрлиг» (Вишнёвый сад, 1903) олоной хүрэтэр болоо.
Тэрэ 1904 оной 7 һарын 15-нда Германиин Баденвайлерай эмнэхэ аршаанда уушханай сүрьеэгэй уламһаа наһа бараа. Зүжэгэй зохёолшын богонихон амидаралдаа дүрбэн һунгадаг зохёол болон зохёолшо, шүүмжэлгшэдэй үндэр хүндэдхэлые хүлеэдэг олон олон богони үгүүлэлгые бэшэбэ. Чехов мүн эмшээр ажалладаг байба. Тэрэ нэгэнтээ: «Анагааха ухаан бол минии хуули ёһоной эхэнэр, харин удха зохёол бол нюуса амрагмни» гэжэ хэлээ.
|  | «Антон Чехов» үгүүлэл хадаа Википедидэ заатагүй байха 1000 эгээн шухала үгүүлэлнүүдэй нэгэн юм. Энэниие дэлгэрэнгы болгожо туһалалсажа хайрлыт! |

1. 1 2  Паперный З. С. Чехов Антон // Краткая литературная энциклопедия — М.: Советская энциклопедия, 1962. — Т. 8.
2. ↑  С. Венгеров Чехов, Антон Павлович // Энциклопедический словарь — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1903. — Т. XXXVIIIа. — С. 777–781.
3. 1 2  https://bigenc.ru/literature/text/4684952
4. ↑  (unspecified title)
5. 1 2  Eesti biograafiline andmebaas ISIK — 2004.
6. 1 2  (unspecified title) — 1999.
7. 1 2  Энциклопедия Брокгауз
8. 1 2  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
9. 1 2  (unspecified title)
10. ↑  Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968.
11. ↑  Babelio — 2007.
12. 1 2  Archivio Storico Ricordi — 1808.
13. ↑  (unspecified title) — BIU Santé.
14. 1 2  Find a Grave — 1996.
15. 1 2  Архив изобразительного искусства — 2003.
16. ↑  http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/rmv.365/pdf


Антон Чехов
{{Алдартай хүн
|нэрэ = Антон Чехов
|уугуул_нэрэ = Антон Павлович Чехов
|зураг = Chekhov_1898_by_Osip_Braz.jpg
|ажал_үйлэ = [[зүжэг|зүжэгэй зохёолшо]], [[уран зохёол]]шо
|түрэһэн_үдэр = 
|түрэһэн_газар = [[Таганрог]],<br/>[[Ородой эзэнтэ гүрэн|Россиин эзэнтэ гүрэн]]  
|иргэн = [[File:Flag of Russia.svg|20px|link=Ородой эзэнтэ гүрэн]] [[Ородой эзэнтэ гүрэн|Россиин эзэнтэ гүрэн]]  
|наһа_бараһан_үдэр = 
|наһа_бараһан_газар = [[Баденвейлер]],<br/> [[Германиин эзэнтэ гүрэн]]
| ажал_хэһэн_саг  = 
|нүхэр = 
|һургалта = 
|хүүгэд =
|шагнал = Грибоедовой шагнал (1901), Эрдэмэй академиин Пушкиниин шагнал (1888)
|гар    = [[File:Anton Chekhov signature.png|100px]]
}}
'''Антон Павлович Чехов''' — [[Ородууд|Ород]] [[богони үгүүлэлгэ]] болон [[зүжэг|зүжэгэй зохёолшо]] байба.

== Намтар ==
Тэрэ урда Россиин [[Таганрог]] хотодо [[1860 он]]ой [[1 һарын 29]]-ндэ түрэһэн. Тэрэнэй хүгшэн аба Егорынь газарай эзэн тайжын хамжалга байһан болобошье газарай хүлһэнөө түлэжэ сүлөөтэ арад болоһон байна. Аба Павелынь [[Таганрог]]то худалдаанай мухалаг ажаллуулжа байба. Эхэһээ 4-үүлээ ба айлай гурбадахи хүбүүн юм.
 
1876 ондо худалдаанай мухалагынь дампууржа, гэр бүлээрээ һүнеэр зугтан [[Москва]] ороһон байна. 1879 ондо дунда һургууляа түгэсэжэ, Москвагай Ехэ Һургуулиин [[Анагааха ухаан]]ай ангида элсээд оробо. Энэ үеһөөл ''Антоша Чехонте'' гэхэ нюуса нэрэ ашаглан богони хошин үгүүлэлнүүд бэшэжэ сэтгүүлдэ хэблүүлжэ эхилбэ. 1884 ондо һургууляа дүүргэжэ эмшын эрхэеэ абаба. Чехов хошон үгүүлэл бэшэжэ эхилһэниинь амидархын эрхэдэ хэжэ байһан зүйл байба. 1886 ондо тэрэнэй удха зохёолой амидаралдаа хубилалта хэхэ шалтагаан болоһон хүгшэн зохёолшо Дмитрий Грегоровичтой ушарба. Грегорович тэрэнэй удха зохёолой абьяасыень үнэлхын зэргэсээ, хошон зохёолдо зарсуулхада харамсалтай юм гэжэ байгаа. Энэһээ хойшо Чехов бүрин хэмжээнэй үгүүлэлгэ, зохёол бэшэхэ ажалдв шамдан оробо. «Аз жаргал» (''Счастье'', 1887), «Зэгсэн бишгүүр», «Сүл» (''Степь'', 1887), «Дэнлүү», зэргэ нэрэдэ гараһан бүтээлнүүдынь түрэн гараба. Мүн энэ үедэ бэшэһэн зохёолнуудтань [[Лев Толстой]]н һүүлшын үеын бүтээлнүүдһөө нүлөө абаһан зүйлнүүд ехэ байдаг.

1887 онд бэшэһэн түрүүшын зүжэгэй зохёол болохо «Иванов» 1888 ондо [[тайзан]]аа тоглогдожо, 1889 ондо [[Санкт-Петербург]]ын Александрын драмын театрта дахин тогложо, тэрэндэ алдар хүндые асарба. Үргэлжэлнүүлэн тэтгэбэридэ гараһан хүгшэн профессор тухай бэшэһэн «Нуршуу яряа» зохёолдоо Чехов өөрынгөө амидаралай зорилго алдаһан үеын айдас, эргэлзээгээ тусган бэшэһэн гэдэг. 1890 ондо тэрэ тухайн үеын сүлэлгын газар байһан [[Сахалин арал]] руу аялжа, байгаалиин хатуу ширүүн, сүлэлгынхидэй амидаралые нюдээрээ үзэһэнээ «Сахалин арал» гэхэ аялалай тэмдэглэл болгон хэблүүлбэ. Энэ аялалаар тэрэнэй ниигэмые хараха үзэл бодолынь өөршэлэгдэжэ ехэдхэһэншье гэдэг. Дараа жэлынь [[Баруун Европо]] руу аялһан байна.

== Һунгадаг зохёолнууд ==
1892 ондо Москваһаа 40 милиин зайда оршихо Мелихов гэхэ газарые худалдан абажа 1899 он хүрэтэр тэндээ амидаржа байгаа. 1896 ондо «[[Сахали (зүжэг)|Сахали]]» гэһэн зүжэг зохёолоо бэшэжэ Санкт-Петербургын Александрын драмын театрта тоглоһон болобошье амжалтагүй болоһоноороо Ородой драмын зүжэгэй түүхэдэ бэшэгдэбэ. Гэбэшье 2 жэлын дараа Москвагай драмын театрта дахин тогложо тэрэндэ дахин нэрэ алдарые баталжа үгэбэ.

1899 ондо [[Ялта]]да нүүгээд һуурижажа эндэ богони хэмжээнэй зохёол «[[Нохой дагуулһан эзэгтэй]]» (''Дама с собачкой'', 1899), мүн 1899 ондо Москвагай драмын театрта тоглоһон «[[Ваня нагаса]]» (''Дядя Ваня'', 1896), 1901 ондо анхалан үзэгшэдэй хүрэтэр болоһон «[[Эгэшэ дүү гурбан]]» (''Три сестры'', 1900) зэргэ зүжэг зохёолнуудаа туурбяа. Тэрэ «Эгэшэ дүү гурбан» зүжэгэй Машын дүрдэ тоглоһон Ольга Книппертэй 1901 оной 5 һарын 25-най үдэр хуримаа хэһэн. 1904 ондо хамагай һүүлшын зүжэг зохёол «[[Вишниин сэсэрлиг]]» (''Вишнёвый сад'', 1903) олоной хүрэтэр болоо.
 
Тэрэ [[1904]] оной [[7 һарын 15]]-нда [[Германи]]ин [[Баденвайлер]]ай [[эмнэхэ аршаан]]да [[уушханай сүрьеэ]]гэй уламһаа наһа бараа. Зүжэгэй зохёолшын богонихон амидаралдаа дүрбэн [[һунгадаг зохёол]] болон зохёолшо, шүүмжэлгшэдэй үндэр хүндэдхэлые хүлеэдэг олон олон богони үгүүлэлгые бэшэбэ. Чехов мүн [[эмшэ]]эр ажалладаг байба. Тэрэ нэгэнтээ: «[[Анагааха ухаан]] бол минии хуули ёһоной эхэнэр, харин [[удха зохёол]] бол нюуса амрагмни» гэжэ хэлээ.

{{1000 үгүүлэл}}

{{DEFAULTSORT:Чехов, Антон}}
[[Категори:Ородой зохёолшод]]