# Хилгааһан хорхой
Нематода ([Nematoda] Error: {{Lang-xx}}: text has italic markup (help)), Хилгааһан хорхой (монгол: Хялгасан хорхой) — һээр нюруугүйн амитадай нэгэ хүрээ. Дээдэ карбонһоо хойшо мэдэгдээдэ байна. 20 мянган тухай зүйл бэшэгдэһэншье, хамта дээрэ 1 сая зүйлнүүд байдаг.
Үегүй, хилгааһан дүрсэтэй, ээрүүл дүрсэтэй, (эмэ хорохой шэнгэнээр) лонхо гү, али нимбэгэ дүрсэтэй бэетэй, хүндэлэнэйнь хэмжээ түхэреэн юм. Сүлөөтэй хилгааһан хорхойнууд маша заахан — 0,05-5 мм (шэнгэнээр 50 мм хүрэтэр); шэмэгшэ зүйлнүүд жиртээ бишыхан байнашье, зарим зүйлнүүдэй утань 20—40 см гү, али 8,4 м (халимай ихэсһээ Placentonema gigantissima) хүрэнэ. Кутикула тээшэ гиподерма байна. Утаашаа, нэгэ дабхаряатай балсантай. Мэдэрхын эрхэтэнүүд — уралай папиллууд (тобшонууд), мэдэрхын шэрхэгүүд, үнэрдэхын амфидууд; зарим зүйлдэ — нюдэн (фоторецепторнууд). 
Олон зүйлнүүд сенсор-булшархайта фазмид эрхэтэтэй, сүлөөтэй хилгааһан хорхойнуудай бэеын хойто туйлда — терминаль һүүлэй булшархайнууд байна (энэнэй секрет субстратда хадаха үүргэ гүйсэдхэнэ). Сүлөөтэй хилгааһан хорхойнуудай бүхы бэе арһан булшархайтай. Буртагай эрхэтэн — нэгэ эстэй хүзүүнэй булшархай юм. Амяар бэлгэтэй. Үндэгэлнэ, шэнгэнээр найрална. Сүлөөтэй хилгааһан хорхойнуудай нян, замаг, детрит эдеэнэ; зарим зүйлнүүд мяхашад, олон зүйлнүүд — амитадай, мөөгын ба ургамалай шэмэгшэд (уша санхада оруулна) юм. 
2 дэд ангитай — аденофорей ба сецернент (ондоо системэдэ — 3 дэд ангитай). Даяар Дэлхэйдэ тэнгисдэ, далайда, уһанда ба хүрьһэндэ дэлгэрүүлэгдэнэ.

Хилгааһан хорхой
{{Таксон
| name = Хилгааһан хорхой ''(Nematoda)''
| images_set =  {{4 зураг|im1=CelegansGoldsteinLabUNC.jpg|cap1=Caenorhabditis elegans|im2=Soybean cyst nematode and egg SEM.jpg|cap2=Heterodera glycines|im3=Roundworm.jpg|cap3=Хилгааһан хорхой|im4=Eophasma jurasicum.JPG|cap4=Eophasma jurasicum}}
| regnum = [[Амитан]]
| phylum = '''Хилгааһан хорхой ''(Nematoda)'''''
| phylum_authority = [[Карл Рудольфи|Рудольфи]], 1808
| subdivision_ranks = Анги
| subdivision = 
[[Adenophorea]]<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;Дэд анги [[Enoplia]]<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;Дэд анги [[Chromadoria]]<br />
[[Secernentea]]<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;Дэд анги [[Rhabditia]]<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;Дэд анги [[Spiruria]]<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;Дэд анги [[Diplogasteria]]
}}
'''Нематода''' ({{lang-la|''Nematoda''}}), '''Хилгааһан хорхой''' ({{lang-mn|Хялгасан хорхой}}) — [[һээр нюруугүй]]н [[амитад]]ай нэгэ хүрээ. Дээдэ карбонһоо хойшо мэдэгдээдэ байна. 20 мянган тухай зүйл бэшэгдэһэншье<ref>Hodda, M. (2011) Phylum Nematoda Cobb, 1932. In: Zhang, Z.-Q. (Ed.) Animal biodiversity: An outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness. Zootaxa, 3148, 63–95.</ref><ref>Zhang, Z. (2013). Animal biodiversity: An update of classification and diversity in 2013. In: Zhang, Z.-Q. (Ed.) Animal Biodiversity: An Outline of Higher-level Classification and Survey of Taxonomic Richness (Addenda 2013). Zootaxa, 3703(1), 5–11. {{doi|10.11646/zootaxa.3703.1.3}}</ref>, хамта дээрэ 1 [[сая]] зүйлнүүд байдаг<ref name="Lambshead 1993">{{cite journal
| author = Lambshead PJD
| title = Recent developments in marine benthic biodiversity research
| journal = Oceanis
| year = 1993
| volume = 19
| issue = 6
| pages = 5–24
}}
</ref>.

Үегүй, хилгааһан дүрсэтэй, ээрүүл дүрсэтэй, (эмэ хорохой шэнгэнээр) лонхо гү, али нимбэгэ дүрсэтэй бэетэй, хүндэлэнэйнь хэмжээ түхэреэн юм. Сүлөөтэй хилгааһан хорхойнууд маша заахан — 0,05-5 мм (шэнгэнээр 50 мм хүрэтэр); [[шэмэгшэ]] зүйлнүүд жиртээ бишыхан байнашье, зарим зүйлнүүдэй утань 20—40 см гү, али 8,4 м (халимай ихэсһээ ''Placentonema gigantissima'') хүрэнэ. Кутикула тээшэ гиподерма байна. Утаашаа, нэгэ дабхаряатай [[балсан]]тай. Мэдэрхын эрхэтэнүүд — уралай папиллууд (тобшонууд), мэдэрхын шэрхэгүүд, үнэрдэхын амфидууд; зарим зүйлдэ — нюдэн (фоторецепторнууд). 

Олон зүйлнүүд сенсор-[[булшархай]]та фазмид эрхэтэтэй, сүлөөтэй хилгааһан хорхойнуудай бэеын хойто туйлда — терминаль һүүлэй булшархайнууд байна (энэнэй секрет субстратда хадаха үүргэ гүйсэдхэнэ). Сүлөөтэй хилгааһан хорхойнуудай бүхы бэе арһан булшархайтай. Буртагай эрхэтэн — нэгэ [[эс]]тэй хүзүүнэй [[булшархай]] юм. Амяар [[бэлгэ|бэлгэтэй]]. Үндэгэлнэ, шэнгэнээр найрална. Сүлөөтэй хилгааһан хорхойнуудай [[нян]], [[замаг]], детрит эдеэнэ; зарим зүйлнүүд [[мяхашан|мяхашад]], олон зүйлнүүд — [[амитан|амитадай]], [[мөөгэ|мөөгын]] ба [[ургамал]]ай [[шэмэгшэ]]д ([[уша санха]]да оруулна) юм. 

2 дэд ангитай — аденофорей ба сецернент (ондоо системэдэ — 3 дэд ангитай). Даяар [[Дэлхэй]]дэ [[тэнгис]]дэ, [[далай]]да, [[уһан]]да ба [[хүрьһэн]]дэ дэлгэрүүлэгдэнэ.

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

== Холбооһон ==
{{commonscat|Nematoda}}
* http://www.ucmp.berkeley.edu/phyla/ecdysozoa/nematoda.html
* [http://www.nematode.net/ Nematode.net: Repository of parasitic nematode sequences.]
* http://www.nematodes.org/ {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20020914155908/http://www.nematodes.org/ |date=2002-09-14 }}
* [http://intramar.ugent.be/nemys/start.asp?group=2 NeMys World free-living Marine Nematodes database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061027152335/http://intramar.ugent.be/nemys/start.asp?group=2 |date=2006-10-27 }}
* [http://faculty.ucr.edu/%7Epdeley/lab/taxonomy.html Nematode Virtual Library]
* [http://www.ifns.org/ International Federation of Nematology Societies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051025062042/http://www.ifns.org/ |date=2005-10-25 }}
* [http://nematologists.org/ Society of Nematologists]
* [http://nematologists.org.au/ Australasian Association of Nematologists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150226031051/http://nematologists.org.au/ |date=2015-02-26 }}

{{1000 үгүүлэл}}
{{Animal-stub}}

[[Категори:Амитад]]