# Кирилл үзэг
Кирил үзэг (ород: кирилли́ческий алфави́т) — грек сагаан толгойнһоо гаралтай болоод голшолон Славян угсаанай арад түмэнэй дунда түгэсэн бэшэгэй тогтолсоо юм. 

## Гаралга
Христосой номлигшод болохо аха дүүнэр Кирилл, Мефодий 10-р зуунай үедэ Славян үндэһэтэндэ Христосой һургаалые номложо байха үедээ зохёоһон байна. Тэдэ өөрһэдын һургаалые арад түмэндэ ойлгомжотой болгохо үүдэнһээ славян хэлэнэй бүтэсэдэ тохируулан Славян сагаан толгойе (одоогой кирилл сагаан толгой)  грек сагаан толгойн нэгэн хубилбари болохо Глаголица сагаан толгойнһоо һанаа абан зохёоһон байна. 

## Хэрэглээ
Кирилл үзэгые 30 үлүү уласта ашаглажа байгаа болоод өөрһэдын хэлэнэй онсолого, дуудалга хүгэд тохируулан үзэг нэмэжэ хэрэглэжэ байна.

### Кирил сагаан толгой
Кирилл үзэгые албан ёһоной сагаан толгойгоор ашагладаг хэлэнүүд гэбэл:
- Славян хэлэнүүд: болгар, беларус, македон, ород, русин, серб, украин.
- Славян буса хэлэнүүд: абхаз, башкир, эрзя, казах, килдин, саами, коми, хиргис, мари, мокша, монгол (халха, буряад, хальмаг), осетин, цыган (зарим аялгуунууд), яхад, таджик, татар, тлингит (сүмын текст бэшэхэдэ), уряанхай, удмурт, инуит (Сибир юпик хэлэн), юпик (Аляскада)


### Ород хэлэнэй хубилбари
| а | б | в | г | д | е | ё | ж | з | и | й | к | л | м | н | о | п | р | с | т | у | ф | х | ц | ч | ш | щ | ъ | ы | ь | э | ю | я |
| а | б | в | г | д | е | ё | ж | з | и | й | к | л | м | н | о | п | р | с | т | у | ф | х | ц | ч | ш | щ | ъ | ы | ь | э | ю | я |


Кирилл үзэг
[[File:Cyrillic alphabet world distribution.svg|thumb|Кирилл сагаан толгойн тархаса]]
[[File:Cyrillic letter Yat.svg|thumb]]
'''Кирил үзэг''' ({{lang-ru|кирилли́ческий алфави́т}}) — грек сагаан толгойнһоо гаралтай болоод голшолон Славян угсаанай арад түмэнэй дунда түгэсэн бэшэгэй тогтолсоо юм. 
==Гаралга==
[[Христосой шажан|Христосой]] номлигшод болохо аха дүүнэр Кирилл, Мефодий 10-р зуунай үедэ Славян үндэһэтэндэ Христосой һургаалые номложо байха үедээ зохёоһон байна. Тэдэ өөрһэдын һургаалые арад түмэндэ ойлгомжотой болгохо үүдэнһээ славян хэлэнэй бүтэсэдэ тохируулан Славян сагаан толгойе (одоогой кирилл сагаан толгой)  грек сагаан толгойн нэгэн хубилбари болохо Глаголица сагаан толгойнһоо һанаа абан зохёоһон байна. 
==Хэрэглээ==
Кирилл үзэгые 30 үлүү уласта ашаглажа байгаа болоод өөрһэдын хэлэнэй онсолого, дуудалга хүгэд тохируулан үзэг нэмэжэ хэрэглэжэ байна.
===Кирил сагаан толгой===
Кирилл үзэгые албан ёһоной сагаан толгойгоор ашагладаг хэлэнүүд гэбэл:
*Славян хэлэнүүд: [[Болгар хэлэн|болгар]], [[Беларус хэлэн|беларус]], [[Македон хэлэн|македон]], [[Ород хэлэн|ород]], [[Русин хэлэн|русин]], [[Серб хэлэн|серб]], [[Украин хэлэн|украин]].
*Славян буса хэлэнүүд: [[Абхаз хэлэн|абхаз]], [[Башкир хэлэн|башкир]], [[Эрзя хэлэн|эрзя]], [[Казах хэлэн|казах]], [[Килдин хэлэн|килдин]], [[Саами хэлэн|саами]], [[коми хэлэн|коми]], [[хиргис хэлэн|хиргис]], [[Мари хэлэн|мари]], [[Мокша хэлэн|мокша]], '''[[Монгол хэлэн|монгол]]''' ([[Монгол хэлэн|халха]], [[Буряад хэлэн|буряад]], [[Хальмаг хэлэн|хальмаг]]), [[Осетин хэлэн|осетин]], [[Цыган хэлэн|цыган]] (зарим аялгуунууд), [[Яхад хэлэн|яхад]], [[Таджик хэлэн|таджик]], [[Татар хэлэн|татар]], [[тлингит хэлэн|тлингит]] (сүмын текст бэшэхэдэ), [[Уряанхай хэлэн|уряанхай]], [[Удмурт хэлэн|удмурт]], [[Инуит хэлэн|инуит]] (Сибир юпик хэлэн), [[Юпик хэлэн|юпик]] ([[Аляска]]да)

=== Ород хэлэнэй хубилбари ===
{| border=0 cellpadding=4 cellspacing=1 style="padding:0 .5em .2em; border:1px solid #999; margin:1em 0;"
|+ align=bottom style="text-align:left; font-size:smaller; " | Мөр 1: Дармал бичиглэл, Мөр 2: Бичмэл бичиглэл.
|- style="font-family:FreeSerif,Georgia,'Times New Roman','Nimbus Roman No9 L','Century Schoolbook L','Trebuchet MS','URW Bookman L','URW Chancery L','URW Palladio L',Arial,Teams,serif; font-size:large; text-align:center; "
| а || б || в || г || д || е || ё || ж || з || и || й || к || л || м || н || о || п || р || с || т || у || ф || х || ц || ч || ш || щ || ъ || ы || ь || э || ю || я
|- style="font-family:FreeSerif,Georgia,'Times New Roman','Nimbus Roman No9 L','Century Schoolbook L','Trebuchet MS','URW Bookman L','URW Chancery L','URW Palladio L',Arial,Teams,serif; font-size:large; text-align:center; "
||''а'' || ''б'' ||| ''в'' ||| ''г'' ||| ''д'' || ''е'' || ''ё'' || ''ж'' || ''з'' ||| ''и'' ||| ''й'' || ''к'' || ''л'' || ''м'' || ''н'' || ''о'' ||| ''п'' || ''р'' || ''с'' ||| ''т'' || ''у'' || ''ф'' || ''х'' || ''ц'' || ''ч'' || ''ш'' || ''щ'' || ''ъ'' || ''ы'' || ''ь'' || ''э'' || ''ю'' || ''я''
|}

[[Категори:Үзэг бэшэг]]