# Ухань
Ухань (хилбар Хитад: 武汉; уламж Хитад: 武漢; пиньинь: Wǔhàn), Хитад Уласай Хубэй можын ниислэл болон Түб Хитадай эгээн ажаһуугшадай тоо ехэтэй хото юм. Мүн Хань (漢) гэжэ нэрлэнэ. Цзянхань тэгшэ газарай зүүн хэһэгтэ байрлаад, Хүхэ мүрэн болон Хань мүрэнэй нэгэдэн шудхадаг сэгтэ байрлана. Учан (武昌), Ханькоу (漢口) ба Ханьян (漢陽) гэһэн гурбан хотонууд нэгэдээд Ухань бии болобо. Ухань "юһэн можын зам" (九省通衢) гэһэн нэрээр мэдэгдэжэ байгаад олон түмэр зам, харгы ба шоссе дамжуулдаг шухала тээбэриин уулзабари мүн. 1927 ондо Ухань гээд нэрлэгдэжэ 9 100 000 (2006 он) хүн зонтой байгаад 6 100 000 хүн хотын газарта ажаһууна. 1920-ёод онуудта Чан Кайшидэ эсэргүүсэгщэ Ван Цзинвэйн Гоминьдангай ниислэл байгаад мүнөө үедэ Ухань Түб Хитадай улас түрын, эдэй засагай, санхүүгэй, соёлой, тээбэриин түб гэжэ хүлеэн зүбшөөрһэн байна.

## Түүхэ
Хуанпи дүүргэдэ хадгалагдаһан Паньлунчэн (盤龍城) гэһэн 3500 жэл үмэнэхи Шан уласай хотын үлэгдэл Хүхэ мүрэнэй ганса нэгэ Шан уласай үеын хотоор мэдэгдэжэ байна. Цинь уласай үедэ Наньцзюньтэ (南郡) агуулжа байгаад, Хань уласай үедэ Цзяньсяцзюнь (江夏郡) болобо. Цинь уласай үедэ Учанцзюнь (武昌郡) гэжэ дахин нэрлэгдэжэ Цзянься можодо засаг захиргаан бии болобо. Мүнөө үеын Учан юм. Тэрэ үедэ мүрэнэй хойто талада Ханьян байгаад, Хүхэ мүрэн дундуур урдадаг газар нютагые Эхир хэрэм (双城) гэжэ нэрлэбэ.
Мүн «Сань-го чжиин» (Гурбан уласай түүхэ) ёһоор, Сунь Цзянь үхэһэн газар юм.
Мин уласай үедэ Учан ба Ханьян хоёр нэрые һолижо Ухань гэжэ нэрлэжэ эхилэнхэй. Мүн Сякоучжэн (夏口鎭) ажаүйлэдбэриин хотоор бии болобо. Сякоу һүүлдэнь Ханькоу (漢口) гэжэ дахин нэрлэгдэбэ. Ханькоу 1858 ондо Тяньцзинь хэрээгээр нээгдэжэ, Франци, Германи, Орос, Япон залгамжа концесси бии болгобо.
Манжын гүрэнэй эсэс үедэ 1853 онһоо 1856 он хүрэтэр Тайпинь буһалгаашадта эсэргүү тэмсэл боложо, 1911 ондо бодоһон Учан буһалгаанай үрэ дүндэ Синьхай хубисхал нособо. 1926 оной 10 һарада, Үндэһэтэн-хубисхалта сэрэг Уханиие добтожо, Учангай, Ханькоугой засаг захиргаанай зүблэл, Ханьянгай засаг захиргаанай зүблэл байгуулба. 12 һарада Учан, Ханькоу, Ханьянгые нэгэдэжэ Ухань гэхые албан ёһоор шиидхэжэ, 1927 ондо Уханиие ниислэлээр хэһэн Гоминьдангай зүүнтэн Ван Цзинвэй засагай газарые (Ухань Үндэһэтэн засагай газар) байгуулһаншье һаа, Нанжингэй Чан Кайшиин дэглэмые эсэргүүсэжэ шадаагүй.

## Засаг захиргаанай хубаари
Дэд-можын зэргэтэй Ухань хото 13 дүүргэдэ хубаана:
|                   |            |  |                   |              |
| Ухань хото        | Ухань хото |  | Хотын тойрон      | Хотын тойрон |
| ■ Цзянъань дүүргэ | 江岸区     |  | ■ Хуншань дүүргэ  | 洪山区       |
| ■ Цзянхань дүүргэ | 江汉区     |  | ■ Цайдянь дүүргэ  | 蔡甸区       |
| ■ Цяокоу дүүргэ   | 硚口区     |  | ■ Дунсиху дүүргэ  | 东西湖区     |
| ■ Ханьян дүүргэ   | 汉阳区     |  | ■ Ханьнань дүүргэ | 汉南区       |
| ■ Учан дүүргэ     | 武昌区     |  | ■ Цзянся дүүргэ   | 江夏区       |
| ■ Циншань дүүргэ  | 青山区     |  | ■ Хуанпи дүүргэ   | 黄陂区       |
|                   |            |  | ■ Синьчжоу дүүргэ | 新洲区       |


## Аха дүү хотонууд
- Урда Солонгос, Чхонджу
- Япон Улас, Оита
- Австрали, Аделаида
- Франци, Бордо
- Шэнэ Зеланд, Крайстчёрч
- Румыни, Галац
- АНУ, Сент-Луис
- АНУ, Питтсбург
- Ехэ Британи, Манчестер
- Украина, Киев
- Германи, Дуйсбург
- Судан, Хартум


Ухань
{{Нютаг
|нэрэ = Ухань 
|албан_нэрэ = Ухань хото
|ямар_янзын_нутаг       = дэд-можын зэргэтэй хото
|анхаараха_нэр           = 武汉市
|image_flag             = 
|flag_size              = 
|image_seal             =
|seal_size              = 
|image_map              = Location of Wuhan Prefecture within Hubei (China).png
|map_caption            = Хубэй можодо Ухань хото
|image_skyline          = WuhanSkyline.jpg
|imagesize              = 280px
|image_caption          = Хотын үзэмжэ
|улас_эсбэл                 = Улас орон
|али_улас_эсбэл             = {{flagcountry|PRC}}
|нэгэдүгээр_зэрэгэй_нэгэжэ    = Можо
|нэгэдүгээр_зэрэгэй_нютаг   = [[Хубэй можо]]
|хоёрдугаар_зэрэгэй_нэгэжэ   = Можын хото
|хоёрдугаар_зэрэгэй_нютаг  = '''Ухань хото'''
|нутгийн_төв               = 
|газар_нютаг            = 8 494 км²
|газарай_байса            = 
|хүн_ама           = 
|хүн_ама_тоол            = 10,22 сая хүн
|хүн_ама_тоос            = 
|хүн_ама_бүүгэнэрэл       = 
|нягтрал            = 
|арад_түмэн              = 
|сугаараа               =
|даргые_юу_гэхэ          = Хотын дарга
|даргын_нэрэ             = Жуань Чэнфа
|сагай_бүһэ             = Хитадай саг
|utc_offset             = +8
|автомашин_дугаар       =
|website                = [http://www.wuhan.gov.cn/ www.wuhan.gov.cn] (хитадаар)
|тэмдэглэл              =  
}}
'''Ухань '''({{zh-stp|s=武汉|t=武漢|p=Wǔhàn}}), [[Хитад Улас]]ай [[Хубэй можо|Хубэй можын]] ниислэл болон Түб Хитадай эгээн ажаһуугшадай тоо ехэтэй хото юм. Мүн Хань (漢) гэжэ нэрлэнэ. Цзянхань тэгшэ газарай зүүн хэһэгтэ байрлаад, [[Хүхэ мүрэн]] болон [[Хань мүрэн]]эй нэгэдэн шудхадаг сэгтэ байрлана. Учан (武昌), Ханькоу (漢口) ба Ханьян (漢陽) гэһэн гурбан хотонууд нэгэдээд Ухань бии болобо. Ухань "юһэн можын зам" (九省通衢) гэһэн нэрээр мэдэгдэжэ байгаад олон түмэр зам, харгы ба шоссе дамжуулдаг шухала тээбэриин уулзабари мүн. 1927 ондо Ухань гээд нэрлэгдэжэ 9 100 000 (2006 он) хүн зонтой байгаад 6 100 000 хүн хотын газарта ажаһууна. 1920-ёод онуудта [[Чан Кайши]]дэ эсэргүүсэгщэ [[Ван Цзинвэй]]н [[Гоминьдан]]гай ниислэл байгаад мүнөө үедэ Ухань Түб Хитадай улас түрын, эдэй засагай, санхүүгэй, соёлой, тээбэриин түб гэжэ хүлеэн зүбшөөрһэн байна.

== Түүхэ ==
Хуанпи дүүргэдэ хадгалагдаһан Паньлунчэн (盤龍城) гэһэн 3500 жэл үмэнэхи [[Шан улас]]ай хотын үлэгдэл Хүхэ мүрэнэй ганса нэгэ Шан уласай үеын хотоор мэдэгдэжэ байна. [[Цинь улас]]ай үедэ Наньцзюньтэ (南郡) агуулжа байгаад, [[Хань улас]]ай үедэ Цзяньсяцзюнь (江夏郡) болобо. Цинь уласай үедэ Учанцзюнь (武昌郡) гэжэ дахин нэрлэгдэжэ Цзянься можодо засаг захиргаан бии болобо. Мүнөө үеын Учан юм. Тэрэ үедэ мүрэнэй хойто талада Ханьян байгаад, Хүхэ мүрэн дундуур урдадаг газар нютагые Эхир хэрэм (双城) гэжэ нэрлэбэ.

Мүн «Сань-го чжиин» (Гурбан уласай түүхэ) ёһоор, [[Сунь Цзянь]] үхэһэн газар юм.

[[Мин улас]]ай үедэ Учан ба Ханьян хоёр нэрые һолижо Ухань гэжэ нэрлэжэ эхилэнхэй. Мүн Сякоучжэн (夏口鎭) ажаүйлэдбэриин хотоор бии болобо. Сякоу һүүлдэнь Ханькоу (漢口) гэжэ дахин нэрлэгдэбэ. Ханькоу 1858 ондо Тяньцзинь хэрээгээр нээгдэжэ, Франци, Германи, Орос, Япон залгамжа концесси бии болгобо.

[[File:PLA troops enter to Hankou.jpg|thumb|[[Арадай Сүлөөлхэ арми]] Ханкоуе эзэлнэ, 1949 оной 5 һарын 16]]
[[Манжын гүрэн]]эй эсэс үедэ 1853 онһоо 1856 он хүрэтэр [[Тайпиниин буһалгаан|Тайпинь буһалгаашадта]] эсэргүү тэмсэл боложо, 1911 ондо бодоһон [[Учан буһалгаан]]ай үрэ дүндэ [[Синьхай хубисхал]] нособо. 1926 оной 10 һарада, Үндэһэтэн-хубисхалта сэрэг Уханиие добтожо, Учангай, Ханькоугой засаг захиргаанай зүблэл, Ханьянгай засаг захиргаанай зүблэл байгуулба. 12 һарада Учан, Ханькоу, Ханьянгые нэгэдэжэ Ухань гэхые албан ёһоор шиидхэжэ, 1927 ондо Уханиие ниислэлээр хэһэн Гоминьдангай зүүнтэн [[Ван Цзинвэй]] засагай газарые (Ухань Үндэһэтэн засагай газар) байгуулһаншье һаа, [[Нанжин]]гэй [[Чан Кайши]]ин дэглэмые эсэргүүсэжэ шадаагүй.

== Засаг захиргаанай хубаари ==
Дэд-можын зэргэтэй Ухань хото 13 дүүргэдэ хубаана:
{|
|-
! rowspan=16 | [[Файл:Subdivisions of Wuhan-China.png|200px]]
! align=left| Уханиин дүүргэ
|-
|
|-
|Colspan=2 align=center| ''Ухань хото''
|
|Colspan=2 align=center| ''Хотын тойрон''
|-
| align=left|<big><span style="color:#FE4C10;">■</span></big> Цзянъань дүүргэ
| align=right|江岸区
|
| align=left|<big><span style="color:#33A34D;">■</span></big> Хуншань дүүргэ
| align=right|洪山区
|-
| align=left|<big><span style="color:#CC9933;">■</span></big> Цзянхань дүүргэ
| align=right|江汉区
|
| align=left|<big><span style="color:#1AA9CB;">■</span></big> Цайдянь дүүргэ
| align=right|蔡甸区
|-
| align=left|<big><span style="color:#0066FF;">■</span></big> Цяокоу дүүргэ
| align=right|硚口区
|
| align=left|<big><span style="color:#006342;">■</span></big> Дунсиху дүүргэ
| align=right|东西湖区
|-
| align=left|<big><span style="color:#F8355C;">■</span></big> Ханьян дүүргэ
| align=right|汉阳区
|
| align=left|<big><span style="color:#FC0019;">■</span></big> Ханьнань дүүргэ
| align=right|汉南区
|-
| align=left|<big><span style="color:#98A0EA;">■</span></big> Учан дүүргэ
| align=right|武昌区
|
| align=left|<big><span style="color:#FFE600;">■</span></big> Цзянся дүүргэ
| align=right|江夏区
|-
| align=left|<big><span style="color:#FFD3EF;">■</span></big> Циншань дүүргэ
| align=right|青山区
|
| align=left|<big><span style="color:#67B3D3;">■</span></big> Хуанпи дүүргэ
| align=right|黄陂区
|-
|
|
|
| align=left|<big><span style="color:#FF9900;">■</span></big> Синьчжоу дүүргэ
| align=right|新洲区
|}

== Аха дүү хотонууд ==
* [[Файл:Flag of South Korea.svg|граница|22x22пкс|Урда Солонгос]] [[Урда Солонгос]], [[Чхонджу]]
* [[Файл:Flag of Japan.svg|граница|22x22пкс|Япон Улас]] [[Япон Улас]], [[Оита]]
* [[Файл:Flag of Australia.svg|граница|22x22пкс|Австрали]] [[Австрали]], [[Аделаида]]
* [[Файл:Flag of France.svg|граница|22x22пкс|Франци]] [[Франци]], [[Бордо]]
* [[Файл:Flag of New Zealand.svg|граница|22x22пкс|Шэнэ Зеланд]] [[Шэнэ Зеланд]], [[Крайстчёрч]]
* [[Файл:Flag of Romania.svg|граница|22x22пкс|Румыни]] [[Румыни]], [[Галац]]
* [[Файл:Flag of the United States.svg|граница|22x22пкс|АНУ]] [[АНУ]], [[Сент-Луис]]
* [[Файл:Flag of the United States.svg|граница|22x22пкс|АНУ]] [[АНУ]], [[Питтсбург]]
* [[Файл:Flag of the United Kingdom.svg|граница|22x22пкс|Ехэ Британи]] [[Ехэ Британи]], [[Манчестер]]
* [[Файл:Flag of Ukraine.svg|граница|22x22пкс|Украина]] [[Украина]], [[Киев]]
* [[Файл:Flag of Germany.svg|граница|22x22пкс|Германи]] [[Германи]], [[Дуйсбург]]
* [[Файл:Flag of Sudan.svg|граница|22x22пкс|Судан]] [[Судан]], [[Хартум]]

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}
{{Хитадай хотонууд}}

[[Категори:Хубэй можо]]
[[Категори:Хитадай хотонууд]]