# Брандербург-Прусси
Брандербург-Прусси (герман: Brandenburg-Preußen; Доодо Германи: Brannenborg-Preußen) болбол 1618 ба 1701 оной хооронд Бранденбургын Гогенцоллернуудай эртын мүнөөнэй хаанта уласай түүх зүйн нэрлэлгэ. Брандебургын Маркграфство дээр байгуулагдаһан, Гогенцоллернуудай гол һалбари нь Пруссиин гүнтэ уласые ударидажа байһан һалбаритай гэрлэжэ, ба түүнэй эрэгтэй лини 1618 ондо үгы бололгын дараа залгамжалаха эрхые хангаһан. Холимог гэрлэлгын ондоо үрэ нь 1614 оной Ксантенэй хэрээнэй дагуу Райнай доодо Клеве, Марк ба Равенсберг гүнлигүүдые ниилүүлгэ байба.
Гушан жэлэй дайн (1618–1648) илангаяа һүйд ехэтэй байба. Һунгагша гурбан удаа тала һолиһон, ба үрэ дүндэ Протестант ба Католик шажантануудай арми газар нютагые хойшоо урагшаа гүйлгэн үнгэржэ, хүнүүдые алажа, шатаажа, эзэлһэн ба эдеэ хоолой нөөсые абаба. Хүн зоной хахадһаа үлүү хубинь алагдажа гү, али шэлжэн һуурижаба. Берлин ба бусад томо хотонууд һандархай юумэндэ хэбтэһэн, ба тэдэнэй һэргээн бодхоолгодо олон арбан жэл үнгэрбэ. 1648 ондо Гушан жэлэй дайниие дууһагаһан Вестфалиин хэрээгээр, Бранденбург Минден ба Хальберштадтые абажа, мүн Холын Померани (1653 ондо ороһон) ба Магдебургын гүнтэ уласда (1680 ондо ороһон) үе залгамжалха эрхые абаһан. Хоёрдохи Хойтын Дайнай үеэр байгуулагдаһан Бромбергын хэрээгээр (1657), һунгагшад Пруссиин гүнтэ уласые Польшын вассалитетһээ сүлөөлэгдэһэн ба ауэнбург-Бытув ба Драхеймые эзэлбэ. Сен-Жермен-ан-Легэй Хэрээ (1679) Бранденбургын Помераниие доодо Одер хүрэтэр үргэдхэһэн.
17-р зуунай хоёрдугаар хахадта Прусси улас Европын улас түрэдэ агуу наадагшадай нэгэ болохо һуури табигдаһан юм. 1653 ондо байнгын арми нэбтэрүүлһэнэй үндэһэн дээр шэнээр бии боложо буй Бранденбург-Пруссиин сэрэгэй потенциал нь Варшава (1656) ба Фербеллин (1675) ба Ехэ Мүльһэнэй Манёвр (1678) зэргэ үргэн мэдээжэ илалтаар тэмдэглэгдэһэн байба. Бранденбург-Прусси мүн флот ба Бранденбургын Алтан Эрье ба Аргендэ Германиин колониудые байгуулһан. "Ехэ Һунгагша" гэгдэдэг Фридрих Вильгельм, нь Брандербург-Пруссиие бүхы Европоһоо Протестант тэрьедэгшэдые ("Exulanten") томо хэмжээнэй нүүн ерэлгэдэ ("Peuplierung") нээһэн, ба илангаяа эхиндэ Потсдамай Зарлигай дагуу Гугенотой нүүн ерэлгые нээһэн. Фридрих Вильгельм мүн Брандербург-Пруссиин засагые централизовалжа, поместиин нүлөөлэлгые бууруулжа эхилһэн.

Брандербург-Прусси
{{Инфобокс улас
|native_name = {{lang|de|Brandenburg-Preußen}}
|conventional_long_name = Брандербург-Прусси
|common_name = Брандербург-Прусси
|status=State union
|status_text= [[Брандебургын Маркграфство|Брандебург]] ба [[Пруссиин гүнтэ улас|Пруссиин </br>Герцогство]] хоорондохи </br>[[хубиин холбоон|хубиин холбоон]]
|era=[[Германи үндэһэтэнэй Арюун Римэй эзэнтэ гүрэн|Арюун Римэй </br>эзэнтэ гүрэн]]
|year_start = 1618
|year_end = 1701
|date_start = 8 һарын 27
|date_end = 1 һарын 18
|event_start = [[Хубиин холбоон]]
|event_end   = [[Пруссиин хаанта улас|Хаанта улас]]
|event1      = [[Велявай Хэрээ|Пруссиин </br>тусгаар </br>тогтонол]]
|date_event1 = 9 һарын 19, 1657
|p1 = Брандебургын Маркграфство{{!}}Брандебургын </br>Маркграфство
|p2 = Клевын Герцогство{{!}}Клевын </br>Герцогство
|p3 = Маркын Графство{{!}}Маркын </br>Графство
|p4 = Равенсбергын Графство{{!}}Равенсбергын </br>Графство
|p5 = Пруссиин гүнтэ улас{{!}}Пруссиин </br>Герцогство
|p6 = Минденэй Епископство{{!}}Минденэй </br>Епископство
|p7 = Хальберштадтын Епископство{{!}}Хальберштадт
|p8 = Помераниин Герцогство{{!}}Помераниин </br>Герцогство
|p9 = Магдебургын Архиепископство{{!}}Магдебург
|p10 = Лауэнбург-Бытувай Газар{{!}}Лауэнбург ба </br>Бытувай Газар
|p11 = Драхейм
|s1 = Пруссиин хаанта улас{{!}}Прусси </br>хаанта </br>улас
|image_flag  = [[File:Wappen Mark Brandenburg.png|x100px|Брандебургын Маркграфствын Һүлдэ]]<!-- explicit file syntax used to produce correct hover text and formatting -->
|image_flag2 = [[File:POL Prusy książęce COA.svg|x100px|Пруссиин Герцогствын Һүлдэ]] <!-- flag2 used instead of coat so they sit side-by-side properly -->
|flag_type = <!-- Flag captions; Note: using flag/flag_type_article with this code will have unexpected results -->
<div style="display:table; width:100%; padding-left:5px;">
<div style="display:table-cell; width:50%;">[[Бранденбургын Һүлдэ|Бранденбургын<br />Һүлдэ]]</div>
<div style="display:table-cell; width:50%;">[[Пруссиин Һүлдэ|Пруссиин<br />Һүлдэ]]</div>
</div>
|image_map = Locator Brandenburg-Prussia within the Holy Roman Empire (1618).svg
|image_map_caption = [[Арюун Римэй эзэнтэ гүрэн]]эй дотор ба </br>хизаарай саана Брандербург-Прусси (1618)
|capital = [[Берлин]] ба [[Кёнигсберг]]
|government_type =  Хубиин холбоондохи </br>[[Феодальна монархи]]
|title_leader= [[Бранденбургын Һунгагша|Һунгагша]]-[[Пруссиин Герцог|Герцог]]
|leader1 = [[Иоһанн Сигизмунд, Бранденбургын Һунгагша|Иоһанн Сигизмунд]]
|year_leader1=1618–1619
|leader2 = [[Георг Вильгельм, Бранденбургын Һунгагша|Георг Вильгельм]]
|year_leader2=1619–1640
|leader3 = [[Фридрих Вильгельм, Бранденбургын Һунгагша|Фридрих Вильгельм]]
|year_leader3=1640–1688
|leader4 = [[Пруссиин I Фридрих|III Фридрих]] (I Фридрих)
|year_leader4=1688–1701
}}
'''Брандербург-Прусси''' ({{lang-de|Brandenburg-Preußen}}; {{Lang-nds|Brannenborg-Preußen}}) болбол 1618 ба 1701 оной хооронд [[Брандебургын Маркграфство|Бранденбургын]] [[Гогенцоллернын удам|Гогенцоллернуудай]] [[Эртын Мүнөө Үе|эртын мүнөөнэй]] хаанта уласай [[Историографи|түүх зүйн]] нэрлэлгэ. [[Брандебургын Маркграфство]] дээр байгуулагдаһан, Гогенцоллернуудай гол һалбари нь [[Пруссиин гүнтэ улас]]ые ударидажа байһан һалбаритай гэрлэжэ, ба түүнэй эрэгтэй лини 1618 ондо үгы бололгын дараа залгамжалаха эрхые хангаһан. Холимог гэрлэлгын ондоо үрэ нь 1614 оной [[Ксантенэй хэрээ|Ксантенэй хэрээнэй]] дагуу [[Райн мүрэн|Райнай]] доодо [[Клевын Герцогство|Клеве]], [[Маркын Графство|Марк]] ба [[Равенсбергын Графство|Равенсберг]] гүнлигүүдые ниилүүлгэ байба.

[[Гушан жэлэй дайн]] (1618–1648) илангаяа һүйд ехэтэй байба. Һунгагша гурбан удаа тала һолиһон, ба үрэ дүндэ Протестант ба Католик шажантануудай арми газар нютагые хойшоо урагшаа гүйлгэн үнгэржэ, хүнүүдые алажа, шатаажа, эзэлһэн ба эдеэ хоолой нөөсые абаба. Хүн зоной хахадһаа үлүү хубинь алагдажа гү, али шэлжэн һуурижаба. Берлин ба бусад томо хотонууд һандархай юумэндэ хэбтэһэн, ба тэдэнэй һэргээн бодхоолгодо олон арбан жэл үнгэрбэ. 1648 ондо [[Гушан жэлэй дайн|Гушан жэлэй дайниие]] дууһагаһан [[Вестфалиин хэрээ|Вестфалиин хэрээгээр]], Бранденбург [[Минденэй Епископство|Минден]] ба [[Хальберштадтын ванта улас|Хальберштадтые]] абажа, мүн [[Помераниин Можо (1653–1815)|Холын Померани]] ([[Штеттинэй Хэрээ (1653)|1653 ондо ороһон]]) ба [[Магдебургын гүнтэ улас|Магдебургын гүнтэ уласда]] (1680 ондо ороһон) үе залгамжалха эрхые абаһан. [[Хоёрдохи Хойтын Дайн|Хоёрдохи Хойтын Дайнай]] үеэр байгуулагдаһан [[Бромбергын Хэрээ|Бромбергын хэрээгээр]] (1657), һунгагшад Пруссиин гүнтэ уласые [[Краковой Хэрээ|Польшын вассалитетһээ]] сүлөөлэгдэһэн ба [[Лауэнбург-Бытувай Газар|ауэнбург-Бытув]] ба [[Драхейм]]ые эзэлбэ. [[Сен-Жермен-ан-Легэй Хэрээ (1679)]] [[Помераниин Можо (1653–1815)|Бранденбургын Помераниие]] доодо [[Одер]] хүрэтэр үргэдхэһэн.

17-р зуунай хоёрдугаар хахадта [[Прусси]] улас Европын улас түрэдэ [[Агуу гүрэн|агуу наадагшадай]] нэгэ болохо һуури табигдаһан юм. 1653 ондо [[Пруссиин Арми|байнгын арми]] нэбтэрүүлһэнэй үндэһэн дээр шэнээр бии боложо буй Бранденбург-Пруссиин сэрэгэй потенциал нь [[Варшавын Тулалдаан (1656)|Варшава (1656)]] ба [[Фербеллинэй Тулалдаан|Фербеллин (1675)]] ба [[Ехэ Мүльхэнэй Манёвр|Ехэ Мүльһэнэй Манёвр]] (1678) зэргэ үргэн мэдээжэ илалтаар тэмдэглэгдэһэн байба. Бранденбург-Прусси мүн [[Бранденбургын Флот|флот]] ба [[Бранденбургын Алтан Эрье]] ба Аргендэ [[Урдын Германиин колониудай жагсаалта|Германиин колониудые]] байгуулһан. "Ехэ Һунгагша" гэгдэдэг [[Фридрих Вильгельм, Бранденбургын Һунгагша|Фридрих Вильгельм]], нь Брандербург-Пруссиие бүхы Европоһоо [[Протестантизм|Протестант]] тэрьедэгшэдые ("''Exulanten''") томо хэмжээнэй нүүн ерэлгэдэ ("''Peuplierung''") нээһэн, ба илангаяа эхиндэ [[Потсдамай Зарлиг]]ай дагуу [[Гугенотууд|Гугенотой]] нүүн ерэлгые нээһэн. Фридрих Вильгельм мүн Брандербург-Пруссиин засагые централизовалжа, поместиин нүлөөлэлгые бууруулжа эхилһэн.