# Хонгоодор
Эртэ сагта Хонгоодор болон Хотгойдууд аха дүү аймагууд байһан домогтой гэдэг. Тэдэ Ойрадуудай хаанта уласай зүүн хойто аймагууд байгаа. Хонгоодорнууд 1688 оной Ойрад Халхын дайн самууны үедэ эсэргүүсэжэ бодожо нүүдэллэн Хүбсэгэл нуурай зүүн хойто Байгал нуурай баруун талаар ерэжэ нютаглан нютагайхинтай ниилэжэ мүнөөнэй Хонгоодор Буряад обогтон зониие үүсхэбэ.
Хонгоодор Буряадууд мүнөөнэй ОХУ-ай Буряад Уласай Түнхэн, Аха, Захааминай аймаг, Эрхүү можын Алайр, Баяндай, Монгол Уласай Хүбсэгэл аймагай Ханха, Сагаан-Үүр, Эг-Үүр, Булган аймагай Тэшиг сумдаар тархан амидаржа байгаа юм. Тэдэнэй хэл яряань бусад Буряад обогтонһоо онсо илгаатай зарим тохёолдолдо өөр хоорондоо ойлголсохогүй хэмжээдэ илгаатай үгэнүүд хэрэглэдэг.
Тэдэнэй арадай дуу онсо аялгатай, ёохор хатарынь хүл дээрээ урагшаа хойшо баруун зүүн тиишэ найгаһан онсолиг хүдэлөөнтэй байдагынь бусад Буряад зон аймагуудһаа онсо юм.
Хонгоодор Буряад зон хайшаа байшан бариха дараха мужаан хэхэ, үбһэн хадлан абаха, ан гүрөө хэхэ, зэргэ ажалда габшагай хүдэлмэришэ арад түмэн юм.
Хонгоодор Буряадай зоной олондо нэрэтэй олон хүнүүд байдаг.

Хонгоодор
{{Инфобокс үндэһэтэн
|group= Хонгоодор
|image=
|image_caption = 
|poptime   =
|region1   = 
{{flagicon|RUS}} [[ОХУ]]: [[Буряад Улас]]ай [[Түнхэнэй аймаг|Түнхэн]], [[Ахын аймаг|Аха]], [[Захааминай аймаг]]<br />[[Эрхүү можо|Эрхүү можын]] [[Баяндайн аймаг|Баяндайн]],[[Алайр аймаг|Алайр аймагууд]]
|region2   = {{flagicon|Монгол}} [[Монгол Улас]]: [[Хүбсэгэл аймаг|Хүбсэгэл аймагай]] [[Ханха]], [[Сагаан-Үүр]], [[Эг-Үүр]]<br />[[Булган аймаг]]ай Тэшиг һомон
|rels=[[Буддын шажан]], [[бөө мүргэл]]
|langs=[[Буряад хэлэн|буряад-монгол]]
|related= [[Булагад]], [[Эхирэд]], [[Хори]], [[Сонгоол]], [[Халха]], [[Хальмаг]]
}}
Эртэ сагта Хонгоодор болон Хотгойдууд аха дүү аймагууд байһан домогтой гэдэг. Тэдэ Ойрадуудай хаанта уласай зүүн хойто аймагууд байгаа. Хонгоодорнууд 1688 оной Ойрад Халхын дайн самууны үедэ эсэргүүсэжэ бодожо нүүдэллэн [[Хүбсэгэл]] нуурай зүүн хойто Байгал нуурай баруун талаар ерэжэ нютаглан нютагайхинтай ниилэжэ мүнөөнэй Хонгоодор Буряад обогтон зониие үүсхэбэ.

Хонгоодор Буряадууд мүнөөнэй [[ОХУ]]-ай [[Буряад Улас]]ай [[Түнхэнэй аймаг|Түнхэн]], [[Ахын аймаг|Аха]], [[Захааминай аймаг]], [[Эрхүү можо|Эрхүү можын]] [[Алайр аймаг|Алайр]], [[Баяндайн аймаг|Баяндай]], [[Монгол Улас]]ай [[Хүбсэгэл аймаг|Хүбсэгэл аймагай]] [[Ханха]], [[Сагаан-Үүр]], [[Эг-Үүр]], [[Булган аймаг]]ай Тэшиг сумдаар тархан амидаржа байгаа юм. Тэдэнэй хэл яряань бусад Буряад обогтонһоо онсо илгаатай зарим тохёолдолдо өөр хоорондоо ойлголсохогүй хэмжээдэ илгаатай үгэнүүд хэрэглэдэг.

Тэдэнэй арадай дуу онсо аялгатай, [[ёохор]] хатарынь хүл дээрээ урагшаа хойшо баруун зүүн тиишэ найгаһан онсолиг хүдэлөөнтэй байдагынь бусад Буряад зон аймагуудһаа онсо юм.

Хонгоодор Буряад зон хайшаа байшан бариха дараха мужаан хэхэ, үбһэн хадлан абаха, ан гүрөө хэхэ, зэргэ ажалда габшагай хүдэлмэришэ арад түмэн юм.

Хонгоодор Буряадай зоной олондо нэрэтэй олон хүнүүд байдаг.
[[Файл:Buryatia 17 century (russian version).png|мини|450px|Родоплеменные группы бурят в начале XVII века]]
[[Категори:Буряад]]