# Коми-пермяк хэлэн
Коми-пермяк хэлэн — коми-пермягүүдэй хэлэн, өөрын уран зохёолой нормотой коми хэлэнэй гурбан аялгуунуудай нэгэ (пермяк хэлэнүүдэй бүлэг).
Пермиин хизаарта (ехэнхидээ Коми-Пермяк тойрогто болон хмзаарта зүүн хойто хэһэгтэ язьвинцүүд), Кировой можодо, Баруун Сибирьтэ тараагдана. Хэлэгшэдэй тоо 63,1 мянган хүн. (2010, тоололго), энэ тоодо 2 мянган коми-язьвин аялгуу хэлэгшэд.
4 аялгуутай:
- урда — кудымкар-иньвенскын, нижнеиньвенскын, оньковскын, нердвинскын аялгуу агуулна
- хойто — кочевскын, косинско-камын, мысовскын, верхлупьинскын аялгуу агуулна
- дээдэ Камын — Кама мүрэнэй дээдэ урасхал
- коми-язьвин аялгуу — Пермиин хизаарай зүүн хэһэг

Коми яһатанай нэгэ хэһэг хойто зүг тээшэ нүүһэнэй һүүлдэ коми хэлэн коми-зырян ба коми-пермяк хэлэн гэһэн хоер хэлэндэ хубааба. XIV—XV зуунда коми-пермяк хэлэн бии болобо. Коми-язьвин хэлэн һүүлдэ зүүн пермягүүдэй хэлэнһээ хүгжэбэ.
Мүнөө үедэ 35 үзэгһөө бүридэдэг коми сагаан толгой хэрэглэжэ байна. Мүнөө үеын коми сагаан толгой:
| А а | Б б | В в | Г г | Д д | Е е | Ё ё | Ж ж | З з |
| И и | І і | Й й | К к | Л л | М м | Н н | О о | Ӧ ӧ |
| П п | Р р | С с | Т т | У у | Ф ф | Х х | Ц ц | Ч ч |
| Ш ш | Щ щ | Ъ ъ | Ы ы | Ь ь | Э э | Ю ю | Я я |     |


## Хэлэсэ үгын бэшэг
| Коми-пермяк        | Буряад                                 |
| ------------------ | -------------------------------------- |
| Дыр ов! Дыр олö!   | Сайн байна! (Ганса) Сайн байна! (Олон) |
| Олат-вöлат!        | Та һайн байна гү!                      |
| Бур асыв!          | Үглөөнэй мэндэ!                        |
| Бур лун!           | Үдэрэй мэндэ!                          |
| Бур рыт!           | Үдэшын мэндэ!                          |
| Аттьö!             | Баярлаа!                               |
| Нем понда!         | Зүгөөр!                                |
| Эн жö вид!         | Хүлисыт!                               |
| Кыдз тэнö шуöны?   | Танай нэрэ хэн бэ?                     |
| Менö шуöны Öньö.   | Минии нэрэ Эндрю.                      |
| Инглишöн кужан-он? | Англяаар дуугарна гүт?                 |
| Ог!                | Үгы!                                   |
| Кöр локтан?        | Хэзээ ерэхэт?                          |
| Ашын.              | Үглөөдэр.                              |
| Мый керан?         | Та юу хэжэ байнат?                     |
| Муна босьтасьны.   | Дэлгүүр ошоноб.                        |
| Тэ кытöн?          | Та хаана бэ?                           |
| Ме öши.            | Би замаа алдааб.                       |
| Мый дона?          | Энэ хэдэнэйб?                          |
| Вит руб.           | Табан дүхэриг.                         |
| Адззисьлытöдз!     | Баяртай!                               |
| Талун кресення?    | Мүнөөдэр гарагай нэгэ байна гү?        |
| Ну!                | Тиимэ!                                 |
| Мыйнö!             | Тиимэ!                                 |
| Ог тöд!            | Мэдэнэгүйб!                            |
| Менам абу сьöм.    | Мүнгэгүйб.                             |
| Сэтчин пос абу.    | Эндэ хүүргэ үгы байна.                 |
| Но!                | Зай.                                   |


Коми-пермяк хэлэн
{{Infobox language
|name=Коми-пермяк хэлэн
|nativename=Перем коми кыв
|states= [[Оросой холбоото улас]]
|nation= {{flagcountry|RUS}}
* [[Файл:Flag of Komi-Permyak Okrug.svg|border|22px]] [[Коми-Пермяк тойрог]]
|speakers= 63 106 хүн (2010)<ref>[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm Владение языками населением Российской Федерации] {{ru icon}}</ref>
|date = 2010
|familycolor=Ураал
|fam2=[[Пермь хэлэнүүд|Пермь]]
|fam3=[[Коми хэлэн|Коми]]
|iso3=koi
|glotto=komi1269
|glottorefname=Komi-Permyak
|notice=IPA
}}
'''Коми-пермяк хэлэн''' — [[коми-пермягүүд]]эй хэлэн, өөрын уран зохёолой нормотой [[коми хэлэн]]эй гурбан аялгуунуудай нэгэ (пермяк хэлэнүүдэй бүлэг).

[[Пермиин хизаар]]та (ехэнхидээ [[Коми-Пермяк тойрог]]то болон хмзаарта зүүн хойто хэһэгтэ язьвинцүүд), [[Кировой можо]]до, [[Баруун Сибирь]]тэ тараагдана. Хэлэгшэдэй тоо 63,1 мянган хүн. (2010, тоололго), энэ тоодо 2 мянган коми-язьвин аялгуу хэлэгшэд.

4 аялгуутай:<ref>Коми-пермяцкий язык / Под ред. проф. В. И. Лыткина. — Кудымкар: Коми-пермяцкое книжное издательство, 1962. — С. 27—34.</ref>
* ''урда'' — кудымкар-иньвенскын, нижнеиньвенскын, оньковскын, нердвинскын аялгуу агуулна
* ''хойто'' — кочевскын, косинско-камын, мысовскын, верхлупьинскын аялгуу агуулна
* ''дээдэ Камын'' — [[Кама мүрэн]]эй дээдэ урасхал
* ''[[коми-язьвин хэлэн|коми-язьвин аялгуу]]'' — [[Пермиин хизаар]]ай зүүн хэһэг

Коми яһатанай нэгэ хэһэг хойто зүг тээшэ нүүһэнэй һүүлдэ коми хэлэн коми-зырян ба коми-пермяк хэлэн гэһэн хоер хэлэндэ хубааба. [[XIV зуун|XIV]]—[[XV зуун]]да коми-пермяк хэлэн бии болобо. Коми-язьвин хэлэн һүүлдэ зүүн пермягүүдэй хэлэнһээ хүгжэбэ.<ref name=EPO>[http://www.perm1.ru/run/Kl9HotDEux.html?scenary=fT4wgks29D&sdo=NVkR7zUTt2 Энциклопедия Пермской области — Коми-Пермяцкий язык]</ref>

Мүнөө үедэ 35 үзэгһөө бүридэдэг коми сагаан толгой хэрэглэжэ байна. ''Мүнөө үеын коми сагаан толгой:''
{| class=standard cellpadding=5 style="font-size: 1.5em; line-height: 2.5em; text-align: center;"
| style=«width:3em;» | А а
| style=«width:3em;» | Б б
| style=«width:3em;» | В в
| style=«width:3em;» | Г г
| style=«width:3em;» | Д д
| style=«width:3em;» | Е е
| style=«width:3em;» | Ё ё
| style=«width:3em;» | Ж ж
| style=«width:3em;» | З з
|-
| style=«width:3em;» | И и
| style=«width:3em;» | І і
| style=«width:3em;» | Й й
| style=«width:3em;» | К к
| style=«width:3em;» | Л л
| style=«width:3em;» | М м
| style=«width:3em;» | Н н
| style=«width:3em;» | О о
| style=«width:3em;» | Ӧ ӧ
|-
| style=«width:3em;» | П п
| style=«width:3em;» | Р р
| style=«width:3em;» | С с
| style=«width:3em;» | Т т
| style=«width:3em;» | У у
| style=«width:3em;» | Ф ф
| style=«width:3em;» | Х х
| style=«width:3em;» | Ц ц
| style=«width:3em;» | Ч ч
|-
| style=«width:3em;» | Ш ш
| style=«width:3em;» | Щ щ
| style=«width:3em;» | Ъ ъ
| style=«width:3em;» | Ы ы
| style=«width:3em;» | Ь ь
| style=«width:3em;» | Э э
| style=«width:3em;» | Ю ю
| style=«width:3em;» | Я я
|}

== Хэлэсэ үгын бэшэг ==
[[Файл:Komibooklg.png|thumb|upright|7-8 ангиин коми-пермяк хэлэнэй һураха бэшэг]]

{| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="2"
|-
!Коми-пермяк
!Буряад
|-
|'''Дыр ов!''' <br> '''Дыр олö!'''
|Сайн байна! (Ганса)<br> Сайн байна! (Олон)
|-
|'''Олат-вöлат!'''
|Та һайн байна гү!
|-
|'''Бур асыв!'''
|Үглөөнэй мэндэ!
|-
|'''Бур лун!'''
|Үдэрэй мэндэ!
|-
|'''Бур рыт!'''
|Үдэшын мэндэ!
|-
|'''Аттьö!'''
|Баярлаа!
|-
|'''Нем понда!'''
|Зүгөөр!
|-
|'''Эн жö вид!'''
|Хүлисыт!
|-
|'''Кыдз тэнö шуöны?'''
|Танай нэрэ хэн бэ?
|-
|'''Менö шуöны Öньö.'''
|Минии нэрэ Эндрю.
|-
|'''Инглишöн кужан-он?'''
|Англяаар дуугарна гүт?
|-
|'''Ог!'''
|Үгы!
|-
|'''Кöр локтан?'''
|Хэзээ ерэхэт?
|-
|'''Ашын'''.
|Үглөөдэр.
|-
|'''Мый керан?'''
|Та юу хэжэ байнат?
|-
|'''Муна босьтасьны.'''
|Дэлгүүр ошоноб.
|-
|'''Тэ кытöн?'''
|Та хаана бэ?
|-
|'''Ме öши.'''
|Би замаа алдааб.
|-
|'''Мый дона?'''
|Энэ хэдэнэйб?
|-
|'''Вит руб.'''
|Табан дүхэриг.
|-
|'''Адззисьлытöдз!'''
|Баяртай!
|-
|'''Талун кресення?'''
|Мүнөөдэр гарагай нэгэ байна гү?
|-
|'''Ну!'''
|Тиимэ!
|-
|'''Мыйнö!'''
|Тиимэ!
|-
|'''Ог тöд!'''
|Мэдэнэгүйб!
|-
|'''Менам абу сьöм.'''
|Мүнгэгүйб.
|-
|'''Сэтчин пос абу.'''
|Эндэ хүүргэ үгы байна.
|-
|'''Но!'''
|Зай.
|}

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

[[Категори:Коми]]
[[Категори:Пермиин хизаар]]
[[Категори:Хэлэнүүд]]