# Малайзи
Малайзи (малайгаар Malaysia) — Малай болон ондоо Британиин эзэмдэлгэтэй (Сингапур, Саравак ба Сабах) нэгэдэһэнэй үрэ дүндэ 1963 оной 9 һарын 16 үдэрдэ байгуулһан Зүүн-Урда Азиин улас. Ниислэл — Куала-Лумпур хото (2009 оной тоололгоор 1 809 мянган хүн зонтой). 1965 ондо Сингапур Малайзиһаа гаража тусгаар амяарлан тогтобо. 1966 онһоо хойшо Саравак ба Сабах албан еһоор Зүүн Малайзи нэрэтэй боложо, Малайн хуушан нютагынь Баруун Малайзи нэрэтэй болобо. 1972 онһоо Баруун Малайзи Хахад аралай (Хойгой) Малайзи нэрлэжэ, Зүүн Малайзида Саравак ба Сабах дахин һэргээбэ.
Ниитэ газар нютагай талмайнь 330,4 мянган дүрбэлжэн км. Холбоото уласай 9 можо уласуудые удамшалай ударидагшад (ехэнхидээ султанууд) толгойлно. Хоер танхимтай хурал. Эдэ дундаһаа Малайзиин Дээдэ захирагша зэргэтэй хааниие һунгана. Куала-Лумпур хото Малайзиин ниислэл хото гэдэгшье һаа, 1999 онһоо гүрэнэйнгөө засаг захиргаанай түб Путраджая хотодо байна. Ондоо хотонууд: Джорджтаун, Ипох, Джохор-Бару, Петалинг-Джая, Кучинг. 
2015 оной тоосогоор 30 987 мянган хүн зонтой, нягтаралынь 85,8 хүн; хүн зонойнгоо 51 % хотынхид; малайшууд ба ондоо уугуул угсаатад 59 %, хитадууд 32,1 %, Урда Азиинхид 8,2 %. Һүзэгтэд дунда – 50 % оршом лалын шажантад, буддын шажантад – 20 %, христос шажантад, энэдхэгэй шажантад, күнзын шажантад – 5 %, сикхууд, бахайшууд. Албан еһоной хэлэнүүд – малай хэлэн; англи хитад ба тамил хэлэншье бии. 
VII–XIV зуун жэлэй хоорондо мүнөө үеын Малайзиин газар нютагынь Шривиджая уласай хэһэг байгаа. 1511 ондо Малаккые португалшуудай эзэлһэниинь колониализацилгын эхилһэниие тэмдэглэбэ. 1641 ондо һолланшууд һэлгэжэ ерээд, XVIII зуун жэлһээ англишуудай засаг доро оробо. 1914 ондо бүхэ орониие мэдэлдээ эсэслэн абаа.1941–45 оной хоорондо японшуудай эзэлбэ.

Малайзи
{{Улас
|буряад_нэрэ = '''Малайзи'''<br>{{MongolUnicode|ᠮᠠᠯᠠᠶᠢᠽᠢ ᠤᠯᠤᠰ|v}}
|уугуул_нэрэ = Malaysia
|богони_нэрэ = Малайзи
|һүлдын_зураг = Coat of arms of Malaysia.svg
|тугай_зураг = Flag of Malaysia.svg
|түрын_уряа = «Bersekutu Bertambah Mutu»
|түрын_дуулал = «Negaraku» <br>(Оромни) <br> <center>[[Файл:Negaraku instrumental.ogg]]</center>
<!-- |Аудио=-->
|засаглалай_хэлбэри = 
|газарай_зураг = Location_Malaysia_ASEAN.svg
|албан_ёһоной_хэлэн = [[Малай хэлэн]]
|үндэһэ_язгуур = 
|үндэһэ_язгуур_он =
|тогтносон_үйл_явдал1 = 31.08.1957
|үйл_явдалын_огноо1 = Тусгаар амяарлан тогтобо
|Сүвэрэнитэт = Тусгаар тогтонол
|ниислэл_хото = [[Файл:Coat of Arms of Kuala Lumpur.svg|20px]] [[Куала-Лумпур]]
|тэргүүнэй_класс1 = [[Хаан]]
|тэргүүнэй_класс2 = [[Юрэнхы сайд]]
|тэргүүнэй_нэрэ1 = [[Абдул Халим Муадзам Шах]]
|тэргүүнэй_нэрэ2 = [[Наджиб Тун Разак]]
|хуули_тогтоогшо = 
|дээдэ_танхим =
|доодо_танхим =
|газар_нутаг_км2               =329 758
|нутгийн_талбайгаарх_эрэмбэ_дэс  =65
|усны_эзлэх_хувь               =0,3
|хүн_амын_тооцоо               ={{increase}}30,987,000<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/population/international/data/countryrank/rank.php|title=Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2014|author=Census.gov|date=2013|publisher=U.S. Department of Commerce|accessdate=2014-07-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140801135750/http://www.census.gov//population//international//data//countryrank//rank.php|archivedate=2014-08-01}}</ref>
|хүн_ам_тооцоолсон_он          =2015
|хүн_амын_тоогоор_эрэмбэ_дэс   =
|хүн_амын_тооллого             =
|хүн_ам_тоолсон_он             =
|хүн_амын_тооллого_эрэмбэ_тоологдсоноор  =
|хүн_амын_нягтрал_нэгж_км2     =85,8
|хүн_амын нягтрал_эрэмбэ_дэс   =
|ДНБ_ХАЧ                       =[[Америк доллар|$]]521.963 тэрбум<ref name=imf3>{{cite web |title=Malaysia |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=43&pr.y=9&sy=2012&ey=2017&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=548&s=NGDP_RPCH%2CNGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a= |publisher=International Monetary Fund}}</ref>
|ДНБ_ХАЧ_он                    =2012
|ДНБ_ХАЧ_эрэмбэ                =
|ДНБ_ХАЧ_Нэг_хүнд              =$17,675<ref name="imf3"/>
|ДНБ_ХАЧ_Нэг_хүнд_эрэмбэ       =
|ДНБ_нэрлэсэн                  =$340.002 тэрбум<ref name="imf3"/>
|ДНБ_нэрлэсэн_он               =2012
|ДНБ_нэрлэсэн_эрэмбэ           = 
|ДНБ_нэрлэсэн_нэг_хүнд         =$11,513<ref name="imf3"/>
|ДНБ_нэрлэсэн_нэг_хүнд_эрэмбэ  =
|ХТББИ                         =46.2
|Илтгэлцүүр_он                 =2009 <ref name="wb-gini">{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=World Bank}}</ref>
|Илтгэлцүүр_ангилал            =
|Илтгэлцүүр_эрэмбэ             =36
|ХХИ                           ={{increase}} 0.769<ref>{{cite web |url=http://hdrstats.undp.org/en/countries/profiles/MYS.html |title=National Human Development Reports for Malaysia |publisher=United Nations}}</ref>
|ХХИ_он                        =2010
|ХХИ_ангилал                   =<span style="color:#090;">һайн</span>
|ХХИ_эрэмбэ                    =64
|мүнгэн_тэмдэгтэ =Малайзиин ринггит
|мүнгэн_тэмдэгтэ_код =MYR
|интернет_домэйн = [[.my]]
|телефоной_код = 
|сагай_бүһэ = +8
|зүүлтэ = 
}}
'''Малайзи''' ({{lang-ms|Malaysia}}) — Малай болон ондоо Британиин эзэмдэлгэтэй ([[Сингапур]], Саравак ба Сабах) нэгэдэһэнэй үрэ дүндэ 1963 оной 9 һарын 16 үдэрдэ байгуулһан [[Зүүн-Урда Ази]]ин улас. Ниислэл — [[Куала-Лумпур]] хото (2009 оной тоололгоор 1 809 мянган хүн зонтой). 1965 ондо [[Сингапур]] Малайзиһаа гаража тусгаар амяарлан тогтобо. 1966 онһоо хойшо Саравак ба Сабах албан еһоор Зүүн Малайзи нэрэтэй боложо, Малайн хуушан нютагынь Баруун Малайзи нэрэтэй болобо. 1972 онһоо Баруун Малайзи Хахад аралай (Хойгой) Малайзи нэрлэжэ, Зүүн Малайзида Саравак ба Сабах дахин һэргээбэ.

Ниитэ газар нютагай талмайнь 330,4 мянган дүрбэлжэн км. Холбоото уласай 9 можо уласуудые удамшалай ударидагшад (ехэнхидээ султанууд) толгойлно. Хоер танхимтай хурал. Эдэ дундаһаа Малайзиин Дээдэ захирагша зэргэтэй хааниие һунгана. [[Куала-Лумпур]] хото Малайзиин ниислэл хото гэдэгшье һаа, 1999 онһоо гүрэнэйнгөө засаг захиргаанай түб Путраджая хотодо байна. Ондоо хотонууд: [[Джорджтаун (Малайзи)|Джорджтаун]], [[Ипох]], [[Джохор-Бару]], [[Петалинг-Джая]], [[Кучинг]]. 

2015 оной тоосогоор 30 987 мянган хүн зонтой, нягтаралынь 85,8 хүн; хүн зонойнгоо 51 % хотынхид; малайшууд ба ондоо уугуул угсаатад 59 %, хитадууд 32,1 %, Урда Азиинхид 8,2 %. Һүзэгтэд дунда – 50 % оршом лалын шажантад, буддын шажантад – 20 %, христос шажантад, энэдхэгэй шажантад, күнзын шажантад – 5 %, сикхууд, бахайшууд. Албан еһоной хэлэнүүд – малай хэлэн; англи хитад ба тамил хэлэншье бии. 

VII–XIV зуун жэлэй хоорондо мүнөө үеын Малайзиин газар нютагынь Шривиджая уласай хэһэг байгаа. 1511 ондо Малаккые португалшуудай эзэлһэниинь колониализацилгын эхилһэниие тэмдэглэбэ. 1641 ондо [[Һолланди|һолланшууд]] һэлгэжэ ерээд, XVIII зуун жэлһээ англишуудай засаг доро оробо. 1914 ондо бүхэ орониие мэдэлдээ эсэслэн абаа.1941–45 оной хоорондо японшуудай эзэлбэ.

== Холбооһон ==
* {{Commons|Malaysia}}

{{Ази}}
{{stub}}

[[Категори:Ази]]