# Мацуо Басё
Мацуо Басё (японоор 松尾 芭蕉, нюуса нэрэнь; ондоо нюуса нэрэнь ‒ японоор 宗房, Мунэфуса; үшөө ондоо нюуса нэрэнь ‒ японоор 甚七郎, Дзинситиро; жэнхэни нэрэ ‒ японоор 金作, Кинсаку) (1644, Уэно, Ига можо, ‒ 12.10.1694, Осака), Японой ирагуу найрагша, шүлэгэй онолшо. Самурайн бүлэдэ түрэбэ. 1664 онһоо Киотодо ирагуу найрагые һураба. 1672 онһоо Эдо (мүнөөгэй Токио) хотодо гүрэнэй алба хаагаашье һаа, түшэмэлэй амидаралда урмаа хухарба. Хожомынь ирагуу найрагай багша болобо. Хошоной рэнгагай шүлэгшээр алдартай болобо. Мацуо ‒ хокку жанрын болон эстетикын үндэһэлэгшэ юм. 1680-аад ондо Мацуо Дзэн шажанай гүн ухааниие дахажа өөрынгөө зохёолгын һуурида «гэгээрэлэй» заршам табяа һэн. Мацуогой болон шабинарайнь бэшэгдэһэн долоон суглуулбарида тэрэнэй ирагуу найрагай үб харуулагдана: «Үбэлэй үдэрнүүд» (冬の日, 1684), «Хабарай үдэрнүүд» (春の日, 1686), «Хооһон тала» (荒野, 1689), «Хисаго» (瓢, 1690), «Бишэнэй суба» (猿蓑, 1-дэхи боти, 1691, 2-дохи боти, 1698), «Нүүрһэнэй мэшээг» (炭俵, 1694), үргэлжэлһэн удха зохёол ба шүлэгөөр бэшэһэн уянгын дэбтэрнүүд (эдэ дунда эгээн алдартай — «Хойто зүгэй харгы», 奥の細道), номуудай ба шүлэгүүдэй оршолнууд, уралиг ба ирагуу найрагай зохёолго тухай һанааниие агуулдаг бэшэгүүд гэхэ мэтээр алдартай болобо. Мацуогой ирагуу найраг ба гоо зүй Японой дунда зуунай ба шэнэ сагай удха зохёолдо ехэхэн нүлөө үзэбэ.

## Намтар
Мацуо Ига можын Уэно гэһэн бишыхан хотодо дунда зэргын амидаралтай Мацуо Ёдзаэмона самурайн (松尾与左衛門) гэр бүлэдэ түрөө. Тэдэнэйхи засагай зүгһөө ямаршье тэдхэлгэ абадаггүй байһан ушар эсэгэнь самурайн хубида эрилтэ гарабал, сэрэгэй алба хаажа, амидаралай ахыгаа залгуулхын тулада бэшэгэй багша хэдэг байгаа.
Басё бүри багаһаан шүлэг зохёол бэшэхэ һонирхолдо хүтэлэгдэн хайку маягаар шүлэг туурбижа ехэхэн хүдэлмэрилһэнэй үрэ дүндэ тон нэрэдэ гаража, уламаар 1672 ондо уран бүтээл туурбиха эгээн боломжотой гэжэ тоосогдодог байһан Эдо хотодо ерэжэ, һуурижан өөрын һургуулиие үүсхэжэ, тэрэ үеын Японой нэрэ нүлөө бүхы зохёолшодтой холбоо тогтоожо ажаллаһаниинь ерээдүйн ехэ найрагша болохо замай эхилэл боллоһон юм. Энэ үедээ олон шабитай боложо, Японой хайкугай түрэлэй тэригүүн зэргын найрагша гэжэ үнэлэгдэхэ болотороо үдэһэн юм.
Харамтай тэрэ туйлай ядуу амьдаржа, бэшэһэн зохёолоо зараха гү, али шабинарайнгаа үгэһэн мүнгөөр хоног үнгэрүүлжэ байһан ушар ами зуухын эрхээр 1680 ондо Эдоһоо хүн үсөөтэй, Фукагавада ерэжэ һуурижаба. 1681 ондо тэрэнэй нэгэ шаби Рика тэдэнэй байшангай дэргэдэ гадил (японоор 芭蕉 басё гэдэг) модо һуулгаһаниинь үрэ жэмэсээ ехэ үгэжэ, нүхэдынь тэдэнэй байшан «гадилай байшан» (芭蕉庵, Басё-Ан) гэжэ нэрлэһэнээр ирагуу найрагша өөртөө Басё гэдэг уран зохёолой нэрэ абаһан түүхэтэй. Энэ үеһөө Басё Дзэн буддизмые шудалжа эхилһэниинь тэрэнэй хожомой уран бүтээлдэ үлэмжэ ехэ нүлөөлһэн юм.
1684 ондо тэрэ өөрын уран бүтээлэй замаа хубилгажа, олон удаагай аялалда удаа дараа ябаһаар 1694 ондо үбшэн туһажа, шабинартаа өөрын хогшол хүрэнгэ, гар бэшэмэл, номоо яаха тухай хэрээслээд 10 һарын 12-до наһа бараһан байдаг.
Басё аялалда ябахадаа олон гайхамшагтай хайку туурбижа, үдэрэй тэмдэглэл хүтэлһэниинь тэрэнэй амидаралай намтар болоод зогсоогүй, сэдьхэлгэ, үзэл бодол, үйлэ хэрэгэйнхинь элирэл болоһоноороо хойшо үеынхинэй дунда ехэхэн үнэ сэнэтэй юм. Энэ үеынхинь бүтээл дотор тэрэнэй шэлэдэг хайкунууд бии.
枯朶に烏のとまりけり秋の暮 kara eda ni / karasu no tomari keri / aki no kure
нюсэгэн мүшэр дээрэ / ганса хирээ һууна— / намарай үдэшэ… [1680]
гэхэ юм гү, али
古池や蛙飛びこむ水の音 furu ike ya / kawazu tobikomu / mizu no oto
хуушан сөөрэм / мэлхэй үсэржэ— / уһан салгидаа… [1686]
гэжэ мүнөөдэр хүрэтэр «эбдэгдээгүй» хайку түрэлэй түгэс түгэлдэрэй бэлгэдэл болоһон бүтээлнүүдээ туурбиһан юм.
Юрэнь хайку байгаалиин гоо һайханиие зураглаха, тэрэниие сэдьхэлтэйгээ холбожо мэдэрхэ ирагуу найраг юм. Харин Мацуо Басё хайкуда гүн ухааниие оруулжа ерэһэнээрээ сэрэл мэдрэмжын зохисол элирһэн жэнхэни хайку ирагуу найрагые үлэмжэ удхаарынь хүгжүүлһэн габьяатай ажа һэн.

## Зохёолнуудай жагсаалта
- Бүрхөөлтэ наадан (貝おほひ, Kai Ōi) (1672)
- Эдо сангин (江戸三吟, Edo Sangin) (1678)
- Инака но куавасе (田舎之句合, Inaka no Kuawase) (1680)
- То: сэй монтэй докугин нидзю: касэн (桃青門弟独吟廿歌仙, Tōsei Montei Dokugin Nijū Kasen) (1680)
- Токивая но куавасе (常盤屋句合, Tokiwaya no Kuawase) (1680)
- Минасигури (虚栗, Minashiguri) (1683)
- Талын араг яһан (野ざらし紀行, Nozarashi Kikō) (1684)
- Үбэлэй үдэрнүүд (冬の日, Fuyu no Hi) (1684)*
- Хабарай үдэрнүүд (春の日, Haru no Hi) (1686)*
- Мэлхэй мүрысөөн (かわすあわせ, Kawazu Awase) (1686)
- Касимада аяншалга (鹿島紀行, Kashima Kikō) (1687)
- Утацуда аяншалга (卯辰紀行, Utatsu Kikō) (1688)
- Сарасина аяншалга (更級紀行, Sarashina Kikō) (1688)
- Хооһон тала (荒野, Arano) (1689)*
- Сарасина аяншалга (更級紀行, Sarashina Kikō) (1690)*
- Хисаго (瓢, Hisago) (1690)*
- Бишэнэй суба (猿蓑, Sarumino) (1-дэхи боти, 1691, 2-дохи боти, 1698)*
- Сага дэбтэр (さが日記, Saga Nikki) (1691)
- Гадил модо һуулга тухай (芭蕉を移す詞＜ことば＞, Bashō no Utsusu Kotoba) (1691)
- Даяаншын ахы тухай (閉館の説, Heikan no Setsu) (1692)
- Нүүрһэнэй мэшээг (炭俵, Sumidawara) (1694)*
- Тусгаар таһалга (別座舗, Betsuzashiki) (1694)*
- Хойто зүгэй харгы (奥の細道, Oku no Hosomichi) (1694)

* Басёгой долоон суглуулбарида (Bashō Shichibu Shū) багтаһан зүйл

## Шэлэгдэмэл шүлэг
甲比丹もつくばはせけり君が春 kapitan mo / tsukubawasekeri / kimi ga haru [1678]
ばせを植ゑてまづ憎む荻の二葉哉 bashō uete / mazu nikumu ogi no / futaba kana [1680]
馬をさへながむる雪の朝哉 uma wo sae / nagamuru yuki no / ashita kana [1684]
年暮ぬ笠きて草鞋はきながら toshi kurenu / kasa kite waraji / hakinagara [1685]
いざさらば雪見にころぶ所迄 iza saraba / yukimi ni korobu / tokoromade [1688]
荒海や佐渡によこたふ天河 araumi ya / Sado ni yokotau / amanogawa [1689]

## Зурагууд
|                           |
| Лейдендэхи ханын зурагууд |

|                     |
| Бусон зураһан хүрэг |

|                       |
| Хокусай зураһан хүрэг |

|                      |
| Кёроку зураһан хүрэг |

| [[\|center\|border\|170x180px\|alt=\|Хираидзумидахи сүмэ соо хүшөө ]] |
| Хираидзумидахи сүмэ соо хүшөө                                         |

|                                    |
| Фукуи можын Цуругадахи Кэхи-дзингу |

|                      |
| Огаки хотодохи хүшөө |

|                                                           |
| Кэйункан, Японой эгээн томо Басё шүлэг һиилэгдэһэн шулуун |

|                                              |
| Дзододзи сүмэ, Басё шүлэг һиилэгдэһэн шулуун |

|                                                |
| Хораи-дзи сүмэдэ Басё шүлэг һиилэгдэһэн шулуун |

|                                                    |
| Басё шүлэг һиилэгдэһэн самбар (Миэ можо, Ига хото) |


## Ном зохёол
- Григорьева Т., Логунова В. Японская литература, М., 1964
- В. В. Соколова, В. Орлов Японская лирика, Современный литератор, 1999
- Абэ Кимио Мацуо Басё, Токио, 1961
- Хирота Дзиро Басё но гэйдзюцу, Токио, 1968
- Makoto Uoda Matsuo Basho, N. Y., 1970


Мацуо Басё
{{Алдартай хүн
 | нэрэ              = Мацуо Басё
 | уугуул_нэрэ   = 松尾 芭蕉
 | зураг      =
 | image_caption = Хираидзумидахи хүшөө
 | түрэһэн_нэрэ = Мацуо Кинсаку ({{lang-ja|松尾 金作}})
 | түрэһэн_үдэр    =  
 | түрэһэн_газар   = Уэно, [[Ига можо]]
 | наһа_бараһан_үдэр      =  
 | наһа_бараһан_газар     = [[Осака]]
 | ажал_үйлэ        = [[ирагуу найраг]]ша
 | иргэн      = {{flagcountry|Japan}}
 | ажал_хэһэн_саг  =
 | һургалта            =
 | хэб_маяг             =
 | шагнал          = 
 | гар    = 
}}
'''Мацуо Басё''' ({{lang-ja|松尾 芭蕉}}, нюуса нэрэнь; ондоо нюуса нэрэнь ‒ {{lang-ja|宗房}}, '''Мунэфуса'''; үшөө ондоо нюуса нэрэнь ‒ {{lang-ja|甚七郎}}, '''Дзинситиро'''; жэнхэни нэрэ ‒ {{lang-ja|金作}}, '''Кинсаку''') (1644, Уэно, [[Ига можо]], ‒ 12.10.1694, [[Осака]]), [[Япон]]ой [[ирагуу найраг]]ша, шүлэгэй онолшо. [[Самурай]]н бүлэдэ түрэбэ. 1664 онһоо [[Киото]]до ирагуу найрагые һураба. 1672 онһоо [[Токио|Эдо]] (мүнөөгэй Токио) хотодо гүрэнэй алба хаагаашье һаа, түшэмэлэй амидаралда урмаа хухарба. Хожомынь ирагуу найрагай багша болобо. Хошоной [[рэнга]]гай шүлэгшээр алдартай болобо. Мацуо ‒ хокку жанрын болон [[эстетикэ|эстетикын]] үндэһэлэгшэ юм. 1680-аад ондо Мацуо [[Дзэн]] шажанай гүн ухааниие дахажа өөрынгөө зохёолгын һуурида «гэгээрэлэй» заршам табяа һэн. Мацуогой болон шабинарайнь бэшэгдэһэн долоон суглуулбарида тэрэнэй ирагуу найрагай [[үб]] харуулагдана: «Үбэлэй үдэрнүүд» ({{Ruby-ja|冬の日}}, 1684), «Хабарай үдэрнүүд» ({{Ruby-ja|春の日}}, 1686), «Хооһон тала» ({{Ruby-ja|荒野}}, 1689), «Хисаго» ({{Ruby-ja|瓢}}, 1690), «Бишэнэй суба» ({{Ruby-ja|猿蓑}}, 1-дэхи боти, 1691, 2-дохи боти, 1698), «Нүүрһэнэй мэшээг» ({{Ruby-ja|炭俵}}, 1694), үргэлжэлһэн удха зохёол ба шүлэгөөр бэшэһэн уянгын дэбтэрнүүд (эдэ дунда эгээн алдартай — «Хойто зүгэй харгы», {{Ruby-ja|奥の細道}}), номуудай ба шүлэгүүдэй оршолнууд, уралиг ба ирагуу найрагай зохёолго тухай һанааниие агуулдаг бэшэгүүд гэхэ мэтээр алдартай болобо. Мацуогой ирагуу найраг ба гоо зүй Японой [[дунда зуун]]ай ба [[шэнэ саг]]ай удха зохёолдо ехэхэн нүлөө үзэбэ<ref name="BSE_3">{{книга|автор=Боронина И. А.|часть=Мацуо Басё|ссылка часть = http://slovari.yandex.ua/%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%91/%D0%91%D0%A1%D0%AD/%D0%9C%D0%B0%D1%86%D1%83%D0%BE%20%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%91/|  |заглавие=Большая советская энциклопедия: В 30 т.|место=М.|издательство="Советская энциклопедия"|год=1969-1978 }}</ref><ref name="BES">{{книга|часть=Мацуо Басё | автор= |заглавие=Большой энциклопедический словарь|ответственный=Под ред. [[Александр Михайлович Прохоров|А. М. Прохорова]]|место=М. |издательство=Большая Российская энциклопедия|год=2000| ссылка часть=  http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc3p/192538}}</ref>.

== Намтар ==
[[Файл:MatsuoBasyoSeika.jpg|thumb|left|Басёгой Ига можодо түрэл гэр байшан.]]
Мацуо Ига можын Уэно гэһэн бишыхан хотодо дунда зэргын амидаралтай Мацуо Ёдзаэмона самурайн ({{Ruby-ja|松尾与左衛門}}) гэр бүлэдэ түрөө. Тэдэнэйхи засагай зүгһөө ямаршье тэдхэлгэ абадаггүй байһан ушар эсэгэнь самурайн хубида эрилтэ гарабал, сэрэгэй алба хаажа, амидаралай ахыгаа залгуулхын тулада бэшэгэй багша хэдэг байгаа.

Басё бүри багаһаан шүлэг зохёол бэшэхэ һонирхолдо хүтэлэгдэн хайку маягаар шүлэг туурбижа ехэхэн хүдэлмэрилһэнэй үрэ дүндэ тон нэрэдэ гаража, уламаар 1672 ондо уран бүтээл туурбиха эгээн боломжотой гэжэ тоосогдодог байһан Эдо хотодо ерэжэ, һуурижан өөрын һургуулиие үүсхэжэ, тэрэ үеын Японой нэрэ нүлөө бүхы зохёолшодтой холбоо тогтоожо ажаллаһаниинь ерээдүйн ехэ найрагша болохо замай эхилэл боллоһон юм. Энэ үедээ олон шабитай боложо, Японой хайкугай түрэлэй тэригүүн зэргын найрагша гэжэ үнэлэгдэхэ болотороо үдэһэн юм.

Харамтай тэрэ туйлай ядуу амьдаржа, бэшэһэн зохёолоо зараха гү, али шабинарайнгаа үгэһэн мүнгөөр хоног үнгэрүүлжэ байһан ушар ами зуухын эрхээр 1680 ондо Эдоһоо хүн үсөөтэй, [[Фукагава]]да ерэжэ һуурижаба. 1681 ондо тэрэнэй нэгэ шаби Рика тэдэнэй байшангай дэргэдэ [[гадил]] ({{lang-ja|芭蕉}} ''басё'' гэдэг) модо һуулгаһаниинь үрэ жэмэсээ ехэ үгэжэ, нүхэдынь тэдэнэй байшан «гадилай байшан» ({{Ruby-ja|芭蕉庵}}, ''Басё-Ан'') гэжэ нэрлэһэнээр ирагуу найрагша өөртөө Басё гэдэг уран зохёолой нэрэ абаһан түүхэтэй. Энэ үеһөө Басё [[Дзэн]] [[Японой Буддын шажан|буддизмые]] шудалжа эхилһэниинь тэрэнэй хожомой уран бүтээлдэ үлэмжэ ехэ нүлөөлһэн юм.

[[Файл:MatsuoBasho-Haka-M1932.jpg|thumb|right|Сига можын [[Оцу]] хотодо Басёгой бунхан]]
1684 ондо тэрэ өөрын уран бүтээлэй замаа хубилгажа, олон удаагай аялалда удаа дараа ябаһаар 1694 ондо үбшэн туһажа, шабинартаа өөрын хогшол хүрэнгэ, гар бэшэмэл, номоо яаха тухай хэрээслээд 10 һарын 12-до наһа бараһан байдаг.

Басё аялалда ябахадаа олон гайхамшагтай хайку туурбижа, үдэрэй тэмдэглэл хүтэлһэниинь тэрэнэй амидаралай намтар болоод зогсоогүй, сэдьхэлгэ, үзэл бодол, үйлэ хэрэгэйнхинь элирэл болоһоноороо хойшо үеынхинэй дунда ехэхэн үнэ сэнэтэй юм. Энэ үеынхинь бүтээл дотор тэрэнэй шэлэдэг хайкунууд бии.

: 枯朶に烏のとまりけり秋の暮 ''kara eda ni / karasu no tomari keri / aki no kure''
:: нюсэгэн мүшэр дээрэ / ганса хирээ һууна— / намарай үдэшэ… [1680]

гэхэ юм гү, али

: 古池や蛙飛びこむ水の音 ''furu ike ya / kawazu tobikomu / mizu no oto''
:: хуушан сөөрэм / мэлхэй үсэржэ— / уһан салгидаа… [1686]

гэжэ мүнөөдэр хүрэтэр «эбдэгдээгүй» хайку түрэлэй түгэс түгэлдэрэй бэлгэдэл болоһон бүтээлнүүдээ туурбиһан юм.

Юрэнь хайку байгаалиин гоо һайханиие зураглаха, тэрэниие сэдьхэлтэйгээ холбожо мэдэрхэ ирагуу найраг юм. Харин Мацуо Басё хайкуда гүн ухааниие оруулжа ерэһэнээрээ сэрэл мэдрэмжын зохисол элирһэн жэнхэни хайку ирагуу найрагые үлэмжэ удхаарынь хүгжүүлһэн габьяатай ажа һэн.

== Зохёолнуудай жагсаалта ==
[[Файл:Haiseiden.jpg|thumb|Игадахи байрладаг Басёгой 300 наһанай ойдо зорюулһан Хайсейден ([[:ja:俳聖殿|俳聖殿]], Ирагуу найрагшын дурасхалай танхим)]]
[[Файл:По тропинкам Севера - рукой Басё.jpg|thumb|Басёгой гараар бэшэгдэһэн «Хойто зүгэй харгы»]]

* ''Бүрхөөлтэ наадан'' ({{Ruby-ja|貝おほひ}}, ''Kai Ōi'') (1672)
* ''Эдо сангин'' ({{Ruby-ja|江戸三吟}}, ''Edo Sangin'') (1678)
* ''Инака но куавасе'' ({{Ruby-ja|田舎之句合}}, ''Inaka no Kuawase'') (1680)
* ''То: сэй монтэй докугин нидзю: касэн'' ({{Ruby-ja|桃青門弟独吟廿歌仙}}, ''Tōsei Montei Dokugin Nijū Kasen'') (1680)
* ''Токивая но куавасе'' ({{Ruby-ja|常盤屋句合}}, ''Tokiwaya no Kuawase'') (1680)
* ''Минасигури'' ({{Ruby-ja|虚栗}}, ''Minashiguri'') (1683)
* ''Талын араг яһан'' ({{Ruby-ja|野ざらし紀行}}, ''Nozarashi Kikō'') (1684)
* ''Үбэлэй үдэрнүүд'' ({{Ruby-ja|冬の日}}, ''Fuyu no Hi'') (1684)*
* ''Хабарай үдэрнүүд'' ({{Ruby-ja|春の日}}, ''Haru no Hi'') (1686)*
* ''Мэлхэй мүрысөөн'' ({{Ruby-ja|かわすあわせ}}, ''Kawazu Awase'') (1686)
* ''Касимада аяншалга'' ({{Ruby-ja|鹿島紀行}}, ''Kashima Kikō'') (1687)
* ''Утацуда аяншалга'' ({{Ruby-ja|卯辰紀行}}, ''Utatsu Kikō'') (1688)
* ''Сарасина аяншалга'' ({{Ruby-ja|更級紀行}}, ''Sarashina Kikō'') (1688)
* ''Хооһон тала'' ({{Ruby-ja|荒野}}, ''Arano'') (1689)*
* ''Сарасина аяншалга'' ({{Ruby-ja|更級紀行}}, ''Sarashina Kikō'') (1690)*
* ''Хисаго'' ({{Ruby-ja|瓢}}, ''Hisago'') (1690)*
* ''Бишэнэй суба'' ({{Ruby-ja|猿蓑}}, ''Sarumino'') (1-дэхи боти, 1691, 2-дохи боти, 1698)*
* ''Сага дэбтэр'' ({{Ruby-ja|さが日記}}, ''Saga Nikki'') (1691)
* ''Гадил модо һуулга тухай'' ({{Ruby-ja|芭蕉を移す詞＜ことば＞}}, ''Bashō no Utsusu Kotoba'') (1691)
* ''Даяаншын ахы тухай'' ({{Ruby-ja|閉館の説}}, ''Heikan no Setsu'') (1692)
* ''Нүүрһэнэй мэшээг'' ({{Ruby-ja|炭俵}}, ''Sumidawara'') (1694)*
* ''Тусгаар таһалга'' ({{Ruby-ja|別座舗}}, ''Betsuzashiki'') (1694)*
* ''Хойто зүгэй харгы'' ({{Ruby-ja|奥の細道}}, ''Oku no Hosomichi'') (1694)

: ''*'' ''Басёгой долоон суглуулбарида (Bashō Shichibu Shū)'' багтаһан зүйл<ref>Yuasa 1966, pp30-48</ref>

== Шэлэгдэмэл шүлэг ==

: 甲比丹もつくばはせけり君が春 ''kapitan mo / tsukubawasekeri / kimi ga haru'' [1678]

: ばせを植ゑてまづ憎む荻の二葉哉 ''bashō uete / mazu nikumu ogi no / futaba kana'' [1680]

: 馬をさへながむる雪の朝哉 ''uma wo sae / nagamuru yuki no / ashita kana'' [1684]

: 年暮ぬ笠きて草鞋はきながら ''toshi kurenu / kasa kite waraji / hakinagara'' [1685]

: いざさらば雪見にころぶ所迄 ''iza saraba / yukimi ni korobu / tokoromade'' [1688]

: 荒海や佐渡によこたふ天河 ''araumi ya / Sado ni yokotau / amanogawa'' [1689]

== Зурагууд ==
<center>{{Gallery
|title= Зурагууд 
|width=170
|height=180
|lines=5
|File:Matsuo Basho - Een woedende zee - Rapenburg 75, Leiden.JPG|[[Лейден]]дэхи ханын зурагууд
|File:Basho by Buson02.jpg|[[Ёса Бусон|Бусон]] зураһан хүрэг
|File:Basho by Hokusai-small.jpg|[[Кацусика Хокусай|Хокусай]] зураһан хүрэг
|File:Basho by Morikawa Kyoriku (1656-1715).jpg|[[Морикава Кёроку|Кёроку]] зураһан хүрэг
}}</center>
<center>{{Gallery
|title= Дурасхал 
|width=170
|height=180
|lines=5
||Хираидзумидахи сүмэ соо хүшөө
|File:Kehi-jingu23s3872.jpg|Фукуи можын Цуругадахи Кэхи-дзингу
|File:Basho in Ogaki.JPG|Огаки хотодохи хүшөө
||Уэно хотын станци урда хүшөө
||Ига хотын засаг захиргаанай байшанда хүшөө
|File:Keiunkan14s3200.jpg|Кэйункан, Японой эгээн томо Басё шүлэг һиилэгдэһэн шулуун
|File:Kokuho Jodoji Basho Haiku.jpg|Дзододзи сүмэ, Басё шүлэг һиилэгдэһэн шулуун
|File:Mount Hôrai-ji Buddhist Temple - A monument in memory of Matsuo Bashô inscribed with one of his poems.jpg|Хораи-дзи сүмэдэ Басё шүлэг һиилэгдэһэн шулуун
|File:Minomushi-an, Alias Sachû-an - A stone tablet inscribed with a haiku of Matsuo Bashô.jpg| Басё шүлэг һиилэгдэһэн самбар (Миэ можо, Ига хото)
}}</center>

== Ном зохёол ==
* ''Григорьева Т., Логунова В.'' Японская литература, М., 1964
* ''В. В. Соколова, В. Орлов'' Японская лирика, Современный литератор, 1999
* ''Абэ Кимио'' Мацуо Басё, Токио, 1961
* ''Хирота Дзиро'' Басё но гэйдзюцу, Токио, 1968
* ''Makoto Uoda'' Matsuo Basho, N. Y., 1970

== Холбооһон ==
{{commonscat|Matsuo Bashō}}
* [[wikilivres:Matsuo Bashō|Мацуо Басё на «Викиливре»]] {{ref-ru}}
* [http://lib.ru/JAPAN/BASE/base.txt Мацуо Басё. ''Хайку'' (на Lib.ru)] {{ref-ru}}
* [http://graf-mur.holm.ru/basho/basho1.htm Мацуо Басё. ''Хайку'' (на Graf Mur. ''Аромат Востока'')] {{ref-ru}}
* [http://feb-web.ru/feb/litenc/encyclop/le1/le1-3581.htm Мацуо Басё. Биография в ''Литературной Энциклопедии''] {{ref-ru}}
* [http://www.sohey.ru/html/base/0base.htm Мацуо Басё 1644—1694 гг.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131211132741/http://sohey.ru/html/base/0base.htm |date=2013-12-11 }} {{ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20061023202028/http://es.geocities.com/bosque_de_bambu/archivos/sendas_de_oku/00.html Bosque de Bambú, camino del haiku — Bashô — Oku no Hosomichi ''Japones — Español''] {{ref-es}}
* [http://pritchi.ru/add_find?text=%C1%E0%F1%B8&prt_source=key Притчи про Басё на Притчи.ру] {{ref-ru}}
* [http://www.poeti.biz/avtobiografiya/yaponskie_poetj/bas_matsuo.html Мацуо Басё. Автобиография. Стихи.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130111031437/http://www.poeti.biz/avtobiografiya/yaponskie_poetj/bas_matsuo.html |date=2013-01-11 }} {{ref-ru}}
* [http://yaponika.com/khokku/base/ Мацуо Басё, Хокку, стихи] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121227113857/http://yaponika.com/khokku/base |date=2012-12-27 }} {{ref-ru}}
* [http://japan.artsportal.ru/ Классическая японская поэзия] {{ref-ru}}

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

{{1000 үгүүлэл}}
{{Featured article}}

[[Категори:Японой зохёолшод]]