# Гол мүрэн
Гол ба мүрэн газарай нюруугай үндэрлиг хэһэгһээ түхэм газар руу урдаха харисангы үргэн, байгаалиин урасхал уһан юм. Мүрэнһөө бага, горхонһоо ехэ урасхал уһые гол гэдэг. Онсо сөөн тохёолдолдо ямар нэгэн мүрэн болон горхые гол гэхэнь байдаг. Гол мүрэниинь уһан һолилсооны (эрьелтын) һалшагүй нэгэ хэһэг болоно. Голой уһаниинь шииг нойтон, газарай доорохи уһан, зарим тохёолдолдо мүнхэ саһан, мүльһэн голой хайлаһан уһаар тэжээгдэжэ байдаг. Булаг, нуур, намаг, уулын уһан, горхонһоо эхэ абажа гол гарадаг.

## Мүрэн
Монгол хэлэнүүдтэ олон шудхал голтой, арбин урдаса бүхы үргэн һаба газарта голые мүрэн гэжэ нэрэлдэг. Монгол уласта гагса 924 километр ута Сэлэнгые мүрэн гэжэ үзэдэг.

## Дэлхэйн томохон мүрэн
|                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 |     |        |              |               |
| \| Түбиие илгаха үнгэ \| Түбиие илгаха үнгэ \| Түбиие илгаха үнгэ \| Түбиие илгаха үнгэ \| Түбиие илгаха үнгэ \| Түбиие илгаха үнгэ \| \| ------------------ \| ------------------ \| ------------------ \| ------------------ \| ------------------ \| ------------------ \| \| Африка \| Ази \| Европо \| Урда Америкэ \| Хойто Америкэ \| \| |     |        |              |               |
| Түбиие илгаха үнгэ                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              |     |        |              |               |
| Африка                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          | Ази | Европо | Урда Америкэ | Хойто Америкэ |

|     | Нэрэ                   | Ута (км) | Һаба газарай талмай (мян. км²) | Хаана шудхадаг         |
| --- | ---------------------- | -------- | ------------------------------ | ---------------------- |
| 1.  | Амазон                 | 6992     | 6915                           | Атлантын далай         |
| 2.  | Нил                    | 6852     | 3349                           | Газарай дундада тэнгис |
| 3.  | Хүхэ мүрэн             | 6300     | 1800                           | Дурна Хитадай тэнгис   |
| 4.  | Миссисипи              | 6275     | 2980                           | Мексикын булан         |
| 5.  | Горлог                 | 5539     | 2580                           | Карай тэнгис           |
| 6.  | Хатан гол (Шара мүрэн) | 5464     | 745                            | Бохайн булан           |
| 7.  | Обь                    | 5410     | 2990                           | Карын тэнгис           |
| 8.  | Хара (Амар)            | 5052     | 1855                           | Агнуурын тэнгис        |
| 9.  | Конго                  | 4700     | 3680                           | Атлантын далай         |
| 10. | Лена                   | 4400     | 2490                           | Лаптевай тэнгис        |
| 11. | Меконг                 | 4350     | 810                            | Урда Хитадай тэнгис    |
| 12. | Маккензи               | 4241     | 1790                           | Бофортын тэнгис        |
| 13. | Нигер                  | 4200     | 2090                           | Гвинейн булан          |
| 14. | Ла Плата - Парана      | 3998     | 3100                           | Атлантын далай         |
| 15. | Эжэл (Волга)           | 3645     | 1380                           | Каспиин тэнгис         |


## Мөн үзэх
- Горхи
- Хүрхрээ


## Тайлбари
1. ↑  Укаяли, Апуримак, Хорниллос, Локета, Апачетын хамт
2. ↑  Вокруг Света | Журнал | Последняя тайна Амазонки?..
3. 1 2  Александр Краснов. Амазонка закрепила свой статус самой протяженной реки мира. Лента новостей «РИА Новости». 2009-03-03 үдэртэ хандаһан.
4. ↑  Миссури, Жефферсоны хамт
5. ↑  Ангар, Сэлэнгэ, Эдэрэй хамта
6. ↑  Эрчис хамта
7. ↑  Эргүнэ, Хэрлэнгэй хамта
8. ↑  Луалаба, Лувуа, Луапула, Чамбезийн хамт
9. ↑  Боолын, Пис, Финлейн хамт

|  | «Гол мүрэн» үгүүлэл хадаа Википедидэ заатагүй байха 1000 эгээн шухала үгүүлэлнүүдэй нэгэн юм. Энэниие дэлгэрэнгы болгожо туһалалсажа хайрлыт! |


Гол мүрэн
[[Файл:Üür River.jpg|thumb|250px|Хүбсэгэл аймагай [[Үүр гол]]]]
{{Хадамал
|монгол_бэшэг = [[Файл:Mueren.PNG]]
|кирилл_буряад = мүрэн
|кирилл_монгол = мүрэн
|кирилл_хальмаг =
}}
{{Хадамал
|монгол_бэшэг = [[Файл:Gool.PNG]]
|кирилл_буряад = гол
|кирилл_монгол = гол
|кирилл_хальмаг = һол
}}
'''Гол''' ба '''мүрэн''' газарай нюруугай үндэрлиг хэһэгһээ түхэм газар руу урдаха харисангы үргэн, [[байгаали]]ин урасхал уһан юм. Мүрэнһөө бага, горхонһоо ехэ урасхал уһые гол гэдэг. Онсо сөөн тохёолдолдо ямар нэгэн мүрэн болон горхые гол гэхэнь байдаг. Гол мүрэниинь уһан һолилсооны (эрьелтын) һалшагүй нэгэ хэһэг болоно. Голой уһаниинь [[шииг нойтон]], газарай доорохи уһан, зарим тохёолдолдо мүнхэ саһан, мүльһэн голой хайлаһан уһаар тэжээгдэжэ байдаг. [[Булаг]], [[нуур]], [[намаг]], уулын уһан, горхонһоо эхэ абажа гол гарадаг.

== Мүрэн ==
[[Монгол хэлэн]]үүдтэ олон шудхал голтой, арбин урдаса бүхы үргэн һаба газарта голые мүрэн гэжэ нэрэлдэг. Монгол уласта гагса 924 километр ута [[Сэлэнгэ мүрэн|Сэлэнгые]] мүрэн гэжэ үзэдэг.

== Дэлхэйн томохон мүрэн ==
[[Файл:Nile River and delta from orbit.jpg|thumb|250px|[[Нил мүрэн]]эй адаг]] 
{| border="0" width="95
|-
|align="left"|
|align="right"|
|-
|colspan="2" align="center"|
{| class="wikitable"
|- bgcolor="#CCCCCC"
!colspan="6" align="center"| Түбиие илгаха үнгэ
|-
|bgcolor="#CCCCFF"|[[Африка]]
|bgcolor="#FFFFAA"|[[Ази]]
|bgcolor="#FFC0CB"|[[Европо]]
|bgcolor="#FFD39B"|[[Урда Америкэ]]
|bgcolor="#CCFFFF"|[[Хойто Америкэ]]
|}
|}
{| class="wikitable sortable"
!
!Нэрэ
!Ута (км)
!Һаба газарай талмай<br />(мян. км²)
!Хаана шудхадаг
|-
|bgcolor="#FFD39B"|1.
|[[Амазон мүрэн|Амазон]]<ref>Укаяли, Апуримак, Хорниллос, Локета, Апачетын хамт</ref><ref>[http://www.vokrugsveta.ru/vs/article/889/ Вокруг Света | Журнал | Последняя тайна Амазонки?..]</ref>
|6992<ref name="rian">{{cite web | author=Александр Краснов | datepublished =2008-07-02 | url =http://www.rian.ru/science/20080702/112838471.html  | title =Амазонка закрепила свой статус самой протяженной реки мира | publisher =Лента новостей «РИА Новости» | accessdate = 2009-03-03 }}</ref>
|6915
|[[Атлантын далай]]
|-
|bgcolor="#CCCCFF"|2.
|[[Нил мүрэн|Нил]]
|6852<ref name="rian" />
|3349
|[[Газарай дундада тэнгис]]
|-
|bgcolor="#FFFFAA"|3.
|[[Хүхэ мүрэн]]
|6300
|1800
|[[Дурна Хитадай тэнгис]]
|-
|bgcolor="#CCFFFF"|4.
|[[Миссисипи мүрэн|Миссисипи]]<ref>Миссури, Жефферсоны хамт</ref>
|6275
|2980
|[[Мексикын булан]]
|-
|bgcolor="#FFFFAA"|5.
|[[Горлог мүрэн|Горлог]]<ref>[[Ангар мүрэн|Ангар]], [[Сэлэнгэ мүрэн|Сэлэнгэ]], [[Эдэр гол|Эдэрэй]] хамта</ref> 
|5539<br />
|2580
|[[Карай тэнгис]]
|-
|bgcolor="#FFFFAA"|6.
|[[Хатан гол]]<br /><small>(Шара мүрэн)</small>
|5464
|745
|[[Бохайн тэнгис|Бохайн булан]]
|-
|bgcolor="#FFFFAA"|7.
|[[Обь мүрэн|Обь]]<ref>[[Эрчис мүрэн|Эрчис]] хамта</ref>
|5410
|2990
|Карын тэнгис
|-
|bgcolor="#FFFFAA"|8.
|[[Хара мүрэн|Хара]]<ref>[[Эргүнэ гол|Эргүнэ]], [[Хэрлэн гол|Хэрлэнгэй]] хамта</ref> <small>(Амар)</small>
|5052
|1855
|[[Агнуурын тэнгис]]
|-
|bgcolor="#CCCCFF"|9.
|[[Конго мүрэн|Конго]]<ref>Луалаба, Лувуа, Луапула, Чамбезийн хамт</ref>
|4700
|3680
|Атлантын далай
|-
|bgcolor="#FFFFAA"|10.
|[[Лена мүрэн|Лена]]
|4400
|2490
|[[Лаптевай тэнгис]]
|-
|bgcolor="#FFFFAA"|11.
|[[Меконг мүрэн|Меконг]]
|4350
|810
|[[Урда Хитадай тэнгис]]
|-
|bgcolor="#CCFFFF"|12.
|[[Маккензи мүрэн|Маккензи]]<ref>Боолын, Пис, Финлейн хамт</ref>
|4241
|1790
|[[Бофортын тэнгис]]
|-
|bgcolor="#CCCCFF"|13.
|[[Нигер мүрэн|Нигер]]
|4200
|2090
|[[Гвинейн булан]]
|-
|bgcolor="#FFD39B"|14.
|[[Ла Плата (голын адаг)|Ла Плата]] - [[Парана мүрэн|Парана]]
|3998
|3100
|Атлантын далай
|-
|bgcolor="#FFC0CB"|15.
|[[Эжэл мүрэн|Эжэл]] <small>(Волга)</small>
|3645
|1380
|[[Каспиин тэнгис]]
|}

== Мөн үзэх ==
* [[Горхи]]
* [[Хүрхрээ]]

== Тайлбари ==
{{reflist}}

{{1000 үгүүлэл}}

[[Категори:Гол мүрэн| ]]