# Мехико хото
Мехико (испан: Ciudad de México, México, D.F. гү, али México) — Мексикын ниислэл юм. Уласайнгаа эдэй засаг, ажа үйлэдбэри, соёл уралигай түб болоод 2005 оной байдалаар 8,720,916 хүн зонтойгоороо эгээн ехэ хүн зонтой хото юм. Ехэ Мехико хото (Zona Metropolitana del Valle de México) холбооной болон уласай засагай газарнуудай үгэһэн тодорхойлолтоор Мексика можын хүршэ зэргэлдээ 58 хото болон Идальго можын нэгэ хотые өөртөө багтаадаг. 2006 оной байдалаар Ехэ Мехико хото 19.2 сая хүн зонтой байһан болоод энэ дэлхэйн баруун тала бүмбэрсэгэй нэгэдэхи, дэлхэйдэ хоёрдохи томо метрополи газар нютаг болоно. 2005 оной байдалаар дэлхэйн хотонууд дотор ҮНБ-ээрээ найманда жагсагдаба. Мехико Сан Паулотай хамта Латин Америкын хоёр Бета дэлхэйн хотын нэгэниинь юм.
Мехико хото мүн Мексикын Холбооной тойрог (испан: Distrito Federal, D.F.) юм. Холбооной тойрог болон Мехико нэгэ эжэл байгуулалаар ударидуулдаг болоод Үндэһэн хуулидань нэгэ эжэл болохые зааһан байдаг. Гэбэшье анха Холбооной тойрог 1824 ондо байгуулагдахада иимэ байгаагүй байһан болон Мехиконь тойрогые бүридүүлэгшэ хотонуудай нэгэ байгаа. Мехико хүгжэжэ бусад хотонуудаа залгижа, 1928 ондо албан ёһоор бусад хотонуудые үгы болгоһоной дараа 1993 ондо албан ёһоор Мехико болон Холбооной тойрогые нэгэ гэжэ заажа Үндэһэн хуулиинхи 44-р зүйлдэ өөршэлэлтэ оруулба. Энэ зүйлдэ, Мехико Холбооной тойрог болоод Холбооной хүсэнүүдэй түб, Мексика уласай ниислэл гэһэн заагдаха болоо.
Мехико Мексика уласай түбдэ байрлаха, Мексикын хүндыдэ (мүн Анахуакай хүнды гэгдэдэг) д.т.д. 2,240 метр үндэртэ оршодог. Түрүү 1325 ондо Ацтегуудаар Текскоко нуурай арал дээрэ байгуулагдажа байгаа. 1521 оной дайралтаар бараг бүтэнээрээ усадхагдаһан болоод дараань Испаниин хотын стандартуудай ёһoop дахин баригдаба. 1524 ондо Мехико хото гэжэ байгуулагдажа (México Tenustitlán), 1585 ондо Ciudad de México нэрэтэй болоо.

## Засаг захиргаанай хубаари
| 1. Альваро Обрегон (Álvaro Obregón) 2. Аскапоцалько (Azcapotzalco) 3. Бенито Хуарес (Benito Juárez) 4. Койоакан (Coyoacán) 5. Куахимальпа (Cuajimalpa) 6. Куаутемок (Cuauhtémoc) 7. Густаво А. Мадеро (Gustavo A. Madero) 8. Истакалько (Iztacalco) | 9. Истапалапа (Iztapalapa) 10. Магдалена Контрерас (Magdalena Contreras) 11. Мигель Идальго (Miguel Hidalgo) 12. Мильпа Альта (Milpa Alta) 13. Тлауак (Tláhuac) 14. Тлалпан (Tlalpan) 15. Венустиано Карранса (Venustiano Carranza) 16. Сочимилько (Xochimilco) |  |


Мехико хото
{{Нютаг
|нэрэ                    = Мехико хото
|type       = холбооной тойрог
|албан_нэрэ =
|анхаарха_нэрэ           = {{lang-es|Ciudad de México}}
|image_flag             = Flag of Mexico City.svg
|flag_size              = 140px
|image_seal             = Coat_of_arms_of_Mexican_Federal_District.svg
|seal_size              = 70px
|image_skyline          = Montaje de CDMX.jpg
|image_map              = Mexico map, MX-DIF.svg
|map_caption            = [[Мексика]]дахи Мехико хотын нютаг
|улас_эсбэл                 = Улас орон
|али_улас_эсбэл             = {{flagcountry|Mexico}}
|нэгэдүгээр_зэрэгэй_нэгэжэ    = Тойрогууд
|нэгэдүгээр_зэрэгэй_нютаг   = 16 тойрогууд
|хоёрдугаар_зэрэгэй_нэгэжэ   =
|хоёрдугаар_зэрэгэй_нютаг  =
|гурбадугаар_зэрэгэй_нэгэжэ  = 
|гурбадугаар_зэрэгэй_нютаг = 
|нютагай_түбые_юу_гэхэ     = 
|нютагай_түб               = 
|газар_нютаг            = 1 499 км²
|газарай_байса            = 
|хүн_ама                 = 8,8 сая хүн (2010)<ref>{{cite web|url=http://www.edomex.gob.mx/poblacion/docs/2009/PDF/ZMVM.pdf|title=Mexico City Metropolitan Area|author=National Population Council|publisher=Government of the State of Mexico|accessdate=December 27, 2009|deadlink=404|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722144027/http://www.edomex.gob.mx/poblacion/docs/2009/PDF/ZMVM.pdf|archivedate=2011-07-22}}</ref>
|хүн_ама_үмэнэхэ           = 
|хүн_ама_тоол            = 
|хүн_ама_тоос            = 
|хүн_ама_бүүгэнэрэл       =  
|нягтрал            = 5900 хүн/км²
|арад_түмэн              = 
|сугаараа               = мехикынхид
|даргые_юу_гэхэ          = Засагай газарай дарга
|даргын_нэрэ             = Марсело Эбрард
|даргые_юу_гэхэ1          = 
|даргын_нэрэ1             = 
|түүхын_үйлэ             = 1325 оной 3 һарын 18
|түүхын_он          = Байгуулагдаһан (Теночтитлан нэрээр)
|түүхын_он1             = 
|түүхын_үйлэ1            = 
|түүхын_он2             =
|түүхын_үйлэ2            = 
|түүхын_он3             = 
|түүхын_үйлэ3            = 
|түүхын_он4             = 
|түүхын_үйлэ4            = 
|түүхын_он5             =
|түүхын_үйлэ5            = 
|сагай_бүһэ             = Мексикын саг 
|телефоной_код          = +52 55
|шууданай_индекс      = 
|utc_offset             = -6
|автомашин_дугаар       = 
|website                =  [http://www.df.gob.mx/ www.df.gob.mx] (испаняар)
|тэмдэглэл              = 
}}
'''Мехико''' ({{lang-es|Ciudad de México, México, D.F.}} гү, али ''México'') — [[Мексика|Мексикын]] [[ниислэл]] юм. Уласайнгаа [[эдэй засаг]], [[ажа үйлэдбэри]], [[соёл]] [[уралиг]]ай түб болоод 2005 оной байдалаар 8,720,916 хүн зонтойгоороо эгээн ехэ хүн зонтой хото юм. [[Ехэ Мехико хото]] (''Zona Metropolitana del Valle de México'') холбооной болон уласай засагай газарнуудай үгэһэн тодорхойлолтоор [[Мехико можо|Мексика можын]] хүршэ зэргэлдээ 58 хото болон [[Идальго можо|Идальго можын]] нэгэ хотые өөртөө багтаадаг. 2006 оной байдалаар Ехэ Мехико хото 19.2 сая хүн зонтой байһан болоод энэ дэлхэйн баруун тала бүмбэрсэгэй нэгэдэхи, дэлхэйдэ хоёрдохи томо метрополи газар нютаг болоно. 2005 оной байдалаар дэлхэйн хотонууд дотор [[ҮНБ]]-ээрээ найманда жагсагдаба. Мехико [[Сан Пауло]]тай хамта [[Латин Америка|Латин Америкын]] хоёр Бета дэлхэйн хотын нэгэниинь юм.

Мехико хото мүн Мексикын [[Холбооной тойрог]] ({{lang-es|Distrito Federal, D.F.}}) юм. Холбооной тойрог болон Мехико нэгэ эжэл байгуулалаар ударидуулдаг болоод Үндэһэн хуулидань нэгэ эжэл болохые зааһан байдаг. Гэбэшье анха Холбооной тойрог 1824 ондо байгуулагдахада иимэ байгаагүй байһан болон Мехиконь тойрогые бүридүүлэгшэ хотонуудай нэгэ байгаа. Мехико хүгжэжэ бусад хотонуудаа залгижа, 1928 ондо албан ёһоор бусад хотонуудые үгы болгоһоной дараа 1993 ондо албан ёһоор Мехико болон Холбооной тойрогые нэгэ гэжэ заажа [[Үндэһэн хуули]]инхи 44-р зүйлдэ өөршэлэлтэ оруулба. Энэ зүйлдэ, Мехико Холбооной тойрог болоод Холбооной хүсэнүүдэй түб, Мексика уласай [[ниислэл]] гэһэн заагдаха болоо.

Мехико Мексика уласай түбдэ байрлаха, [[Мексикын хүнды]]дэ (мүн Анахуакай хүнды гэгдэдэг) д.т.д. 2,240 метр үндэртэ оршодог. Түрүү 1325 ондо [[Ацтек|Ацтегуудаар]] [[Текскоко нуур]]ай арал дээрэ байгуулагдажа байгаа. 1521 оной дайралтаар бараг бүтэнээрээ усадхагдаһан болоод дараань [[Испани]]ин хотын стандартуудай ёһoop дахин баригдаба. 1524 ондо Мехико хото гэжэ байгуулагдажа (''México Tenustitlán''), 1585 ондо ''Ciudad de México'' нэрэтэй болоо.

== Засаг захиргаанай хубаари ==
{|cellspacing="8"
|-
|style="width:50%;"|
1. [[Альваро Обрегон (Мехикын дүүргэ)|Альваро Обрегон]] (Álvaro Obregón)<br />
2. [[Аскапоцалько (Мехикын дүүргэ)|Аскапоцалько]] (Azcapotzalco)<br />
3. [[Бенито Хуарес (Мехикын дүүргэ)|Бенито Хуарес]] (Benito Juárez)<br />
4. [[Койоакан]] (Coyoacán)<br />
5. [[Куахимальпа]] (Cuajimalpa)<br />
6. [[Куаутемок (Мехикын дүүргэ)|Куаутемок]] (Cuauhtémoc)<br />
7. [[Густаво А. Мадеро]] (Gustavo A. Madero)<br />
8. [[Истакалько]] (Iztacalco)<br />
|style="width:33%;"|
9. [[Истапалапа]] (Iztapalapa)<br />
10. [[Магдалена Контрерас]] (Magdalena Contreras)<br />
11. [[Мигель Идальго (Мехикын дүүргэ)|Мигель Идальго]] (Miguel Hidalgo)<br />
12. [[Мильпа Альта]] (Milpa Alta)<br />
13. [[Тлауак]] (Tláhuac)<br />
14. [[Тлалпан]] (Tlalpan)<br />
15. [[Венустиано Карранса (Мехикын дүүргэ)|Венустиано Карранса]] (Venustiano Carranza)<br />
16. [[Сочимилько]] (Xochimilco)
|
[[Файл:Boroughs of Mexican Federal District numbered.svg|справа|220px]]
|}

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

== Холбооһон ==
* {{commons|Ciudad de México|Мехико хот}}
* [http://www.df.gob.mx Холбооной тойрогой засагай газар] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20020808031049/http://www.df.gob.mx/ |date=2002-08-08 }} {{ref-es}}
* [http://www.vokrugsveta.ru/encyclopedia/index.php?title=Мехико Мехико] // Энциклопедия «[[Втойрог Света]]» {{ref-ru}}
* [http://www.mexicocityexperience.com Туристический сайт о Мехико] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211017012610/https://mexicocityexperience.com/ |date=2021-10-17 }} {{ref-en}}

{{1000 үгүүлэл}}

[[Категори:Мексика]]
[[Категори:Америкын ниислэлнүүд]]