# Нигер мүрэн
Нигер мүрэн (англи: Niger River) — баруун Африкын нютагаар урдан үнгэржэ, Гвинейн буланда шудхадаг мүрэн юм. Ниитэ утань 4180 км болоод Нил ба Конго мүрэнэй дараагаар Африка тибдээ 3-да ородог. Нигер мүрэн Гвиней, Мали, Нигер уласуудай нютагаар дайран, Бениные хилэлэн Нигери улас уруу урдадаг. Нигер хэмээхэ нэрын гаралынь тодорхойгүй.

## Газарзүй
Нигер мүрэниинь харисангуй сэбэр уһатай ба Нил мүрэнэй 10%-тай лэ тэнсэхээр булингартай байдаг байна. Ушариинь эхэ абадаг газарай шулуулигынь бага зэргэ шабарлиг тогтосотой ажа. Нил мүрэнэй адли жэл бүри үерлэхэ ба энэнь 9 һарада эхилээд 11 һарада хамагай ехэ боложо, 5 һарада татардаг байна. Энэ мүрэнэй нэгэ үбэрмэсэ тогтосонь Нигер мүрэнэй дотоод Бэлшэp хэмээгдэхэ горхи, намаг балшаг, нуур сөөрмөөһэн бүтэхэ Бельги уласай газар нютагтай тэнсэхүйсэ хэмжээнэй ногоон бүһэ юм. Жэл бүриин үер энэхүү Бэлшэpтэ загаһан агнуур болон газар таряалангын хубида туйлын таатай нүхэсэлые бүрдүүлдэг ажа.
Нигер мүрэнэй бумеранг мэтэ тохойроһон хэлбэритэй тогтосонь Европын газарзүйшэдые 2000 жэл төөрэгдүүлһэн гэдэг. Атлантик далайһаа 240 км зайтай газарһаа эхэ абаад, далайн эсэрэг зүг уруу Сахарын сүлэ тиишэ урдадаг ба Тимбукту хотын оршомһоо шэглэлээ өөршэлэн эргэнэ. Эндээһээ зүүн урда зүг уруу урдажа Гвинейн буланда шудхадаг.
Эртэнэй Ромшууд Тимбукту хотын ойро урдаха голые Нил мүрэнэй нэгэ хэһэг гэж бодожо байгаа. 17-р зуунай эхин үедэ Европын эрэлшэд эдэ мүрэные үрэнэ зүг уруу урдажа Сенегал мүрэнтэй ниилдэг гэжэ үзэжэ байба. Нютагай олонхи хүмүүн Нигер мүрэнэй жэнхэни голидиролые мэдэдэг байһан байжа болохош европшууд 19-р зуунай һүүлдэ Скотландиин эрэлшэн Мунго Парк "Африкаар аялһаниинь" номдоо бэшэһэнээр сая мэдэжээ.

## Ном зохёол
- Дмитревский Ю. Д. Внутренние воды Африки и их использование. — Загбар:Л.: Гидрометеорологическое изд-во, 1967.
- River studies and recommendations on improvement of Niger and Benue. — Amsterdam: North-Holland Pub. Co., 1959.
- Reader, John (2001), «Africa», Washington, D.C.: National Geographic Society, ISBN 0-620-25506-4
- Thomson, J. Oliver (1948), «History of Ancient Geography», Biblo & Tannen Publishers, ISBN 0-8196-0143-8
- Welcomme, R.L. (1986), "The Niger River System", in Davies, Bryan Robert & Walker, Keith F., «The Ecology of River Systems», Springer, сс. 9–60, ISBN 90-6193-540-7

|  | «Нигер мүрэн» үгүүлэл хадаа Википедидэ заатагүй байха 1000 эгээн шухала үгүүлэлнүүдэй нэгэн юм. Энэниие дэлгэрэнгы болгожо туһалалсажа хайрлыт! |


Нигер мүрэн
{{Сүнхэрэг
 | river_name = Нигер мүрэн
 | image = [[File:Niger river at Koulikoro.jpg|250px]]
 | caption = [[Мали]] уласай Куликоро хотодо Нигер мүрэнэй хэһэг
 | image2 = [[File:Map of River Niger.svg|250px]]
 | caption2 = Нигер мүрэн [[Африка|Африкын]] хамагай томо гол мүрэнүүдэй нэгэн юм
 | rivers = [[Гвиней]]н [[үндэрлиг]]
 | outflow = [[Гвинейн булан]], [[Атлантик далай]]
 | basin_countries = [[Гвиней]], [[Мали]], [[Нигер]], [[Бенин]], [[Нигери]]
 | depth = 
 | length = 4 180 км
 | catchment = 2 117 700 км²<ref>{{Citation |last= Gleick |first= Peter H. |title= The World's Water, 2000-2001: The Biennial Report on Freshwater |year= 2000 |publisher= Island Press |isbn= 1-55963-792-7 |page= 33}}; online at [http://books.google.com/books?id=b61zOkAs5NcC Google Books]</ref>
}}
'''Нигер мүрэн''' ({{lang-en|Niger River}}) — баруун [[Африка|Африкын]] нютагаар урдан үнгэржэ, [[Гвинейн булан]]да шудхадаг мүрэн юм. Ниитэ утань 4180 км болоод [[Нил мүрэн|Нил]] ба [[Конго мүрэн|Конго]] мүрэнэй дараагаар Африка тибдээ 3-да ородог. Нигер мүрэн [[Гвиней]], [[Мали]], [[Нигер]] уласуудай нютагаар дайран, [[Бенин]]ые хилэлэн [[Нигери]] улас уруу урдадаг. Нигер хэмээхэ нэрын гаралынь тодорхойгүй.
 
== Газарзүй ==
Нигер мүрэниинь харисангуй сэбэр уһатай ба [[Нил мүрэн]]эй 10%-тай лэ тэнсэхээр булингартай байдаг байна. Ушариинь эхэ абадаг газарай шулуулигынь бага зэргэ шабарлиг тогтосотой ажа. [[Нил мүрэн]]эй адли жэл бүри [[үер]]лэхэ ба энэнь [[9 һара]]да эхилээд [[11 һара]]да хамагай ехэ боложо, [[5 һара]]да татардаг байна. Энэ мүрэнэй нэгэ үбэрмэсэ тогтосонь ''Нигер мүрэнэй дотоод Бэлшэp'' хэмээгдэхэ горхи, намаг балшаг, нуур сөөрмөөһэн бүтэхэ [[Бельги]] уласай газар нютагтай тэнсэхүйсэ хэмжээнэй ногоон бүһэ юм. Жэл бүриин үер энэхүү Бэлшэpтэ загаһан агнуур болон газар таряалангын хубида туйлын таатай нүхэсэлые бүрдүүлдэг ажа.
Нигер мүрэнэй [[бумеранг]] мэтэ тохойроһон хэлбэритэй тогтосонь [[Европ]]ын газарзүйшэдые 2000 жэл төөрэгдүүлһэн гэдэг. [[Атлантик далай]]һаа 240 км зайтай газарһаа эхэ абаад, далайн эсэрэг зүг уруу [[Сахарын сүлэ]] тиишэ урдадаг ба [[Тимбукту]] хотын оршомһоо шэглэлээ өөршэлэн эргэнэ. Эндээһээ зүүн урда зүг уруу урдажа Гвинейн буланда шудхадаг.

[[Эртэнэй Рома|Эртэнэй Ромшууд]] Тимбукту хотын ойро урдаха голые [[Нил мүрэн]]эй нэгэ хэһэг гэж бодожо байгаа. 17-р зуунай эхин үедэ Европын эрэлшэд эдэ мүрэные үрэнэ зүг уруу урдажа [[Сенегал мүрэн]]тэй ниилдэг гэжэ үзэжэ байба. Нютагай олонхи [[хүмүүн]] Нигер мүрэнэй жэнхэни голидиролые мэдэдэг байһан байжа болохош европшууд 19-р зуунай һүүлдэ [[Скотланд]]иин эрэлшэн Мунго Парк "Африкаар аялһаниинь" номдоо бэшэһэнээр сая мэдэжээ.

== Холбооһон ==
{{commonscat|Niger River}}
* [http://earthtrends.wri.org/maps_spatial/maps_detail_static.cfm?map_select=298&theme=2 Information and a map of the Niger's watershed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041027204023/http://www.earthtrends.wri.org/maps_spatial/maps_detail_static.cfm?map_select=298&theme=2 |date=2004-10-27 }}
* [http://www.waterandnature.org/eatlas/html/af14.html Map of the Niger River basin at Water Resources eAtlas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061111145727/http://www.waterandnature.org/eatlas/html/af14.html |date=2006-11-11 }}
* [http://www.nigercurrents.ca Niger Currents: Exploring life and technology along the Niger River] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130616141219/http://nigercurrents.ca/ |date=2013-06-16 }}

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

== Ном зохёол ==
* {{книга|автор=Дмитревский Ю. Д.|заглавие=Внутренние воды Африки и их использование|место=Л.|издательство=Гидрометеорологическое изд-во|год=1967}}
* {{книга|заглавие=River studies and recommendations on improvement of Niger and Benue|место=Amsterdam|издательство=North-Holland Pub. Co.|год=1959}}
* {{citation |last=Reader |first=John |title=Africa |location=Washington, D.C. |publisher=National Geographic Society |year=2001 |isbn=0-620-25506-4}}
* {{citation |first=J. Oliver |last=Thomson |title=History of Ancient Geography |publisher=Biblo & Tannen Publishers |year=1948 |isbn=0-8196-0143-8}}
* {{citation |first=R.L. |last=Welcomme |chapter=The Niger River System |editor-first=Bryan Robert |editor-last=Davies |editor2-first=Keith F. |editor2-last=Walker |title=The Ecology of River Systems |publisher=Springer |year=1986 |isbn=90-6193-540-7 |pages=9–60}}

{{1000 үгүүлэл}}

[[Категори:Гол мүрэн]]