# Марийнууд
Марийнууд (марийгаар мари, марий, мары, маре, мӓрӹ; хуушан нэрэнь: ород: черемисы, Татар: чирмешләр) — Оросой холбоото уласай финн-угор яһатан. Марийшуудай тоо 547 мянган хүн (2010). Марийнууд ехэнхидээ Марий Эл Уласта ажаһууна (хахадһаа ехэ). Ондоо марийшууд Эжэл ба Ураалай можо нютагуудаар тараана.
Марийнуудай гол нютагынь Эжэл ба Ветлуга хоёр мүрэнэй хоорондохи зай юм.
Марий зон гурбан гол бүлэгүүдтэ хубаана: уулынхид (Эжэлэй зүүн баруун эрьедэ, Марий Элэй баруун хубида), талынхид (марий зоной ехэнхи хуби, Эжэл-Вяткын хороондохи газарта ажаһууна), зүүн марийнууд (Эжэлэй талаһаа Башкортостанда ба Ураал руу нүүһэн марий зон) — һүүлшын хоёрые түүхын ба хэлэн аялгуугай нэгэдэлэй ушар талынхи-зүүн марийшууд гэнэ. Марийшууд финн-угор бүлэгэй ураал бүлын марий (талынхи-зүүн марий) ба уулын марий хэлээр дуугарна. Ехэнхидээ үнэн алдарта шажантан. Бөө мүргэл ба монотеизмые тааруулһан Марий уламжалалта шажан мүргэл байдаг.

## Гарбал
Эртын түмэр галабта Эжэл-Камын ай һабада ананьино археологиин соёл (МЭҮ VIII—III зуун) бии болобо. Энэ соёлой арад түмэн коми-зырянууд, коми-пермягуудай, удмуртуудай ба марийнуудай үбгэ эсэгэнэр юм. Тус арадуудай бии бололгын үе манай эринэй I мянган жэл юм.
Марийнуудай бии бололгын нютаг хадаа — Сура ба Цивилиин адаг хоорондохи Эжэлэй баруун эрье ба нүгөө тала. Мордваһаа нүлөө абтаһан марийнуудай эсэгэ үбгэнүүд гол талаар ананьино арадай аша гуша юм.
Тус нютаг можоһоо марийнууд зүүн тээшэ Вятка мүрэн хүрэтэр ба урда тээшэ Казанка мүрэн хүрэтэр нүүбэ.

## Бүлэгүүд
- Уулын марийнууд
  - Ойн марийнууд
  - Украинын чемерисуууд (барскын черемисууд)
- Талын-зүүн марийнууд
  - Талынхи марийнууд
  - Зүүн марийнууд
    - Белойн марийнууд
    - Ураалай марийнууд
      - Кунгурай марийнууд
      - Улаан уфын марийнууд


  - Баруун-хойто марийнууд
    - Костромагай марийнууд


## Тоо ба тараалга
Марийнуудай ехэнхи хуби Марий Эл Уласта (290 мянган хүн) ажаһууна. Томо хэһэг Кировой, Доодо Новгородой можодо ажаһууна. Эгээн томо марий диаспора Башкортостан Уласта (103 мянган хүн) байдаг. Мүн марийнууд Татарстанда (18,8 мянган хүн), Удмуртида (8 мянган хүн), Свердловскын можодо (23,8 тмянган хүн) ба Пермиин хизаарта (4,1 мянган хүн), Ханты-Мансиин автономито можодо, Челябинскын ба Томскын можодо ажаһууна. Мүн марийнууд Казахстанда (4 мянган, 2009 он ба 12 мянган, 1989 он), Украинада (4 мянган, 2001 ондо ба 7 мянган, 1989 ондо), Узбекистанда (3 мянган, 1989 ондо) ажаһууна.
Хүн зоной тоололгын мэдээлэлээр марийнуудай тоо (хүн):
| 1897                                              | 1926   | 1939     | 1959     | 1970     | 1979     | 1989     | 2002     | 2010     |          |
| ------------------------------------------------- | ------ | -------- | -------- | -------- | -------- | -------- | -------- | -------- | -------- |
| СССР                                              | —      | 428192   | ↗ 481587 | ↗ 504205 | ↗ 598628 | ↗ 621961 | ↗ 670868 | —        | —        |
| Оросой холбоото улас (Оросой эзэнтэ гүрэн, РСФСР) | 375439 | ↗ 428001 | ↗ 476382 | ↗ 498006 | ↗ 581082 | ↗ 599637 | ↗ 643698 | ↘ 604298 | ↘ 547605 |
| Марий Эл Улас (Марий автономито можо, Марий АССР) | —      | 247979   | ↗ 273332 | ↗ 279450 | ↗ 299179 | ↗ 306627 | ↗ 324349 | ↘ 312178 | ↘ 290863 |
| Кировой можо (Вятскын губерни)                    | 144918 | ↘59741   | ↘57008   | ↘52570   | ↘51682   | ↘47910   | ↘44496   | ↘38930   | ↘29598   |
| Башкортостан Улас (Уфын губерни, Башкир АССР)     | 80608  | ↘79298   | ↗ 90163  | ↗ 93902  | ↗ 109638 | ↘ 106793 | ↘ 105768 | ▬105829  | ↘103658  |


## Хэлэн
Марий хэлэнүүд ураал хэлэнүүдэй финн-угор һалаагай финн-эжэлэй бүлэгтэ агуулна.
2002 оной Бүхыорос хүн зоной тоололгын мэдээлэлээр Оросто 487 855 хүн марий хэлэнүүдээр дуугардаг, энэ тоодо марий (талын-зүүн марий) — 451 033 хүн (92,5 %) ба уулын-марий — 36 822 хүн (7,5 %). Оросой 604 298 марийнуудай дунда 464 341 хүн (76,8 %) марийгаар хэлэжэ байгаад, 587 452 хүн (97,2 %) ородоор хэлэнэ, ондоогоор хэлэбэл марий-ород хоёр хэлэтэн үргэн байна. Марий Элэй 312 195 марийнуудай дунда 262 976 хүн (84,2 %) марийгаар хэлэнэ, энэ дунда 245 151 хүн (93,2 %) марий (талын-зүүн марий) ба 17 825 хүн (6,8 %) уулын-марий; 302 719 хүн ород хэлэгшэд (97,0 %, 2002 г.).

## Примечания
1. ↑  Lewis, M. Paul (ed.) (2009). Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition.. Dallas, Tex.: SIL International..
2. ↑  ВПН-2010. Perepis-2010.ru. the original on 2013-12-04 үдэрһөө архивлагдаһан. 2015-03-16 үдэртэ хандаһан.
3. ↑   Архивировалһан 11 таба һара 2011 оной. Загбар:Wayback
4. ↑  8. НАСЕЛЕНИЕ НАИБОЛЕЕ МНОГОЧИСЛЕННЫХ (PDF). Gks.ru. 2015-03-16 үдэртэ хандаһан.
5. ↑  Этнология. Учебник. Для высших учебных заведений / Э. Г. Александренков, Л. Б. Заседателева, Ю. И. Зверева и др. — М.: Наука, 1994.
6. ↑  Официальный сайт Всероссийской переписи населения 2010 года. Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года
7. ↑  Данные по переписи 1897 г.
8. ↑  Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г.
9. ↑  Всесоюзная перепись населения 1926 года.
10. ↑  Всесоюзная перепись населения 1939 года.
11. ↑  Всесоюзная перепись населения 1959 года.
12. ↑  Всесоюзная перепись населения 1970 года.
13. ↑  Всесоюзная перепись населения 1979 года.
14. ↑  Всесоюзная перепись населения 1989 года.
15. ↑  Всероссийская перепись населения 2002 года.
16. ↑  Всероссийская перепись населения 2010 г.
17. ↑  Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г.
18. ↑  Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г.
19. ↑  Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г.
20. ↑  Всероссийская перепись населения 2002. Т.04.04. Распространенность владения языками в России (2002 г.. the original on 2011-09-03 үдэрһөө архивлагдаһан. 2016-11-27 үдэртэ хандаһан.
21. ↑  Всероссийская перепись населения 2002. Т.04.05.. the original on 2011-06-09 үдэрһөө архивлагдаһан. 2016-11-27 үдэртэ хандаһан.
22. ↑  Всероссийская перепись населения 2002. Т.04.06.. the original on 2006-11-04 үдэрһөө архивлагдаһан. 2016-11-27 үдэртэ хандаһан.
23. ↑  Всероссийская перепись населения 2002. Т.04.03.. the original on 2006-11-04 үдэрһөө архивлагдаһан. 2016-11-27 үдэртэ хандаһан.


## Ном зохёол
- Марийцы / Марийцы восточные / Марийцы горные / Марийцы луговые / Марийцы северо-западные / // Энциклопедия Республики Марий Эл / Гл. редкол.: М. З. Васютин, Л. А. Гаранин и др.; Отв. лит. ред. Н. И. Сараева; МарНИИЯЛИ им. В. М. Васильева. — М.: Галерия, 2009. — С. 519—524. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1
- Марийцы // Этноатлас Красноярского края / Совет администрации Красноярского края. Управление общественных связей ; гл. ред. Р. Г. Рафиков ; редкол.: В. П. Кривоногов, Р. Д. Цокаев. — 2-е изд., перераб. и доп. — Красноярск: Платина (PLATINA), 2008. — 224 с. — ISBN 978-5-98624-092-3
- Народы России: живописный альбом, Санкт-Петербург, типография Товарищества «Общественная Польза», 3 декабря 1877, ст. 161
- М. В. Пенькова, Д. Ю. Ефремова, А. П. Конкка. Материалы по духовной культуре марийцев // Сборник статей памяти Юго Юльевича Сурхаско. — Петрозаводск: КарНЦ РАН, 2009. C. 376—415.
- С. В. Стариков. Марийцы (черемисы) Среднего Поволжья и Приуралья на рубеже XIX—XX веков. — Филокартия, 2009, № 4(14) — с. 2—6.


Марийнууд
{{Инфобокс үндэһэтэн
|group= Марийнууд
|image= [[File:Mari national costumes.jpg|250px]]
|image_caption‍=Марийнууд
|pop = 557 000 тухай<ref name="perepis">{{cite web|author=Lewis, M. Paul (ed.)|year=2009|url=https://www.ethnologue.com/language/chm|title=Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition.|publisher=Dallas, Tex.: SIL International.|accessdate=}}</ref>
|region1   = {{flagcountry|RUS}}:
* [[File:Flag_of_Mari_El.svg|22px]] [[Марий Эл]]
|pop1      = 547 605
|ref1      = <ref>{{cite web |url=http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab5.xls |title=ВПН-2010 |publisher=Perepis-2010.ru |date= |accessdate=2015-03-16 |archivedate=2013-12-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131204011922/http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab5.xls }}</ref>
|region2   = {{flagcountry|Kazakhstan}}
|pop2      = 4416
|ref2      = <ref>[http://www.stat.kz/p_perepis/Documents/Нац%20состав.rar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511104653/http://www.stat.kz/p_perepis/Documents/%D0%9D%D0%B0%D1%86%20%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2.rar |date=2011-05-11 }}  {{wayback|url=http://www.stat.kz/p_perepis/Documents/Нац%20состав.rar |date=20130914220455 }}</ref>
|languages= [[Марий хэлэн|Марий]], [[ород хэлэн]]<ref name="языки">{{cite web|url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/Documents/Vol4/pub-04-08.pdf |format=PDF |title=8. НАСЕЛЕНИЕ НАИБОЛЕЕ МНОГОЧИСЛЕННЫХ|publisher=Gks.ru |accessdate=2015-03-16}}</ref>
|related= 
|religions= [[Үнэн алдарта шажан]]
}}
'''Марийнууд''' (<small>[[Марий хэлэн|марийгаар]]</small><span> </span>мари, марий, мары, маре, мӓрӹ; хуушан нэрэнь: {{Lang-ru|черемисы}}, {{Lang-tt|чирмешләр}}) — [[Оросой холбоото улас|Оросой холбоото уласай]] финн-угор яһатан. Марийшуудай тоо 547 мянган хүн (2010). Марийнууд ехэнхидээ [[Марий Эл|Марий Эл Уласта]] ажаһууна (хахадһаа ехэ). Ондоо марийшууд [[Эжэл мүрэн|Эжэл]] ба [[Ураал|Ураалай]] можо нютагуудаар тараана.

Марийнуудай гол нютагынь [[Эжэл мүрэн|Эжэл]] ба [[Ветлуга мүрэн|Ветлуга]] хоёр мүрэнэй хоорондохи зай юм.

Марий зон гурбан гол бүлэгүүдтэ хубаана: уулынхид ([[Эжэл мүрэн|Эжэлэй]] зүүн баруун эрьедэ, [[Марий Эл|Марий Элэй]] баруун хубида), талынхид (марий зоной ехэнхи хуби, Эжэл-Вяткын хороондохи газарта ажаһууна), зүүн марийнууд (Эжэлэй талаһаа [[Башкортостан|Башкортостанда]] ба Ураал руу нүүһэн марий зон) — һүүлшын хоёрые түүхын ба хэлэн аялгуугай нэгэдэлэй ушар талынхи-зүүн марийшууд гэнэ. Марийшууд финн-угор бүлэгэй ураал бүлын [[Марий хэлэн|марий (талынхи-зүүн марий)]] ба уулын марий хэлээр дуугарна. Ехэнхидээ [[Үнэн алдарта шажан|үнэн алдарта шажантан]]. [[Бөө|Бөө мүргэл]] ба [[Монотеизм|монотеизмые]] тааруулһан Марий уламжалалта шажан мүргэл байдаг.

== Гарбал ==
[[Түмэр галаб|Эртын түмэр галабта]] [[Эжэл]]-[[Кама мүрэн|Камын]] ай һабада [[ананьино археологиин соёл]] (МЭҮ VIII—III зуун) бии болобо. Энэ соёлой арад түмэн [[коми-зырянууд]], [[Коми-пермягууд|коми-пермягуудай]], [[удмуртууд|удмуртуудай]] ба марийнуудай үбгэ эсэгэнэр юм. Тус арадуудай бии бололгын үе манай эринэй I мянган жэл юм.

Марийнуудай бии бололгын нютаг хадаа — [[Сура (Эжэлэй шудхал)|Сура]] ба [[Ехэ Цивиль|Цивилиин]] адаг хоорондохи [[Эжэл мүрэн|Эжэлэй]] баруун эрье ба нүгөө тала. [[Мордванууд|Мордваһаа]] нүлөө абтаһан марийнуудай эсэгэ үбгэнүүд гол талаар ананьино арадай аша гуша юм.

Тус нютаг можоһоо марийнууд зүүн тээшэ [[Вятка м|Вятка]] мүрэн хүрэтэр ба урда тээшэ [[Казанка мүрэн]] хүрэтэр нүүбэ<ref>Этнология. Учебник. Для высших учебных заведений / Э. Г. Александренков, Л. Б. Заседателева, Ю. И. Зверева и др. — М.: Наука, 1994.</ref>.

== Бүлэгүүд ==
* Уулын марийнууд
** Ойн марийнууд
** Украинын чемерисуууд (барскын черемисууд)
* Талын-зүүн марийнууд
** Талынхи марийнууд
** Зүүн марийнууд
*** Белойн марийнууд
*** Ураалай марийнууд
**** Кунгурай марийнууд
**** Улаан уфын марийнууд
** Баруун-хойто марийнууд
*** Костромагай марийнууд

== Тоо ба тараалга ==
[[Файл:Ареал_расселения_марийцев_в_Волго-Уральском_регионе._По_данным_Всероссийской_переписи_населения_2010_года..png|мини|2010 оной Бүхыорос хүн зоной тоололгын мэдээлэлээр Эжэл-Ураалай нютагта марийнуудай нютаг.]]
Марийнуудай ехэнхи хуби [[Марий Эл]] Уласта (290 мянган хүн) ажаһууна. Томо хэһэг [[Кировой можо|Кировой]], [[Доодо Новгородой можо|Доодо Новгородой можодо]] ажаһууна. Эгээн томо марий диаспора [[Башкортостан|Башкортостан Уласта]] (103 мянган хүн) байдаг. Мүн марийнууд [[Татарстан|Татарстанда]] (18,8 мянган хүн), [[Удмурти|Удмуртида]] (8 мянган хүн), [[Свердловскын можо|Свердловскын можодо]] (23,8 тмянган хүн) ба [[Пермиин хизаар|Пермиин хизаарта]] (4,1 мянган хүн), [[Ханты-Манси автономито тойрог — Югра|Ханты-Мансиин автономито можодо]], [[Челябинскын можо|Челябинскын]] ба [[Томскын можо|Томскын]] можодо ажаһууна<ref name="пер.2010">[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/perepis_itogi1612.htm Официальный сайт Всероссийской переписи населения 2010 года. Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года]</ref>. Мүн марийнууд [[Казахстан|Казахстанда]] (4 мянган, 2009 он ба 12 мянган, 1989 он), [[Украина|Украинада]] (4 мянган, 2001 ондо ба 7 мянган, 1989 ондо), [[Узбекистан|Узбекистанда]] (3 мянган, 1989 ондо) ажаһууна.

'''Хүн зоной тоололгын мэдээлэлээр марийнуудай тоо (хүн):'''
{| class="standard" style="margin-bottom: 10px;"
!1897<ref>Данные по переписи 1897 г. </ref><ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97.php Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г.]</ref>
!1926<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr_nac_26.php Всесоюзная перепись населения 1926 года.]</ref>
!1939<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_39.php Всесоюзная перепись населения 1939 года.]</ref>
!1959<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_59.php Всесоюзная перепись населения 1959 года.]</ref>
!1970<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_70.php Всесоюзная перепись населения 1970 года.]</ref>
!1979<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_79.php Всесоюзная перепись населения 1979 года.]</ref>
!1989<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_89.php Всесоюзная перепись населения 1989 года.]</ref>
!2002<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_02.php Всероссийская перепись населения 2002 года.]</ref>
!2010<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_etn_10.php Всероссийская перепись населения 2010 г.]</ref>
|-
|[[Зүблэлтэ холбоото улас|СССР]]
| align="right" | —
| align="right" | 428192
| align="right" | ↗ 481587
| align="right" | ↗ 504205
| align="right" | ↗ 598628
| align="right" | ↗ 621961
| align="right" | ↗ 670868
| align="right" | —
| align="right" | —
|-
|[[Оросой холбоото улас]] ([[Оросой эзэнтэ гүрэн]], РСФСР)
| align="right" | 375439<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/census.php?cy=0 Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г.]</ref>
| align="right" | ↗ 428001
| align="right" | ↗ 476382
| align="right" | ↗ 498006
| align="right" | ↗ 581082
| align="right" | ↗ 599637
| align="right" | ↗ 643698
| align="right" | ↘ 604298
| align="right" | ↘ 547605
|-
|[[Марий Эл|Марий Эл Улас]] (Марий автономито можо, Марий АССР)
| align="right" | —
| align="right" | 247979
| align="right" | ↗ 273332
| align="right" | ↗ 279450
| align="right" | ↗ 299179
| align="right" | ↗ 306627
| align="right" | ↗ 324349
| align="right" | ↘ 312178
| align="right" | ↘ 290863
|-
|[[Кировой можо]] (Вятскын губерни)
| align="right" | 144918<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/census.php?cy=0 Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г.]</ref>
| align="right" | ↘59741
| align="right" | ↘57008
| align="right" | ↘52570
| align="right" | ↘51682
| align="right" | ↘47910
| align="right" | ↘44496
| align="right" | ↘38930
| align="right" | ↘29598
|-
|[[Башкортостан|Башкортостан Улас]] (Уфын губерни, Башкир АССР)
| align="right" | 80608<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/census.php?cy=0 Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г.]</ref>
| align="right" | ↘79298
| align="right" | ↗ 90163
| align="right" | ↗ 93902
| align="right" | ↗ 109638
| align="right" | ↘ 106793
| align="right" | ↘ 105768
| align="right" | ▬105829
| align="right" | ↘103658
|}

== Хэлэн ==
Марий хэлэнүүд [[ураал хэлэнүүд]]<nowiki/>эй [[финн-угор хэлэнүүд|финн-угор һалаагай]] [[финн-эжэлэй хэлэнүүд|финн-эжэлэй бүлэгтэ]] агуулна.

2002 оной Бүхыорос хүн зоной тоололгын мэдээлэлээр [[Оросой холбоото улас|Оросто]] 487 855 хүн марий хэлэнүүдээр дуугардаг, энэ тоодо [[Марий хэлэн|марий (талын-зүүн марий)]] — 451 033 хүн (92,5 %) ба уулын-марий — 36 822 хүн (7,5 %). Оросой 604 298 марийнуудай дунда 464 341 хүн (76,8 %) марийгаар хэлэжэ байгаад, 587 452 хүн (97,2 %) [[Ород хэлэн|ородоор]] хэлэнэ, ондоогоор хэлэбэл марий-ород хоёр хэлэтэн үргэн байна<ref>{{Cite web |title=Всероссийская перепись населения 2002. Т.04.04. Распространенность владения языками в России (2002 г. |url=http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_04.xls |accessdate=2016-11-27 |archivedate=2011-09-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110903080155/http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_04.xls }}</ref><ref>{{Cite web |title=Всероссийская перепись населения 2002. Т.04.05. |url=http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_05.xls |accessdate=2016-11-27 |archivedate=2011-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110609204027/http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_05.xls }}</ref>. [[Марий Эл|Марий Элэй]] 312 195 марийнуудай дунда 262 976 хүн (84,2 %) марийгаар хэлэнэ, энэ дунда 245 151 хүн (93,2 %) [[Марий хэлэн|марий (талын-зүүн марий)]] ба 17 825 хүн (6,8 %) уулын-марий; 302 719 хүн [[Ород хэлэн|ород]] хэлэгшэд (97,0 %, 2002 г.)<ref>{{Cite web |title=Всероссийская перепись населения 2002. Т.04.06. |url=http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_06.xls |accessdate=2016-11-27 |archivedate=2006-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061104083616/http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_06.xls }}</ref><ref>{{Cite web |title=Всероссийская перепись населения 2002. Т.04.03. |url=http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_03.xls |accessdate=2016-11-27 |archivedate=2006-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061104083455/http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_03.xls }}</ref>.

== См. также ==

== Примечания ==
<div class="references-small" style="column-count:2;-moz-column-count:2;-webkit-column-count:2;">
<references />
</div>

== Ном зохёол ==
* {{Книга|часть=Марийцы / Марийцы восточные / Марийцы горные / Марийцы луговые / Марийцы северо-западные /|заглавие=[[Энциклопедия Республики Марий Эл]]|ответственный=Гл. редкол.: М. З. Васютин, Л. А. Гаранин и др.; Отв. лит. ред. Н. И. Сараева; [[Марийский институт языка, литературы и истории|МарНИИЯЛИ им. В. М. Васильева]]|место=М.|издательство=Галерия|год=2009|страницы=519—524|страниц=872|isbn=978-5-94950-049-1|тираж=3505}}
* {{Книга|автор=|часть=Марийцы|ссылка часть=http://www.krskstate.ru/80/narod/etnoatlas/0/etno_id/22|заглавие=Этноатлас Красноярского края|оригинал=|ссылка=http://www.krskstate.ru/80/narod/etnoatlas|Викитека=|викитека=|ответственный=Совет администрации Красноярского края. Управление общественных связей ; гл. ред. [[Рафиков, Рашит Гиззатович|Р. Г. Рафиков]] ; редкол.: [[Кривоногов, Виктор Павлович|В. П. Кривоногов]], Р. Д. Цокаев|издание=2-е изд., перераб. и доп|место=Красноярск|издательство=Платина (PLATINA)|год=2008|том=|страницы=|страниц=224|серия=|isbn=978-5-98624-092-3|тираж=|ref=Этноатлас Красноярского края}}
* Народы России: живописный альбом, Санкт-Петербург, типография Товарищества «Общественная Польза», 3 декабря 1877, ст. 161
* [http://illhportal.krc.karelia.ru/publ.php?id=5087&plang=r М. В. Пенькова, Д. Ю. Ефремова, А. П. Конкка. Материалы по духовной культуре марийцев // Сборник статей памяти Юго Юльевича Сурхаско. — Петрозаводск: КарНЦ РАН, 2009.] [http://illhportal.krc.karelia.ru/publ.php?id=5087&plang=r C. 376—415.]
* С. В. Стариков. Марийцы (черемисы) Среднего Поволжья и Приуралья на рубеже XIX—XX веков. — Филокартия, 2009, № 4(14) — с. 2—6.

[[Категори:Марийнууд]]
[[Категори:Марий Эл]]
[[Категори:Ураалай арадууд]]
[[Категори:Оросой арадууд]]
[[Категори:Казахстанай арадууд]]