# Швеци
Швеци (шведээр Sverige), албан ёһоор Швециин Хаанта Улас (шведээр Konungariket Sverige) — Хойто Европодо Скандинавиин хахад арал дээрэ оршохо норд улас болоно. Ниислэл хото  Стокхольм. Швед уласынь Норвеги (баруун зүгтэ), Финланд (зүүн хойто зүгтэ), Скагеррак, Каттегат, Эресуннын хоолойнууд (баруун үмэнэ зүгтэ) болон Балтиин тэнгистэй хилэлнэ (зүүн зүгтэ). Далайгаар Дани, Германи, Польшо, Росси, Литва, Латви, Эстони уласуудтай хилэлхэ болоод Дани уластай (баруун үмэнэ зүгтэ) Эресуннын гүүрээр холбогдодог. 1995 онд Европын Холбоондо гэшүүнээр ороһон.
449,964 км² нютаг дэбисхэрэй хэмжээгээр Швеци улас Хойто Европодо гурбадахи томо уласта тоосогдоно. Хотожоһон бүһэнүүдһээ бусад нютагуудынь хүн зоной нягташал багатай. Хүн зоной 84 хубиинь ниитэ газар нютагай 1.3 хубиие эзэлхэ хото һуурин газарта амидардаг.
Швеци улас оршон үеын үндэр хүгжэлтэй, арадшалһан улас болоод эргэдэй амидаралай түбшэн үндэр. Хубиин хэбшэл ажа үйлэдбэриин бүтээгдэхүүнэй 90 хубиие гаргаха болоод үүндэ инженерэй һалбари тэн хахадыень эзэлнэ. Энэнь Икеа, Вольво зэргэ дэлхэйдэ данһатай компанинуудые дурдахад ойлгомжотой.  Хүдөө ажахы үндэһэнэй ниитэ бүтээгдэхүүнэй зүбхэн 1 хубиие эзэлдэг онсолготой. Швеци уласынь ута хугасаанай турша түмэр, зэд, модоной гол экспортлогшодой нэгэ байһан. 1890-ээд онһоо эхилэн болбосоролой болон ажа үйлэдбэриин һалбари эршэмтэй хүгжэн 20-р зуунда Швеци уласынь эдэй засаг, ниигэмэй хамгаалалай хубида хүсэрхэг улас болон дэлхэйн табсанда гаража ерэһэн болоод мүнөөдэр НҮБ-ын хүниин хүгжэлэй индексээр топ оронуудай тоондо байнга дээгүүр бэшэгдэхэ түбшэндэ хүрэһэн. Уһанай баялиг нөөсэтэй болобош нүүрһэн, газарай тоһоной нөөсөөр дутамаг.
100-аад жэлэй үмэнэ сая үлүү Шведүүд Америкын Нэгдэһэн Улас руу шэлжэн һуурижаһан гэгдэдэг. Тэдэнэй ехэнхинь газар таряалан эрхэлдэг байгаа. Ажа үлйдэбэржэлтэ хүгжэхын зэргэсээ гадаад уласһаа сагаашадые олоноор хүлээн абаха болоһон.

Швеци
{{Улас
 |буряад_нэрэ='''Швециин Хаанта Улас'''
 |уугуул_нэрэ='''Konungariket Sverige'''
 |богони_нэрэ = Швед
 |һүлдын_зураг=Great coat of arms of Sweden.svg
 |тугай_зураг=Flag of Sweden.svg
 |газарай_зураг=EU-Sweden.svg
 |түрын_уряа= {{lang-sv|För Sverige i tiden}}<br />«Хэзээдэшье Шведэй түлөө»
 |түрын_дуулал={{lang-sv|Du gamla, Du fria}}<br />«Та эртынхи, та эрхэ сүлөөтэй»<br />'''Вангай дуулал:'''<br />{{lang-sv|Kungssången}} «Вангай дуу»
 |засаглалай_хэлбэри       = [[Үндэһэн хуулита хаанта засагта улас]] 
 |албан_ёһоной_хэлэн=[[Швед хэлэн|Швед]]
 |үндэһэ_язгуур                  =90.8% - [[Шведүүд|Швед]]<ref name="SCB Bef">{{cite web|url=http://www.scb.se/Pages/Product____25785.aspx?produktkod=BE0101&displaypressrelease=true&pressreleaseid=257212|title=Befolkningsstatistik|publisher=www.scb.se|accessdate=2009-06-16}}</ref><br />3.0% - [[Финчүүд|Фин]]<ref name="Finns">{{cite web|url=http://www.scb.se/Pages/PressRelease____255905.aspx|title=På lördag kan 440 000 flagga blått och vitt|publisher=www.scb.se|language=Swedish|date=2008-12-05|accessdate=2009-06-16}}</ref><br/>6.2% - бусад<ref>{{cite web|url=http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____26041.aspx|title=Summary of Population Statistics 1960–2008|publisher=www.scb.se|accessdate=2010-06-03}}</ref><ref>Note that [[Swedish-speaking Finns]] or other Swedish-speakers born outside Sweden might self-identify as ''Swedish'' despite being born abroad. Moreover, people born within Sweden may not be ethnic Swedes.</ref>
 |үндэс_язгуур_он               = 2010
 |хуули_тогтоогшо               =[[Швед хэлэн|шв.]] "Riksdagen"<br/>''Риксдаг''<br/>«Уласай хурал» 
 |дээдэ_танхим               =
 |доодо_танхим               =
 |ниислэл_хото=[[Файл:Stockholm_vapen_bra.svg|20px]] [[Стокхольм]]
 |тэргүүнэй_класс1          = [[Хаан]]
 |тэргүүнэй_класс2          = [[Юрэнхы һайд]]
 |тэргүүнэй_нэрэ1                = [[XVI Карл Густав]]
 |тэргүүнэй_нэрэ2                = Фредрик Райнфелдт
 |хүн_амай_тоосоо              =
 |хүн_ам_тооцоолсон_он          =
 |хүн_амын_тоогоор_эрэмбэ_дэс   =
 |хүн_амын_тооллого             =9,415,295<ref name="population">{{cite web|url=http://www.scb.se/Pages/Product____25799.aspx|title=Befolkningsstatistik|publisher=Statistiska centralbyrån|accessdate=2010-05-18}}</ref>
 |хүн_ам_тоолсон_он             =2011
 |хүн_амын_тооллого_эрэмбэ_тоологдсоноор  =88
 |хүн_амын_нягтрал_нэгж_км2     =20.6
 |хүн_амын нягтрал_эрэмбэ_дэс   =195
 |ДНБ_ХАЧ                       =[[Америкын доллар|$]]381.719 тэрбүм<ref name="imf2">{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=92&pr.y=3&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=144&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=|title=Sweden|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2012-04-22}}</ref>
|ДНБ_ХАЧ_он                    =2011
|ДНБ_ХАЧ_эрэмбэ                =
|ДНБ_ХАЧ_Нэг_хүнд              =$40,393<ref name="imf2"/>
|ДНБ_ХАЧ_Нэг_хүнд_эрэмбэ       =
|ДНБ_нэрлэсэн                  =$538.237 тэрбүм<ref name="imf2"/>
|ДНБ_нэрлэсэн_он               =2011
|ДНБ_нэрлэсэн_эрэмбэ           = 
|ДНБ_нэрлэсэн_нэг_хүнд         =$56,956<ref name="imf2"/>
|ДНБ_нэрлэсэн_нэг_хүнд_эрэмбэ  =
|ХТББИ                         =23
|Илтгэлцүүр_он                 =2005
|Илтгэлцүүр_ангилал            =<span style="color:#090;">бага</span>
|Илтгэлцүүр_эрэмбэ             =
|ХХИ                           ={{increase}} 0.885<ref name="HDI">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf|title=Human Development Report 2010|year=2010|publisher=United Nations|accessdate=5 November 2010}}</ref>
|ХХИ_он                        =2010
|ХХИ_ангилал                   =<span style="color:#090;">маша һайн</span>
|ХХИ_эрэмбэ                    =9
 |мүнгэн_тэмдэгтэ                   = Швециин крона
 |мүнгэн_тэмдэгтэ_код    = SEK
 |интернет_домэйн                   = [[.se]]
 |телефоной_код            = +46
 |сагай_бүһэ               = +1 ([[Түб Европын саг]])
 |зүүлтэ                   = 
}}
'''Швеци''' ({{lang-sv|Sverige}}), албан ёһоор '''Швециин Хаанта Улас''' ({{lang-sv|Konungariket Sverige}}) — [[Хойто Европо]]до  [[Скандинавиин хахад арал]] дээрэ оршохо [[Хойто Европын уласууд|норд улас]] болоно. [[Ниислэл]] хото  [[Стокхольм]]. Швед уласынь [[Норвеги]] (баруун зүгтэ), [[Финланд]] (зүүн хойто зүгтэ), [[Скагеррак]], [[Каттегат]], [[Эресунн]]ын [[хоолой]]нууд (баруун үмэнэ зүгтэ) болон [[Балтиин тэнгис]]тэй хилэлнэ (зүүн зүгтэ). Далайгаар [[Дани]], [[Германи]], [[Польшо]], [[Оросой холбоото улас|Росси]], [[Литва]], [[Латви]], [[Эстони]] уласуудтай хилэлхэ болоод [[Дани]] уластай (баруун үмэнэ зүгтэ) [[Эресуннын гүүр]]ээр холбогдодог. 1995 онд [[Европын Холбоо]]ндо гэшүүнээр ороһон.

449,964 км² нютаг дэбисхэрэй хэмжээгээр Швеци улас [[Хойто Европо]]до гурбадахи томо уласта тоосогдоно. Хотожоһон бүһэнүүдһээ бусад нютагуудынь хүн зоной нягташал багатай. Хүн зоной 84 хубиинь ниитэ газар нютагай 1.3 хубиие эзэлхэ хото һуурин газарта амидардаг.

Швеци улас оршон үеын үндэр хүгжэлтэй, [[арадшалал|арадшалһан улас]] болоод эргэдэй амидаралай түбшэн үндэр. Хубиин хэбшэл ажа үйлэдбэриин бүтээгдэхүүнэй 90 хубиие гаргаха болоод үүндэ инженерэй һалбари тэн хахадыень эзэлнэ. Энэнь [[Икеа]], [[Вольво]] зэргэ дэлхэйдэ данһатай компанинуудые дурдахад ойлгомжотой.  [[Хүдөө ажахы]] [[ДНБ|үндэһэнэй ниитэ бүтээгдэхүүн]]эй зүбхэн 1 хубиие эзэлдэг онсолготой. Швеци уласынь ута хугасаанай турша [[түмэр]], [[зэд]], [[модон]]ой гол экспортлогшодой нэгэ байһан. 1890-ээд онһоо эхилэн болбосоролой болон ажа үйлэдбэриин һалбари эршэмтэй хүгжэн 20-р зуунда Швеци уласынь эдэй засаг, ниигэмэй хамгаалалай хубида хүсэрхэг улас болон дэлхэйн табсанда гаража ерэһэн болоод мүнөөдэр НҮБ-ын хүниин хүгжэлэй индексээр топ оронуудай тоондо байнга дээгүүр бэшэгдэхэ түбшэндэ хүрэһэн. Уһанай баялиг нөөсэтэй болобош нүүрһэн, газарай тоһоной нөөсөөр дутамаг.

100-аад жэлэй үмэнэ сая үлүү Шведүүд [[Америкын Нэгдэһэн Улас]] руу шэлжэн һуурижаһан гэгдэдэг. Тэдэнэй ехэнхинь газар таряалан эрхэлдэг байгаа. Ажа үлйдэбэржэлтэ хүгжэхын зэргэсээ гадаад уласһаа сагаашадые олоноор хүлээн абаха болоһон.

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

{{Европо}}

[[Категори:Швеци| ]]
[[Категори:Европын уласууд]]


{{stub}}