# Үндэһэтэнэй социалис Герман ажалшадай нам
Үндэһэтэнэй социалис Герман ажалшадай нам (герман: National-sozialistische Deutsche Arbeiterpartei, тайлбар. НСДАП, герман: NSDAP), гээшэ 1933 — 1945 он хоорондо Германида тоталитарис фашис түхэлэй массын уласай түрын нам юм. Түб эмхи зургааниинь — «Арадай тоймошо» сонин (1920 оной 12 һара — 1945 оной 4 һара). 
1919 ондо бага зодтой баруун үндэһэн үзэлтэй холбооной баазада Бавариин Мюнхендэ Герман ажалшадай нам гэжэ нэрэтэй бии болобо. 1920 оной 8 һарада һүүлшын нэрэеэ абтанхай.
1921 ондо Һитлер ударидагша болоһоной дараа олон тоогой националис байгуулгануудһаа илгарба. 1923 оной 11 һарада Штурмабтайлунгуудай (СА) туһаламжаар Мюнхендэ арадшалалда эсэргүү түрын эрьелтые туршаба («Пивын путч»). Путчын алдаанай һүүлдэ бараг буталһан, 1925 ондо һэргэһэн байна. Германида илангаяа хүндэ эдэй засагай химаралай үедэ (1929 — 1933) Германиин эгээн олон зодтой баруун үндэһэн үзэлтэй нам болобо.
|  |


Үндэһэтэнэй социалис Герман ажалшадай нам

[[File:NSDAP-Logo.svg|thumb|right|upright|НСДАП-ай тэмдэг]]
'''Үндэһэтэнэй социалис Герман ажалшадай нам''' ({{lang-de|National-sozialistische Deutsche Arbeiterpartei}}, тайлбар. '''НСДАП''', {{lang-de|NSDAP}}), гээшэ 1933 — 1945 он хоорондо [[Нацис Германи|Германида]] [[тоталитаризм|тоталитарис]] [[фашизм|фашис]] түхэлэй массын [[улас түрын нам|уласай түрын нам]] юм. Түб эмхи зургааниинь — «Арадай тоймошо» сонин (1920 оной 12 һара — 1945 оной 4 һара). 
1919 ондо бага зодтой баруун үндэһэн үзэлтэй холбооной баазада [[Бавари]]ин [[Мюнхен]]дэ Герман ажалшадай нам гэжэ нэрэтэй бии болобо. 1920 оной 8 һарада һүүлшын нэрэеэ абтанхай.

1921 ондо [[Адольф Һитлер|Һитлер]] ударидагша болоһоной дараа олон тоогой националис байгуулгануудһаа илгарба. 1923 оной 11 һарада Штурмабтайлунгуудай (СА) туһаламжаар Мюнхендэ арадшалалда эсэргүү түрын эрьелтые туршаба («[[Пивын путч]]»). Путчын алдаанай һүүлдэ бараг буталһан, 1925 ондо һэргэһэн байна. Германида илангаяа хүндэ эдэй засагай химаралай үедэ (1929 — 1933) Германиин эгээн олон зодтой баруун үндэһэн үзэлтэй нам болобо.

{| class="wikitable" style="text-align:left"
|-
|+ Германиин парламентын һунгуули (1924—1933) соо НСДАП абтаһан һаналнууд (процент)<ref>A New Illustrated History of the Nazis. 2005. стр. 46</ref>
|-
|<timeline>
ImageSize = width:600 height:200
PlotArea = left:40 right:20 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.6,0.2,0.2)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:50
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:0 gridcolor:linegrey
PlotData =
  color:cobar width:50 align:left
  bar:04.05.1924 from:0 till:7
  bar:07.12.1924 from:0 till:3
  bar:20.05.1928 from:0 till:2
  bar:14.09.1930 from:0 till:18
  bar:31.07.1932 from:0 till:37
  bar:06.11.1932 from:0 till:33
  bar:05.03.1933 from:0 till:44
PlotData=
  textcolor:black fontsize:L
  bar:04.05.1924 at: 8 text: 6,6 shift:(-10)
  bar:07.12.1924 at: 4 text: 3 shift:(-8)
  bar:20.05.1928 at: 3 text: 2,3 shift:(-10)
  bar:14.09.1930 at: 19 text: 18,3 shift:(-15)
  bar:31.07.1932 at: 38 text: 37,4 shift:(-15)
  bar:06.11.1932 at: 34 text: 33,1 shift:(-15)
  bar:05.03.1933 at: 45 text: 43,9 shift:(-15)
</timeline>
|}

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

[[Категори:Нацис Германи]]