# Альберта
Альберта (англи: Alberta) — Канадын тала нютагай можонуудай нэгэ юм. Альберта 1905 оной юһэдүгээр һарын нэгэндэ можо болоһон.
Альберта Канадын баруун хэһэгтэ, баруун талаараа Британиин Колумби, зүүн талаараа Саскачеван, хойто талаараа Баруун Хойто нютаг дэбисхэр, үмэнэ талаараа АНУ-ай Монтана можо уластай тус тус хилэ зурыжа оршодог. Альберта АНУ-ай нэгэ можо уластай хилэлдэг Канадын гурбан можын нэгэнь болоно (нүгөө можонууд Нью-Брансвик, Юкон). Тэрэшэлэн Альберта Канадын далайда гаралгагүй хоёр можонуудай нэгэ юм (нүгөөдэхинь Саскачеван).
Альбертагай ниислэл тус можын түбһөө үмэнэхи талада оршохо Эдмонтон хото юм. Ниислэлһээ урда зүгтэ 300 км оршом зайтай Альберта можын эгээн томо хото, гол түгээлтэ, тээбэриин түб, тэрэшэлэн Канадын бизнесэй гол түбүүдэй нэгэ Калгари хото байдаг. Эдмонтон Канадын газарай тоһон агуулһан элһэн болон хойто зүгэй бусад нөөсэ баялигай һалбаринуудай хангамжа, үйлэшэлгын гол түб юм. Хүн зоной һүүлшын тоосоогоор эдэ хоёр метрополитан бүһэдэ ниитэ хүн зоной тоо 1 саяһаа дэгүүр.
2006 оной арбанхоёрдугаар һарын 14-һөө тус можын Юрэнхы сайдай албаниие Альбертагай Дэбжэлтэтэ Консерватив Холбооной Эд Стелмач хашажа байна.
Альберта можые анха Хатан хаан Виктори болон тэрэнэй нүхэр Хун тайжа Альбертын дундаһаа гараһан охин Луиза Каролина Альберта принцессын (1848—1939) нэрээр нэрлэбэ. Луиза гүнжэ 1878—1883 ондо Канадын Амбан захирагша Лорной маркизай эхэнэр байһан. Тэрэшэлэн Луиза нуур, Каролина тосхон, Альберта уула зэргэ газарые Луиза гүнжые хүндэдхэн нэрлэһэн бэлэй.

Альберта
{{Улас орон
 |буряад_нэрэ                 = Альберта
 |уугуул_нэрэ             = Alberta
 |статус                   = [[Канада#Засаг захиргаанай хубаари|Канадын можо]]
 |дуулал                     = 
 |туг                     = Flag of Alberta.svg
 |тугай_бэшэлгэ           = Далбаа
 |һүлдэ                     = Coat_of_arms_of_Alberta.svg
 |һүлдын_бэшэлгэ           =
 |газарай_зураг                    = Alberta,_Canada.svg
 |хэмжээ                   = 
 |бэшэлгэ                 = [[Канада]]дахи Альбертагай байра
 |уряа                    = ''Fortis et liber''<br/><small>''"Хүсэтэй ба эрхэ сүлөөтэй"''</small>
 |ниислэл                  = [[Эдмонтон]]
 |хэлэн                     = [[Англи хэлэн|англи]]
 |тэргүүнэй_тушаал1     = Лейтенант амбан захирагша
 |тэргүүн1  = Салма Лахани
 |тэргүүнэй_тушаал2     = Юрэнхы сайд
 |тэргүүн2  = Даниэль Смит
 |газар_нютаг                  = 661 848 км²<ref>{{cite web|url=http://www.statcan.gc.ca/tables-tableaux/sum-som/l01/cst01/phys01-eng.htm|title=Land and freshwater area, by province and territory|publisher=[[Статистическая служба Канады]]|accessdate=2012-09-30|date=2005-02-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121019171348/http://www.statcan.gc.ca/tables-tableaux/sum-som/l01/cst01/phys01-eng.htm|archivedate=2012-10-19}}</ref>
 |уһанай_хуби                  = 19 531 км² (3%)
 |хүн_ама                = 3 873 745 (2012)<ref>{{cite web|url=http://www5.statcan.gc.ca/cansim/a26?lang=eng&retrLang=eng&id=0510005&paSer=&pattern=&stByVal=1&p1=1&p2=31&tabMode=dataTable&csid=|title=Estimates of population, Canada, provinces and territories, quarterly (persons)|publisher=[[Статистическая служба Канады]]|accessdate=2012-09-30|date=2012-09-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130621193049/http://www5.statcan.gc.ca/cansim/a26?id=0510005&pattern=&p2=31&p1=1&tabMode=dataTable&stByVal=1&paSer=&csid=&retrLang=eng&lang=eng|archivedate=2013-06-21}}</ref>
 |дополнительный_параметр  = [[ДНБ]]
 |содержимое_параметра     = 263 537<ref>{{cite web|url=http://www.statcan.gc.ca/tables-tableaux/sum-som/l01/cst01/econ15-eng.htm|title=Gross domestic product, expenditure-based, by province and territory|publisher=[[Статистическая служба Канады]]|accessdate=2012-09-30|date=2011-11-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120919211233/http://www.statcan.gc.ca/tables-tableaux/sum-som/l01/cst01/econ15-eng.htm|archivedate=2012-09-19}}</ref> сая C$ (3-дахи)
}}
'''Альберта''' ({{Lang-en|Alberta}}) — [[Канада|Канадын]] тала нютагай можонуудай нэгэ юм. Альберта 1905 оной юһэдүгээр һарын нэгэндэ можо болоһон.

Альберта Канадын баруун хэһэгтэ, баруун талаараа [[Британиин Колумби]], зүүн талаараа [[Саскачеван]], хойто талаараа [[Баруун Хойто нютаг дэбисхэр]], үмэнэ талаараа [[АНУ]]-ай [[Монтана]] можо уластай тус тус хилэ зурыжа оршодог. Альберта АНУ-ай нэгэ можо уластай хилэлдэг Канадын гурбан можын нэгэнь болоно (нүгөө можонууд [[Нью-Брансвик]], [[Юкон]]). Тэрэшэлэн Альберта Канадын далайда гаралгагүй хоёр можонуудай нэгэ юм (нүгөөдэхинь Саскачеван).

Альбертагай ниислэл тус можын түбһөө үмэнэхи талада оршохо [[Эдмонтон]] хото юм. Ниислэлһээ урда зүгтэ 300 км оршом зайтай Альберта можын эгээн томо хото, гол түгээлтэ, тээбэриин түб, тэрэшэлэн Канадын бизнесэй гол түбүүдэй нэгэ [[Калгари]] хото байдаг. Эдмонтон Канадын [[газарай тоһон]] агуулһан элһэн болон хойто зүгэй бусад нөөсэ баялигай һалбаринуудай хангамжа, үйлэшэлгын гол түб юм. Хүн зоной һүүлшын тоосоогоор эдэ хоёр метрополитан бүһэдэ ниитэ хүн зоной тоо 1 саяһаа дэгүүр.<ref>[http://www40.statcan.ca/cgi-bin/getcans/sorth.cgi?lan=eng&dtype=fina&filename=demo05a.htm&sortact=2&sortf=6 Statistics Canada—CMA population estimates]</ref>

2006 оной арбанхоёрдугаар һарын 14-һөө тус можын Юрэнхы сайдай албаниие [[Альбертагай Дэбжэлтэтэ Консерватив Холбоо]]ной [[Эд Стелмач]] хашажа байна.

Альберта можые анха [[Хатан хаан Виктори]] болон тэрэнэй нүхэр [[Саксен-Кобург-Готынхи Альберт|Хун тайжа Альбертын]] дундаһаа гараһан охин Луиза Каролина Альберта принцессын (1848—1939) нэрээр нэрлэбэ. Луиза гүнжэ 1878—1883 ондо Канадын Амбан захирагша Лорной маркизай эхэнэр байһан. Тэрэшэлэн [[Луиза нуур]], [[Каролина тосхон]], [[Альберта уула]] зэргэ газарые Луиза гүнжые хүндэдхэн нэрлэһэн бэлэй.

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

== Холбооһон ==
* [http://www.gov.ab.ca/ Government of Alberta website]
* [http://www.travelalberta.com/ Travel Alberta]
* [http://www.albertasource.ca/ Alberta Encyclopedia]
* [http://www.albertaglobal.com Alberta Government Workforce Solutions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111208040132/http://www.albertaglobal.com/ |date=2011-12-08 }}
* [http://www.albertafirst.com/ Alberta First]—Alberta Community Profiles, statistics, facts
* [http://www.albertastars.com/ Alberta Stars]—Alberta Community Website, News and Galleries from across the Province
* [http://archives.cbc.ca/IDD-1-73-378/politics_economy/alberta_oil/ CBC Digital Archives—Striking Oil in Alberta]
* [http://archives.cbc.ca/IDD-1-73-1472/politics_economy/alberta_elections/ CBC Digital Archives—Electing Dynasties: Alberta Campaigns 1935 to 2001]
* [http://archives.cbc.ca/IDD-1-69-1737/life_society/alberta_100/ CBC Digital Archives—Alberta @ 100]

[[Категори:Альберта| ]]
[[Категори:Канада]]

{{Канадын засаг захиргаанай хубаари}}