# Вашингтон (можо улас)
Вашингтон (англи: Washington) — Америкын Нэгэдэһэн Уласай Номгон далайн Баруун-Хойто бүһэдэ оршохо АНУ-ай можо улас юм. Вашингтониие анха Вашингтонай нютаг дэбисхэрэй баруун хэһэгһээ таһадан абажа 1889 ондо Холбоондо 42-дохи можо уласаар нэгэдхэһэн юм. 2006 ондо Хүн зоной тоололгын тобшооһоо тус можо уласай хүн зониие 6,395,798 гэжэ тоосоолһон.
Тус можо улас Америкын Нэгэдэһэн Уласын анханай юрэнхылэгшэ Джордж Вашингтоной нэрээр нэрлэгдэһэн. Вашингтониие АНУ-ай ниислэл Вашингтон хотоһоо илгахын тулада Вашингтон можо улас гэхэнь бии.
Ниислэлнь Олимпи болобошье эдэй засагай түб, эгээн томо хотонь Сиэтл юм.
Майкрософт корпорациин түб байра байралдаг, Старбакс һүлжээ кофейниин үлгы нютаг юм.

## Түүхэ
1848 ондо Орегоной нютаг дэбисхэр (Oregon territory) бии болобо.

1853 ондо Орегоной нютаг дэбисхэрһээ тусгаарлажа, Вашингтоной нютаг дэбисхэр гэгдэхэ болоо.

1889 оной 11 һарын 11-нда АНУ-ай 42-дохи можо улас болото.

## Газарзүй
Вашингтон можо уласынь баруун талаараа Номгон далай, урда талаараа Орегон, зүүн талаараа Айдахо, хойто талаараа Канада уласай Британиин Колумби можотой хилэлнэ. Шэлбүүһэтэ ойгоор бүрихэгдэһэн үндэр ууланууд элбэгтэй.
Байгаалиин олон янзын бүһэлүүртэй. Олимпик хахад аралынь үдхэн ойгоор бүрихэгдэһэн, бороо элбэгтэй, Хойто Америкэдэ ганса Халуун ороной шииглиг ойн бүһэ юм. Нүгөө талаар Кастгейтэй хадаһаа зүүн талань сүл гобиин бүһэтэ багтаха болоод, ургамал үсөөтэй. Можын хамагай үндэр орьёл болохо Рэйньер уулань Сиэтлэй зүүн урда хэһэгтэ байха болон мүльһэн гол элбэгтэй. Вашингтон можые газарзүйн байдалаарынь Оканоганай үндэрлиг ба Колумби голой ай һаба гэжэ хоёр хубаажа болоно.
| Хүршэ засаг захиргаанай нэгэжэ | Хүршэ засаг захиргаанай нэгэжэ     | Хүршэ засаг захиргаанай нэгэжэ |
| ------------------------------ | ---------------------------------- | ------------------------------ |
| Баруун-хойто: Номгон далай     | Хойто: Британиин Колумби ( Канада) | Зүүн-хойто: Монтана            |
| Баруун: Номгон далай           |                                    | Зүүн: Монтана                  |
| Баруун-урда Орегон             | Урда: Орегон                       | Зүүн-урда: Монтана             |


## Хүн зон

### Хүн зоной бүридэл
Вашингтон можын хүн зоной бүридэл:
- 78.9% сагаан арһатан
- 7.5% испани хэлэтэн
- 5.5% азиинхид
- 3.6% эрлииз
- 3.2% хара арһатан
- 1.6% уугуул американшууд

Вашингтон можын оршон һуугшадай угсаа гарабалые абажа үзэбэл, германшууд (18.7%), англишууд (12%), ирландшууд (11.4%), норвегишууд (6.2%), мексикашууд (5.6%) гаралтай хүнүүд олон.

### Шажан шүтэлгэ
Вашингтон можын хүн зоной шажан шүтэлгын байдал：
- Христосой шажан – 71%
  - Протестант – 45%
    - Баптист – 7%
    - Рутель – 7%
    - Методист – 4%
    - Протестантын бусад урадхал – 24%

  - Католик – 22%
  - Мормон – 5%
  - Бусад урадхал – 1%
- Бусад шажан – 2%
- Шажангүй үзэлтэнүүд – 27%


## Томо хотонууд
- Сиэтл
- Олимпи
- Спокен
- Тахома
- Беллеву
- Редмонд
- Абердин
- Эверетт
- Касл Рок
- Калама
- Келсо
- Лонгвеу
- Воодланд
- Ванкувер
- Камас
- Вашугал
- Рижфелд
- Яколт
- Ла Сентер
- Батлгронд


## Эдэй засаг
Вашингтон можонь дотоодын ниитэ бүтээгдэхүүнээрээ 2004 ондо АНУ-ай можонууд дотор 14-дэ орожо байна  Архивировалһан 13 таба һара 2008 оной.. Нэгэ хүндэ ногдохо оролгонь 33,332 америкын доллар.

### Томо компанинууд
Вашингтон можодо түбынь байралдаг компанинууд:
- Amazon.com
- Аляска Эйрлайнз
- Costco
- Старбакс
- Майкрософт


### Ажа үйлэдбэриин гол һалбаринууд
Онгосо үйлэдбэрилэл, мэдээлэлэй технологи, сарһанай үйлэдбэрилэл

Вашингтон (можо улас)
{{Улас орон
 |буряад_нэрэ                 = Вашингтон можо улас
 |уугуул_нэрэ             = State of Washington
 |статус                   = [[Америкын Нэгэдэһэн Улас#Холбооной тогтолсоо: можо уласууд болон орон нютагууд|АНУ-ай можо улас]]
 |дуулал                     = 
 |туг                     = Flag of Washington.svg
 |тугай_бэшэлгэ           = Далбаа
 |һүлдэ                     = Seal of Washington.svg
 |һүлдын_бэшэлгэ           = Уласай тамга
 |газарай_зураг                    = Map_of_USA_WA.svg
 |хэмжээ                   = 
 |бэшэлгэ                 = [[АНУ]]-да Вашингтоной байра
 |уряа                    = ''Alki''<br/><small>''аажам''</small><ref>[http://www1.leg.wa.gov/Legislature/StateSymbols/ State Symbols<!-- Bot generated title -->]</ref> 
 |ниислэл                  = [[Олимпи (Вашингтон)|Олимпи]]
 |хэлэн                     = [[Англи хэлэн|Англи]]
 |тэргүүнэй_тушаал1     = Амбан захирагша
 |тэргүүн1  = Джей Инсли
 |тэргүүнэй_тушаал2     = Дэд захирагша
 |тэргүүн2  = Брэд Оуэн
 |газар_нютаг                  = 184&nbsp;827 км²
 |уһанай_хуби                  = 12 240 км² (6,6 %)
 |хүн_ама                = 6 897 012 (2012)<ref>http://www.census.gov/popest/states/NST-ann-est.html 2007 Population Estimates</ref>
 |дополнительный_параметр  = Можо улас болоһон үдэр
 |содержимое_параметра     = 1889 оной 11 һарын 11 (42-дохи)
}}
'''Вашингтон''' ({{lang-en|Washington}}) — [[Америкын Нэгэдэһэн Улас]]ай Номгон далайн Баруун-Хойто бүһэдэ оршохо АНУ-ай можо улас юм. Вашингтониие анха Вашингтонай нютаг дэбисхэрэй баруун хэһэгһээ таһадан абажа 1889 ондо Холбоондо 42-дохи можо уласаар нэгэдхэһэн юм. 2006 ондо Хүн зоной тоололгын тобшооһоо тус можо уласай хүн зониие 6,395,798 гэжэ тоосоолһон.

Тус можо улас [[Америкын Нэгэдэһэн Уласай Юрэнхылэгшэ|Америкын Нэгэдэһэн Уласын анханай юрэнхылэгшэ]] [[Джордж Вашингтон]]ой нэрээр нэрлэгдэһэн. Вашингтониие АНУ-ай ниислэл [[Вашингтон (Колумби тойрог)|Вашингтон]] хотоһоо илгахын тулада Вашингтон можо улас гэхэнь бии.

Ниислэлнь [[Олимпи (Вашингтон)|Олимпи]] болобошье эдэй засагай түб, эгээн томо хотонь [[Сиэтл]] юм.

[[Майкрософт]] корпорациин түб байра байралдаг, [[Старбакс]] һүлжээ кофейниин үлгы нютаг юм.

==Түүхэ==
[[1848 он]]до [[Орегон|Орегоной нютаг дэбисхэр]] (Oregon territory) бии болобо.<br>
[[1853 он]]до Орегоной нютаг дэбисхэрһээ тусгаарлажа, Вашингтоной нютаг дэбисхэр гэгдэхэ болоо.<br>
[[1889 он]]ой [[11 һарын 11]]-нда [[АНУ]]-ай 42-дохи можо улас болото.

== Газарзүй ==
Вашингтон можо уласынь баруун талаараа [[Номгон далай]], урда талаараа [[Орегон]], зүүн талаараа [[Айдахо]], хойто талаараа [[Канада]] уласай [[Британиин Колумби]] можотой хилэлнэ. [[Шэлбүүһэтэ ой]]гоор бүрихэгдэһэн үндэр [[уула]]нууд элбэгтэй.

Байгаалиин олон янзын бүһэлүүртэй. [[Олимпик хахад арал]]ынь үдхэн ойгоор бүрихэгдэһэн, [[бороо]] элбэгтэй, Хойто Америкэдэ ганса Халуун ороной шииглиг ойн бүһэ юм. Нүгөө талаар Кастгейтэй хадаһаа зүүн талань сүл гобиин бүһэтэ багтаха болоод, ургамал үсөөтэй. Можын хамагай үндэр орьёл болохо [[Рэйньер уула]]нь Сиэтлэй зүүн урда хэһэгтэ байха болон [[мүльһэн гол]] элбэгтэй. Вашингтон можые газарзүйн байдалаарынь Оканоганай үндэрлиг ба Колумби голой ай һаба гэжэ хоёр хубаажа болоно.

<center>
{| class="wikitable" width="60%" style="text-align:center"
!colspan="3"|Хүршэ засаг захиргаанай нэгэжэ
|-
| width="35%" | ''Баруун-хойто:''<br />[[Номгон далай]]
| width="30%" | ''Хойто:''<br />[[File:Flag of British Columbia.svg|20px]] [[Британиин Колумби]]<br />([[File:Flag of Canada.svg|20px]] [[Канада]])
| width="35%" | ''Зүүн-хойто:''<br /> [[File:Flag of Montana.svg|20px]] [[Монтана]]
|-
| width="35%" | ''Баруун:''<br />[[Номгон далай]]
| width="30%" | [[Файл:Brosen windrose.svg|50px]]
| width="35%" | ''Зүүн:''<br />[[File:Flag of Montana.svg|20px]] [[Монтана]]
|-
| width="35%" | ''Баруун-урда''<br />[[File:Flag of Oregon.svg|20px]] [[Орегон]]
| width="30%" | ''Урда:''<br />[[File:Flag of Oregon.svg|20px]] [[Орегон]]
| width="35%" | ''Зүүн-урда:''<br /> [[File:Flag of Montana.svg|20px]] [[Монтана]]
|}</center>

== Хүн зон ==
=== Хүн зоной бүридэл ===
Вашингтон можын хүн зоной бүридэл:
* 78.9% [[сагаан арһатан]]
* 7.5% [[испани хэлэтэн]]
* 5.5% [[азиинхид]]
* 3.6% [[эрлииз]]
* 3.2% [[хара арһатан]]
* 1.6% уугуул американшууд

Вашингтон можын оршон һуугшадай угсаа гарабалые абажа үзэбэл, германшууд (18.7%), англишууд (12%), ирландшууд (11.4%), норвегишууд (6.2%), мексикашууд (5.6%) гаралтай хүнүүд олон.

=== Шажан шүтэлгэ ===
Вашингтон можын хүн зоной шажан шүтэлгын байдал：

* [[Христосой шажан]] &ndash; 71%
** [[Протестант]] &ndash; 45%
*** [[Баптист]] &ndash; 7%
*** [[Рутель]] &ndash; 7%
*** [[Методист]] &ndash; 4%
*** Протестантын бусад урадхал &ndash; 24%
** [[Католик]] &ndash; 22%
** [[Мормон]] &ndash; 5%
** Бусад урадхал &ndash; 1%
* Бусад шажан &ndash; 2%
* [[Шажангүйн үзэл|Шажангүй үзэлтэнүүд]] &ndash; 27%

== Томо хотонууд ==
* [[Сиэтл]]
* [[Олимпи (Вашингтон)|Олимпи]]
* [[Спокен]]
* [[Тахома (Вашингтон)|Тахома]]
* [[Беллеву]]
* [[Редмонд (Вашингтон)|Редмонд]]
* [[Абердин]]
* [[Эверетт (Вашингтон)|Эверетт]]
* [[Касл Рок]]
* [[Калама]]
* [[Келсо]]
* [[Лонгвеу]]
* [[Воодланд]]
* [[Ванкувер]]
* [[Камас]]
* [[Вашугал]]
* [[Рижфелд]]
* [[Яколт]]
* [[Ла Сентер]]
* [[Батлгронд]]

==Эдэй засаг==
Вашингтон можонь дотоодын ниитэ бүтээгдэхүүнээрээ 2004 ондо АНУ-ай можонууд дотор 14-дэ орожо байна [http://www.bea.gov/bea/newsrel/gspnewsrelease.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513024340/http://www.bea.gov/bea/newsrel/gspnewsrelease.htm |date=2008-05-13 }}. Нэгэ хүндэ ногдохо оролгонь 33,332 [[америкын доллар]].

===Томо компанинууд===
Вашингтон можодо түбынь байралдаг компанинууд:
* [[Amazon.com]]
* [[Аляска Эйрлайнз]]
* [[Costco]]
* [[Старбакс]]
* [[Майкрософт]]

===Ажа үйлэдбэриин гол һалбаринууд===
[[Онгосо]] үйлэдбэрилэл, [[мэдээлэлэй технологи]], [[сарһан]]ай үйлэдбэрилэл

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

{{АНУ-ай засаг захиргаанай нэгэжэ}}

[[Категори:Америкын Нэгэдэһэн Улас]]
[[Категори:Вашингтон можо улас]]