# Далайн ван
Далайн ван (хитадаар 海王星 «Далайн ван одон»; тэмдэг: ) — наранай аймагай наймадахи гараг юм. Хэмжээрээ дүрбэдэхи томо, массаараа гурбадахи томодо тоосогдоно. Далайн вангиинь хажуу дахи нягта арай багатай тэнгэриин ван гарагһаа үлүү, дэлхэйһээ 17 дахин ехэ массатай. Тус гарагынь нараные ойролсоогоор 30.1 а.н. зайнда тойроно. Тэнгэриин ван гарагай орбита бага зэрэг өөршэлэгдэжэ байһаные үндэһэлэн 1846 оной 9 һарын 23-нда нээгдэһэн далайн ван гарагынь ажаглалтаар буса математика тоосоогоор олдоһон анханай гараг болоо. Энэ үедэ мүн хамагай томо дагуур болохо Тритон нээгдэһэн байна. Далайн ванда ошоһон ганса замбулиинай хүлэгынь 1989 оной 8 һарын 25-нда ошоһон Вояджер 2 байба.

Далайн ван
{{Гараг
| bgcolour = #97C3F4
| name = Далайн ван
| symbol = [[Файл:Neptune symbol (bold).svg|24px|alt=♆|Далайн ван гаригийн одон орны тэмдэг]]
| image = [[Файл:Neptune Voyager2 color calibrated, brightened.png|frameless|center|Вояжер 2 хөлгөөс авсан Далайн вангийн зураг]]
| caption = ''Вояджер 2'' хүлэгһөө абаһан Далайн вангай зураг
| discovery = yes
| discoverer = [[Урбэйн Ле Верриер]]<br /> [[Жон Кауч Адамс]]<br /> [[Иоханн Готтфрид Галле]]
| discovered = 1846 оны 9 сарын 23<ref name=Hamilton>{{cite web
 | first=Calvin J. | last=Hamilton | date=August 4, 2001
 | url=http://www.solarviews.com/eng/neptune.htm
 | title=Neptune |publisher=Views of the Solar System
 | accessdate=2007-08-13}}</ref>
| orbit_ref =
<ref name=horizons>{{cite web
 | first=Donald K. | last=Yeomans | date =July 13, 2006
 | url = http://ssd.jpl.nasa.gov/?horizons
 | title = HORIZONS System | publisher = NASA JPL
 | accessdate = 2007-08-08 }}—At the site, go to the "web interface" then select "Ephemeris Type: ELEMENTS", "Target Body: Neptune Barycenter" and "Center: Sun".</ref><ref name=barycentre>Orbital elements refer to the barycentre of the Neptune system, and are the instantaneous [[osculating orbit|osculating]] values at the precise [[J2000]] epoch. Barycentre quantities are given because, in contrast to the planetary centre, they do not experience appreciable changes on a day-to-day basis from to the motion of the moons.</ref>
| epoch = [[J2000]]
| apoapsis = 4,553,946,490&nbsp;[[километр|км]]<br />30.44125206&nbsp;[[одон орны нэгж|а.н.]]
| periapsis = 4,452,940,833&nbsp;км<br />29.76607095&nbsp;а.н.
| semimajor = 4,503,443,661&nbsp;км<br />30.10366151&nbsp;а.н.
| eccentricity = 0.011214269
| period = 60,190<ref name="fact2">{{cite web
 | first=K.| last=Munsell | coauthors=Smith, H.; Harvey, S.
 | url = http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Neptune&Display=Facts
 | title = Neptune: Facts & Figures
 | date =November 13, 2007
 | publisher = NASA | accessdate = 2007-08-14}}</ref>&nbsp;[[өдөр]]<br />164.79&nbsp;[[юлианы жил (одон орон)|жил]]
| synodic_period = 367.49&nbsp;өдөр<ref name="fact">{{cite web
  | url = http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/neptunefact.html
  | title = Neptune Fact Sheet
  | date = September 1, 2004
  | publisher = NASA | accessdate = 2007-08-14
  | last = Williams |first = David R. }}</ref>
| avg_speed = 5.43&nbsp;км/с<ref name="fact"/>
| inclination = 1.767975° ([[Эклиптик]]т)<br />6.43° to ([[Нар]]ны [[экватор]]т)<br />0.72° ([[Тогтмол хавтан]]д)<ref name=meanplane>{{cite web
  |date=2009-04-03
  |title=The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter
  |url=http://home.comcast.net/~kpheider/MeanPlane.gif
  |accessdate=2009-04-10
  |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090420194536/http://home.comcast.net/~kpheider/MeanPlane.gif
  |archivedate=2009-04-20
  }} (produced with [http://chemistry.unina.it/~alvitagl/solex/ Solex 10] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150524145440/http://chemistry.unina.it/~alvitagl/solex/ |date=2015-05-24 }} written by Aldo Vitagliano; see also [[Invariable plane]])</ref>
| asc_node = 131.794310°
| arg_peri = 265.646853°
| mean_anomaly = 267.767281°
| satellites = [[Тангэрийн вангийн дагуулууд|13]]
| physical_characteristics = yes
| flattening = 0.0171 ± 0.0013 <!-- calculated from data in ref name=Seidelmann2007 -->
| equatorial_radius = 24,764 ± 15&nbsp;км<ref name=Seidelmann2007>{{cite journal
 | first=Seidelmann | last=P. Kenneth
 | coauthors=Archinal, B. A.; A’hearn, M. F. et al.
 | title= Report of the IAU/IAGWorking Group on cartographic coordinates and rotational elements
 | journal=Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy
 | volume=90 | pages=155–180 | year=2007
 | doi=10.1007/s10569-007-9072-y
 | url=http://adsabs.harvard.edu/doi/10.1007/s10569-007-9072-y
 |publisher=Springer Netherlands | accessdate=2008-03-07 }}</ref><ref name=1bar>Refers to the level of 1 bar (100 kPa)</ref><br />3.883 дэлхий
| polar_radius = 24,341 ± 30&nbsp;км<ref name=Seidelmann2007/><ref name=1bar/><br />3.829 дэлхий
| surface_area = 7.6408{{e|9}}&nbsp;км²<ref name="fact2"/><ref name=1bar/><br />14.98 дэлхий
| volume = 6.254{{e|13}}&nbsp;км³<ref name="fact"/><ref name=1bar/><br />57.74 дэлхий
| mass = 1.0243×10<sup>26</sup>&nbsp;кг<ref name="fact"/><br />17.147 дэлхий
| density = 1.638&nbsp;г/см³<ref name="fact"/><ref name=1bar/>
| surface_grav = 11.15&nbsp;[[хурдатгал|м/с²]]<ref name="fact"/><ref name=1bar/><br />1.14&nbsp;[[хүндийн хүчний хурдатгал|''g'']]
| escape_velocity = 23.5&nbsp;км/с<ref name="fact"/><ref name=1bar/>
| sidereal_day = 0.6713&nbsp;өдөр<ref name="fact"/><br />16&nbsp;цаг 6&nbsp;мин 36&nbsp;сек
| rot_velocity = 2.68&nbsp;км/с<br />9,660&nbsp;км/цаг
| axial_tilt = 28.32°<ref name="fact"/>
| right_asc_north_pole = 19{{smallsup|цаг}} 57{{smallsup|мин}} 20{{smallsup|сек}}<ref name=Seidelmann2007/>
| declination = 42.950°<ref name=Seidelmann2007/>
| albedo = 0.290 ([[Бондын албедо|бонд]])<br />
0.41 ([[Геометр албедо|геом.]])<ref name="fact"/>
| magnitude = 8.0 -с 7.78<ref name="fact"/><ref name=ephemeris>{{cite web | last=Espenak | first=Fred | date=July 20, 2005 | url=http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/TYPE/TYPE.html | title=Twelve Year Planetary Ephemeris: 1995–2006 | publisher=NASA | accessdate=2008-03-01 | archiveurl=https://archive.ph/20121205061717/http://eclipse.gsfc.nasa.gov/TYPE/TYPE.html | archivedate=2012-12-05 }}</ref>
| angular_size = 2.2″–2.4″<ref name="fact"/><ref name=ephemeris/>
| temperatures = yes
| temp_name1 = 1 бар түвшин
| min_temp_1 = 
| mean_temp_1 = 72&nbsp;[[Кельвин|K]]<ref name="fact"/>
| max_temp_1 = 
| temp_name2 = 0.1 бар (10 кПа)
| min_temp_2 = 
| mean_temp_2 = 55&nbsp;K<ref name="fact"/>
| max_temp = 
| atmosphere = yes
| atmosphere_ref =
<ref name="fact"/>
| scale_height = 19.7&nbsp;±&nbsp;0.6 км
| atmosphere_composition = 
<table>
<tr><td>
80±3.2%</td><td>[[Уһантүрэгшэ]] (H<sub>2</sub>)
</td></tr><tr><td>
19±3.2%</td><td>[[Гели]]
</td></tr><tr><td>
1.5±0.5%</td><td>[[Метан]]
</td></tr><tr><td>
~0.019%</td><td>[[Уһантүрэгшын детрит]] (HD)
</td></tr><tr><td>
~0.00015%</td><td>[[Этан]]
</td></tr><tr><td>
'''Мөсүүд''':</td><td>
</td></tr><tr><td>
</td><td>[[Аммон]]
</td></tr><tr><td>
</td><td>[[Ус]]
</td></tr><tr><td>
</td><td>[[Аммониин гидросульфат]](NH<sub>4</sub>SH)
</td></tr><tr><td>
</td><td>Метан (?)
</td></tr></table>
}}
'''Далайн ван''' ({{lang-zho|海王星}} «Далайн ван одон»; тэмдэг: [[File:Neptune symbol (fixed width).svg|16px|♆]]) — [[наранай аймаг|наранай аймагай]] наймадахи гараг юм. Хэмжээрээ дүрбэдэхи томо, массаараа гурбадахи томодо тоосогдоно. Далайн вангиинь хажуу дахи нягта арай багатай [[тэнгэриин ван]] гарагһаа үлүү, дэлхэйһээ 17 дахин ехэ массатай. Тус гарагынь [[наран]]ые ойролсоогоор 30.1 [[одон ороной нэгэжэ|а.н.]] зайнда тойроно. Тэнгэриин ван гарагай орбита бага зэрэг өөршэлэгдэжэ байһаные үндэһэлэн 1846 оной 9 һарын 23-нда нээгдэһэн<ref name="Hamilton" /> далайн ван гарагынь ажаглалтаар буса математика тоосоогоор олдоһон анханай гараг болоо. Энэ үедэ мүн хамагай томо дагуур болохо [[Тритон (дахуул)|Тритон]] нээгдэһэн байна. Далайн ванда ошоһон ганса замбулиинай хүлэгынь 1989 оной 8 һарын 25-нда ошоһон ''[[Вояджер 2]]'' байба.

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}
{{Наранай аймаг}}
{{1000 үгүүлэл}}