# Шотланд
Шотланд (скотс: Scotland, щотланд кельт: Alba [ˈal̪ˠapə] ( соносхо)) Нэгэдэһэн Хаанта Уласые бүридүүлэгшэ улас юм. Тус уласынь газар зүйн байралалай хубида Ехэ Британи аралай хойто хэһэгтэ оршохо ба урда талаараа Англи улас, зүүн талаараа Хойто тэнгис, баруун хойто талаараа Атлантын далай, баруун урда талаараа Хойто һубаг, Ирландын тэнгисээр тус тус хүреэлэгдэһэн. Шотландиин эхэ газарые Хойто Исль болон Гебрид гэжэ хубааха ба ниитэ 790 аралһаа бүридэнэ. Лох-Несс нуурынь байгаалиин зүй тогтолой хэб шэнжээрээ дэлхэйдэ нэн алдартай бэлэй.
Тус уласай хоёрдохи томо хото Эдинбургынь ниислэлынь болоод Европын санхүүгэй томохон түбтэ тоосогдодог бол хамагай томо хото болохо Глазгонь үйлэдбэрилэлэй хүгжэлээрээ дэлхэйн хотонуудые түрүүлэгшэ, гурбадахи томо хото Абердиниинь газарай тоһоной нөөсэ баялиг ехэтэй тула энэ һалбариингаа Европын түб юм. Уһанай нөөсэ баялигынь Атлантын далай болон Хойто тэнгисһээ тэдхэгдэдэг тула мүн адли баян нөөсэтэй ороной тоондо ородог.
Хаанта уласай статустай байха үедөө 1707 ондо Англиин Хаанта уластай нэгэдэн Ехэ Британи, Хойто Ирландын Нэгэдэһэн Хаанта Уласые байгуулалсаһан түүхэтэй.

## Зурагай сомог
- Шотландын Засагай газарай танхим
- Парламентын ордон
- Глазго хото
- Шотландын газарай зураг


## Хотонууд
Ниислэл Эдинбург хото.
| - Абердин - Аймут - Аллапул - Аллоа - Алфорд - Арброт - Ардроссан - Баки - Баррхед - Беллсхилл - Бернтайленд - Берсден - Бишопбриггс - Бонхилл - Брихин - Бродик - Галашилс - Галстон - Гиффнок - Глазго - Гленротс - Гретна-Грин - Гринок - Далкит - Далмеллингтон - Дамбартон - Дамфрис - Данбар - Данди - Данкельд - Данфермлин - Жедбург |  | - Инвергордон - Инверкитинг - Инвернесс - Ирвин - Кайл-оф-Лохалш - Каллен - Келсо - Керколди - Керкубри - Керкуолл - Килбирни - Килмарнок - Кинлохберви - Киркинтиллох - Колдстрим - Крифф - Кэмпбелтаун - Лейт - Леруик - Линлитгоу - Локерби - Лоссимут - Лохгилпхед - Массельбург - Мелроуз - Мотеруэлл - Мохлин - Норт-Бервик - Ньютаун-Сент-Босвеллс - Нэрн |  | - Обан - Охинлек - Пейсли - Перт - Питлохри - Питтенвим - Порт-Эллен - Портри - Прествик - Ренфру - Ротсей - Селкерк - Селкёрк - Сент-Эндрюс - Стерлинг - Стивенстон - Странраер - Тобермори - Трун - Турсо - Уигтаун - Уик - Фолкерк - Форт-Уильям - Форфар - Хеленсбург - Хоик - Эйр - Элгин |


## Нэмэлтээр уншажа болото
- Brown, Dauvit, (1999) Anglo-French acculturation and the Irish element in Scottish Identity in Smith, Brendan (ed.), Insular Responses to Medieval European Change, Cambridge University Press, pp. 135–53
- Brown, Michael (2004) The Wars of Scotland, 1214–1371, Edinburgh University Press., pp. 157–254
- Devine, T.M [1999] (2000). The Scottish Nation 1700–2000 (New Ed. edition). London:Penguin. ISBN 0-14-023004-1
- Dumville, David N. (2001). “St Cathrуe of Metz and the Hagiography of Exoticism”, Irish Hagiography: Saints and Scholars. Dublin: Four Courts Press, 172–176. ISBN 978-1851824861.
- Flom, George Tobias.  Scandinavian influence on Southern Lowland Scotch. A Contribution to the Study of the Linguistic Relations of English and Scandinavian (Columbia University Press, New York. 1900)
- Herbert, Maire (2000). “Rн Йrenn, Rн Alban, kingship and identity in the ninth and tenth centuries”, Simon Taylor (ed.): Kings, Clerics and Chronicles in Scotland, 500–1297. Dublin: Four Courts Press, 63–72. ISBN 1851825169.
- MacLeod, Wilson (2004) Divided Gaels: Gaelic Cultural Identities in Scotland and Ireland: c.1200–1650. Oxford University Press.
- Pope, Robert (ed.), Religion and National Identity: Wales and Scotland, c.1700-2000 (University of Wales Press, 2001)
- Sharp, L. W. The Expansion of the English Language in Scotland, (Cambridge University Ph.D. thesis, 1927), pp. 102–325;
- Trevor-Roper, Hugh, The Invention of Scotland: Myth and History, Yale, 2008, ISBN 0-300-13686-2


Шотланд
{{Инфобокс UK country
| native_name = {{native name|sco|Scotland|nbsp=omit|nolink=on|parensize=90%}}<br />{{native name|gd|Alba|nbsp=omit|nolink=on|parensize=90%}}
| image_flag = Flag of Scotland.svg
| image_coat = Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg
| flag_type = [[Шотландын Туг|Туг]]
| symbol_type = [[Шотландын Хаанай Һүлдэ|Хаанай Һүлдэ]]
| image_map = File:Scotland_in_the_UK_and_Europe.svg
| national_motto = {{native phrase|sco|"[[In My Defens God Me Defend]]"|italics=off|parensize=90%|nbsp=omit}}<br />{{smaller|"Минии хамгаалгын түлөө Бурхан намайе хамгаалаарай"}}
| national_anthem = [[Шотландын Үндэһэнэй Түрын Дуулал|Ондо ондоо]]
| status = [[Ехэ Британиин Уласууд|Улас]]
| capital = [[Эдинбург]]<br />{{smaller|{{coord|55|57|11|N|3|11|20|W|display=inline}}}}
| largest_city = [[Глазго]]<br />{{smaller|{{coord|55|51|40|N|4|15|00|W|type:city_region:GB|display=inline}}}}
| languages_type = Тоогдоһон </br>хэлэнүүд
| languages = [[Шотландын Англи хэлэн|Англи]]</br> [[Скотс хэлэн|Скотс]]</br> [[Шотланд кельт хэлэн|Шотланд кельт]]</br> [[Британиин Дохёоной Хэлэн]]
| languages2_sub = yes
| ethnic_groups ={{Collapsible list
        | titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;font-size:100%;
        | title = Арад түмэн| 
  | 96.0% Сагаан
  | 2.7% Ази
  | 0.7% Хара
  | 0.4% Холимог
  | 0.2% Араб
  | 0.1% бусад<ref name="ethnicity"/>
 }} 
| ethnic_groups_year = 2011
| religion = 53.8% [[Шотланд дахи Христосой шажан|Христос]]<br />—32.4% [[Шотландын Сүмэ]]<br />—15.9% [[Шотланд дахи Католицизм|Ромын Католик]]<br />—5.5% [[Шотланд дахи Шажан#Христосой шажан|Бусад]]<br />36.7% [[Нэгэдэһэн Хаанта Улас дахи Шажангүйн үзэл|Шажангүй]]<br />1.4% [[Шотланд дахи Лалын шажан|Ислам]]<br />0.3% [[Шотланд дахи Индуизм|Индуизм]]<br />0.2% [[Шотланд дахи Буддын шажан|Буддизм]]<br />0.2% [[Шотланд дахи Сикх шажан|Сикх]]<br />0.1% [[Шотланд дахи Еврейшүүдэй түүхэ|Иудаизм]]<br />0.3% [[Шотланд дахи Шажан|Бусад]]<ref>Other religion{{Cite web|url=https://www.gov.scot/publications/analysis-religion-2001-census/pages/2/|title=Analysis of Religion in the 2001 Census - gov.scot|website=www.gov.scot|access-date=8 October 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/documents/censusresults/release2a/scotland/KS209SCb.pdf|title=Scotland's Census 2011 – National Records of Scotland|last=Scotland's Census|date=27 March 2011|website=Scotland's Census|access-date=8 October 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/documents/2011-census-key-results-from-releases-2a-to-2d/|title=2011 Census: Key Results from Releases 2A to 2D|website=Scotland's Census}}</ref>
| demonym = Скотс{{*}}[[Шотландшууд]]
| type = 
| legal_jurisdiction = [[Шотландын хуули|Шотланд]]
| government_type = [[Үндэһэн хуулита хаанта засагта улас|Үндэһэн хуулита хаанта улас]]дахи [[Шотландын деволюци|дамжуулһан]] [[Парламент|парламентын хуули гаргадаг орган]]
| monarch = [[II Елизавета]]<!--The name of the current monarch remains "Elizabeth II". A consensus on this has been reached NUMEROUS times on the discussion page; please take any disagreement there. DO ''not'' EDITWAR.-->
| prime_minister = [[Борис Джонсон]]
| first_minister = [[Никола Стерджен]]
| deputy_first_minister = [[Джон Суинни]]
| secretary_of_state = [[Алистер Джек]]
| number_of_mps = 59
| legislature = [[Шотландын Парламент]]
| sovereignty_type = Түүхэ
| established_event1 = [[Альбагай хаанта уласай уг гарбал|Байгуулагдаһан]]
| established_date1 = 9-р зуун {{smaller|([[Үндэһэнэй домог|заншилаар]]&nbsp;843 он)}}
| established_event2 = [[Эдинбург–Нортгемптоной Хэрээ|Эдинбург–</br>Нортгемптоной </br>Хэрээ]]
| established_date2 = 1328 оной 3 һарын 17
| established_event3 = [[Бервикэй Хэрээ (1357)|Бервикэй Хэрээ]]
| established_date3 = 1357 оной 10 һарын 3<ref>{{Cite web|url=https://www.historyscotland.com/history/the-treaty-of-berwick-was-signed-on-this-day-in-scottish-history/|title=The Treaty of Berwick was signed - On this day in Scottish history|date=3 October 2020|website=History Scotland}}</ref>
| established_event4 = [[1707 оной Холбооной Акт|Англитай холбоо]]
| established_date4 = 1707 оной 5 һарын 1
| established_event5 = [[1998 оной Шотландын Акт|Деволюци]]
| established_date5 = 1998 оной 11 һарын 19
| area_rank = 
| area_km2 = 77933
| area_sq_mi = 30090
| area_footnote =<ref name=ONSCOUNTRYPROFILES>[http://www.ons.gov.uk/ons/publications/re-reference-tables.html?edition=tcm%3A77-325257 Region and Country Profiles, Key Statistics and Profiles, October 2013], ONS. Retrieved 9 August 2015.</ref>
| area_label = Газар нютаг
| percent_water = 3.00%
| population_rank = 
| population_estimate = {{increaseNeutral}} 5,463,300<ref name="ONS-pop-ests-June2018"/>
| population_estimate_year = 2019
| population_census = 5,313,600<ref name=autogenerated3>{{cite web|url=http://www.gro-gov.scot/statistics/theme/population/estimates/mid-year/2012/index.html|title= Population estimates by sex, age and administrative area, Scotland, 2011 and 2012 |date=8 August 2013 |publisher=National Records of Scotland |access-date=8 August 2013}}</ref>
| population_census_year = 2011
| population_density_km2 = 67.5
| population_density_sq_mi = 174.1
| population_density_rank = 
| GDP_nominal_per_capita_rank = 
 | GDP_nominal = £166 тэрбум <br />($212т)<ref>{{Cite web|url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossdomesticproductgdp/bulletins/regionaleconomicactivitybygrossdomesticproductuk/1998to2019/pdf|title=Regional economic activity by gross domestic product, UK: 1998 to 2019, UK- Office for National Statistics|first=Trevor |last=Fenton|website=www.ons.gov.uk}}</ref>
 | GDP_nominal_rank = 
 | GDP_nominal_year = 2019
 | GDP_nominal_per_capita = £30,560<br />($39007)
| Gini_year = 
| Gini_change = <!--increase/decrease/steady-->
| Gini = <!--number only-->
| Gini_ref = 
| Gini_rank = 
| HDI_year = 2019
| HDI_change = <!--increase/decrease/steady-->
| HDI = 0.925<!--number only-->
| HDI_ref =<ref>{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=21 July 2021}}</ref>
| HDI_rank = 4
| cctld = [[.scot]]
| patron_saints = 
{{unbulleted list |style=white-space:nowrap;
  | [[Saint Andrew]]<ref>{{cite web|url=http://www.scotland.org/about/history-tradition-and-roots/features/culture/st-andrews.html |title=''St Andrew—Quick Facts'' |website=Scotland. org—The Official Online Gateway |access-date=2 December 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071111134544/http://scotland.org/about/history-tradition-and-roots/features/culture/st-andrews.html |archive-date=11 November 2007 }}</ref><ref>{{cite web |website=Catholic Online |title=St Andrew |url=http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=109 |access-date=15 November 2011}}</ref>
  | [[Saint Margaret of Scotland|Saint Margaret]]<ref>{{cite web |website=Catholic Online |title=St Margaret of Scotland |url=http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=304 |access-date=15 November 2011}}</ref><ref>{{cite web |website=Catholic Online |title=Patron saints |url=http://www.catholic.org/saints/patron.php?letter=S |access-date=15 November 2011}}</ref>
  | [[Saint Columba]]<ref>{{cite web |website=Catholic Online |title=St Columba |url=http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=419 |access-date=15 November 2011}}</ref>
 }}
|religion_year=2011}}<!--

Please DO ''not'' change "part of the United Kingdom" to "constituent country" or similar without getting consensus on the talk page first, as the wording has been decided on multiple occasions.

-->
'''Шотланд''' ({{lang-sco|Scotland}}, {{lang-gd|[[Alba]]}} {{IPA-gd|ˈal̪ˠapə||Alba-gd.ogg}}) [[Нэгэдэһэн Хаанта Улас]]ые бүридүүлэгшэ улас юм. Тус уласынь газар зүйн байралалай хубида [[Ехэ Британи]] аралай хойто хэһэгтэ оршохо ба урда талаараа [[Англи]] улас, зүүн талаараа [[Хойто тэнгис]], баруун хойто талаараа [[Атлантын далай]], баруун урда талаараа [[Хойто һубаг]], [[Ирландын тэнгис|Ирландын тэнгисээр]] тус тус хүреэлэгдэһэн. Шотландиин эхэ газарые ''Хойто Исль'' болон ''Гебрид'' гэжэ хубааха ба ниитэ '''790''' аралһаа бүридэнэ.<ref name="Scottish Executive">{{cite web| title = Scottish Executive Resources| work = Scotland in Short| url = http://www.scotland.gov.uk/Resource/Doc/923/0010669.pdf| format = PDF| date = 17 February 2007| publisher = Scottish Executive| accessdate = September 14, 2006| archivedate = 19 November 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20131119135658/http://www.scotland.gov.uk/Resource/Doc/923/0010669.pdf}}</ref> [[Лох-Несс]] нуурынь байгаалиин зүй тогтолой хэб шэнжээрээ дэлхэйдэ нэн алдартай бэлэй.

Тус уласай хоёрдохи томо хото [[Эдинбург]]ынь ниислэлынь болоод [[Европ]]ын санхүүгэй томохон түбтэ тоосогдодог<ref name=globalfinancialcentresindex>{{cite web| title = Global Financial Centres Index| work = | url = http://issuu.com/pillarofhercules/docs/gfci/11?mode=a_p| format = | date = September 2008| publisher = City of London| accessdate = June 30, 2010| archivedate = January 5, 2014| archiveurl = https://web.archive.org/web/20140105040322/http://issuu.com/pillarofhercules/docs/gfci/11?e=1128816%2F2654140}}</ref> бол хамагай томо хото болохо [[Глазго]]нь үйлэдбэрилэлэй хүгжэлээрээ дэлхэйн хотонуудые түрүүлэгшэ, гурбадахи томо хото [[Абердин]]иинь газарай тоһоной нөөсэ баялиг ехэтэй тула энэ һалбариингаа Европын түб юм.<ref>[http://www.aberdeencity.gov.uk/equalitydiversity/eqd_ourcity.asp Aberdeen City Council website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100922092924/http://www.aberdeencity.gov.uk/EqualityDiversity/eqd_OurCity.asp |date=2010-09-22 }} ''"Aberdeen's buoyant modern economy - is fuelled by the oil industry, earning the city its epithet as 'Oil Capital of Europe'."'.' Retrieved 01 December 2009.</ref> Уһанай нөөсэ баялигынь Атлантын далай болон Хойто тэнгисһээ тэдхэгдэдэг тула мүн адли баян нөөсэтэй ороной тоондо ородог.<ref>{{cite book |title=The Scottish Adjacent Waters Boundaries Order |year=1999 |publisher=The Stationery Office Limited |url=http://www.opsi.gov.uk/si/si1999/19991126.htm |location=London |isbn=0 11 059052 X| accessdate=2007-09-20 }}</ref>

Хаанта уласай статустай байха үедөө [[1707 он|1707 ондо]] [[Англи|Англиин Хаанта уластай]] нэгэдэн [[Ехэ Британи|Ехэ Британи, Хойто Ирландын Нэгэдэһэн Хаанта Уласые]] байгуулалсаһан түүхэтэй.

== Зурагай сомог ==
<gallery>
Scottish Cabinet, 2018.jpg|Шотландын Засагай газарай танхим
Debating chamber, Scottish Parliament (31-05-2006).jpg|Парламентын ордон
Glasgow City Chambers, Glasgow.jpg|[[Глазго]] хото
Scotland map-en.jpg|Шотландын газарай зураг
</gallery>

== Хотонууд ==
:''Ниислэл'' [[Эдинбург]] хото.
{|
|valign="top"|
* [[Абердин]] 
* Аймут 
* Аллапул 
* Аллоа 
* Алфорд 
* Арброт 
* Ардроссан 
* Баки 
* Баррхед 
* Беллсхилл 
* Бернтайленд 
* Берсден 
* Бишопбриггс 
* Бонхилл 
* Брихин 
* Бродик 
* Галашилс 
* Галстон 
* Гиффнок 
* [[Глазго]] 
* Гленротс 
* Гретна-Грин 
* Гринок 
* Далкит 
* Далмеллингтон 
* Дамбартон 
* Дамфрис 
* Данбар 
* Данди 
* Данкельд 
* Данфермлин 
* Жедбург
|width="33"|
|valign="top"| 
* Инвергордон 
* Инверкитинг 
* Инвернесс 
* Ирвин 
* Кайл-оф-Лохалш 
* Каллен 
* Келсо 
* Керколди 
* Керкубри 
* Керкуолл 
* Килбирни 
* Килмарнок 
* Кинлохберви 
* Киркинтиллох 
* Колдстрим 
* Крифф 
* Кэмпбелтаун 
* Лейт 
* Леруик 
* Линлитгоу 
* Локерби 
* Лоссимут 
* Лохгилпхед 
* Массельбург 
* Мелроуз 
* Мотеруэлл 
* Мохлин 
* Норт-Бервик 
* Ньютаун-Сент-Босвеллс 
* Нэрн 
|width="33"|
|valign="top"|
* Обан 
* Охинлек 
* Пейсли 
* Перт  
* Питлохри 
* Питтенвим 
* Порт-Эллен 
* Портри 
* Прествик 
* Ренфру 
* Ротсей 
* Селкерк 
* Селкёрк 
* Сент-Эндрюс 
* Стерлинг
* Стивенстон 
* Странраер 
* Тобермори 
* Трун 
* Турсо 
* Уигтаун 
* Уик 
* Фолкерк 
* Форт-Уильям
* Форфар 
* Хеленсбург 
* Хоик 
* Эйр 
* Элгин
|}

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

== Нэмэлтээр уншажа болото ==
* Brown, Dauvit, (1999) ''Anglo-French acculturation and the Irish element in Scottish Identity'' in Smith, Brendan (ed.), ''Insular Responses to Medieval European Change'', [[Cambridge University Press]], pp.&nbsp;135–53
* Brown, Michael (2004) ''The Wars of Scotland, 1214–1371'', Edinburgh University Press., pp.&nbsp;157–254
* Devine, T.M [1999] (2000). ''The Scottish Nation 1700–2000'' (New Ed. edition). London:Penguin. ISBN 0-14-023004-1
* {{cite book|first= David N.|last=Dumville|chapter=St Cathrуe of Metz and the Hagiography of Exoticism|title=Irish Hagiography: Saints and Scholars|location=Dublin|year= 2001|publisher=Four Courts Press|pages=172–176|isbn=978-1851824861|unused_data= editor}}
* [[George T. Flom|Flom, George Tobias]].  ''Scandinavian influence on Southern Lowland Scotch. A Contribution to the Study of the Linguistic Relations of English and Scandinavian'' ([[Columbia University Press]], New York. 1900)
* {{cite book|first=Maire|last=Herbert|chapter=Rн Йrenn, Rн Alban, kingship and identity in the ninth and tenth centuries|editor=Simon Taylor (ed.)|title=Kings, Clerics and Chronicles in Scotland, 500–1297|location=Dublin|year=2000|publisher=Four Courts Press|pages=63–72|isbn=1851825169}}
* MacLeod, Wilson (2004) ''Divided Gaels: Gaelic Cultural Identities in Scotland and Ireland: c.1200–1650''. [[Oxford University Press]].
* Pope, Robert (ed.), ''Religion and National Identity: Wales and Scotland, c.1700-2000'' ([[University of Wales Press]], 2001)
* Sharp, L. W. ''The Expansion of the English Language in Scotland'', (Cambridge University Ph.D. [[thesis]], 1927), pp.&nbsp;102–325;
* [[Hugh Trevor-Roper|Trevor-Roper, Hugh]], ''The Invention of Scotland: Myth and History'', Yale, 2008, ISBN 0-300-13686-2
== Холбооһон ==
* [http://www.scotland.org/ Scotland.org] - Шотландын албан ёсны онлайн хөтөч
* [http://www.scotland.gov.uk/] - Шотландын Засгийн газар
* [http://www.scottish.parliament.uk/] - Шотландын парламент
* [http://www.nas.gov.uk/] - Шотландын Үндэсний Архивын газар
* [http://www.nls.uk/digitallibrary/map/index.html Газрын зураг] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051123045535/http://www.nls.uk/digitallibrary/map/index.html |date=2005-11-23 }} 
* [http://www.nls.uk/digitallibrary/index.html Цахим номын сан] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060206175033/http://www.nls.uk/digitallibrary/index.html |date=2006-02-06 }} Шотландын Үндэсний Төв номын сан
* [http://www.scotland.gov.uk/resource/doc/76169/0019773.pdf Шотландын 2005 оны эдийн засгийн үзүүлэлтүүд] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061107194044/http://www.scotland.gov.uk/resource/doc/76169/0019773.pdf |date=2006-11-07 }} (.pdf)

{{Европо}}

[[Категори:Шотланд]]
[[Категори:Ехэ Британи]]
[[Категори:Европо]]


{{stub}}