# Чанчунь
Чанчунь (хитадаар 长春), Зүүн-хойто Хитадта, Иту голой эрьедэ байрладаг хото. Гирин можын засаг захиргаанай түб мүн. Хүн зониинь 2,337 сая ажаһуугшад (2004), хотын захатай тоолобол 6,83 сая ажаһуугшад. 
Томохон тээбэриин уулзабари. Ниидэхэ онгосын буудалтай. Зүблэлтэ холбоото уласай туһаламжаар 1953—57 оной хоорондо бии болоһон Хитадай машина бүтээлгын эгээ гол түбүүдэй нэгэн (энэ дунда автомашина бүтээлгэ, түмэр замые, тракторые бүтээлгэ, хүдөө ажахын, электроникын, киноаппаратурын үйлдэбэри гэхэ мэтэ). Түмэрлиг. Химиин, модо болбосоруулха, эм зүйн, саарһанай, шаазан-керамикын, нэхэмэлэй, арһанай, хүнэһэнэй үйлэдбэрилгэ. Уламжалалта дархалалгын үйлдэбэри (хибэс нэхэлгэ гэхэ мэтэ). Томохон эрдэм шэнжэлгын түб. Эрдэм Ухаанай Академиин һалбари, дээдэ һургуулинууд.
Чанчунь XIX зуун жэлдэ байгуулагдаһан, 1897—1903 оной хоорондо Дурна Хитадай түмэр замай баригдаһанай һүүлээр томохон наймаанай ба тээбэриин түб болобо. 1900 ондо Ихэтуаниин буһалгааниие дараһанай дараа Чанчуньда ород сэрэгүүд зогсобо. 
1931 ондо япон сэрэгүүдэй эзэмдэһэн байна. 1932—45 оной хоорондо Синьцзин (хитадаар 新京), «Шэнэ ниислэл») гээд шэнээр нэрлэгдэһэн Чанчунь хото Манжын Уласай ниислэл байгаа. 1945 оной 8 һарада Зүблэлтэ Армиин эзэмдэн сүлөөлһэн байна. Зүблэлтэ армиин ябаһанай һүүлдэ 1946 ондо гоминьдан сэрэгүүдэй эзэлбэ. 1948 оной 10 һарада хотые коммунис сэрэгүүд абаа.
Хитад хэлэнһээ оршуулбал Чанчунь «ута хабар» гэжэ удхатай. Хотын гол суурхаһан юумэнүүдэй дунда — Хэбтэ ёһон хаанай ордоной комплекс (хитадаар 伪皇宫 Вэйхуангун — «хүүхэлдэй эзэн хаанай ордон»), япон хэб маягаар баригдаһан Түрын зүблэлэй болон найман яаманай байшанууд. Энэнэй гадна, туристуудай анхарал татадаг ондоо түүхын объектнүүд бии, энэ тоодо Хитан уласай үеын «Эрдэни субарга» (1023—1030, үндэрынь — 44 м). Мүнөө үеын суурхаһан юумэнүүдэй дунда олон хитад телесериалнуудые хэдэг Чанчуниин кино-хотохон, Наньху сэсэрлиг; Бээжэнгэй «сыхэфан» (Хитад уламжалалта уран барилгын байшан, түбдэ дүрбэлжэн хашаатай, буландань дүрбэн флигельтэй) — хуушан хитад дүүргэ; Бэйшань сэсэрлигэй Юаньтунсы сүмэ. Чанчуньһаа зүүн-урда тиишэ 15 км зайда Хойто Хитадаар алдартай Цзинъюэтань ой нэрэтэй байгаалиин зоно ба дархан саазатай газар байна (талмай — 150 дүрбэлжэн км, энэ тоодо уһанай зоно — 430 га үлүү).

Чанчунь
{{Нютаг
|албан_нэрэ = Чанчунь хото
|ямар_янзын_нутаг       = дэд-можын зэргэтэй хото
|анхаарах_нэр           = 长春市
|image_flag             = 
|flag_size              = 
|image_seal             =
|seal_size              = 
|image_map              = China Jilin Changchun.svg
|map_caption            = Хитад уластахи Чанчунь хото
|image_skyline          = Changchun Cultural Square.JPG
|image_caption          = Соёлой талмай
|улас_эсбэл                 = Улас орон
|али_улас_эсбэл             = {{flagcountry|PRC}}
|нэгэдүгээр_зэрэгэй_нэгэжэ    = Можо
|нэгэдүгээр_зэрэгэй_нютаг   = [[Гирин можо]]
|хоёрдугаар_зэрэгэй_нэгэжэ   = Можын хото
|хоёрдугаар_зэрэгэй_нютаг  = '''Чанчунь хото'''
|нутгийн_төв               = 
|газар_нютаг            = 20,532 км²
|газарай_байса            = 
|хүн_ама           = 
|хүн_ама_тоол            = 6,83 сая хүн
|хүн_ама_тоос            = 
|хүн_ама_бүүгэнэрэл       = 
|нягтрал            = 
|арад_түмэн              = 
|сугаараа               =
|даргые_юу_гэхэ          =
|даргын_нэрэ             =
|сагай_бүһэ             = Хитадай саг
|utc_offset             = +8
|автомашин_дугаар       =
|website                = [http://russian.changchun.gov.cn changchun.gov.cn] (ородоор)
|тэмдэглэл              =  
}}
'''Чанчунь''' ({{lang-zho|长春}}), Зүүн-хойто [[Хитад Улас|Хитадта]], [[Иту гол]]ой эрьедэ байрладаг хото. [[Гирин можо|Гирин можын]] засаг захиргаанай түб мүн. Хүн зониинь 2,337 сая ажаһуугшад (2004), хотын захатай тоолобол 6,83 сая ажаһуугшад. 
Томохон тээбэриин уулзабари. Ниидэхэ онгосын буудалтай. [[Зүблэлтэ холбоото улас]]ай туһаламжаар 1953—57 оной хоорондо бии болоһон Хитадай машина бүтээлгын эгээ гол түбүүдэй нэгэн (энэ дунда автомашина бүтээлгэ, түмэр замые, тракторые бүтээлгэ, хүдөө ажахын, электроникын, киноаппаратурын үйлдэбэри гэхэ мэтэ). Түмэрлиг. Химиин, модо болбосоруулха, эм зүйн, саарһанай, шаазан-керамикын, нэхэмэлэй, арһанай, хүнэһэнэй үйлэдбэрилгэ. Уламжалалта дархалалгын үйлдэбэри (хибэс нэхэлгэ гэхэ мэтэ). Томохон эрдэм шэнжэлгын түб. [[Эрдэм Ухаанай Академи]]ин һалбари, дээдэ һургуулинууд.
 
Чанчунь XIX зуун жэлдэ байгуулагдаһан, 1897—1903 оной хоорондо [[Дурна Хитадай түмэр зам]]ай баригдаһанай һүүлээр томохон наймаанай ба тээбэриин түб болобо. 1900 ондо [[Ихэтуаниин буһалгаан]]иие дараһанай дараа Чанчуньда [[Оросой эзэнтэ гүрэн|ород сэрэгүүд]] зогсобо. 
1931 ондо [[Япон улас|япон]] сэрэгүүдэй эзэмдэһэн байна. 1932—45 оной хоорондо ''Синьцзин'' ({{lang-zho|新京}}), «Шэнэ ниислэл») гээд шэнээр нэрлэгдэһэн Чанчунь хото [[Маньчжоу-го|Манжын Уласай]] ниислэл байгаа. 1945 оной 8 һарада Зүблэлтэ Армиин эзэмдэн сүлөөлһэн байна. Зүблэлтэ армиин ябаһанай һүүлдэ 1946 ондо [[гоминьдан]] сэрэгүүдэй эзэлбэ. 1948 оной 10 һарада хотые коммунис сэрэгүүд абаа.

Хитад хэлэнһээ оршуулбал Чанчунь «ута хабар» гэжэ удхатай. Хотын гол суурхаһан юумэнүүдэй дунда — [[Пу И|Хэбтэ ёһон хаан]]ай ордоной комплекс ({{lang-zho|伪皇宫}} ''Вэйхуангун'' — «хүүхэлдэй эзэн хаанай ордон»), япон хэб маягаар баригдаһан Түрын зүблэлэй болон найман яаманай байшанууд. Энэнэй гадна, туристуудай анхарал татадаг ондоо түүхын объектнүүд бии, энэ тоодо [[Хитан улас]]ай үеын «Эрдэни субарга» (1023—1030, үндэрынь — 44 м). Мүнөө үеын суурхаһан юумэнүүдэй дунда олон хитад телесериалнуудые хэдэг Чанчуниин кино-хотохон, Наньху сэсэрлиг; [[Бээжэн]]гэй «сыхэфан» (Хитад уламжалалта уран барилгын байшан, түбдэ дүрбэлжэн хашаатай, буландань дүрбэн флигельтэй) — хуушан хитад дүүргэ; Бэйшань сэсэрлигэй Юаньтунсы сүмэ. Чанчуньһаа зүүн-урда тиишэ 15 км зайда Хойто Хитадаар алдартай Цзинъюэтань ой нэрэтэй байгаалиин зоно ба дархан саазатай газар байна (талмай — 150 дүрбэлжэн км, энэ тоодо уһанай зоно — 430 га үлүү).

[[Категори:Гирин можо]]
[[Категори:Хитадай хотонууд]]
{{Хитадай хотонууд}}