# Аляска
Аляска (англи: Alaska) — Хойто Америкэ түбиин баруун хойто хэһэгтэ оршихо Америкын Нэгэдэһэн Уласай можо улас юм. 2007 оной байдалаар хүн зон 683,478 байһанай ойролсоогоор 50%-нь Анкоридж метрополиин бүһын дагуу ажаһуудаг.
Конгрессһоо Аляскын байгаалиин нөөсэ баялигые АНУ-ай ерээдүйн үдэлтэ хүгжэлдэ онсо шухала ажа холбогдолтой гэжэ үзэн шиидбэри гаргаһанай үндэһэн дээрэ тус нютагые Россиин эзэнтэ гүрэнһөө худалдан абаа. Америкын Нэгэдэһэн Улас 1867 оной гурбадугаар һарын 30-нда нэгэ акр газарые 2 түб гү, али нэгэ га газарые 5 цент оршом үнээр ниитэ 7.2 сая доллараар худалдан абаһан. Ханша уналтые тоосожо үзэбэл тухайн үедэ түлэһэн мүнгэн дүн 2008 оной 360 сая оршом доллартай тэнсэнэ. 1912 оной табадугаар һарын 11-нда зохёон байгуулалтай нютаг дэбисхэр болгохоһоо үмэнэ энэ нютагта засаг захиргаанай хэд хэдэн өөршэлэлтэ хэгдэһэн. 1959 оной нэгэдүгээр һарын 3-нда АНУ-ай 49-дэхи можо улас болоо. Хойгые нэрэлхэдэл хэрэглэдэг байһан "Аляска" гэхэ нэрые Россиин колонизацилгын үедэ үгэһэн болоод энэ нэрэнь алеут хэлэнэй alaxsxaq ("эхэ газар" гү, али үгэшэлбэл "тэнгисэй ажаллалга шэглэдэг зүйл" гэһэн үгэһөө гаралтай. Энэ можо уласые мүн эжэл үндэһэнһөө гаралтай алеут үгэ болохо Alyeska гү, али "ехэ газар" гэһэн үгээр нэрэлдэг.

Аляска
{{Улас орон
 |буряад_нэрэ                 = Аляска можо улас
 |уугуул_нэрэ             = State of Alaska
 |статус                   = [[Америкын Нэгэдэһэн Улас#Холбооной тогтолсоо: можо уласууд болон орон нютагууд|АНУ-ай можо улас]]
 |дуулал                     = 
 |туг                     = Flag of Alaska.svg
 |тугай_бэшэлгэ           = Далбаа
 |һүлдэ                     =Seal of the State of Alaska.svg
 |һүлдын_бэшэлгэ           = Уласай тамга
 |газарай_зураг                    = Alaska in United States (US50).svg
 |хэмжээ                   = 
 |бэшэлгэ                 = [[АНУ]]-да Аляскын байра
 |уряа                    = ''North to the Future''<br/><small>''Хойто ерээдүйн зүг''</small>
 |ниислэл                  = [[Джуно (Аляска)|Джуно]]
 |хэлэн                     = [[Англи хэлэн|Англи]]
 |тэргүүнэй_тушаал1     = Амбан захирагша
 |тэргүүн1  = Шон Парнелл
 |тэргүүнэй_тушаал2     = Дэд захирагша
 |тэргүүн2  = Мид Тредвелл
 |газар_нютаг                  = 1&nbsp;717&nbsp;854 км² 
 |уһанай_хуби                  = 236&nbsp;507 км² (13,77 %) 
 |хүн_ама                = {{increase}} 731 449 (2012)<ref>http://www.census.gov/popest/states/NST-ann-est.html 2007 Population Estimates</ref>
 |дополнительный_параметр  = Можо улас болоһон үдэр
 |содержимое_параметра     = 1959 оной 1 һарын 3 (49-дэхи)
}}
'''Аляска''' ({{lang-en|Alaska}}) — [[Хойто Америкэ]] түбиин баруун хойто хэһэгтэ оршихо [[Америкын Нэгэдэһэн Улас]]ай можо улас юм. 2007 оной байдалаар хүн зон 683,478 байһанай ойролсоогоор 50%-нь [[Анкоридж]] метрополиин бүһын дагуу ажаһуудаг.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-geo_id=04000US02&-ds_name=PEP_2007_EST&-mt_name=PEP_2007_EST_G2007_T001 |accessdate=2014-11-20 |archivedate=2011-10-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111007155651/http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-geo_id=04000US02&-ds_name=PEP_2007_EST&-mt_name=PEP_2007_EST_G2007_T001 }}</ref>

Конгрессһоо Аляскын байгаалиин нөөсэ баялигые АНУ-ай ерээдүйн үдэлтэ хүгжэлдэ онсо шухала ажа холбогдолтой гэжэ үзэн шиидбэри гаргаһанай үндэһэн дээрэ тус нютагые [[Россиин эзэнтэ гүрэн]]һөө худалдан абаа. [[Америкын Нэгэдэһэн Улас]] 1867 оной гурбадугаар һарын 30-нда нэгэ акр газарые 2 түб гү, али нэгэ га газарые 5 цент оршом үнээр ниитэ 7.2 сая доллараар худалдан абаһан. Ханша уналтые тоосожо үзэбэл тухайн үедэ түлэһэн мүнгэн дүн 2008 оной 360 сая оршом доллартай тэнсэнэ. 1912 оной табадугаар һарын 11-нда зохёон байгуулалтай нютаг дэбисхэр болгохоһоо үмэнэ энэ нютагта засаг захиргаанай хэд хэдэн өөршэлэлтэ хэгдэһэн. 1959 оной нэгэдүгээр һарын 3-нда АНУ-ай 49-дэхи можо улас болоо. Хойгые нэрэлхэдэл хэрэглэдэг байһан "Аляска" гэхэ нэрые Россиин колонизацилгын үедэ үгэһэн болоод энэ нэрэнь [[алеут хэлэн]]эй ''alaxsxaq'' ("эхэ газар" гү, али үгэшэлбэл "тэнгисэй ажаллалга шэглэдэг зүйл" гэһэн үгэһөө гаралтай.<ref>Ransom, J. Ellis. 1940. ''Derivation of the Word ‘Alaska’''. American Anthropologist n.s., 42: pp. 550-551</ref> Энэ можо уласые мүн эжэл үндэһэнһөө гаралтай алеут үгэ болохо ''Alyeska'' гү, али "ехэ газар" гэһэн үгээр нэрэлдэг.

== Холбооһон ==
{{Commonscat|Alaska}}
;Можо уласай засагай газар
* [http://www.alaska.gov/ State of Alaska website]
* [http://wikis.ala.org/godort/index.php/Alaska Alaska State Databases] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111015204815/http://wikis.ala.org/godort/index.php/Alaska |date=2011-10-15 }} - Annotated list of searchable databases produced by Alaska state agencies and compiled by the Government Documents Roundtable of the American Library Association.
;АНУ-ай засагай газар
* [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=AK Energy & Environmental Data for Alaska]
* [http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=AK USGS real-time, geographic, and other scientific resources of Alaska]
* [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/02000.html US Census Bureau] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527092920/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/02000.html |date=2010-05-27 }}
* [http://www.ers.usda.gov/statefacts/ak.htm Alaska State Facts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111215120941/http://www.ers.usda.gov/statefacts/ak.htm |date=2011-12-15 }}
;Бусад
* [http://www.dced.state.ak.us/dca/commdb/CF_COMDB.htm Alaska Community Database System]
* [http://vilda.alaska.edu/index.php Alaska's Digital Archives]
* [http://www.alcnet.org/projects/overview/alaska Alaska] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070702103640/http://www.alcnet.org/projects/overview/alaska |date=2007-07-02 }}, project area of the [http://www.alcnet.org American Land Conservancy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090520025445/http://www.alcnet.org/ |date=2009-05-20 }}
* [http://www.aitc.org/ Alaska Inter-Tribal Council]

{{АНУ-ай засаг захиргаанай нэгэжэ}}

[[Категори:Аляска| ]]
[[Категори:Америкэн Нэгэдэһэн Улас]]