# Хүнэй Эрхын Бүгэдэниитын Тунхаглал
Хүнэй Эрхын Бүгэдэниитын Тунхаглал (англи: Universal Declaration of Human Rights), Нэгэдэһэн Үндэһэтэнэй Байгуулгын Юрэнхы Ассемблейн 1948 оной 12-дугаар һарын 10-най үдэрэй 217 А (III) тогтоолоор Париста баталагдаһан. Энэ тунхаглалынь Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай туршалгаһаа үүдэжэ «хүн бүхэндэ түрэлхи заяаһан эрхэ бии» гэһэн һанаае түрүүшынхиеэ дэлхэйн нюрууда гаргажа ерэһэн болоно. Ниитэ гушан зүйл ангиһаа бүридэһэн энэ тунхаглал олон уласай болон бүһэ нютагай хэмжээнэй хүнэй эрхын хэрээ, хуулинуудай үндэһэ болоһон.
Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай үеээр холбоотонойхид гү, али Ехэ Британи, Франци, Зүблэлтэ Холбоон уласууд хүнэй дүрбэн эрхые хүлеэн зүбшөөржэ хэрэгжүүлхые уряалһан юм. 
Эдэ 
1. үгэ хэлэхэ эрхэ сүлөө,
2. шажан шүтэхэ эрхэ сүлөө,
3. айдасһаа тусгаар байха эрхэ сүлөө,
4. хүсэлһөө тусгаар байха эрхэ сүлөө болоно.

НҮБ-ын тунхаг бэшэгтэ «хүнэй үнэ сэнэ, нэрэ хүндэ, зайлашагүй эрхын түлөө» гэдэгээ НҮБ элирхылэн бүхы гэшүүн оронуудаа яһа, үндэһэ, хүйһэ, хэлэ, соёл болон шажаниие харгалзахагүйгөөр хүнэй эрхэ болон зайлашагүй эрхэ, эрхэ сүлөөе зүбшөөрэн һурталшалхые уряалһан. Гэбэшье дараань болоһон Германиин Нацистуудай үйлэ хэрэгһээ дүгнэхэдэ НҮБ-ын тунхаг бэшэгэй хүнэй эрхын заалтань хангалтатай буса байһан ушар бүхыниитын эрхые тусгаһан дэлгэрэнгы тунхаглал бэшэг шаардалгатай болоһон юм.
Хүнэй Эрхын Бүгэдэниитын Тунхаглалай нэгэдүгээр зүйл:
| « | Хүн бүри түрэхэһөө эрхэ сүлөөтэй, нэрэ түрэ, эрхынхээ хубида адли тэгшэ байна. Тэдэндэ оюун ухаан, үрэлиг сэдьхэл заяаһан болоод өөр хоорондоо ахан дүүгын ёһоор харилсаха ёһотой. — «Хүнэй эрхын түгэмээл тунхаглалай» 1 дүгээр зүйл. | » |


Хүнэй Эрхын Бүгэдэниитын Тунхаглал
[[Файл:EleanorRooseveltHumanRights.png|thumb|300px|Хүнэй Эрхын Тунхаглалай [[испани хэлэн|испани]] хубилбаритай [[Элеонора Рузвельт]]]]
'''Хүнэй Эрхын Бүгэдэниитын Тунхаглал''' ({{lang-en|Universal Declaration of Human Rights}}), [[Нэгэдэһэн Үндэһэтэнэй Байгуулга|Нэгэдэһэн Үндэһэтэнэй Байгуулгын]] Юрэнхы Ассемблейн 1948 оной 12-дугаар һарын 10-най үдэрэй 217 А (III)<ref name="NR004584">[http://daccessdds.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/NR0/045/84/IMG/NR004584.pdf?OpenElement Международный пакт о правах человека]</ref> тогтоолоор [[Парис]]та баталагдаһан. Энэ тунхаглалынь [[Дэлхэйн хоёрдугаар дайн]]ай туршалгаһаа үүдэжэ «[[хүнэй эрхэ|хүн бүхэндэ түрэлхи заяаһан эрхэ бии]]» гэһэн һанаае түрүүшынхиеэ дэлхэйн нюрууда гаргажа ерэһэн болоно. Ниитэ гушан зүйл ангиһаа бүридэһэн энэ тунхаглал олон уласай болон бүһэ нютагай хэмжээнэй хүнэй эрхын [[хэрээ]], [[хуули]]нуудай үндэһэ болоһон.

Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай үеээр холбоотонойхид гү, али [[Ехэ Британи]], [[Франци]], [[Зүблэлтэ Холбоон]] уласууд хүнэй дүрбэн эрхые хүлеэн зүбшөөржэ хэрэгжүүлхые уряалһан юм. 
Эдэ 
#үгэ хэлэхэ эрхэ сүлөө, 
#шажан шүтэхэ эрхэ сүлөө, 
#айдасһаа тусгаар байха эрхэ сүлөө, 
#хүсэлһөө тусгаар байха эрхэ сүлөө болоно. 

НҮБ-ын тунхаг бэшэгтэ «хүнэй үнэ сэнэ, нэрэ хүндэ, зайлашагүй эрхын түлөө» гэдэгээ НҮБ элирхылэн бүхы гэшүүн оронуудаа яһа, үндэһэ, хүйһэ, хэлэ, соёл болон шажаниие харгалзахагүйгөөр хүнэй эрхэ болон зайлашагүй эрхэ, эрхэ сүлөөе зүбшөөрэн һурталшалхые уряалһан. Гэбэшье дараань болоһон Германиин Нацистуудай үйлэ хэрэгһээ дүгнэхэдэ НҮБ-ын тунхаг бэшэгэй хүнэй эрхын заалтань хангалтатай буса байһан ушар бүхыниитын эрхые тусгаһан дэлгэрэнгы тунхаглал бэшэг шаардалгатай болоһон юм.

Хүнэй Эрхын Бүгэдэниитын Тунхаглалай нэгэдүгээр зүйл:
{{Цитата|Хүн бүри түрэхэһөө эрхэ сүлөөтэй, нэрэ түрэ, эрхынхээ хубида адли тэгшэ байна. Тэдэндэ оюун ухаан, үрэлиг сэдьхэл заяаһан болоод өөр хоорондоо ахан дүүгын ёһоор харилсаха ёһотой.|[http://www.un.org/en/documents/udhr/ «Хүнэй эрхын түгэмээл тунхаглалай» 1 дүгээр зүйл.]}}

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

== Холбооһон ==
* [http://daccessdds.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/NR0/045/84/IMG/NR004584.pdf?OpenElement Резолюция № 217 (III)]
* [http://www.un.org/ru/documents/udhr/ Декларация прав человека]
* [https://web.archive.org/web/20011202132439/http://www.un.org/Depts/dhl/landmark/pdf/a-pv183r.pdf Стенограмма заседания Генеральной Ассамблеи ООН, на котором была принята Декларация]
* [http://www2.ohchr.org/english/issues/education/training/docs/UNYearbook.pdf Выдержка из Ежегодника ООН 1948-49 с обзором хода принятия Декларации]{{ref-en}}
* [http://www.un.org/depts/dhl/udhr/ История создания ВДПЧ]{{ref-en}}
* [http://www.hrights.ru/text/b11/Chapter5.htm СССР и принятие всеобщей декларации прав человека] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221164803/http://www.hrights.ru/text/b11/Chapter5.htm |date=2009-02-21 }}// Российский бюллетень по правам человека № 11. Москва: Институт прав человека, 1999
* [http://museum.udhr1948.org/ Музей Всеобщей декларации прав человека]
* ''Уолц С.'' [https://web.archive.org/web/20090117221324/http://www.america.gov/st/hr-russian/2008/December/20081215094121xjyrrep0.9075434.html Кто написал Всеобщую декларацию прав человека?]

[[Категори:Хүнэй эрхэ]]