# Аалто Алвар
Алвар Хуго Хенрик Аалто (фин. Hugo Alvar Henrik Aalto, 1898 оной 2 һарын 3, Куортанэ — 1976 оной 4 һарын 11, Хельсинки) — фин уран барилгашан ба дизайнер, шэнэ уран барилгын hургуулин багша. Уран барилга бэшэhээ ягаад мебелиин дизайн һайн болгохоб гэжэ һанаһан. Шэнэ дизайн тухай һанажа байхадань Финландта аһан түргөөр эдэй засагай бодожо байһан, тиихэдэ баян айлнууд тэрээндэ туһалсажа юумэ захидаг байгаа. Тэдэнэй тоодо Альстром-Гуллихсэн (шведээр Ahlström-Gullichsen) айлайхи. Удаан ажал хэхэдээ хойто неоклассикада (1920-н) ба модернда. Мебелеэ дизайнда Аалтогой ажалнуудшье скандинави дизайнай нэгэниинь гэдэг.

## Биография
Алвар Аалто 1898 ондо февраалиин 3 түрэгдэhэн. Түрэhэн газарынь жаахан бүлэг, баруун Финландын газарай. Гэртээ абаниинь фин хэлээр, эхэниин швед хэлээр дуугардаг байһан. Алварай 5 байхадань айлайхидынь дунда Финланд руу зөөhэн. 1916 ондо Политехникын институт ороо Һельсингфорс хотодо байдаг. 1918 ондо финэй дунда болоhон дайнда ябаа. Аалто «сагаан» сэрэгэй талада боложо дайнай дүүртэр ябажа байгаа. Тэрэнэйнгөө дүүргэхэдэ саашан тэрэ hургуули саашан 1921 он хүрэтэр диплом абатраа дүүргэһэн юм. Институдаа дүүргэхэ сагта өөрынгөө түсэлөөр аба эжынгээ гэр баряа. 1922—1923 он болтор фин сэрэгтэ дуудулhан юм.
1933 ондо Хельсинки хото зөөжэ өөрын «Артек» гэжэ нэрэтэй фирмэ нээһэн. Париж хотодо (1937) ба Нью-Йорк хотодо (1939) модо бэлэдхэдэг концернуудай түлөө яажа модоор элдэб юумэ архитектурада хэхээр юм гэжэ Бүхэ дэлхэйн үзэсхэлэндэ харуулаа. Хэhэн юумыень Нью-Йоркын шэнэ уралигай музейда 1930-аад онуудта харуулагдаа.
1928 онһоо 1954 он болтор элдэбэй дэлхэйн архитектурын хуралнуудта ябажа байһан.
Фин уран барилгашадай холбооной (1943—1958) ба Фин академиин (1963—1968) дарга байһан.

## Номууд
- Аалто А. Архитектура и гуманизм / Алвар Аалто; Пер. под ред. Андрея Гозака. — М.: Прогресс, 1978. — 224 с. — 20 000 экз. (в пер.)


## Ном зохёол
- Гозак А. П. Алвар Аалто / А. П. Гозак. — М.: Стройиздат, 1976. — 176 с. — (Мастера архитектуры). — 10 000 экз. (в пер.)
- Володин Б. Ф. Человечные библиотеки Алвара Аалто // Петербургская библиотечная школа. 1998. № 3/4.
- Володин Б. Ф. Явление Аалто в России: Выборгская библиотека в контексте библиотечной архитектуры // Библиотечное дело. 2003. № 11. С. 34-38.
- Сто замечательных финнов. Калейдоскоп биографий = 100 suomalaista pienoiselämäkertaa venäjäksi / Ред. Тимо Вихавайнен (Timo Vihavainen); пер. с финск. И. М. Соломеща. — Хельсинки: Общество финской литературы (Suomalaisen Kirjallisuuden Seura), 2004. — 814 с. — ISBN 951-746-522-X. — Электронная версия  (Проверено 26 января 2009)
- Володин Б. Ф. Аалто Алвар // Библиотечная энциклопедия / Гл. ред. Ю. А. Гриханов; Российская государственная библиотека. — М.: Пашков дом, 2007. — С. 9. — 1300 с. — 3 000 экз. — ISBN 5-7510-0290-3 (в пер.)


Аалто Алвар
{{Алдартай хүн
|нэрэ = Аалто Алвар
|уугуул_нэрэ = Henry Ford
|зураг = Alvar Aalto1.jpg
|ажал_үйлэ = [[архитектор]]
|түрэһэн_үдэр = 
|түрэһэн_газар = Куортане ә[[Финланд]]
|иргэн = 
|наһа_бараһан_үдэр =
|наһа_бараһан_газар = 
|ажал_хэһэн_саг  =
|нүхэр = 
|һургалта = 
|хүүгэд =
|шагнал =
|гар    = 
}}
'''Алвар Хуго Хенрик Аалто''' (фин.<span> </span>Hugo Alvar Henrik Aalto, <nowiki/>1898 оной 2 һарын 3, [[Куортанэ]] — 1976 оной 4 һарын 11, [[Хельсинки]]) — [[Финланд|фин]] [[уран барилга]]шан ба [[дизайн]]ер, шэнэ уран барилгын hургуулин багша. Уран барилга бэшэhээ ягаад мебелиин дизайн һайн болгохоб гэжэ һанаһан. Шэнэ дизайн тухай һанажа байхадань Финландта аһан түргөөр эдэй засагай бодожо байһан, тиихэдэ баян айлнууд тэрээндэ туһалсажа юумэ захидаг байгаа. Тэдэнэй тоодо Альстром-Гуллихсэн ({{Lang-sv|Ahlström-Gullichsen}}) [[айл]]айхи<nowiki/>. Удаан ажал хэхэдээ хойто [[неоклассицизм|неоклассикада]]<nowiki/> (1920-н) ба [[модерн]]да<nowiki/>. Мебелеэ дизайнда Аалтогой ажалнуудшье скандинави дизайнай нэгэниинь гэдэг.

== Биография ==
[[Файл:Alvar-Aalto-1976.jpg|слева|мини|200x200пкс|Алвар Аалто шууданай марка дээрэ(1976)]]
Алвар Аалто 1898 ондо февраалиин 3 түрэгдэhэн. Түрэhэн газарынь жаахан бүлэг, баруун Финландын газарай. Гэртээ абаниинь фин хэлээр, эхэниин швед хэлээр дуугардаг байһан. Алварай 5 байхадань айлайхидынь дунда Финланд руу зөөhэн. 1916 ондо [[Хельсинкиин политехникын институт|Политехникын институт]] ороо [[Хельсинки|Һельсингфорс]] хотодо байдаг. [[Финландын эрхэтэнэй дайн|1918 ондо финэй дунда болоhон дайнда]] ябаа. Аалто «сагаан» сэрэгэй талада боложо дайнай дүүртэр ябажа байгаа. Тэрэнэйнгөө дүүргэхэдэ саашан тэрэ hургуули саашан 1921 он хүрэтэр диплом абатраа дүүргэһэн юм.<ref name="EB">{{Harvnb|Hoiberg|2010|pp=2–3}}</ref> Институдаа дүүргэхэ сагта өөрынгөө түсэлөөр аба эжынгээ гэр баряа. 1922—1923 он болтор фин сэрэгтэ дуудулhан юм.

[[Файл:Alvar_Aalto_Library_Vyborg3.jpg|слева|мини|Выборг хотодо Аалтогой бариһан номой сан (2014)]]
[[:ru:1933 год|1933]] ондо [[Хельсинки]] хото зөөжэ өөрын «Артек» гэжэ нэрэтэй фирмэ нээһэн. [[Парис|Париж]] хотодо (1937) ба [[Нью-Йорк хото|Нью-Йорк]] хотодо (1939) модо бэлэдхэдэг концернуудай түлөө яажа модоор элдэб юумэ архитектурада хэхээр юм гэжэ Бүхэ дэлхэйн үзэсхэлэндэ харуулаа. Хэhэн юумыень Нью-Йоркын шэнэ уралигай музейда 1930-аад онуудта харуулагдаа.
[[Файл:VIPlibrary.jpg|слева|мини|200x200пкс|Выборгын номой сангай досоо]]
[[Файл:Finlandia_Wiki.jpg|справа|мини|200x200пкс|Хельсинки хотын «Финланд» концетрын ордон]]

[[Файл:Aalto-Theater_02.jpg|слева|мини|200x200пкс|Эссене театр]]
1928 онһоо 1954 он болтор элдэбэй дэлхэйн архитектурын хуралнуудта ябажа байһан.

Фин уран барилгашадай холбооной (1943—1958) ба Фин академиин (1963—1968) дарга байһан.

== Номууд ==
* {{Книга|автор=Аалто А.|заглавие=Архитектура и гуманизм|оригинал=|ссылка=|ответственный=Алвар Аалто; Пер. под ред. [[Гозак, Андрей Павлович|Андрея Гозака]]|издание=|место=М.|издательство=[[Прогресс (издательство)|Прогресс]]|год=1978|страницы=|страниц=224|серия=|тираж=20&nbsp;000}} (в пер.)

== Ном зохёол ==
* {{Книга|автор=[[Гозак, Андрей Павлович|Гозак А. П.]]|заглавие=Алвар Аалто|оригинал=|ссылка=|ответственный=А. П. Гозак|издание=|место=М.|издательство=[[Стройиздат]]|год=1976|страницы=|страниц=176|серия=[[Мастера архитектуры]]|тираж=10&nbsp;000}} (в пер.)
* ''Володин Б. Ф.'' Человечные библиотеки Алвара Аалто // Петербургская библиотечная школа. 1998. № 3/4.
* ''Володин Б. Ф.'' Явление Аалто в России: Выборгская библиотека в контексте библиотечной архитектуры // Библиотечное дело. 2003. № 11. С. 34-38.
* {{Книга|автор=|часть=|заглавие=[[Сто замечательных финнов|Сто замечательных финнов. Калейдоскоп биографий]]|оригинал=100 suomalaista pienoiselämäkertaa venäjäksi|ссылка=|ответственный=Ред. Тимо Вихавайнен (''Timo Vihavainen''); пер. с [[финский язык|финск.]] И. М. Соломеща|издание=|место=[[Хельсинки]]|издательство=Общество финской литературы (''Suomalaisen Kirjallisuuden Seura'')|год=2004|том=|страницы=|страниц=814|серия=|isbn=951-746-522-X|тираж=}}. — [http://www.kansallisbiografia.fi/pdf/kb_ru.pdf Электронная версия] <span> </span>(Проверено 26 января 2009)
* {{Книга|автор=[[Володин, Борис Фёдорович|Володин Б. Ф.]]|часть=Аалто Алвар|ссылка часть=|заглавие=Библиотечная энциклопедия|ссылка=|ответственный=Гл. ред. [[Гриханов, Юрий Александрович|Ю. А. Гриханов]]; [[Российская государственная библиотека]]|издание=|место=М.|издательство=[[Пашков дом (издательство)|Пашков дом]]|год=2007|страницы=9|страниц=1300|серия=|isbn=5-7510-0290-3|тираж=3&nbsp;000}} (в пер.)

== Эхэ һорболжо ==
<div class="references-small" style="">

</div>

== Холбооhон ==
* [http://www.alvaraalto.fi/ Музей Алвара Аалто в Ювяскюля]
* [http://architime.ru/architects/a_aalto_alvar.htm Большая подборка работ Алвара Аалто]
* [http://www.artek.fi Artek]
* [http://www.vbrg.ru/articles/istorija_vyborga/istoricheskie_lichnosti_nashego_goroda/alvar_aalto/ Биография Аалто] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140914111315/http://www.vbrg.ru/articles/istorija_vyborga/istoricheskie_lichnosti_nashego_goroda/alvar_aalto/ |date=2014-09-14 }}
* [http://janmichl.com/eng.aalto.html Alvar Aalto’s Savoy Vase (1936)]
* ''[http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D8115.php Аалто, Алвар]''<span> — статья из </span>Исторического словаря Швейцарии&nbsp;(нем.)&nbsp;(фр.)&nbsp;(итал.)