# Чосон улас
1392 онһоо 1897 оной хоорондо Солонгосой Жүсон улас (засагай шэнжээрэ Жүсоной хаанта улас гэжэ бэшэнэ; солонгосоор 조선, 朝鮮) оршон тогтоножо байба. Үмэнэ байһан Күрё уласай жанжан И обогто Сон-ге 1388 ондо түрые эрьюүлжэ 1392 ондо шэнэ уласые эмхилэн байгуулжа Жүсон Тайжү (эхинэй хаан) гэгдэбэ. Жүсон улас ехэнхи дээрэ үеын улас гүрэнэй адлихаанта засагтай улас (эзэнтэ улас) бaйба. Уласай эзэн ван (왕 wang) ушир ванта улас гэжэ нарибшалжа тодорхойлбо.
Күрёгын ниислэл Кайгён (Gaegyeong, үнөө Кэсон) байһан бол шэнэ улас Ханян (Hanyang) хотодо түблэбэ. Энэ хото удалгүй "Хансон" (Hanseong), мүнөө Сеул гэхэ нэрэтэй болоһон бэлэй. Сойжүн, Сонжүн хоёр ванай үе гү, али 1434 он, 1491 ондо Зүршэдые Ялу голһоо сааша хоёронтоо ухарааһанаар хожомой Жүсон, мүнөөнэй Солонгосой хилэ Түмэн гол, Ялу гол гэхэ тэмээнһээ тэмдэгтэй газараар тогтоно үлдөө һэн. 1443 ондо Сойжүн ван үмэнэдэдэ "Хангыль", умарда "Жүсонгыль" гэгдэхэ Солонгос үзэгые зохёоһон шухала үйлэ юм. Гэбэшье XX зуунай хагаһа хүрэтэр Солонгос дотор ханжа үзэг голложо байгаа. Жүсон уласта Күнзын һургаал ниигэмэй үнэлэмжэ, ёһо журамай шалгуур байба.

Чосон улас
{{Түүхын улас
 |буряад_нэрэ                 = Жүсон
 |уугуул_нэрэ             = 조선 (朝鮮)
 |статус                   = Үнэндээ тусгаар тогтониһон [[хаанта улас]]<br/>[[Мин Улас]]ай [[хараата]] (~ 1637)<br/> [[Чин Улас]]ай [[хараата]] (1637 - 1895)
 |дуулал                     = 
 |туг                     = Flag of the King of Joseon (Fringeless).svg
 |тугай_бэшэлгэ           = Ванай туг
 |һүлдэ                     = Coat of Arms of Joseon Korea.svg
 |һүлдын_бэшэлгэ           = Ванай һүлдэ
 |газарай_зураг                    = Korea (orthographic projection).svg
 |хэмжээ                   = 
 |бэшэлгэ                 = Жүсон [[Сойжүн Ван|Сойжүн Дайван]] үедэ
 <!-- |type_before              = если этот параметр присутствует в шаблоне,
то необходимо указать примерно следующее: «Государства-основатели»,
иначе удалите его, автоматически будет указано: «Предшественники».-->
 |p1                       = Күрё Улас
 |flag_p1                  = 
 |image_p1                 = 
 <!-- |type_after               = если этот параметр присутствует в шаблоне,
то необходимо указать примерно следующее: «Государства после распада…»,
иначе удалите его, автоматически будет указано: «Преемники».-->
 |s1                       = Солонгосой эзэнтэ гүрэн
 |flag_s1                  = Flag of Korea 1882.svg
 |image_s1                 = 
 |уряа                    = 
 |ниислэл                  = [[Сеул|Хансон]]
 |хотонууд                   =  [[Сеул|Хансон]], [[Пёнъян]], [[Бусан]]
 |хэлэн                     = [[Солонгос хэлэн]]
 |мүнгэн_тэмдэгтэ                   = [[Солонгос мүн|мүн]], [[Солонгос ян|ян]]
 |дополнительный_параметр  = 
 |содержимое_параметра     = 
 |газар_нютаг                  = 
 |хүн_ама                = 18,960,000 (1753) <ref name="아틀라스한국사_108">{{cite book | author=아틀라스 한국사 편찬위원회 | title=아틀라스한국사 | publisher=사계절 | year=2004 | isbn=89-5828-032-8 | page=108}}</ref> 
 |засаглалай_хэлбэри          = [[Хаанта улас]]
 |обог_удам                 = Ли
 |байгуулга               = 1392
 |усадхалга            = 1897
|<!--- Titles and names of the first and last leaders and their deputies --->
|title_leader = [[Monarch|King]]
|leader1      = [[Taejo of Joseon|Taejo]] (first)
|year_leader1 = 1392–1398
|leader2      = [[Sejong the Great of Joseon|Sejong the Great]]
|year_leader2 = 1418–1450
|leader3      = [[Jeongjo of Joseon|Jeongjo]]
|year_leader3 = 1776–1800
|leader4      = [[Gojong of Korea|Gojong]] <sup>1</sup>
|year_leader4 = 1863–1907
 |тэргүүнэй_тушаал         = [[Хаан]]
 |тэргүүн1               = [[Тайжү Ван]] (түрүүшын хаан)
 |тэргүүн_үе1           = 1392–1398
 |тэргүүн2               = [[Сойжүн Ван|Сойжүн Дайван]]
 |тэргүүн_үе2           = 1418–1450
 |тэргүүн3               = [[Жонжү Ван]] 
 |тэргүүн_үе3           = 1776–1800
 |тэргүүн4               = [[Гүжүн Ван]] <small>([[Солонгосой эзэнтэ гүрэн]]эй түрүүшын эзэн хаан болоһон)</small>
 |тэргүүн_үе4           = 1863–1907
 |шажан                  = [[Шэнэ Күнзын шажан]]<small>(албан ёһоной шажан)</small><br/>[[Буддын шажан]]
 |дополнительный_параметр1 = 
 |содержимое_параметра1    = 
 |Этап1                    = 1388 оной Эрид хубилалта
 |Дата1                    = 2 һарын 20, 1388
 |Этап2                     = 7 һарын 17, 1392
 |Дата2                    = Тайжү хаан болоһон	
 |Этап3                    = 10 һарын 9, 1446
 |Дата3                     = [[Хангыль|Солонгос үзэг]] зохёогдоһон
 |Этап4                    = 1592–1598
 |Дата4                    =  [[Имжин дайн]]
 |Этап5                     = Манжү дайралта
 |Дата5                    = 1636–1637
 |Этап6                    = 
 |Дата6                     = February 27, 1876
 |Этап7                    = 
 |Дата7                    = October 12, 1897
 |Год1                     = 
 |Год2                    = 
 |Год3                    = 
 |Год4                     = 
 |Год5                    = 
 |Год6                    = 
 |Год7                     = 
}}
[[1392]] онһоо [[1897]] оной хоорондо [[Солонгос]]ой '''Жүсон''' '''[[улас]]''' (засагай шэнжээрэ '''Жүсоной хаанта улас''' гэжэ бэшэнэ; {{lang-ko|조선, 朝鮮}}) оршон тогтоножо байба. Үмэнэ байһан [[Күрё]] уласай [[жанжан]] [[И Сонге|И обогто Сон-ге]] 1388 ондо түрые эрьюүлжэ 1392 ондо шэнэ уласые эмхилэн байгуулжа Жүсон Тайжү (эхинэй хаан) гэгдэбэ. Жүсон улас ехэнхи дээрэ үеын улас гүрэнэй адли[[хаанта засаг]]тай улас ([[эзэнтэ улас]]) бaйба. Уласай эзэн [[ван]] (왕 ''wang'') ушир [[ванта улас]] гэжэ нарибшалжа тодорхойлбо.

Күрёгын ниислэл Кайгён (''Gaegyeong'', үнөө [[Кэсон]]) байһан бол шэнэ улас Ханян (''Hanyang'') хотодо түблэбэ. Энэ хото удалгүй "Хансон" (''Hanseong''), мүнөө [[Сеул]] гэхэ нэрэтэй болоһон бэлэй. [[Сойжүн ван|Сойжүн]], [[Сонжүн ван|Сонжүн]] хоёр ванай үе гү, али 1434 он, 1491 ондо [[Зүршэд]]ые Ялу голһоо сааша хоёронтоо ухарааһанаар хожомой Жүсон, мүнөөнэй Солонгосой хилэ [[Түмэн гол]], [[Ялу гол]] гэхэ тэмээнһээ тэмдэгтэй газараар тогтоно үлдөө һэн. 1443 ондо Сойжүн ван [[Урда Солонгос|үмэнэдэдэ]] "Хангыль", [[Хойто Солонгос|умарда]] "Жүсонгыль" гэгдэхэ [[Солонгос үзэг]]ые зохёоһон шухала үйлэ юм. Гэбэшье [[XX зуун]]ай хагаһа хүрэтэр Солонгос дотор [[Хитад үзэг|ханжа үзэг]] голложо байгаа. Жүсон уласта [[Күнзы|Күнзын һургаал]] ниигэмэй үнэлэмжэ, ёһо журамай шалгуур байба.

== Мүн үзэхэ ==
*[[Гүжүсон]]

== Зүүлтэ ==
{{зүүлтэ}}

[[Категори:Түүхын улас]]
[[Категори:Солонгосой түүхэ]]
[[Категори:Усадхаһан хаанта уласууд]]
[[Категори:Солонгос]]