# O romi’ad no yincuminco

## O romi’ad no yincuminco (原住民族日)

### O romi’ad no yincuminco, o sapiwanik to pisawao to “Fan”, “Hoan”, “Sanpao”. (原住民族日，擺脫侮辱人的「番」、「蕃」、「山胞」)
​Nano’ayaw tangasa anini, itiniay ma’orip i Taywan a yincuminco, tona talasekal ko Netherland (Holan) tamdaw i, caayto pitolas makakotay ko mikowanay ato misamsam, tangasa anini caay ka safaloco’ no mita, ano saan halo “yincumin” sanay a salongan pipangangan, itiraay I’ayaw to 30 mihecaan, itiya sa mapatireng.
​​Caay ka dengan 400 mihecaan ko likisi no Taywan, “’ayaw” no 400 mihecaan iraay to ko tamdaw maro’ itini. O nano nga’ayay ko ’orip nangra o tamdaw, ira ko niyah a sowal, ponka, lekakawa, sofal no ka’oripan.
​​​Itini sera no Taywan, dadotoc sa ira ko roma a tamdaw tayni; fa’elohay finawlan tamdaw, o nano caayay kahien no itiniay ko sakatayni i, micalap micefis to nano niyah finawlan a maamaan, ano o kanga’ayan ho ko nihaenan, makataray ko pinangan mi’eco to nano ka’oripan no nanomaro’ay tonini a sera a tamdaw.
​​​​Oya nano niyah kananaman a sera sapinang sa malasawad maladel to tamdaw, matiya to ko mirakarakay a tamdaw, oya nai papotalay a micalapay ko maro’ay to, mipatayni aca to nangraan pinangan a ponka, patangic paci’eci sa palasawad to nano maro’ay a talifokilen ato malasawad to ko palamitan.   
​​​​​Onini nai papotalay o “mikelotay ato mikoliay” ko kakawaw nangra, patahtah sa “palapinangan”, “kananaman”, “simangta’ay” no niyah pasenengan ko sapi “kadih”, masamsamay no tao ko niyah sa ko pakokot.
​​​​​​O micalapay mikowan a Dipong ato micalapay a KMT awaay ko kakinih, saheto o misiikeday, mi’epecay, mipalawacoay to nano maro’ay itini tonini a sera tamdaw, palolalomaan no kitakit no niyah sa ko micalapay, papotalay palaniyah sanay o pimangah ko lalowadan.
​​​​​​Itiniay tekedan yofayof miliyang to sakowan no KMT a masimeday, tangasa to i 1994 miheca, nikapolongan to ko pakayraan, makemaay to semo’otay miheca ko mo’ecel, ta nano o “Fan”, “Hoan”, “Sanpao”, salongan to kacingangan tatapangan nonini sera a tamdaw a “yincuminco”, oninian koya pipatireng to romi’ad no yincuminco hananay.

### Kacingangan to yincuminco a onto (原住民族正名運動)
​Felihen ko likisi no Taywan a maanan tilidan, masapinang i kasasiroma no mikowanay ira ko pafeli pangangan to yincumin, sarakatay tayni a Netherland (Helan) TongInto kongsi pangangan sa cangraan o “makataray tamdaw” (savages) saan. tangasa to i Mancin a picalap mikowan a to’ek, pangangan sa cangraan o “Fan”. Ono micalapay a Dipong pipangangan cangraan i o “Hoan”, “Takashazoku”, tangasa ikor no kalalood, micalapay KMT mikowan pangangan sa o Santìtongpao (yama no doho) saan.
​​Onini a pangangan saheto o ci maolatekay ko piepec; saki micalapay pikowan i, o “matalahekalay tamdaw” saan, o tadancaay no niyah a laenoay a finawlan. O pakoniyah sanay no micalapay mikowanay panganganan, awaayho ko no niyah yincumin pangangan ko pitahidang.
​​​Fohaten laloma’ no hong a tilid, mahefalatay nitilidan rayray likisi no taywan i, pa’ayawan a sowal saka 1 tosil masawal itira: “Sa’ayaw awaayho ko rayeay likisi no Taywan. O Netherland (Holan) ko sarakatay, o Cen ko midemakay, Mancin ko pakinairaay.” Nano midemak ko siwaay miheca a kiwiko itiya i, lata’ang sa o Conghua ponka ko so’elinay , o tilidan likisi no Taywan o kowaping a lekakawa, matiliday saheto o rocia harateng, awaay manengneng ko nitilidan to no yincumin.
​​​​I nicalapay pikowan a yincumin, nano yaan sa malasawaday to ko sera ato pi’adopan a pala, mangalef ko pakinali no Conghuaminko a sifo, pakayni i kiwiko matiya o pingicngic no kayko toya dengan paratatengaan a ponka.
​​​​​I 1984 mihecaan, malohak to ko misatekeday pikowan, macowat to ko syakay onto, nisafaan a finawlan ira to ko pipangiha romakat i lalan.
​​​​​​Toya mihecaan 12 folad, sakaniyaro’ a cifana’ay tamdaw marikec masa’opo patireng to “Yincuminco salongoc yofayof”, masacefang cangra, talacowacowa misingting, pasifana’ to citodongay a sifo a “Payrang”: “O kamiay ko tatapangan nonini a sera, o yincumin han ko pitahidang tamiyanan, caay ko santiren.”

### Patireng to romi’ad no yincuminco (原住民族日建立)
​O piliyang mafohat ko kasasolsol no kasaniyaro’aro’, saka masapinangay to no mikowanan to nikahalafin caayay kiheren a “Tatapangan (taoki) no kitakit a tamdaw”. I 1994 miheca misetek no Mincintang pacomoden i kimpo ko “kacingangan to yincumin ato niyah pikowan” sanay, toya miheca 4 folad, kala congtong ni Litenghui mikihatiya to Wencienhuy i Pintong mikihatiya to “yincumin ponka sa’opo”, sarakat nao tatapangan no kitakit a kacingangan pala “yincumin” sa ko pitahidang. Mifalic to ngangan ato niyah ko pikowan kala mikawatay to kasasiked no sician a kapolongan harateng, sakacinganganaw no yincumin a onto nanoyaan sa malaheci to lekadan.   

O romi’ad no yincuminco
== O romi’ad no yincuminco (原住民族日) ==

=== O romi’ad no yincuminco, o sapiwanik to pisawao to “Fan”, “Hoan”, “Sanpao”. (原住民族日，擺脫侮辱人的「番」、「蕃」、「山胞」) ===
​Nano’ayaw tangasa anini, itiniay ma’orip i Taywan a yincuminco, tona talasekal ko Netherland (Holan) tamdaw i, caayto pitolas makakotay ko mikowanay ato misamsam, tangasa anini caay ka safaloco’ no mita, ano saan halo “yincumin” sanay a salongan pipangangan, itiraay I’ayaw to 30 mihecaan, itiya sa mapatireng.

​​Caay ka dengan 400 mihecaan ko likisi no Taywan, “’ayaw” no 400 mihecaan iraay to ko tamdaw maro’ itini. O nano nga’ayay ko ’orip nangra o tamdaw, ira ko niyah a sowal, ponka, lekakawa, sofal no ka’oripan.

​​​Itini sera no Taywan, dadotoc sa ira ko roma a tamdaw tayni; fa’elohay finawlan tamdaw, o nano caayay kahien no itiniay ko sakatayni i, micalap micefis to nano niyah finawlan a maamaan, ano o kanga’ayan ho ko nihaenan, makataray ko pinangan mi’eco to nano ka’oripan no nanomaro’ay tonini a sera a tamdaw.

​​​​Oya nano niyah kananaman a sera sapinang sa malasawad maladel to tamdaw, matiya to ko mirakarakay a tamdaw, oya nai papotalay a micalapay ko maro’ay to, mipatayni aca to nangraan pinangan a ponka, patangic paci’eci sa palasawad to nano maro’ay a talifokilen ato malasawad to ko palamitan.   

​​​​​Onini nai papotalay o “mikelotay ato mikoliay” ko kakawaw nangra, patahtah sa “palapinangan”, “kananaman”, “simangta’ay” no niyah pasenengan ko sapi “kadih”, masamsamay no tao ko niyah sa ko pakokot.

​​​​​​O micalapay mikowan a Dipong ato micalapay a KMT awaay ko kakinih, saheto o misiikeday, mi’epecay, mipalawacoay to nano maro’ay itini tonini a sera tamdaw, palolalomaan no kitakit no niyah sa ko micalapay, papotalay palaniyah sanay o pimangah ko lalowadan.

​​​​​​Itiniay tekedan yofayof miliyang to sakowan no KMT a masimeday, tangasa to i 1994 miheca, nikapolongan to ko pakayraan, makemaay to semo’otay miheca ko mo’ecel, ta nano o “Fan”, “Hoan”, “Sanpao”, salongan to kacingangan tatapangan nonini sera a tamdaw a “yincuminco”, oninian koya pipatireng to romi’ad no yincuminco hananay.

=== Kacingangan to yincuminco a onto (原住民族正名運動) ===
​Felihen ko likisi no Taywan a maanan tilidan, masapinang i kasasiroma no mikowanay ira ko pafeli pangangan to yincumin, sarakatay tayni a Netherland (Helan) TongInto kongsi pangangan sa cangraan o “makataray tamdaw” (savages) saan. tangasa to i Mancin a picalap mikowan a to’ek, pangangan sa cangraan o “Fan”. Ono micalapay a Dipong pipangangan cangraan i o “Hoan”, “Takashazoku”, tangasa ikor no kalalood, micalapay KMT mikowan pangangan sa o Santìtongpao (yama no doho) saan.

​​Onini a pangangan saheto o ci maolatekay ko piepec; saki micalapay pikowan i, o “matalahekalay tamdaw” saan, o tadancaay no niyah a laenoay a finawlan. O pakoniyah sanay no micalapay mikowanay panganganan, awaayho ko no niyah yincumin pangangan ko pitahidang.

​​​Fohaten laloma’ no hong a tilid, mahefalatay nitilidan rayray likisi no taywan i, pa’ayawan a sowal saka 1 tosil masawal itira: “Sa’ayaw awaayho ko rayeay likisi no Taywan. O Netherland (Holan) ko sarakatay, o Cen ko midemakay, Mancin ko pakinairaay.” Nano midemak ko siwaay miheca a kiwiko itiya i, lata’ang sa o Conghua ponka ko so’elinay , o tilidan likisi no Taywan o kowaping a lekakawa, matiliday saheto o rocia harateng, awaay manengneng ko nitilidan to no yincumin.

​​​​I nicalapay pikowan a yincumin, nano yaan sa malasawaday to ko sera ato pi’adopan a pala, mangalef ko pakinali no Conghuaminko a sifo, pakayni i kiwiko matiya o pingicngic no kayko toya dengan paratatengaan a ponka.

​​​​​I 1984 mihecaan, malohak to ko misatekeday pikowan, macowat to ko syakay onto, nisafaan a finawlan ira to ko pipangiha romakat i lalan.

​​​​​​Toya mihecaan 12 folad, sakaniyaro’ a cifana’ay tamdaw marikec masa’opo patireng to “Yincuminco salongoc yofayof”, masacefang cangra, talacowacowa misingting, pasifana’ to citodongay a sifo a “Payrang”: “O kamiay ko tatapangan nonini a sera, o yincumin han ko pitahidang tamiyanan, caay ko santiren.”

=== Patireng to romi’ad no yincuminco (原住民族日建立) ===
​O piliyang mafohat ko kasasolsol no kasaniyaro’aro’, saka masapinangay to no mikowanan to nikahalafin caayay kiheren a “Tatapangan (taoki) no kitakit a tamdaw”. I 1994 miheca misetek no Mincintang pacomoden i kimpo ko “kacingangan to yincumin ato niyah pikowan” sanay, toya miheca 4 folad, kala congtong ni Litenghui mikihatiya to Wencienhuy i Pintong mikihatiya to “yincumin ponka sa’opo”, sarakat nao tatapangan no kitakit a kacingangan pala “yincumin” sa ko pitahidang. Mifalic to ngangan ato niyah ko pikowan kala mikawatay to kasasiked no sician a kapolongan harateng, sakacinganganaw no yincumin a onto nanoyaan sa malaheci to lekadan.   